CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM 19451975 (VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH THỜI LƯỢNG: 4 TIẾT) A. CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHỦ ĐỀ Đây hai bài thơ cùng chung chủ đề : Ca ngợi người chiến sĩ cầm súng với chí khí anh hùng, quyết tâm chiến đấu ,sẵn sàng hy sinh để bảo vệ tố quốc, được sáng tác ở hai thời điểm, hoàn cảnh khác nhau nhưng có nhiều nét tương đồng. Việc day học, khai thác nội dung theo chuyên đề sẽ có nhiều thuận lợi cho học sinh: Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức rải rác trong tùng bài học thành một nội dung chủ đề lớn có sự khái quát cao, hiểu chuyên sâu về một lĩnh vưc, một mảng kiến thức từ đó có khả năng hiểu trình bày sâu sắc về hình tượng người lính và vận dụng vào bài viết văn. Giúp học sinh thấy được vẻ đẹp của hình tượng người lính trong hai cuộc kc chống Pháp và chống Mĩ của dân tộc thể hiện trong hai bài thơ một cách đầy đủ, toàn diện .
Trang 1TRƯỜNG THCS PHÚC SƠN GIÁO ÁN DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ
TỔ KHXH MÔN NGỮ VĂN
CHỦ ĐỀ: HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
1945-1975 (VĂN BẢN: ĐỒNG CHÍ, BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH
THỜI LƯỢNG: 4 TIẾT)
A CƠ SỞ HÌNH THÀNH CHỦ ĐỀ
- Đây hai bài thơ cùng chung chủ đề : Ca ngợi người chiến sĩ cầm súng với chí khí anh hùng, quyết tâm chiến đấu ,sẵn sàng hy sinh để bảo vệ tố quốc, được sáng tác ở hai thời điểm, hoàn cảnh khác nhau nhưng có nhiều nét tương đồng Việc day học, khai thác nội dung theo chuyên đề sẽ có nhiều thuận lợi cho học sinh:
- Giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức rải rác trong tùng bài học thành một nội dung chủ
đề lớn có sự khái quát cao, hiểu chuyên sâu về một lĩnh vưc, một mảng kiến thức từ đó có khả năng hiểu trình bày sâu sắc về hình tượng người lính và vận dụng vào bài viết văn
- Giúp học sinh thấy được vẻ đẹp của hình tượng người lính trong hai cuộc k/c chống Pháp và chống Mĩ của dân tộc thể hiện trong hai bài thơ một cách đầy đủ, toàn diện
B MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- HS cảm nhận được vẻ đẹp tiêu biểu của người lính trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ qua hai bài thơ: “Đồng chí”và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” với những phẩm chất cao đep, Tình đồng chí, đồng đội, tinh thần dũng cảm, lạc quan và ý chí chiến đấu, bất chấp khó khăn nguy hiểm, vượt mọi khó khăn của thế hệ trẻ Việt Nam
- HS cảm nhận được: Sự độc đáo về nghệ thuật, giá trị biểu cảm của những hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu trong hai bài thơ
2 Kỹ năng:
- Đọc diễn cảm đúng giọng điệu, cảm xúc của bài thơ
- Phát hiện và phân tích những chi tiết, hình ảnh nghệ thuật trong hai bài thơ
- Vận dụng kỹ năng thu thập thông tin qua sách, báo, ti vi, đài truyền thông, internet, những kiến thức của môn học khác,với những kiến thức trong thực tế đời sống để có được kiến thức mới
- Rèn luyện kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin và hoạt động nhóm
- Kỹ năng vận dụng kiến thức tổng hợp để viết đoạn văn , bài văn nghị luận
3 Thái độ:
- Học sinh nhận biết được những phẩm chất cao đẹp của người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ Từ đó, các em có ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn”, “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”
- Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc
- Học tập tư tưởng HCM về độc lập – tự do, bảo vệ và xây dựng đất nước
Trang 2- Ý thức được nhiệm vụ của người học sinh, ra sức học tập, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện sức khỏe, luyện tập quân sự: tích cực tham gia các phong trào bảo vệ trật tự, an ninh trong trường học và nơi cư trú; sẵn sàng tham gia nghĩa vụ quân sự
4 Năng lực hương tới
* Năng lực chung :
-Tự đọc – hiểu các bài thơ viết về người lính cách mạng
-Năng lực GQVĐ: Phát hiện ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, độc đáo, mạch cảm xúc từng bài thơ, bút pháp tả, NL, lãng mạn tạo nên hình ảnh thơ đẹp
* Năng lực riêng:
-Phân tích tư duy sáng tạo – một hình ảnh thơ đẹp gây ấn tượng thể hiện cảm xúc đam mê khám phá tự nhiên
-Năng lực hợp tác-hoạt động nhóm
-Năng lực giao tiếp: Trình bày ý kiến của bản thân về một số hình ảnh thơ đẹp phát huy
kỹ năng nghe, đọc, nói, viết
-Năng lực thưởng thức văn thơ: Nhận ra cái đẹp thẩm mĩ của thơ ca hiện đại làm chủ cảm xúc,vẻ đẹp ngôn ngữ, giá trị thẩm mĩ trong các bài thơ, rung cảm và hướng thiện
* Phẩm chất:
- Yêu gia đình, quê hương, đất nước.
- Có trách nhiệm với gia đình, quê hương, đất nước
- Phê phán lối sống vô ơn bội nghĩa, lãng quên trang sử vẻ vang của dân tộc
C BẢNG MÔ TẢ CÁC NĂNG LỰC CẦN PHÁT TRIỂN
Nội Dung
Nhận Biết Thông Hiểu Vận Dụng Vận Dụng Cao
-Tác giả
Hoàn cảnh
sáng tác
bài thơ
-Nhớ được những nét chính về TG, TP,cuộc đời
sự nghiệp, hoàn cảnh sáng tác bài thơ
-Giải thích ý nghĩa nhan đề bài thơ
-Chỉ ra được sự ảnh hưởng chi phối nổi bật của hoàn cảnh sáng tác đến TP thơ
-Vận dụng hiểu biết về TG, bài thơ, hoàn cảnh ra đời…để phân tích ,
lí giải giá trị ND,NT của bài thơ
-Khẳng định Phong cách TG
-Vận dụng hiểu biết về TG,TP,
HC sáng tác để
lí giải – phân tích giá trị ND NT của các bài thơ viết về
đề tài người lính
Thể loại
văn bản
thơ
-Thơ tự do -Hiểu cấu trúc
của thể thơ tự do
-Tập sáng tác một bài thơ tự do
Đề tài ,
chủ đề ,
cảm xúc
chủ đạo
-Đề tài người lính trong cuộc khánh chiến chống Pháp-Mĩ
-Tinh thần yêu
-Hiểu phẩm chất tốt đẹp của người lính cụ Hồ
-Vận dụng hiểu biết về đề tài người lính lí giải tinh thần yêu nước , tinh thần lạc quan của người lính
-Tự đọc và khám phá các giá trị mới của các bài thơ cùng chủ đề
Trang 3nước của DTVN
-Ý nghĩa
nội dung
-Nhận biết hình ảnh thơ , chi tiết tiêu biểu, nhớ được các đoạn thơ , bài thơ
-Chỉ ra được giá trị nội dung, tư tưởng của bài thơ , đoạn thơ
-Cảm nhận được ý nghĩa của những hình ảnh thơ, chi tiết đặc sắc đoạn thơ, bài thơ
-Trình bày những kiến giải riêng, những phát hiện sáng tạo về hình ảnh thơ hay trong đoạn thơ , bài thơ Giá trị
nghệ thuật
-Nhận diện các biện pháp tu từ
sử dụng trong bài thơ
-Nhớ một số đặc điểm của thơ hiện đại VN
-Chỉ ra được tác dụng của các biện pháp tu từ,hình ảnh thơ hay sáng tạo sử dụng trong đoạn thơ , bài thơ
-Trình bày cảm nhận ấn tượng của
cá nhân về giá trị
ND NT của các bài thơ
-Nhận xét khái quát được các đặc điểm – đóng góp của thơ hiện đại
VN trong nền văn học nước nhà
-Biết tự đọc, tự khám phá giá trị của một văn bản thơ cùng thể loại .Vận dụng tri thức đọc hiểu kiến tạo giá trị cuộc sống
-Tập sáng tác một bài thơ tự do , 7,8 tiếng
D HỆ THỐNG CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP MINH HỌA CHO CÁC CẤP ĐỘ MÔ TẢ
* Câu hỏi nhận biết
Câu 1: Nêu những hiểu biết của em về tác giả của bài thơ Đồng Chí và bài thơ về…kính
TL: Chú thích SGK
Câu 2 Những nét chung về tác giả của hai bài thơ?
- Là thi sĩ, là chiến sĩ, trực tiếp tham gia kháng chiến, viết về những người lính trong k/c Câu 3 Nêu hoàn cảnh ra đời của mỗi bài thơ ?
TL: - Đồng chí: STnăm 1948( k/c chống Pháp)
- Bài thơ về không kính ST năm 1969( k/c chống Mỹ)
Câu 4 Nêu hoàn cảnh xuất thân của người lính trong bài thơ Đông chí?
TL:
- Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Xuất thân: là những người nông dân từ mọi miền quê nghèo khổ
=> Họ bỏ lại sau lưng nỗi lo toan c/s gia đình lên đường tham gia k/c
Câu 5 Xuất thân của những người lính trong bài thơ về tiểu đội xe không kính?
TL: Là những thanh niên học sinh, sinh viên, bác sỹ, thầy giáo
Họ tạm gác lại ước mơ, dự định, sự nghiệp của mình để đóng góp sức mình cho sự nghiệp chung, chiến đấu bảo vệ tổ quốc
Câu 6 Em hãy phát hiện những câu thơ, những hình ảnh nói lên hoàn cảnh sống chiến đấu của người lính trong hai bài thơ?
TL: - Áo anh rác vai chân không giầy,
Trang 4Đêm nay rừng hoang sương muối.
- Xe không kính,không đèn không mui
Võng mắc chông chênh đường xe chạy
Câu 7 Tìm những từ ngữ, hình ảnh thể hiện tư thế của người chiến sĩ khi chiến đấu, làm nhiệm vụ ngoài chiến trường?
TL: Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Ung dung buồng lái ta ngồi,
Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng
=> Tư thế ung dung tự tại, vững vàng, chủ động trước mọi hoàn cảnh
Câu 8 Những câu thơ nào gợi cho em cảm nhận rõ nhất về tinh thần chiến đấu của người lính?
TL:
- Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Đứng cạnh chờ giặc tới
- Xe vẫn chạy vì phía trước
Chỉ cần trong xe có một trái tim
* Câu hỏi Thông hiểu
Câu 9: Nêu đại ý, bố cụ, thể loại của hai bài thơ?
TL: Đại ý: Vẻ đẹp của người lính trong k/c
Thể loại: thơ tự do ( Thơ hiện đại)
Câu 10 Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào để làm nổi bật hoàn cảnh của người lính, em thấy cuộc sống của người lính ở chiến trường như thế nào?
TL:
Câu thơ đối xứng, h/a ẩn dụ, liệt kê, điệp từ, từ láy
=> nhấn mạnh khó khăn thiếu thốn, gian khổ của người línhtrong hoàn cảnh chiến tranh
và nơi chiến trường khốc liệt
Câu 1 1 Để làm nổi bật tinh thần chiến đấu của người lính tác giả sử dụng ghệ thuật gì? TL:
- SD Động từ mạnh; mặc kệ, chờ; phụ từ vẫn chỉ sự tiếp diễn, hình ảnh hoán dụ trái tim
=> tinh thần chiến đấu dũng cảm kiên cường, lòng quết tâm cao độ
Câu 1 2 Nhận xét về sự khác biệt câu thơ thứ 7 trong bài thơ đồng chí, cảm nhận của em
về câu thơ này ?
TL: Câu thơ đột ngột ngắn lại chỉ bằng hai tiếng, giọng trầm lắng, ngân dài
=> NT sử dụng ngôn từ một cách tinh tế, ngắn gọn ,hàm xúc, biểu cảm cao
=> Là sự kết tinh cao độ của những tình cảm cao đẹp và mở ra một tình cảm mới thiêng liêng "Đồng chí" ;Tạo sự liên kết giữa hai đoạn thơ
Câu 1 3 Tình đồng chí đồng đội được thể hiện rõ nhất qua những câu thơ, hình ảnh nào ? TL: Chung hoàn cảnh, chung chí hướng, thấu hiểu," tay nắm lấy bàn tay, bắt tay nhau" chia sẻ động viên, tiếp thêm hơi ấm, sức mạnh để người lính vượt lên hướng về mục đích
chiến đấu giải phóng dân tộc
Câu 14 Tìm những câu thơ nói lên tinh thần lạc quan của người lính trong hai bai thơ?
Trang 5qua đó em thấy tinh thần lạc quan của người lính được thể hiện như thế nào?
TL: - Miệng cười chân không giầy
- Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha
- Lại đi lại đi trời xanh thêm
- Đàu súng trăng treo
- Thấy sao trời và đột ngột cánh chim
->Trong gian khổ, hiểm nguy vẫn tươi vui, sẵn sàng vượt mọi gian khó, niềm tin CM Câu 15 Nhận xét về giọng điệu và những biện pháp nghệ thuật trong các câu thơ nói về thần lạc quan của người lính?
TL: Giọng điệu đùa vui, hóm hỉnh, manh tính khẩu ngữ( Tiểu đội xe không kính)
Câu 16.Nhận xét về sự khác biệt câu thơ thứ 7 trong bài thơ đồng chí, cảm nhận của em
về câu thơ này ?
Câu 17: Trình bày các biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ cuối “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
-Điệp từ: Không ->Sự tàn phá của chiến tranh ,
-Đối lập: 2 câu đầu->hình ảnh những chiếc xe không kính
2 câu cuối->tinh thần , ý chí của người lính lái xe
-Hoán dụ ->Trái tim ->Tinh thần ,ý chí chiến đấu , niềm tin khát vọng ngày mai thống nhất đất nước
Câu 18.Thảo luận nhóm
- Có ý kiến cho rằng : Câu thơ cuối của bài thơ “Đông chí” là một bức tranh đẹp về tình đ/c đồng đội, là biểu tượng đẹp về cuộc đời người lính Em có đồng ý với ý kiến đó không ? tại sao ?
(H/a : đầu súng trăng treo -> mang ý nghĩa thực + lãng mạn, gợi liên tưởng phong phú
=> Được coi là biểu tượng của ng lình trong thơ ca k/c
Câu 19 Qua tìm hiểu bài học em đã thấy những điểm chung giống nhau của người lính trong hai bài thơ hãy tìm những điểm riêng( khác nhau)của người lính trong hai bài thơ đồng chí và Bài thơ về …kính?
TL: - Có tinh thần yêu nước, tinh thần chiến đấu dũng cảm, kiên cường, tình đông chí đồng đội gắn bó keo sơn, tinh thần lạc quan => phẩm chất cao đẹp
*Câu hỏi vận dụng
Câu 20 Suy nghĩ của em về ý thức trách nhiệm và tinh thần yêu nước của tầng lớp
thanh niên hiện nay, trước hành động Trung Quốc hạ đặt Giàn khoan Hải Dương
981 vào vùng biển thuộc đặc quyền kinh của Việt Nam?
Câu 21 Để thực hiện nghĩa vụ XD bảo vệ Tổ quốc là học sinh em phải làm gì?
Câu 22 : Viết đoạn văn khoảng 10 câu trình bày suy nghĩ của em về người lính qua 2
cuộc kháng chiến chống Pháp –Mĩ ,thông qua hai bài thơ vừa học?
* Yêu cầu về hình thức: Viết đoạn văn khoảng 10 câu
* Yêu cầu về nội dung: Trình bày được các ý sau:
+Họ xuất thân từ những người nông dân nghèo bình thường,đậm chất quê, hiền lành , sống chan hòa với mọi người
+ Họ có lòng yêu nước , nghe theo tiếng gọi của Đảng ,của Bác ,những người nông dân
ấy sẵn sàng từ giã quê hương lên đường đánh giặc cứu nước
Trang 6+ Họ biết chia sẻ những khó khăn gian khổ, thiếu thốn, động viên nhau những vui buồn của cuộc sống
+ Họ có tinh thần lạc quan , dũng cảm, yêu đời, có tinh thần đồng đội
+Sống có lí tưởng cao đẹp, yêu nước, khát vọng TD, giải phóng đất nước Là đại diện cho thế hệ trẻ VN thời đại HCM và DT việt Nam với phầm chất cao đẹp: anh hùng, bất khuất, kiên cường
Đ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT
HÌNH
THỜI LƯỢNG
MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
Hoạt động 1:
Chuẩn bị
Đoc, tóm tắt, hiểu sơ lược
về nội dung các văn bản:
Đồng chí, bài thơ về tiểu đội xe không kính
Tự học ở nhà
hướng dẫn của giáo viên
Hệ thống câu hỏi, bài tập
Giao việc trước 1 tuần; Hoàn thành trước tiết 1
Kiến thức:
Kỹ năng: Thái độ:
PT Năng lực:
Hoạt động 2:
Khởi động,
giới thiệu chủ
đề
Cảm nhận của em về hình ảnh người lính,
và tinh thần khí thế của quân và dân
ta qua một video hoặc 1
ca khúc thời chống Pháp, chống Mỹ
Dạy học trên
Kiến thức:
Kỹ năng: Thái độ:
PT Năng lực
Hoạt động 3:
Hình thành
kiến thức
Tiếp xúc với văn bản, nắm đặc điểm phong cách thơ của từng tác giả, nét nghệ thuật của từng văn bản và vẻ đẹp của người
Dạy học trên lớp
Hệ thống câu hỏi, phiếu học tập
35 p của tiết 1+ tiết 2,3 +15 phút của tiết 4
Kiến thức:
Kỹ năng: Thái độ: PTNăng lực
Trang 7lính trong từng văn bản cũng như vẻ đẹp chung của họ
Hoạt động 4:
Luyện tập
So sánh hai văn bản để thấy được nét chung, nét riêng về nội dung, nghệ thuật
Dạy học trên lớp
Hệ thống câu hỏi, bài tập
13 p của tiết 4
Kiến thức:
Kỹ năng: Thái độ: PTNăng lực
Hoạt động 5:
Vận dụng
Học tập các phẩm chất tốt
người lính, suy nghĩ liên
hệ vận dụng vào thực tế cuộc sống và bối cảnh đất nước ngày nay
Hướng dẫn, giao nhiệm
vụ học sinh
tự hoàn thành
ở nhà
Hệ thống câu hỏi, bài tập
2p (Giao sau tiết 4
Hoàn thành
ở nhà)
Kiến thức:
Kỹ năng: Thái độ: PTNăng lực
Hoạt động 6:
Kiểm tra
Kiểm tra mức
độ đạt được chuẩn KT,
KN, NL của HS
HS làm bài kiểm tra
Đề kiểm tra;
HD chấm;
15 phút của tiết 4
Kiến thức:
Kỹ năng: Thái độ: PTNăng lực
GIÁO ÁN:
HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH TRONG THƠ HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
1945-1975
(Văn bản: Đồng chí, Bài thơ về tiểu đội xe không kính)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức:
- HS cảm nhận được vẻ đẹp tiêu biểu của người lính trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ qua hai bài thơ: “Đồng chí”và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” với những phẩm chất cao đep, Tình đồng chí, đồng đội, tinh thần dũng cảm, lạc quan và ý chí chiến đấu, bất chấp khó khăn nguy hiểm, vượt mọi khó khăn của thế hệ trẻ Việt Nam
Trang 8- HS cảm nhận được: Sự độc đáo về nghệ thuật, giá trị biểu cảm của những hình ảnh, ngôn ngữ, giọng điệu trong hai bài thơ
2 Kỹ năng:
- Đọc diễn cảm đúng giọng điệu, cảm xúc của bài thơ
- Phát hiện và phân tích những chi tiết, hình ảnh nghệ thuật trong hai bài thơ
- Vận dụng kỹ năng thu thập thông tin qua sách, báo, ti vi, đài truyền thông, internet, những kiến thức của môn học khác,với những kiến thức trong thực tế đời sống để có được kiến thức mới
- Rèn luyện kỹ năng khai thác tranh, khai thác thông tin và hoạt động nhóm
- Kỹ năng vận dụng kiến thức tổng hợp để viết đoạn văn , bài văn nghị luận
3 Thái độ:
- Học sinh nhận biết được những phẩm chất cao đẹp của người lính trong cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ Từ đó, các em có ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp “Uống nước nhớ nguồn”, “ Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”
- Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc
- Học tập tư tưởng HCM về độc lập – tự do, bảo vệ và xây dựng đất nước
- Ý thức được nhiệm vụ của người học sinh, ra sức học tập, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện sức khỏe, luyện tập quân sự: tích cực tham gia các phong trào bảo vệ trật tự, an ninh trong trường học và nơi cư trú; sẵn sàng tham gia nghĩa vụ quân sự
4 Năng lực hương tới:
* Năng lực chung:
- Đọc – hiểu các bài thơ viết về người lính cách mạng
- Phát hiện các biện pháp nghệ thuật (từ ngữ, hình ảnh độc đáo, giọng điệu…) phân tích
và cảm thụ ý nghĩa sâu sắc của ngôn ngữ thơ hiện đại
* Năng lực riêng:
-Phân tích tư duy sáng tạo – một hình ảnh thơ đẹp gây ấn tượng thể hiện cảm xúc đam mê khám phá tự nhiên
-Năng lực hợp tác - hoạt động nhóm
-Năng lực giao tiếp: Trình bày ý kiến của bản thân về một số hình ảnh thơ đẹp, phát huy
kỹ năng nghe, đọc, nói, viết
-Năng lực thưởng thức văn thơ: Nhận ra cái đẹp thẩm mĩ của thơ ca hiện đại, làm chủ cảm xúc,vẻ đẹp ngôn ngữ, giá trị thẩm mĩ trong các bài thơ, rung cảm và hướng thiện
* Phẩm chất:
- Yêu gia đình, quê hương, đất nước.
- Có trách nhiệm với gia đình, quê hương, đất nước
- Phát huy truyền yêu nước, đoàn kết, tinh thần chiến đấu bất khuất của cha anh
- Giáo dục lòng biết ơn, trân trọng với những người anh hùng đã đóng góp sức mình, hi sinh vì sự nghiệp bảo vệ tổ quốc, giải phóng dân tộc
II HÌNH THỨC, PHƯƠNG PHÁP, KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC
- Hình thức: Tổ chức dạy học trên lớp
- Sử dụng phương pháp: Trực quan, thảo luận nhóm, nêu và giải quyết vấn đề, vấn đáp
- Phương tiện: Máy chiếu, máy vi tính, phiếu học tập,…
Trang 9- Kĩ thuật dạy học: Chia nhóm, kt động não, kỹ thuật tia chớp
III CHUẨN BỊ:
Giáo viên: Thiết bị dạy hoc, tư liệu:
- Sử dụng máy chiếu, loa kết nối với máy tính
- Phim tư liệu ( kháng chiến )
- Hình ảnh minh họa cho bài học:
+ Chân dung nhà thơ ( Chính Hữu và Phạm Tiến Duật)
+ Một số tư liệu về những năm đầu kháng chiến chống Pháp chống Mỹ (ST Ảnh chụp) + Hình ảnh về người lính trong kháng chiến chống pháp (ST Ảnh chụp) + Hình ảnh về các chiến sĩ trên tuyến đường Trường Sơn (ST Ảnh chụp) + Hình ảnh những chiếc xe quân sự trên đường trường sơn khói lửa (ST Ảnh chụp) + Hình ảnh các chiến sĩ đang ngày đêm canh giữ biển đảo Hoàng Sa, Trường Sa (ST Ảnh chụp)
Học sinh:
- Tìm hiểu thông tin về tác giả Chính Hữu, Phạm Tiến Duật và những tư liệu về tác phẩm
“Đồng chí” và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
- Soạn bài ở nhà ( trả lời câu hỏi SGK)
- Sưu tầm tranh, ảnh có liên quan đến đề tài người lính và chiến tranh trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
*Hoạt động 1 Khởi động
B1:Chuyển giao nhiệm vụ học tập
HS hoạt động cá nhân (6 phút)
Theo dõi thước phim tư liệu
Đoạn phim phản ánh thời kỳ lịch sử nào
của dân tộc ta, nhiệm vụ chính của ND ta
thời kỳ đó?
Cảm nhận của em về hình ảnh người lính,
và tinh thần khí thế của quân và dân ta thời
kỳ đó?
B2: Thực hiện nhiệm vụ (theo yêu cầu
và hướng dẫn)
B3: Báo cáo kết quả
B4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm
vụ:( GV nhận xét đánh giá)
- Thời kỳ k/c chống kẻ thù xâm lược (chống TDP Giai đoạn 1945-1954)
- Nhiệm vụ: Đấu tranh giành ĐL giải phóng DT
- Hình ảnh người lính: Có tinh thần yêu nước nồng nàn, vượt mọi gian khó, dũng cảm kiên cường,
- Khí thế của quân dân ta hào hùng , tấp nập ra chiến trường, khiêng pháo vào trận địa, đánh tan kẻ thù , thắng lợi vẻ vang, thể hiện khí phách của một thời đại lịch sử hào hùng của dân tộc VN
=> GV vào bài, giới thiệu chủ đề
* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức
Văn bản 1 Đồng chí
Chính Hữu
Trang 10Hoạt động của giáo viên - học sinh Nội dung cần đạt
Gv hướng dẫn: đọc với giọng nhẹ
nhàng,tha thiết,nhấn mạnh ở các kết cấu
sóng đôi và 3 dòng cuối.GV đọc mẫu,gọi
HS đọc và nhận xét bạn đọc
? Dựa vào chú giải trong sgk, giới thiệu đôi
nét về tác giả
? Trình bày ~ hiểu biết của em về bài thơ?
? Xác định PTBĐ của bài thơ?
?Bài thơ thuộc thể thơ nào?
? Tìm hiểu mạch cảm xúc và kết cấu của
bài thơ ?
GV định hướng phân tích theo mạch cảm
xúc
Hs đọc đoạn 1
? Sáu dòng thơ đầu có hình ảnh thơ nào đặc
sắc? Nhận xét về nghệ thuật?
Qua đó cho ta thấy tình đồng chí được hình
thành trên cơ sở nào ?
Gv chốt ý
? Câu thơ thứ bẩy có gì đặc biệt ? Sự đặc
biệt ấy gợi cho em cảm nghĩ gì
GV bình:Câu thơ thứ bảy mang nhiều ý
nghĩa:
- Kết tinh mọi cảm xúc tình cảm : tình
đồng chí là cao độ của tình bạn tình người
- Như một cái bản lề gắn kết đoạn 1 và 2
? Tìm các hình ảnh,chi tiết tiêu biểu thể
hiện tình đồng chí trong đoạn thơ thứ 2?
I.Đọc, chú thích.
1.Đọc
2.Chú thích
* Tác giả
- Vừa là thi sĩ, vừa là chiến sĩ ,hầu như viết
về người lính và chiến tranh
- Thơ ông thể hiện cảm xúc dồn nén, ngôn ngữ, hình ảnh chọn lọc hàm súc
* Bài thơ
- Sáng tác 1948 sau khi tác giả tham gia chiến dịch Việt Bắc (thu đông 1947)
- Thể hiện tình cảm tha thiết sâu sắc của tác giả với đồng đội
PTBĐ: Biểu cảm kết hợp miêu tả,tự sự -Thể thơ: tự do
-Bố cục: 3 phần:
+ 7 câu đầu : cơ sở của tình đồng chí + 10 câu tiếp: biểu hiện và sức mạnh của tình đồng chí
+ 3 câu cuối : vẻ đẹp của tình đồng
→ Mạch cảm xúc dồn tụ vào các dòng thơ cuối đoạn (7 – 17 – 20)
II Tìm hiểu văn bản.
- nước mặn đồng chua Sử dụng đất cày lên sỏi đá -> thành ngữ đôi người xa lạ, h/a gợi tả chẳng hẹn quen nhau giọng tâm sự súng bên súng
đầu sát bên đầu
=> Nguồn gốc xuất thân nông dân từ các vùng quê nghèo; Chung lý tưởng, cùng chia ngọt sẻ bùi.=> Cơ sở của tình đồng chí
- Đồng chí!-> Câu cảm thán, chỉ một từ
=> Như một nốt nhấn vang lên trong một bản đàn