GIÁO ÁN CHỦ ĐỀ NGƯỜI LÍNH QUA HAI BÀI THƠ ĐỒNG CHÍ VÀ BÀI THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH CỦA PHẠM TIẾN DUẬT (Chương trình Ngữ văn 9) Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết: - Tên chủ đề: Hình ảnh người lính qua hai bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu và bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật. - Từ kĩ năng đọc, hiểu hai bài thơ: “Đồng chí” và “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” một cách riêng lẻ, dạy học theo chủ đề sẽ giúp học sinh có cái nhìn toàn diện hơn về hình ảnh người lính qua hai cuộc kháng chiến: chống Pháp và chống Mỹ. Qua đó Gv không chỉ bồi dưỡng những kĩ năng cảm thụ thơ ca mà còn bồi dưỡng sự phong phú về tâm hồn, tình cảm và lòng yêu nước, niềm tự hào về thế hệ trẻ đi trước. Hình thành nhân cách, lí tưởng sống đúng đắn cho các em. Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học Chủ đề bao gồm 04 tiết (phân phối từ tiết 49 đến tiết 52 tuần 10+ 11) trong đó: - Tiết 49: Xem phim tài liệu về hai cuộc kháng chiến và HS cảm nhận chung về người lính. -Tiết 50: Dạy bài thơ: "Đồng chí". -Tiết 51: Dạy bài thơ: "Bài thơ về tiểu đội xe không kính". -Tiết 52: Tổng kết; Luyện tập chung. Bước 3: Xác định mục tiêu bài học: * Kiến thức - Qua chủ đề, HS nắm được đặc điểm lịch sử của dân tộc ta trong giai đoạn hào hùng, bi tráng: hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước; thấy được vẻ đẹp tâm hồn và phẩm chất của người lính cách mạng qua thơ văn kháng chiến; bước đầu nắm được những đặc sắc nghệ thuật của các tác phẩm thơ văn kháng chiến có chủ đề viết về người lính cách mạng. - Kết hợp SGK Ngữ văn 9 để đọc, hiểu, thuộc và sưu tầm được nội dung của một số bài thơ về người lính trong kháng chiến. - Tích hợp một số ca khúc viết về người lính cách mạng. - Cảm nhận được vẻ đẹp chân thực , giản dị của tình đồng chí và hình ảnh người lính cách mạng được thể hiện trong bài thơ. Nắm được đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: chi tiết chân thực, hình ảnh gợi cảm và cô đúc, giàu ý nghĩa biểu tượng. * Kĩ năng - Kĩ năng khái quát, tổng hợp kiến thức. - Kĩ năng phân tích, cảm thụ thơ ca. - Kĩ năng tự làm việc, nghiên cứu và hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm. - Kĩ năng liên hệ kiến thức các môn học khoa học xã hội vào một vấn đề cụ thể. - Kĩ năng vận dụng kiến thức được học vào thực tiễn cuộc sống. - Kĩ năng thực hành giao tiếp, thảo luận. - Kĩ năng thuyết trình một vấn đề về tư tưởng, đạo lí (vận dụng trong bài tập luyện tập). - Kĩ năng sử dụng máy tính có kết nối internet để tra cứu, tìm hiểu các nội dung liên quan đến bài học dựa trên định hướng, câu hỏi của GV. - Rèn luyện, củng cố và hình thành ở mức độ cao hơn các kĩ năng cần thiết trong việc tìm hiểu, thưởng thức thơ ca. Nhận diện, phân tích phẩm chất của nhân vật trữ tình trong hai bài thơ. Nhận diện và phân tích các biện pháp nghệ thuật: Liệt kê, so sánh, ẩn dụ, hoán dụ,... qua các bài thơ. - Rèn luyện năng lực cảm thụ và phân tích chi tiết nghệ thuật, các hình ảnh trong các tác phẩm thơ giàu cảm hứng hiện thực mà cũng không thiếu sắc màu bay bổng. * Thái độ - Thái độ làm việc tại phòng máy nghiêm túc, đúng quy định của phòng máy. - Giáo dục các em về lòng yêu nước, tinh thần tự hào về thế hệ cha anh đi trước. Từ đó, hình thành trong các em lí tưởng sống, sự trân trọng và tự hào về quê hương đất nước, ý thức công dân và sự định hướng nghề nghiệp để sau này phục vụ Tổ quốc. - Có ý thức giữ gìn, góp phần xây dựng thêm những trang sử hào hùng của dân tộc ta trong thời đại hiện đại mới. * Năng lực chủ yếu cần hình thành - Tự học: huy động kiến thức (văn học, văn hóa, thực tiễn đời sống,...) - Cảm thụ thẩm mỹ văn học. - Hợp tác, thảo luận và giải quyết vấn đề. - Lựa chọn các hình thức để tạo lập văn bản và thực hành báo cáo sản phẩm. Bước 4+ 5. Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập có thể sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học
Trang 1GIÁO ÁN DẠY THEO CHỦ ĐỀ HÌNH ẢNH NGƯỜI LÍNH QUA HAI BÀI THƠ: "ĐỒNG CHÍ" VÀ "BÀI
THƠ VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH".
(Chương trình Ngữ văn 9)
Bước 1: Xác định vấn đề cần giải quyết:
- Tên chủ đề: Hình ảnh người lính qua hai bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu
và bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” của Phạm Tiến Duật
- Từ kĩ năng đọc, hiểu hai bài thơ: “Đồng chí” và “Bài thơ về tiểu đội xe không
kính” một cách riêng lẻ, dạy học theo chủ đề sẽ giúp học sinh có cái nhìn toàn diệnhơn về hình ảnh người lính qua hai cuộc kháng chiến: chống Pháp và chống Mỹ Qua
đó Gv không chỉ bồi dưỡng những kĩ năng cảm thụ thơ ca mà còn bồi dưỡng sựphong phú về tâm hồn, tình cảm và lòng yêu nước, niềm tự hào về thế hệ trẻ đi trước.Hình thành nhân cách, lí tưởng sống đúng đắn cho các em
Bước 2: Xây dựng nội dung chủ đề bài học
Chủ đề bao gồm 04 tiết (phân phối từ tiết 49 đến tiết 52 tuần 10+ 11) trong đó:
- Tiết 49: Xem phim tài liệu về hai cuộc kháng chiến và HS cảm nhận chung
về người lính
- Tiết 50: Dạy bài thơ: "Đồng chí"
- Tiết 51: Dạy bài thơ: "Bài thơ về tiểu đội xe không kính"
- Tiết 52: Tổng kết; Luyện tập chung
Bước 3: Xác định mục tiêu bài học:
* Kiến thức
- Qua chủ đề, HS nắm được đặc điểm lịch sử của dân tộc ta trong giai đoạnhào hùng, bi tráng: hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước; thấyđược vẻ đẹp tâm hồn và phẩm chất của người lính cách mạng qua thơ văn khángchiến; bước đầu nắm được những đặc sắc nghệ thuật của các tác phẩm thơ vănkháng chiến có chủ đề viết về người lính cách mạng
- Kết hợp SGK Ngữ văn 9 để đọc, hiểu, thuộc và sưu tầm được nội dung củamột số bài thơ về người lính trong kháng chiến
- Tích hợp một số ca khúc viết về người lính cách mạng
- Cảm nhận được vẻ đẹp chân thực , giản dị của tình đồng chí và hình ảnh ngườilính cách mạng được thể hiện trong bài thơ Nắm được đặc sắc nghệ thuật của bàithơ: chi tiết chân thực, hình ảnh gợi cảm và cô đúc, giàu ý nghĩa biểu tượng
* Kĩ năng
- Kĩ năng khái quát, tổng hợp kiến thức
- Kĩ năng phân tích, cảm thụ thơ ca
- Kĩ năng tự làm việc, nghiên cứu và hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm
Trang 2- Kĩ năng liên hệ kiến thức các môn học khoa học xã hội vào một vấn đề cụthể.
- Kĩ năng vận dụng kiến thức được học vào thực tiễn cuộc sống
- Kĩ năng thực hành giao tiếp, thảo luận
- Kĩ năng thuyết trình một vấn đề về tư tưởng, đạo lí (vận dụng trong bài tậpluyện tập)
- Kĩ năng sử dụng máy tính có kết nối internet để tra cứu, tìm hiểu các nội dungliên quan đến bài học dựa trên định hướng, câu hỏi của GV
- Rèn luyện, củng cố và hình thành ở mức độ cao hơn các kĩ năng cần thiết trongviệc tìm hiểu, thưởng thức thơ ca Nhận diện, phân tích phẩm chất của nhân vật trữtình trong hai bài thơ Nhận diện và phân tích các biện pháp nghệ thuật: Liệt kê, sosánh, ẩn dụ, hoán dụ, qua các bài thơ
- Rèn luyện năng lực cảm thụ và phân tích chi tiết nghệ thuật, các hình ảnh trongcác tác phẩm thơ giàu cảm hứng hiện thực mà cũng không thiếu sắc màu bay bổng
* Thái độ
- Thái độ làm việc tại phòng máy nghiêm túc, đúng quy định của phòng máy
- Giáo dục các em về lòng yêu nước, tinh thần tự hào về thế hệ cha anh đi trước
Từ đó, hình thành trong các em lí tưởng sống, sự trân trọng và tự hào về quê hươngđất nước, ý thức công dân và sự định hướng nghề nghiệp để sau này phục vụ Tổquốc
- Có ý thức giữ gìn, góp phần xây dựng thêm những trang sử hào hùng của dântộc ta trong thời đại hiện đại mới
* Năng lực chủ yếu cần hình thành
- Tự học: huy động kiến thức (văn học, văn hóa, thực tiễn đời sống, )
- Cảm thụ thẩm mỹ văn học
- Hợp tác, thảo luận và giải quyết vấn đề
- Lựa chọn các hình thức để tạo lập văn bản và thực hành báo cáo sản phẩm
Bước 4+ 5 Xác định và mô tả mức độ yêu cầu của mỗi loại câu hỏi/bài tập có thể
sử dụng để kiểm tra, đánh giá năng lực và phẩm chất của học sinh trong dạy học
Mức độ nhận biết Mức độ thông hiểu Mức độ vận
dụng
Vận dụng cao
Nhớ, thuộc được 2
bài thơ và ý nghĩa
của 2 bài thơ
“Đồng chí” và
“Bài thơ về tiểu
đội xe không
Chỉ ra được điểmgiống và khác nhau
về hình ảnh ngườilính giữa 2 bài thơqua 2 giai đoạnkháng chiến chống
- Phân tích đượcnhững hình ảnhtiêu biểu trongcác bài thơ
- Sưu tầm thêmmột số bài thơ và
Phân tích tác dụngcủa một số biện pháp
tu từ trong các bàithơ
- Phát biểu cảm nghĩcủa em về hình ảnh
Trang 3kính” Pháp và kháng
chiến chống Mỹ
xếp chúng theochủ đề nội dung,giải thích được lí
do vì sao lại xếpnhư thế
người lính
- Từ giá trị nội dungcủa mỗi bài, biết vậndụng, liên hệ bảnthân, thực tế đờisống
- Tái hiện lại thời kìoanh liệt, hào hùngcủa dân tộc ta bằngnhiều hình thức: hát,diễn kịch, vẽ tranhminh họa, làm thơ
sự hướng dẫn củaGv
- Nhậndiện các bài thơ,những bài hátviết về người línhtrong hai thời kỳ
chống Pháp vàchống Mỹ
- Hiểu được giátrị nội dung tưtưởng của một sốbài trong SGK
về các mảng nộidung
- Tự tra cứu, thảoluận, thống nhất ýkiến và ghi chépkhoa học, hệ thốngtheo yêu cầu của tiếthọc
- Xuất hiện những ýtưởng sáng tạo của
cá nhân trng giờ tựhọc
Trang 4- Kết hợp SGK Ngữ văn 9 để đọc, hiểu, thuộc và sưu tầm được nội dung củamột số bài thơ về người lính trong kháng chiến
- Tích hợp một số ca khúc viết về người lính cách mạng
- Cảm nhận được vẻ đẹp chân thực , giản dị của tình đồng chí và hình ảnh ngườilính cách mạng được thể hiện trong bài thơ Nắm được đặc sắc nghệ thuật của bàithơ: chi tiết chân thực, hình ảnh gợi cảm và cô đúc, giàu ý nghĩa biểu tượng
* Kĩ năng
- Kĩ năng khái quát, tổng hợp kiến thức
- Kĩ năng phân tích, cảm thụ thơ ca
- Kĩ năng tự làm việc, nghiên cứu và hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm
- Kĩ năng liên hệ kiến thức các môn học khoa học xã hội vào một vấn đề cụthể
- Kĩ năng vận dụng kiến thức được học vào thực tiễn cuộc sống
- Kĩ năng thực hành giao tiếp, thảo luận
- Kĩ năng thuyết trình một vấn đề về tư tưởng, đạo lí (vận dụng trong bài tậpluyện tập)
- Kĩ năng sử dụng máy tính có kết nối internet để tra cứu, tìm hiểu các nội dungliên quan đến bài học dựa trên định hướng, câu hỏi của GV
- Rèn luyện, củng cố và hình thành ở mức độ cao hơn các kĩ năng cần thiết trongviệc tìm hiểu, thưởng thức thơ ca Nhận diện, phân tích phẩm chất của nhân vật trữtình trong hai bài thơ Nhận diện và phân tích các biện pháp nghệ thuật: Liệt kê, sosánh, ẩn dụ, hoán dụ, qua các bài thơ
Trang 5- Rèn luyện năng lực cảm thụ và phân tích chi tiết nghệ thuật, các hình ảnh trongcác tác phẩm thơ giàu cảm hứng hiện thực mà cũng không thiếu sắc màu bay bổng.
* Thái độ
- Thái độ làm việc tại phòng máy nghiêm túc, đúng quy định của phòng máy
- Thấy được sự hi sinhcuar lớp người đi trước, từ đó biết tự hào và trân trọngnhững trang lịch sử hào hùng vẻ vang của dân tộc Từ đó só ý thức học tập và tìmhiểu lịch sử; nhận thức được vai trò của thế hệ trẻ hôm nay trong việc học tập và rènluyện bản thân để tiếp nối những trang lịch sử rạng rỡ của cha ông; Giáo dục các em
về lòng yêu nước; hình thành trong các em hoài bão và lí tưởng sống đúng đắn để saunày phục vụ Tổ quốc
- Có ý thức giữ gìn, góp phần xây dựng thêm những trang sử hào hùng của dântộc ta trong thời đại hiện đại mới
* Năng lực chủ yếu cần hình thành
- Tự học: huy động kiến thức (văn học, văn hóa, thực tiễn đời sống, )
- Cảm thụ thẩm mỹ văn học
- Hợp tác, thảo luận và giải quyết vấn đề
- Lựa chọn các hình thức để tạo lập văn bản và thực hành báo cáo sản phẩm
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
- Nội dung các câu hỏi, các vấn đề cần tìm hiểu, sưu tầm, nghiên cứu…
- Hướng dẫn học sinh chia thành 4 đội, mỗi đội 6 em để tham gia bài học
- Tìm hiểu về giai đoạn lịch sử thời kháng chiến
- Chuẩn bị vẽ tranh hoặc hát về người lính, làm thơ về đề tài lịch sử cha ôngxưa
- Các tài liệu liên quan đến chủ đề: tranh ảnh, thơ ca về người lính
- Tự chọn nhóm gồm 6 thành viên, đặt tên nhóm, bầu nhóm trưởng, nhóm phó,thư kí
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung cần đạt
Trang 6I Hoạt động 1: Khởi động
GV cho HS thưởng thức video bài hát “Trường Sơn
Đông, Trường Sơn Tây”(Thơ Phạm Tiến Duật, nhạc
Hoàng Hiệp)
Bước 1: GV nêu nhiệm vụ:
- Kể tên một số tác phẩm viết về người lính trong thời kì
kháng chiến chống pháp, chống Mỹ?
- Cảm nghĩ của em sau khi thưởng thức bài hát?
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ
- Kể được tên các tác phẩm: Tây Tiến - Quang Dũng;
Màu áo chú bộ đội – Nguyễn Văn Tý; Em thương chú bộ
đội – Hoàng Văn Yến; Sợi nhớ, sợi thương – Phan
Huỳnh Điểu; Bài ca không quên – Phạm Minh Tuấn;
Nhật kí Đặng Thùy Trâm; Mãi mãi tuổi hai mươi
-Nguyễn Văn Thạc;
- Hs trình bày được cảm xúc của mình khi nghe bài hát:
cảm nhận được hoàn cảnh khắc nghiệt của thời kì chiến
tranh và ý chí, nghị lực phi thường của những chàng trai,
cô gái trên trận tuyến
Bước 3+4: GV nhận xét và chốt ý
Các em vừa được nghe một bài hát gây nhiều xúc
động của nhạc sỹ Hoàng Hiệp, phổ thơ Phạm Tiến Duật
Bài hát như một câu chuyện giản dị mà sâu sắc như biết
bao câu chuyện về những người lính Họ là những chàng
trai, cô gái tuổi hai mươi đang căng tràn nhựa sống
nhưng nguyện hi sinh thân mình, hi sinh hạnh phúc cá
nhân để thực hiện lí tưởng cao cả của dân tộc ta thời ấy:
Đấu tranh để bảo vệ độc lập tự do và thống nhất đất
nước Họ rất dũng cảm, kiên cường, bất khuất và cũng
rất lạc quan, yêu đời, xứng đáng là những anh hùng của
dân tộc ta
- GV yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả phân
nhóm, đặt tên nhóm, giới thiệu các thành viên trong
nhóm Chú ý đến tính đồng đều tương đối các đối tượng
giữa các nhóm về năng lực sử dụng máy tính, kĩ năng
viết bảng, kĩ năng nói trước tập thể, kĩ năng làm việc
nhóm…
- HS: Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả, GV ghi
chép các thông tin cần thiết để theo dõi cho đến hết chủ
đề
+ Nhóm 1: tranh ảnh về người lính
+ Nhóm 2: những bài hát về người lính
+ Nhóm 3: những bài thơ viết về người lính
+ Nhóm 4: những tư liệu viết về người lính; tranh
ảnh về người lính
+ Nhóm 1: tranhảnh về người lính
+ Nhóm 2: nhữngbài hát về người lính.+ Nhóm 3: nhữngbài thơ viết về ngườilính
+ Nhóm 4: những
tư liệu viết về ngườilính
Trang 7* Với ý nghĩa đó, cũng là thay đổi cách tiếp cận nội dung
bài học, thay vì dạy từng bài theo cấu trúc chương trình
SGK, cô sẽ tổ chức dạy học theo chủ đề với dung lượng
là 4 tiết Tiết đầu chúng ta sẽ xem phim tài liệu về hai
cuộc kháng chiến và cảm nhận chung về người lính
Tiết 2 học bài thơ: "Đồng chí".Tiết 3 học bài thơ: "Bài
thơ về tiểu đội xe không kính" và tiết cuối cùng sẽ Tổng
kết, Luyện tập chung
II Hoạt động 2: Hình thành kiến thức về giai đoạn lịch
sử hào hùng của dân tộc ta qua 2 cuộc kháng chiến:
chống Pháp và chống Mỹ để từ đó các em có sự cảm
nhận khái quát về hoàn cảnh chiến đấu và hình ảnh
người lính cụ Hồ qua 2 cuộc kháng chiến
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập
GV cho HS xem phim tư liệu về cuộc kháng chiến
chống Pháp, chống Mỹ, yêu cầu HS nghiêm túc ngồi
xem và ghi nhớ hình ảnh tư liệu và sau đó nêu cảm nhận
chung về hoàn cảnh thời chiến tranh và hình ảnh người
lính qua 2 đoạn phim tư liệu các em đã xem
Cụ thể:
HS: Nhóm 1, 2: cảm nhận về hoàn cảnh chiến đấu
của người lính thời chiến tranh
HS: Nhóm 3,4: cảm nhận về hình ảnh người lính
qua đoạn phim tư liệu
Bước 2: Thực hiện của HS:
- Các nhóm HS thảo luận, thống nhất ý và ghi vào bảng
phụ, khi có lệnh sẽ mang treo lên để trình bày
Bước 3: HS nhận xét, đánh giá kết quả thảo luận
- HS từng nhóm trình bày kết quả và nhận xét lẫn nhau
Bước 4: GV nhận xét, chốt lại ý chính kết quả thảo luận.
Dự kiến sản phẩm của HS:
- Hoàn cảnh chiến đấu của những người lính: thiếu thốn,
vất vả, gian lao, nguy hiểm, khắc nghiệt
- Hình ảnh người lính: hiên ngang, dũng cảm, kiên
cường, bất chấp mọi hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ
Bên cạnh đó cũng rất lạc quan, yêu đời
Bước 5: GV dặn dò:
HS soạn bài thơ “Đồng chí” – Chính Hữu
III Hoạt động luyện tập
- Hoàn cảnh chiến đấucủa những người lính:thiếu thốn, vất vả, gianlao, nguy hiểm, khắcnghiệt
- Hình ảnh người lính:hiên ngang, dũng cảm,kiên cường, bất chấpmọi hiểm nguy để hoànthành nhiệm vụ Bêncạnh đó cũng rất lạcquan, yêu đời
Trang 8Em có suy nghĩ gì về ý chí và nghị lực của những người
lính qua 2 cuộc chiến?
IV Hoạt động vận dụng.
- Lí tưởng sống của thế hệ thanh niên Việt Nam trong 2
cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ
V Hoạt động 5 - tìm tòi mở rộng.
- Theo em lí tưởng sống của thế hệ thanh niên Việt Nam
trong thời đại hiện đại ngày nay là gì? Liên hệ đến bản
thân em
TIẾT 50 ĐỒNG CHÍ
(Chính Hữu)
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức: Cảm nhận được vẻ đẹp chân thực, giản dị của tình đồng chí và
hình ảnh người lính cách mạng được thể hiện trong bài thơ Nắm được đặc sắc nghệthuật của bài thơ: chi tiết chân thực , hình ảnh gợi cảm và cô đúc , giàu ý nghĩa biểutượng
2 Kỹ năng: Rèn luyện năng lựccảm thụ và phân tích chi tiết nghệ thuật , các
hình ảnh trong mọt tác phẩm thơ giàu cảm hứng hiện thực mà không thiếu sắc baybổng
3 Thái độ: Tình đồng đội ,tình cảm gắn bó giữa những người cùng chung
- GV: Soạn bài, bảng phụ, một số bài thơ, văn cùng chủ đề
- HS: Học bài cũ, đọc trước bài, trả lời câu hỏi SGK
III Tiến trình lên lớp
Hoạt động của GV và HS Nội dung, yêu cầu cần đạt
I Hoạt động 1: Khởi động
GV: Em hãy hát một bài hoặc đọc một bài thơ viết
về người lính
HS: trả lời
GV nhận xét, giới thiệu khái quát: Trong thời kì
kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ, ác liệt của
nhân dân ta đã có muôn triệu tấm lòng yêu nước gặp
gỡ hội tụ làm sáng lên vẻ đẹp của tình đồng chí đồng
đội Một trong những bài thơ hay nhất viết về tình
cảm thiêng liêng cao đẹp đó chính là bài thơ “Đồng
A Giới thiệu chung
Trang 9chí” của Chính Hữu
II Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới:
HĐ 2.1: Giới thiệu chung:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ: Trình bày những nét cơ
bản về tác giả?
Bước 2 +3: HS thực hiện nhiệm vụ: HS hoạt động
cá nhân.
HS: - Chính Hữu tên thật là Trần Đình Đắc, sinh
năm 1926, quê ở Can Lộc, Hà Tĩnh Từ người lính
Trung đoàn Thủ đô, ông trở thành nhà thơ quân đội
Thơ ông hầu như chỉ viết về người lính và hai cuộc
kháng chiến
HS: nhận xét
* GV chốt ý:
- Ông là người lính trung đoàn Thủ đô trở thành nhà
thơ quân đội
- Thơ ông hầu hết viết về người lính và hai cuộc
kháng chiến, đặc biệt là những tình cảm cao đẹp của
người lính: tình đồng chí, tình quê hương, sự gắn bó
giữa tiền tuyến và hậu phương
Bước 1: GV: Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
Bươc 2 +3: HS: Chính Hữu cùng đơn vị tham gia
chiến đấu trong chiến dịch Việt Bắc, Thu đông năm
1947 Những năm đầu của cuộc kháng chiến, bộ đội
ta còn rất thiếu thốn Nhờ tinh thần yêu nước, tình
đồng chí đã giúp họ vượt qua tất cả để làm nên chiến
thắng Tác giả đã viết bài thơ này tại nơi ông nằm
điều trị
Bước 4: GV nhận xét, chốt ý
* Hoạt động 2.2 Đọc hiểu văn bản:
B1: GV: Theo em, bài thơ chia làm mấy phần? Nội
- quê ở Can Lộc, Hà Tĩnh
Từ người lính Trung đoànThủ đô, ông trở thành nhàthơ quân đội Thơ ông hầunhư chỉ viết về người lính
và hai cuộc kháng chiến
2 Tác phẩm
- Bài thơ đồng chí đượcsáng tác vào đầu năm 1948,sau khi tác giả cùng đồngđội tham gia chiến đấutrong chiến dịch Việt Bắc
B Đọc hiểu văn bản
1 Đọc, hiểu chú thích
2 Kết cấu, bố cục
Trang 10
B4: GV nhận xét, chốt:
* Hoạt động 2.3 Phân tích:
* GV dẫn dắt: Cuộc kháng chiến chống Pháp đã trở
thành điểm gặp gỡ của bao người yêu nước
a Sự lý giải về cơ sở của tình đồng chí:
Gói câu hỏi 1: HS thảo luận theo nhóm bàn:
Bước 1: chuyển giao nhiệm vụ:
- Mở đầu bài thơ là lời tâm sự của những người lính
Họ đã tâm sự với nhau điều gì?
- Nghệ thuật nào được tác giả sử dụng ở 2 câu thơ
đầu?
- Cách sử dụng thành ngữ trong 2 câu thơ đầu đã
giúp em hiểu điều gì về quê hương của các anh?
Bước 2 + 3: HS thực hiện nhiệm vụ:
- Các nhóm thảo luận, thống nhất ý và cử đại diện
nhóm trình bày Nhóm khác nhận xét
Bước 4: GV nhận xét, chốt lại ý chính:
(Dự kiến kết quả thảo luận của HS)
- “Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng quê nghèo đất cầy lên sỏi đá”
- Cấu trúc sóng đôi, sử dụng thành ngữ
- Đó là những vùng quê nghèo khó: vùng ven biển
úng lụt quanh năm, vùng đồi trung du, khô cằn, đất
bạc màu
Gói câu hỏi 2: HS chia thành 4 nhóm thảo luận:
B1: GV chuyển giao nhiệm vụ:
- Nhóm 1: Điều gì làm cho đôi người xa lạ trở nên
gần gũi, thân thiết?
- Nhóm 2: Hình ảnh "súng bên súng, đầu sát bên
đầu" vừa có ý nghĩa tả thực, vừa có nghĩa tượng
trưng Em hãy làm rõ 2 lớp nghĩa đó?
- Nhóm 3: Câu thơ "Đêm rét chung chăn " đã giúp
em cảm nhận được gì về cuộc sống của các anh vệ
quốc quân trong những ngày đầu kháng chiến chống
3 Phân tích:
a Sự lý giải về cơ sở của tình đồng chí
- "Quê hương anh…sỏi đá"
- Xuất thân từ những người
nông dân
- Tương đồng về cảnh ngộnghèo khó
Trang 11vốn xa lạ lại thành đôi tri kỷ?
B2 +3: HS thực hiện:
- Các nhóm thảo luận, thống nhất ý và ghi ra bảng
phụ, khi hết giờ lần lượt từng nhóm lên trình bày
- Họ cùng chia ngọt, sẻ bùi Đó là mối tình tri kỷ
của những người bạn chí cốt mà tác giả đã biểu hiện
B1: GV: Em có n.xét gì về cấu trúc của câu thơ
"Đồng chí" GV: Cách kết cấu đó có ý nghĩa gì trong
cả đoạn thơ ?
B2: HS:- Câu thơ có cấu trúc khác thường : Hai
tiếng và dấu chấm than Nó vang lên như một sự
phát hiện, như một lời khẳng định
- Là bản lề gắn kết đoạn trước với đoạn sau của bài
thơ
B3: HS khác nhận xét
B4: GV chốt ý, ghi bảng: - Dòng thơ thứ bảy "Đồng
chí” như lời khẳng định mối tình đồng chí keo sơn,
- Dòng thơ thứ bảy " Đồng chí ! "-> khẳng định mối
tình đồng chí keo sơn, gắn
bó thiêng liêng bền chặt
- Bắt nguồn từ sự tươngđồng cảnh ngộ xuất thân,nhiệm vụ chiến đấu, trong lítương cm, từ sự gắn bótrong cs hàng ngày
b Những biểu hiện cụ thể
Trang 12b Những biểu hiện cụ thể của tình đồng chí
GV: Gọi HS đọc 10 câu tiếp theo
Câu hỏi 1:
B1: GV: Mỗi người lính có một gia cảnh riêng ntn?
B2+3: HS: - Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính
B4: GV chốt, ghi bảng
Câu hỏi 2:
B1: GV: Hình ảnh gian nhà không gợi tả điều gì?
Biện pháp nghệ thuật gì đã được sử dụng trong 3 câu
thơ?
B2+3: HS: Cuộc sống khó khăn, thiếu thốn
Biện pháp hoán dụ, nhân hóa
B4: GV nhận xét, chốt ý
Câu hỏi 3:
B1: GV: Qua câu thơ giúp em hiểu gì về thái độ,
tình cảm của những người lính?
B2+3: Cảm thông sâu sắc thấu hiểu, chia sẻ những
tâm tư, nỗi lòng của nhau,
B4: GV chốt ý, ghi bảng
* GV: Các anh ra đi vì nghĩa lớn, bỏ lại đằng sau cả
quê hương, những người thân yêu nhất Thơ Chính
Hữu chân thật đến từng chi tiết khi viết về cuộc sống
của các anh bộ đội
ảnh thơ trong những câu trên ? Với các câu thơ sóng
đôi ấy có ý nghĩa gì?
B2 + 3: HS: Tác giả xây dựng những câu thơ sóng
đôi đối ứng nhau nhằm diẻn tả được sự gắn bó, chia
sẻ sự giống nhau của những người cùng cảnh ngộ
Cuộc sống gian khổ, thiếu thốn mọi mặt
- NT: hoán dụ, nhân hóa
-> Cảm thông sâu sắc thấu
hiểu, chia sẻ những tâm tư,nỗi lòng của nhau
"Áo anh… chân không giày"
- Cuộc sống thiếu thốn khó
Trang 13cuộc sống của người lính trong KC chống Pháp ?
- Nhóm 2: Qua h.ảnh thơ "Miệng cười '', em biết
thêm nét đẹp nào của các anh ?
- Họ đã vượt qua những khó khăn, thiếu thốn đó nhờ
sức mạnh của tình đồng chí" Thương nhau tay nắm
lấy bàn tay"
* Câu thơ sóng đôi, hình ảnh thơ chân thực đã thể
hiện được sự gắn bó, sức mạnh của tình đồng chí
- Cùng cảm thông những tâm tư, nỗi lòng riêng,
cùng chia sẻ mọi gian lao
* GV liên hệ hình ảnh này trong thơ của Phạm Tiến
Duật
c Biểu tượng giàu chất thơ về người lính
GV gọi HS đọc 3 câu cuối
Gói câu hỏi HS hoạt động nhóm:
Bước 1: GV:
- Nhóm 1: Ba câu thơ cuối đã khắc hoạ hình ảnh của
người lính trong hoàn cảnh cụ thể nào?
- Nhóm 2: Hình ảnh thơ nào tạo ấn tượng trong em?
- Nhóm 3: Trình bày ý nghĩa tả thực của hình ảnh
thơ trên?
- Nhóm 4: Hình ảnh thơ trên còn thể hiện sự sáng
tạo ntn Theo em 2 hình ảnh này còn biểu tượng cho
điều gì?
Bước 2+3: HS:
- Các nhóm thảo luận, thống nhất ý, viết ra giấy và
cử đại diện nhóm trình bày Nhóm khác nhận xét
Bước 4: GV nhận xét, chốt ý
khăn gian khổ -> Cùng chia
sẻ những gian lao, thiếuthốn của cuộc đời ngườilính
- Cùng trải qua những cơn
“Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi ".
- Họ đã vượt qua những khókhăn, thiếu thốn đó nhờ sứcmạnh của tình đồng chí"
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay"
* Câu thơ sóng đôi, hìnhảnh thơ chân thực đã thểhiện được sự gắn bó, sứcmạnh của tình đồng chí
- Cùng cảm thông nhữngtâm tư, nỗi lòng riêng, cùngchia sẻ mọi gian lao
c Biểu tượng giàu chất thơ
về người lính
- Trong cảnh rừng hoangsương muối, những ngườilính phục kích, chờ giặc,đứng bên nhau Sức mạnhcủa tình đồng đội đã giúp
họ vượt qua sự khắc nghiệtcủa thời tiết