Thời kỳ tuổi vườn trẻ 1 – 3 tuổi - Các nội dung cần chú ý: + Biết được đặc điểm thể chất của lứa tuổi này + Hiểu và phân tích được các đặc điểm phát triển tâm lý của lứa tuổi này: hoạt
Trang 2MỤC ĐÍCH
Tài liệu này nhằm hỗ trợ cho học viên hình thức giáo dục từ
xa nắm vững nội dung ôn tập và làm bài kiểm tra hết môn hiệu quả
Tài liệu này cần được sử dụng cùng với tài liệu học tập của môn học và bài giảng của giảng viên ôn tập tập trung theo chương trình đào tạo
NỘI DUNG HƯỚNG DẪN
Nội dung tài liệu này bao gồm các nội dung sau:
Phần 1: Các nội dung trọng tâm của môn học Bao gồm các nội
dung trọng tâm của môn học được xác định dựa trên mục tiêu học tập, nghĩa là các kiến thức hoặc kỹ năng cốt lõi mà người học cần có được khi hoàn thành môn học
Phần 2: Cách thức ôn tập Mô tả cách thức để hệ thống hóa
kiến thức và luyện tập kỹ năng để đạt được những nội dung trọng tâm
Phần 3: Hướng dẫn làm bài kiểm tra Mô tả hình thức kiểm
tra và đề thi, hướng dẫn cách làm bài và trình bày bài làm và lưu ý về những sai sót thường gặp, hoặc những nỗ lực có thể được đánh giá cao trong bài làm
Phần 4: Đề thi mẫu và đáp án Cung cấp một đề thi mẫu và
đáp án, có tính chất minh hoạ nhằm giúp học viên hình dung yêu cầu kiểm tra và cách thức làm bài thi
PHỤ TRÁCH KHOA XHH – CTXH - ĐNA
Lâm Ánh Quyên
Trang 3Phần 1
CÁC NỘI DUNG TRỌNG TÂM
PHẦN 1: KHÁI QUÁT VỀ TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN
Đối tượng, nhiệm vụ, ý nghĩa nghiên cứu của tâm lý học phát triển
Phương pháp nghiên cứu của tâm lý học phát triển
Các cách phân chia các giai đoạn lứa tuổi
Khái niệm hoạt động chủ đạo
PHẦN 2: PHÂN CHIA CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN Chương 2: TÂM LÝ HỌC TRẺ EM TRƯỚC TUỔI ĐI HỌC
Thời kỳ tuổi sơ sinh (0 – 2 tháng tuổi)
Thời kỳ tuổi hài nhi (2 – 12 tháng tuổi)
Thời kỳ tuổi vườn trẻ (1 – 3 tuổi)
Thời kỳ tuổi mẫu giáo (3 – 6 tuổi)
Chương 3: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI NHI ĐỒNG
Những thay đổi về cơ thể và hoạt động
Đặc điểm phát triển tâm lý lứa tuổi nhi đồng
Chương 4: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI THIẾU NIÊN (TUỔI THCS)
Trang 4 Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của thiếu niên
Đời sống tình cảm của thiếu niên
Sự phát triển nhân cách ở lứa tuổi thiếu niên
Chương 5: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI ĐẦU THANH NIÊN (THANH NIÊN HỌC SINH)
Khái niệm tuổi thanh niên
Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của lứa tuổi đầu thanh niên
Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của lứa tuổi đầu
thanh niên
Đặc điểm phát triển nhân cách của tuổi đầu thanh niên
Đời sống tình cảm của lứa tuổi đầu thanh niên
Hoạt động lao động và sự lựa chọn nghề nghiệp
Chương 6: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI THANH NIÊN – SINH VIÊN
Những điều kiện phát triển của thanh niên – sinh viên
Những đặc điểm phát triển tâm lý cơ bản của thanh niên – sinh viên
Chương 7: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
Một số đặc điểm tâm lý của người trưởng thành trẻ tuổi (20 –
40 tuổi)
Một số đặc điểm tâm lý của người trung niên (40 – 60 tuổi)
Chương 8: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI NGƯỜI GIÀ (NGƯỜI CAO TUỔI)
Một số đặc điểm tâm lý của người già (cao tuổi): từ 60 tuổi trở lên
Trang 5Phần 2
CÁCH THỨC ÔN TẬP
PHẦN 1: KHÁI QUÁT VỀ TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN Chương 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TÂM LÝ HỌC PHÁT TRIỂN
Đối tượng, nhiệm vụ, ý nghĩa nghiên cứu của tâm lý học phát triển
- Các nội dung cần chú ý:
+ Nhận biết đối tượng và nhiệm vụ nghiên cứu của môn học
+ Hiểu và phân tích được các quy luật hình thành và phát triển các quá trình tâm lý
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Phương pháp nghiên cứu của tâm lý học phát triển
- Các nội dung cần chú ý: Nhận biết được phương pháp nghiên cứu của tâm lý học phát triển
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Các cách phân chia các giai đoạn lứa tuổi
Trang 6- Các nội dung cần chú ý: Nhận biết và hiểu được các cách phân chia các giai đoạn lứa tuổi theo s.Freud, J.Piaget, E.Eriksion
- Đọc TLHT: cuốn Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
- Trả lời câu hỏi 3 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Khái niệm hoạt động chủ đạo
- Các nội dung cần chú ý: Khái niệm: hoạt động chủ đạo
- Đọc TLHT: cuốn Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
PHẦN 2: PHÂN CHIA CÁC GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN Chương 2: TÂM LÝ HỌC TRẺ EM TRƯỚC TUỔI ĐI HỌC
Thời kỳ tuổi sơ sinh (0 – 2 tháng tuổi)
- Các nội dung cần chú ý:
+ Biết và hiểu sự hình thành và phát triển của cơ thể trẻ
sơ sinh
+ Hiểu được hoạt động chủ đạo của giai đoạn này
- Đọc TLHT
Thời kỳ tuổi hài nhi (2 – 12 tháng tuổi)
- Các nội dung cần chú ý:
+ Biết và hiểu sự hình thành và phát triển của cơ thể trẻ hài nhi
+ Hiểu được hoạt động chủ đạo của giai đoạn này
+ Nhận biết được sự khủng hoảng của tuổi lên 1
- Đọc TLHT
Trang 7 Thời kỳ tuổi vườn trẻ (1 – 3 tuổi)
- Các nội dung cần chú ý:
+ Biết được đặc điểm thể chất của lứa tuổi này
+ Hiểu và phân tích được các đặc điểm phát triển tâm lý của lứa tuổi này: hoạt động chủ đạo; Sự phát triển ngôn ngữ; Sự pát triển tri giác và sự hình thành biểu tượng và thuộc tính đồ vật; Sự phát triển tư duy; Những tiền đề của sự hình thành nhân cách;
+ Hiểu và phân tích được sự khủng hoảng tuổi lên 3
- Đọc TLHT:
- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Thời kỳ tuổi mẫu giáo (3 – 6 tuổi)
- Các nội dung cần chú ý:
+ Biết được đặc điểm và hoạt động chủ đạo của giai đoạn lứa tuổi này
+ Hiểu và phân tích được các đặc điểm của sự phát triển tâm lý của lứa tuổi này: Sự phát triển nhận thức; Sự phát triển ngôn ngữ; Sự phát triển nhân cách; Phát triển đời sống cảm xúc – tình cảm của giai đoạn tuổi mẫu giáo
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4, 5 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Chương 3: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI NHI ĐỒNG
Những thay đổi về cơ thể và hoạt động
- Các nội dung cần chú ý:
Trang 8+ Nhận biết được sự thay đổi về thể chất của giai đoạn này
+ Hiểu và phân tích được hoạt động chủ đạo của giai đoạn này cũng như những khó khăn khi trẻ bắt đầu bước vào bước ngoặc mới
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1 trong cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Đặc điểm phát triển tâm lý lứa tuổi nhi đồng
- Các nội dung cần chú ý:
+ Nhận biết được sự phát triển của các quá trình nhận thức
+ Hiểu và phân tích được đời sống tình cảm của giai đoạn này
+ Hiểu và phân tích được sự phát triển nhân cách của học sinh giai đoạn này
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 2, 3, 4 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Chương 4: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI THIẾU NIÊN (TUỔI THCS)
Những điều kiện phát triển tâm lý ở lứa tuổi thiếu niên
- Các nội dung cần chú ý:
+ Biết được các điều kiện về thể chất và điều kiện xã hội ảnh hưởng đến sự hình thành tâm lý của trẻ trong giai đoạn này
+ Hiểu và phân tích được sự phát triển giới tính của lứa
Trang 9- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của thiếu niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các đặc điểm của hoạt động học tập và phát triển trí tuệ của giai đoạn này
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 2 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Đời sống tình cảm của thiếu niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các đặc điểm của đời sống tình cảm của lứa tuổi thiếu niên
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 3 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Sự phát triển nhân cách ở lứa tuổi thiếu niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các đặc điểm phát triển nhân cách ở lứa tuổi thiếu niên
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 4 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Chương 5: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI ĐẦU THANH NIÊN (THANH NIÊN HỌC SINH)
Khái niệm tuổi thanh niên
- Các nội dung cần chú ý:
+ Khái niệm lứa tuổi thanh niên
Trang 10+ Nhận biết được sự phân chia của giai đoạn thanh niên: thanh niên học sinh và thanh niên sinh viên
- Đọc TLHT
Những yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của lứa tuổi đầu thanh niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu được các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý của giai đoạn này: Sự phát triển thể chất; Điều kiện xã hội của sự phát triển;
- Đọc TLHT
Hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của lứa tuổi đầu
thanh niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được hoạt động học tập và sự phát triển trí tuệ của giai đoạn này
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1 cuốn: Tâm lý học phát triển của tác giả Vũ Thị Nho (2000), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
Đặc điểm phát triển nhân cách của tuổi đầu thanh niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các đặc điểm phát triển nhân cách của giai đoạn này
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 2 cuốn: Tâm lý học phát triển của tác giả Vũ Thị Nho (2000), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
Đời sống tình cảm của lứa tuổi đầu thanh niên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các đặc điểm đời sống tình cảm của thanh niên học sinh
- Đọc TLHT
Hoạt động lao động và sự lựa chọn nghề nghiệp
Trang 11- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động lao động và lựa chọn nghề nghiệp của thanh niên học sinh
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 3 cuốn: Tâm lý học phát triển của tác giả Vũ Thị Nho (2000), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
Chương 6: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI THANH NIÊN – SINH VIÊN
Những điều kiện phát triển của thanh niên – sinh viên
- Các nội dung cần chú ý: Nhận biết và hiểu được những điều kiện phát triển của thanh niên – sinh viên: sự phát triển về mặt thể chất, vai trò xã hội của thanh niên sinh viên, hoạt động chính trị xã hội
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Những đặc điểm phát triển tâm lý cơ bản của thanh niên –
sinh viên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được các đặc điểm phát triển tâm lý cơ bản của giai đoạn này: Sự thích nghi của sinh viên với hoạt động mới; Sự phát triển nhận thức; Sự phát triển động cơ học tập; Đời sống tình cảm của sinh viên; Sự phát triển một số phẩm chất nhân cách ở sinh viên
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 2, 3, 4 cuốn: Tâm lý học phát triển do Dương Thị Diệu Hoa (Chủ biên) (2012), Nxb đại học Sư Phạm
Chương 7: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH
Một số đặc điểm tâm lý của người trưởng thành trẻ tuổi (20 –
40 tuổi)
Trang 12- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được một số đặc điểm của người trưởng thành trẻ tuổi: thể chất, nghề nghiệp, sự phát triển về mặt nhân cách, đời sống tình cảm
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 1, 2 cuốn: Tâm lý học phát triển của tác giả
Vũ Thị Nho (2000), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
Một số đặc điểm tâm lý của người trung niên (40 – 60 tuổi)
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được một số đặc điểm của người trung niên: thể chất, nghề nghiệp, sự phát triển về mặt nhân cách, đời sống tình cảm, giai đoạn khủng hoảng giữa đời
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 3 cuốn: Tâm lý học phát triển của tác giả Vũ Thị Nho (2000), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
Chương 8: TÂM LÝ HỌC LỨA TUỔI NGƯỜI GIÀ (NGƯỜI CAO TUỔI)
Một số đặc điểm tâm lý của người già (cao tuổi): từ 60 tuổi trở
lên
- Các nội dung cần chú ý: Hiểu và phân tích được một số đặc điểm của người già (cao tuổi): thể chất; Sự phát triển về mặt nhân cách; Đời sống tình cảm; Sự đón nhận và chuẩn bị cho cái chết cận kề
- Đọc TLHT
- Trả lời câu hỏi 4 cuốn: Tâm lý học phát triển của tác giả Vũ Thị Nho (2000), Nxb Đại học quốc gia Hà Nội
Trang 13Phần 3
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI KIỂM TRA
Hình thức kiểm tra: thi tự luận
- Cấu trúc đề thi: có 2 câu, mỗi câu 5 điểm (trong một số trường hợp có thể là 4- 6)
Hướng dẫn cách làm bài:
- Đọc thật kỹ TLHT và có thể liên hệ với giảng viên phụ trách giảng dạy (thông qua địa chỉ email được cung cấp) để tìm hiểu
về các nội dung trong chương trình học nếu chưa hiểu trước ngày thi để có thể làm bài đạt kết quả cao nhất
- Đọc thật kỹ đề thi, tìm ra yêu cầu chính của đề thi là gì và tập trung vào nội dung chính, không rườm rà, nói dong dài quá
xa chủ đề được đề cập Làm thừa so với yêu cầu sẽ không được tính điểm và rất mất thời gian
- Câu dễ làm trước, câu khó làm sau
- Trong đề thi, có những câu hỏi không yêu cầu trình bày hoặc phát biểu định nghĩa, tuy nhiên, nên lưu ý bắt buộc phải nêu định nghĩa trước trước khi làm các bước theo yêu cầu của đề thi
- Không chép toàn bộ những nội dung đã có trong sách hoặc slide bài giảng của giảng viên mà cần đưa thêm ý kiến cá nhân
vô trong bài làm
- Lưu ý nên đưa các ví dụ thực tiễn vào để phân tích và làm sáng tỏ nội dung đang đề cập tới
- Chép bài của người khác sẽ không được tính điểm
Trang 14Phần 4
ĐỀ THI MẪU VÀ ĐÁP ÁN
ĐỀ THI MẪU
Câu 1: Phân tích vị trí và vai trò của khu vực tam nông trong tiến trình hiện đại hóa ở Việt Nam hiện nay? (4đ)
Câu 2: Quá trình di dân nông nghiệp hiện nay có tác động như thế nào đối với xã hội Việt Nam, trên hai phương diện kinh tế và lối sống? (4đ)
Câu 3: Anh/chị chọn bất kỳ một chính sách xã hội mà anh /chị quan tâm (có thể ở tại địa phương các anh/ chị), và áp dụng mô hình SWOT để đánh giá chính sách xã hội đó? (2đ)
ĐÁP ÁN:
Câu 1: Khu vực xã hội nông thôn đóng vai trò quan trọng như sau:
- Cung cấp nguồn lao động cho khu vực công nghiệp ở đô thị
- Cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp
- Là thị trường tiêu thụ sản phẩm xã hội rộng lớn
- Xuất khẩu nông sản để thu về ngoại tệ cho đất nước
- Bảo lưu các giá trị văn hóa truyền thống
- Bảo đảm vấn đề an ninh lương thực…
Trang 15- Quan ba lần khủng hoảng kinh tế trên thế giới và xã hội Việt Nam chịu tác động, khu vực nông nghiệp vẫn giữ được tăng trưởng và bảo đảm sự ổn định của xã hội
- Là khu vực tạo tiền đề cho quá trình công nghiệp hóa thành công Câu 2: Học viên cần trả lởi các ý chính sau:
- Trình bày tính tất yếu của di dân nông nghiệp
- Thực trạng di dân nông nghiệp ở Việt Nam
- Phân tích tác động của di dân đến xã hội nông thôn và xã hội
đô thị trên hai phương diện kinh tế và lối sống
- Chỉ ra được ưu điểm và hạn chế của di dân nông nghiệp trên hai phương diện kinh tế và lối sống
Câu 3: Học viên cần trả lởi các ý chính sau:
- Chọn một chính sách xã hội cụ thể mà anh/chị quan tâm
- Áp dụng mô hình SWOT để phân tích điểm mạnh; điểm yếu;
cơ hội và thách thức khi thực hiện chính sách đó
- Đưa ra nhận định và đánh giá về chính sách đó