LUAT TAI CHINH

• Nội dung phân cấp ngân sách nhà nước Bài 3: Chu trình ngân sách nhà nước – Lập dự toán ngân sách nhà nước • Khái niệm và đặc điểm.. Bài 4: Chu trình ngân sách nhà nước – Chấp hành và

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LUẬT - TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA

MÔN: LUẬT TÀI CHÍNH

(Sử dụng kèm theo sách “Giáo trình Luật Ngân sách nhà nước”

trường Đại học Luật Hà nội, NXB Công an Nhân dân, 2016

Bài 1: Tổng quan về Luật ngân sách nhà nước

• Tổng quan về ngân sách nhà nước;

• Các nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước;

• Quan hệ pháp luật ngân sách nhà nước

Bài 2: Tổ chức ngân sách nhà nước

• Lý thuyết về tổ chức ngân sách nhà nước

• Nội dung phân cấp ngân sách nhà nước

Bài 3: Chu trình ngân sách nhà nước – Lập dự toán ngân sách nhà nước

• Khái niệm và đặc điểm

• Thẩm quyền lập dự toán ngân sách nhà nước

• Trình tự, thủ tục lập dự toán ngân sách

• Lập dự toán ngân sách cấp xã

Bài 4: Chu trình ngân sách nhà nước – Chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước

• Khái niệm

• Chủ thể chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước

• Nội dung chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước

Bài 5: Quản lý quỹ ngân sách nhà nước

• Khái niệm, đặc điểm

• Các chủ thể có thẩm quyền

• Chế độ quản lý quỹ ngân sách nhà nước

Bài 6: Xử lý vi phạm pháp luật về ngân sách nhà nước

• Khái niệm và đặc điểm

• Phân loại vi phạm pháp luật trong lĩnh vực ngân sách nhà nước

• Các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực ngân sách

• Các hình thức xử lý vi phạm

Bìa 1: Tổng quan về Luật ngân sách nhà nước

Học viên, sinh viên đọc sách và lưu ý:

• Khái niệm ngân sách nhà nước

- Các khái niệm cần nắm vững: ngân sách, ngân sách nhà nước

- Phân biệt được ngân sách nhà nước với ngân sách của các loại hình tổ chức khác

- Biết được vai trò của ngân sách nhà nước gồm ba vấn đề sau: (1) vận hành bộ máy nhà nước, (2) bản dự toán ngân sách hàng năm là một loại văn bản pháp lý đặc biệt, (3) ngân sách nhà nước được quyết định bởi cơ quan lập pháp, trực tiếp điều hành và quản lý bới cơ quan hành pháp

• Các nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước

- Quản lý ngân sách nhà nước dựa trên bốn nguyên tắc cơ bản sau:

+ Nguyên tắc nhất niên;

+ Một ngân sách đơn nhất;

+ Thăng bằng;

+ Trung thực

• Quan hệ pháp luật ngân sách nhà nước

- Biết được khái niệm và đặc điểm của quan hệ pháp luật ngân sách nhà nước

- Biết được các tiêu chí để phân biệt được quan hệ pháp luật ngân sách nhà nước

Bài 2: Tổ chức ngân sách nhà nước

Học viên, sinh viên đọc sách và lưu ý:

• Lý thuyết về tổ chức ngân sách nhà nước

- Khái niệm tổ chức ngân sách nhà nước

• Nội dung phân cấp ngân sách

- Khái niệm thu ngân sách: là huy động một bộ phận giá trị sản phẩm xã hội, theo quy định của pháp luật làm thành quỹ ngân sách nhà nước

- Học viên cần nắm vững một số đặc điểm của thu ngân sách nhà nước Đặc biệt, cần chú ý các khoản thu trung ương hưởng 100% và các khoản thu địa phương hưởng 100% Số còn lại là các khoản phân chia giữa ngân sách trung ương và địa phương Từ đó, đưa ra nhận xét và trả lời cho các câu hỏi vì sao pháp luật lại cơ cấu các khoản thu như vậy?

- Khái niệm chi ngân sách: là hoạt động nhằm sử dụng quỹ ngân sách Học viên phải nhận dạng các khoản chi và phân bổ các khoản chi tương tự như hoạt động thu ngân sách nhà nước

Bài 3: Chu trình ngân sách nhà nước – Lập dự toán ngân sách nhà nước

Sinh viên/ học viên đọc tài liệu để nắm vững

• Khái niệm và đặc điểm

- Đây là một trong những phần nội dung quan trọng của môn học bởi vai trò của giai đoạn lập dự toán ngân sách trong hoạt động thực tế

- Người ta đã chứng minh được rằng nếu lập dự toán ngân sách được thực hiện bài bản và chuẩn bị chu đáo, dự đoán trước được diễn biến và xu hướng kinh tế xã hội thì giai đoạn chấp hành và quyết toán sẽ vô cùng thuận lợi Đây là một trong những lý do mà người đọc nên đầu tư và nghiên cứu chương này nhiều hơn để có thể sử dụng kiến thức áp dụng vào thực tế quản lý ngân sách

• Thẩm quyền lập dự toán ngân sách nhà nước

- Về thẩm quyền lập dự toán ngân sách nhà nước, học viên lưu ý chủ thể liên quan đến ngân sách nhà nước gồm chủ yếu là nhánh lập pháp và hành pháp Tuy nhiên vai trò của từng loại chủ thể sẽ khác nhau khi ở các giai đoạn khác nhau Ví dụ ở giai đoạn lập dự toán vai trò quyết định cuối cùng thuộc về nhánh lập pháp vì Quốc hội hay HĐND không thông qua bản dự toán sẽ không có hiệu lực Nhưng trong giai đoạn chấp hành ngân sách vai trò của cơ quan hành pháp được tăng lên đáng kể, thậm chí có những giai đoạn của những thời kỳ, cơ quan hành pháp giữ vai trò ảnh hưởng mạnh mẽ tới ngân sách nhà nước

• Trình tự, thủ tục lập dự toán ngân sách nhà nước Lập dự toán trải qua nhiều bước khác nhau đã được quy định rất cụ thể và chi tiết trong Luật ngân sách 2015 Cụ thể trong chương lập dự toán ngân sách nhà nước

• Học viên tìm hiểu thêm về quy trình lập dự toán ngân sách cấp xã Giáo viên sẽ hướng dẫn thêm trong quá trình giảng dạy hoặc hướng dẫn ôn tập

Bài 4: Chu trình ngân sách nhà nước – Chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước

Sinh viên đọc tài liệu và lưu ý các nội dung chính sau đây:

• Khái niệm:

- Chấp hành ngân sách là giai đoạn kế tiếp của lập dự toán

- Vai trò của giai đoạn chấp hành ngày càng thay đổi Theo quan điểm của các nhà tài chính công cổ điển thì chấp hành được gọi là giai đoạn “tuân thủ câm lặng”

- Với sự chuyển biến của thế giới phẳng, sự thay đổi cách thức quản trị nhà nước khiến ngân sách cũng phải uốn mình để tương thích vì chúng ta biết rất rõ nhà nước và ngân sách tồn tại cùng nhau không thể tách rời Với lý do này, chấp hành ngân sách ngày càng sống động và góp phần quan trọng trong việc duy trì sự ổn

• Chủ thể chấp hành và quyết toán ngân sách:

- Trách nhiệm và quyền hạn của các chủ thể trong giai đoạn chấp hành ngân sách

đã được trình bày ở phần trên

• Nội dung chấp hành và quyết toán ngân sách:

- Gồm chấp hành các khoản thu và các khoản chi của NSNN, chấp hành các quy định được quy định trong dự toán được Quốc hội thông qua hàng năm

• Quyết toán ngân sách nhà nước Sinh vên đọc thêm trong giáo trình để biết thêm thông tin và nội dung chi tiết

Bài 5: Quản lý quỹ ngân sách nhà nước

Sinh viên đọc tài liệu học tập để nắm vững kiến thức sau đây:

• Khái niệm, đặc điểm

• Các chủ thể có thẩm quyền

• Chế độ quản lý quỹ ngân sách nhà nước:

- Toàn bộ chương này học viên tham khảo thêm tại chương V giáo trình

Bài 6: Xử lý vi phạm pháp luật về vực ngân sách nhà nước

Sinh viên lưu ý những nội dung sau:

• Khái niệm và đặc điểm

• Phân loại vi phạm pháp luật trong lĩnh vực ngân sách nhà nước

• Các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực ngân sách nhà nước

• Các hình thức xử lý vi phạm

- Về vấn đề vi phạm pháp luật trong lĩnh vực ngân sách nhà nước có một số lưu ý sau:

+ Luật ngân sách không có chế tài riêng

+ Khi có hành vi vi phạm, căn cứ vào mức độ và thiệt hại chúng ta sử dụng chế tài kỷ luật, dân sự, hành chính, hình sự để xử lý

1 Hình thức kiểm tra và kết cấu đề

Đề kiểm tra bao gồm các phần

- Phần 1 (4 điểm): 4 Câu hỏi nhận định đúng hay sai, Giải thích ngắn gọn

- Phần 2 (3 điểm): 1 câu hỏi dạng câu hỏi kiểm tra lý thuyết

- Phần 3 (3 điểm): 1 Bài tập

2 Hướng dẫn cách làm bài

• Đối với phần 1: câu hỏi nhận định đúng, sai, giải thích

Trong phần này, học viên cần phải có thêm các văn bản pháp luật để tham khảo,

ví dụ như Luật ngân sách nhà nước 2015; Nghị định163/2016/NĐ - CP hướng dẫn thi hành Luật ngân sách nhà nước nước 2015

Học viên có thể lựa chọn các câu hỏi không cần thiết làm bài theo trình tự từ đầu Học viên chỉ cần giải thích ngắn gọn, nếu căn cứ là quy phạm pháp luật thì cần nêu cụ thể các Điều, khoản, điểm

Cần nắm rõ các văn bản pháp luật xem còn hiệu lực hay đã bị thay thế, rất nhiều bài thi đưa ra căn cứ pháp lý đã bị hết hiệu lực, đây là điểm tối kỵ đối với người học luật

• Đối với phần câu 2: câu hỏi lý thuyết

Ngưởi học trình bày theo hiểu biết của mình, có lập luận, có phân tích, không chép nguyên văn từ sách vào, nếu chép sẽ không được tính điểm

Không sao chép từ bài của người khác

Bài làm phân tích phải đủ ý, mỗi ý phải xuống dòng nếu có thêm dẫn chứng sẽ khiến bài thi có chất lượng hơn

• Đối với phần 3: Bài tập tình huống

Đề bài thường được thiết kế và dựa trên các tình huống thực tế, người học phải chọn lọc các thông tin để giải quyết các yêu cầu của đề thi

Khi làm bài thi, người học phải có các văn bản pháp lý hỗ trợ để đưa ra các căn cứ được chính xác

ĐỀ THI MẪU

Phần 1: Mỗi nhận định sau đúng hay sai, giải thích ngắn gọn có căn cứ pháp lý (04 điểm)

1 Năm ngân sách bắt đầu từ ngày 1/1 và kết thúc vào ngày 31/12 năm âm lịch

2 Ngân sách thành phố Thái nguyên hưởng 100% nguồn thu từ hoạt động xổ số kiến thiết của công ty xổ số kiến thiết tỉnh Thái Nguyên

3 Trong mọi trường hợp, việc phân bổ và giao dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách phải hoàn thành vào ngày 31 tháng 12 của năm trước

4 4 Phường Nguyễn Thái Bình Quận I, TP HCM được hưởng tối thiểu 70% thuế môn bà do công ty cổ phần Ánh Dương có trụ sở tại 57 Nguyễn Thái Bình, QI nộp hành năm

Phần 2: Câu hỏi lý thuyết (03 điểm)

Nêu điểm khác biệt giữa ngân sách nhà nước với ngân sách của khu vực tư nhân ( ví dụ công ty TNHH, công ty cổ phầ.n

Phần 3: Bài tập tình huống (03 điểm) – Tình huống chỉ phục vụ cho nghiên cứu, học

tập

Nêu quy trình lập dự toán ngân sách nhà nước năm 2016 Quận 12, TP HCM

ĐÁP ÁN (mang tính gợi ý SV làm bài phải lập luận thêm dựa trên các ý này) Phần 1: Cần ngắn gọn nhưng rõ ràng, ví dụ:

điểm

1 * Trả lời được “Nhận định Đúng” (yêu cầu SV viết ý này đầu tiên, trước

khi giải thích)

0.25

* Giải thích:

Căn cứ : Điều 14 Luật ngân sách nhà nước 2015

0.75

Kết luận

2

(Các câu còn lại của phần 1 làm tương tự như câu 1 đã hướng dẫn

ở trên)

Phần 2: Cần ngắn gọn nhưng rõ ràng, ví dụ:

3 Phân tích các điểm khác biệt giữa ngân sách nhà nước với 1

loại hình tổ chức khác ví dụ mô hình công ty

Căn cứ vào các đặc trưng riêng biệt của ngân sách nhà nước

để phân tích làm rõ sự khác nhau đó

1

4 Có ý lập luận tốt, nêu được VD minh họa để rõ thêm 0.5

Phần 3:

Bài tập hình huống, đáp án ngắn gọn nhưng phải có căn cứ pháp lý

Nêu được sơ lược các bước của lập dự toán ;

Nêu được căn cứ lập dự toán gồm Luật ngân sách nhà nước

2015; Nghị định 163 năm 2016 của CP; hướng dẫn lập dự

toán của Bộ Tài chính và chỉ thị của Chính phủ về lập dự toán

ngân sách 2016

1.5

Nêu 9 trong quy trình lập dự toán ngân sách của 1 cấp ngân

sách ( phần này được hướng GV dẫn cụ thể trong quá trình

giảng )

_Hết