Quá trình tạo dăm

Do vậy, khi sản xuất ván dăm cần xem xét khả năng sử dụng, yêu cầu đối với sản phẩm nhằm lựa chọn chiều dày ván sao cho vừa đạt được chất lượng cao vừa tiết kiệm nguyên vật liệu, đồng th

Đa số các nhu cầu sử dụng ván dăm đều là ván mỏng (trần nhà, vách ngăn tủ,…)

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng chiều dày ván tăng thì các giá trị độ bền uốn tính, modum đàn hồi, độ trương nở dày của ván cũng tăng lên Khi ván càng dày, sự truyền nhiệt (khi ép nhiệt) từ bề mặt vào lõi ngày càng chậm và khó khan; đo độ những dăm ở lõi có độ đều hơn tạo liên kết giữa chúng lỏng lẻo hơn Khi ván càng dày, mức độ phản ứng trong quá trình đóng rắn sẽ khác nhau ở phần lõi và phần bề mặt Do vậy, khi sản xuất ván dăm cần xem xét khả năng sử dụng, yêu cầu đối với sản phẩm nhằm lựa chọn chiều dày ván sao cho vừa đạt được chất lượng cao vừa tiết kiệm nguyên vật liệu, đồng thời thỏa mãn nhu cầu

sử dụng Nhìn chung, sản xuất ván dăm trên thế giới đạt chiều dày 12, 14, 16, 19mm là tốt nhất Khi chiều dày sản phẩm tăng thì áp lực cũng phải tăng nhằm đảm bảo sự tiếp xúc giữa các phần tử đảm bảo tốt nhất, đặc biệt là ở lớp lõi

Tỷ lệ vỏ cây trung tâm

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ vỏ cây trong dăm nhiều thì ứng suất của ván giảm Với tỷ lệ vỏ trong dăm 10-12% thì ứng suất của ván dăm một lớp sẽ giảm 9-16%, ván dăm 3 lớp 5-10% Khi trộn vỏ vào dăm lớp mặt của ván dăm 3 lớp sẽ làm cho hình thức bề mặt của ván dăm không đảm bảo vì trên bề mặt

sẽ xuất hiện những vệt sẩm của vỏ, cần tiến hành lợp mặt ván

Nguyên liệu dùng để sản xuất dâm lớp giữa của ván dăm 3 lớp và ván dăm sản xuất theo phương pháp

ép đẩy cho phép chứa 10-12% tỷ lệ vỏ Vì thế, với nguyên liệu gỗ khúc và gỗ bổ không cần tiến hành khâu bóc vỏ

Tỷ lệ bụi trong dăm và gỗ mục trong gỗ

Trong băm nghiền gỗ trên các máy nghiền dăm, trong khi sấy và quá trình vận chuyển dăm gỗ (nhất là dăm khô) sẽ tạo nên một lượng bụi gỗ đáng kể, lượng bụi này nằm lại trong dâm sẽ làm giảm các chỉ tiêu

cơ học Điều này được giải thích bụi và các phần tử dăm mịn có một diện tích bề mặt rất lớn so với dăm

ở cùng một khối lượng như nhau, cần một lượng keo nhiều hơn để bao phủ bề mặt bụi hơn là dăm Do vậy, nếu sử dụng cùng một hàm lượng keo như nhau thì mức độ dán dính của loại ván dăm này sẽ kém hơn Vì thếm, trong sản xuất ván dăm cần phải khống chế tỷ lệ bụi và thành phần dăm mịn ở mức độ cần thiết nhất định

Với tỷ lệ bụi trong dăm 15% thì giới hạn bền trong uốn tính của ván tăng 20% và ứng suất kéo vuông góc

bề mặt ván tăng 7-8% Có thể nói, trong sản xuất ván dăm với lượng bụi thấp 10-15% đủ để lấp kín những khoản trống này trong ván và như vậy sẽ làm tăng được mối tiếp xúc giữa các phần tử dăm trong ván và qua đó làm tăng được tính chất cơ học của ván Tuy nhiên, nếu hàm lượng bụi trong dăm nhiều thì ứng suất của ván sẽ giảm đáng kể Trong công nghệ sản xuất ván dăm 3 lớp, người ta qui định như sau: Hàm lượng bụi và các phần tử dăm quá mịn lọt qua lưới sàng 1mmx1mm chỉ được phép có trong dăm không quá 15% (đối với dăm lớp mặt cũng như lớp giữa)

SẢN XUÂT DĂM

Nguyên liệu

Chủng loại nguyên liệu để sản xuấ ván dăm rất nhiều Căn cứ vào bản chất nguyên liệu có thể phân thành: Nguyên liệu gỗ, nguyên liệu sợi không phải gỗ

a.Nguyên liệu gỗ

Bao gồm gỗ lá kim và gỗ lá rộng có nguồn gốc từ các lâm sản chưa chế biến (gỗ nhỏ, gỗ tỉa thưa hoặc củi

gỗ, phế liệu khai thác,…) chủ yếu là gỗ có đường kính nhỏ, cành nhánh,các phế liệu của chế biến gỗ như phế liệu của cưa xẻ (bìa bắp, đầu mẫu, mùn cưa), sản xuất đồ mộc (vỏ bào), và ván dán (lõi bóc, cạnh ván dán,…) Loại gỗ có ảnh hưởng rất lớn đến các tính chất cơ lý cũng như các chỉ tiêu khác của ván Ứng suất của ván sẽ lớn hơn nếu khối lượng riêng của gỗ thấp-gỗ càng mềm thì sản phẩm ván dăm có độ cứng càng cao Điều này có thể được giải thích trong quá trình ép ván, sự liên kết giữa các phân tử dăm

sẽ trở nên chặt chẽ hơn nếu như dăm có thể tích lớn hơn (dăm xốp) hay nói cách khác đi là dăm được sản xuất từ gỗ nhẹ, mềm Tuy nhiên, nhược điểm của ván dăm sản xuất từ các loại gỗ mềm thường có

độ trương nở, độ hút nước cao hơn so với ván dăm sản xuất từ loại gỗ cứng Nhìn chung,nguyên liệu thường dùng trong sản xuất ván dăm là loại gỗ mềm đến trung bình, có khối lượng thể tích từ 0.4-0.5g/cm3 gỗ thuộc nhóm VII-VIII

b.Nguyên liệu sợi không phải gỗ

Hiện nay nguyên liệu sợi không phải gỗ được dùng nhiều là phế liệu nông nghiệp như bã mía, thân cây đay, thân cây ngô,…Ván dăm được sản xuất từ phần thừa hoặc nguyên liệu sợi không phải gỗ không khác nhau về bản chất, cũng như các công đoạn chủ yếu và phương pháp sản xuất đều giống nhau

Sản xuất dăm

a.Quá trình tạo dăm

Công nghệ tạo dăm để sản xuất ván 3 lớp có thể tiến hành theo các bước như sơ đồ hình 4.7

Quá trình chuẩn bị dăm bao gồm nhiều khâu như cắt dăm, tuyển chọn dăm, nghiền lại dăm, sấy dăm, nhằm đạt các thông số cần thiết trước khi trộn keo Quá trình tạo dăm có thể nói rất là đa dạng, cần lựa chọn công nghệ phù hợp với nguyên liệu và yêu cầu của ván Khi sản xuất ván dăm 3 lớp, tốt nhất

là tạo dăm lớp lõi riêng và dăm lớp mặt riêng để thuận lợi cho việc điều chỉnh các thông số công nghệ theo từng loại dăm

b.Băm dăm

Trong sản xuất ván dăm, băm dăm là một công đoạn rất quan trọng bởi vì số lượng dăm phụ thuộc vào phương pháp tạo dăm Để phù hợp với từng nguyên liệu cũng như yêu cầu của ván nên sử dụng các

thiết bị băm dăm khác nhau về nguyên lý hoạt động Căn cứ vào nguyên lý làm việc có thể phân chia các máy băm dăm như sau: Máy băm dăm kiểu phay, máy dập dăm kiểu búa, máy nghiền dăm kiểu đĩa

Các phương pháp phay dăm: Có 2 dạng phay chủ yếu dựa vào nguyên lý phay:

+ Phay cắt ngang (phay nghiền): tạo ra phiến dăm có chiều dày nhất định bằng lượng đẩy gỗ tính cho một răng cắt, sẽ là chiều dài dăm Dăm sẽ được dập vớ theo hướng sợi gỗ, như vậy chiều dày không xác định

+ Phay cắt bên (phay bào): Có chiều dài xác định theo bước răng dao hay khoảng cách giữa các lưỡi dao thiết phụ Chiều dày dăm xác định theo lượng đẩy gỗ tính theo một răng cắt

Gỗ nguyên liệu hay phế

liệu

Băm dăm

Dăm lớp lõi

Dự trữ Tuyển chọn

Băm dăm

Nghiền lại

Sấy dăm

Dự trữ

Dăm lớp mặt

Nghiền lại

Dự trữ

Sấy dăm

Phân loại

Dự trữ

Gỗ nguyên liệu

+ Đập và nghiền lại dăm: Trong sản xuất ván dăm, nếu cắt dăm bằng phương pháp phay nghiền, phải

qua khâu đập và nghiền lại mới đảm bảo được các thông số về kích thước cảu dăm mà ván yêu cầu Mặ khác trong quá trình tuyển chọn dăm, một lượng lớn dăm thô cũng cần phải được gia công lại qua máy đập hoặc nghiền tùy theo yêu cầu ván

+ Máy đập dăm: Máy đập dăm kiểu xung kích (máy nghiền búa) thường được dùng trong công nghệ nghiền lại dăm Dăm thô được đập nhỏ và lọt qua mắt sang phía dưới Dăm chưa đạt kích thước sẽ tiếp tục được các cánh búa đập tiếp

+Máy nghiền dăm kiểu đĩa: Dăm thô khi qua máy nghiền kiểu đĩa sẽ được dăm bé hơn Thông thường

để được lớp dăm nhỏ mịn, hoặc dạng sợi để rải bề mặt, dăm phải được nghiền lại qua thiết bị nghiền kiểu dĩa Nói chung, tùy theo yêu cầu của ván mà quyết định công nghệ phải nghiền lại hay không Trong công nghệ sản xuất ván dăm nhiều lớp, lớp ngoài yêu cầu dăm có kích thước rất nhỏ thì việc nghiền lại dăm là cần thiết Chất lượng dăm sau khi nghiền phụ