Đổi mới PP dạy học quy luật Men đen

Nh vậy, nếu nói định luật phân li cần có điều kiện thì chỉ cần sự phân li của các các nhiễm sắc thể trong quá trình giảm phân xảy ra một cách bình th ờng.. T ơng tự, số l ợng cá thể phâ

T¹i sao chØ d¹y 2 qui luËt

D¹y c¸c häc thuyÕt khoa hoc

nh thÕ nµo?

C¸c b íc

h×nh thµnh

häc thuyÕt

khoa häc

Quan s¸t tõ

thùc nghiÖm

T¹i sao?

-2/3 số cây F 2 tự thụ phấn cho

tỷ lệ phân ly kiểu hình F 3 là 3 trơn: 1 nhăn.

-100% số cây F 2 hạt nhăn tự thụ phấn cho F 3 toàn hạt nhăn.

Nh vậy, đằng sau tỷ lệ 3: 1 là

t¹i sao l¹i cã tû lÖ 1: 2:1 ?

1 Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền

(alen) quy định

2 Các nhân tố di truyền tồn tại trong tế bào một

cách riêng biệt không hoà trộn vào nhau

3 Khi hình thành giao tử, mỗi giao tử chỉ chứa

một trong hai thành viên của một cặp nhân tố

di truyền

đ a ra giả thuyết

ứng dụng xác suất để giải thích

kết quả thí nghiệm

Thí nghiệm lai phân tích:

Kiểm định giả thuyết

Một học sinh cho hai tay vào hai túi bi và bốc ra

từ mỗi túi mỗi lần 1 viên bi sau đó ghi lại kết quả Sau rất nhiều lần bốc bi kết quả cho thấy nh sau:

-Rèn luyện kỹ năng t duy lôgic cho học sinh

-Học cách t duy của các nhà khoa học.

Mục đích chính của

bài học

đổi mới ph ơng pháp dạy

học nh thế nào?

Truyền thụ

kiến thức

Rèn luyện các kỹ năng

-Th«ng qua néi dung kiÕn thøc rÌn luyÖn cho häc sinh c¸c kü n¨ng

-D¹y häc ph¶i tËp trung vµo d¹y c¸c kü n¨ng

chó ý

nh÷ng ®iÓm míi, khã

ch ¬ng ii vµ iii (phÇn 5) Qui

luËt di truyÒn vµ DTH

quÇn thÓ

I Các qui luật Menđen:

SGK sinh học 12 mới trình bày phần các qui luật Menđen có phần hơi khác cả về số l ợng, cách trình bày

cũng nh bản chất của các qui

luật.SGK mới theo xu h ớng chung chỉ

đề cập đến 2 qui luật của Menđen Đó

là qui luật phân li và qui luật phân li

độc lập.

a) Về bản chất của các qui luật của

Menđen:

Qui luật phân li thực chất chỉ qui luật phân li đồng đều của các alen chứ không phải là qui luật phân li tính

trạng SGK cũ nêu điều kiện nghiệm

đúng cho định luật 2 Thực chất,

Menđen qua các thí nghiệm của mình

đã rút ra kết luận là mỗi tính trạng do

1 cặp nhân tố di truyền qui định.

Nh vậy, nếu nói định luật phân li cần có điều kiện thì chỉ cần sự phân li của các các nhiễm sắc thể trong quá

trình giảm phân xảy ra một cách bình

th ờng Ngoài ra, các cặp bố mẹ đem lai

có thuần chủng hay không thuần

chủng cũng không quan trọng Việc

tính trạng là trội hoàn toàn hay không cũng không ảnh h ởng gì đến sự phân

li của các alen trong quá trình giảm

phân T ơng tự, số l ợng cá thể phân tích cũng không cần phải lớn vì một cây

bất luận có kiểu gen AA, aa, hay Aa

thì cặp alen này vẫn phân li đồng đều

về các giao tử.

Qui luật phân li độc lập: Phát biểu

nh SGK cũ làm cho ng ời đọc lầm t ởng

chỉ khi lai hai cơ thể thuần chủng thì sự

di truyền của tính trạng này mới không phụ thuộc vào sự di truyền của tính

trạng kia Thực tế, nếu các gen qui định các tính trạng khác nhau nằm trên các cặp nhiễm sắc t ơng đồng khác nhau thì chúng sẽ phân li độc lập nhau trong quá

SGK mới chỉ nêu một điều kiện duy nhất cần có cho định luật phân li

là các gen qui định các tính trạng khác nhau nằm trên các cặp nhiễm sắc t ơng

đồng khác nhau.

riêng rẽ các gen mới phân li độc lập

nhau Hai gen cùng qui định một tính

trạng nếu nằm trên hai nhiễm sắc thể khác nhau thì chúng cũng phân li độc lập nhau Điều này chúng ta thấy rõ qua sự t ơng tác của các gen cho ra các

tỉ lệ 9:7; 9: 6:1 vv …

b) VÒ c¸ch tr×nh bµy (ph¸t biÓu) qui luËt:

C¸ch ph¸t biÓu qui luËt nh trong SGK míi nh»m nªu bËt b¶n chÊt cña qui luËt Men®en phï hîp víi c¸ch

tr×nh bµy cña c¸c SGK quèc tÕ.

SGK mới còn chú trọng tích hợp kiến thức toán xác suất vào việc giải thích các kết quả lai Từ tỉ lệ kiểu hình ở đời F3 (1:2:1) với việc vận dụng kiến thức xác suất mà Menđen suy luận ra mỗi tính trạng phải do một cặp alen qui

định và các alen phân li đồng đều về

các giao tử trong quá trình giảm phân

ViÖc ¸p dông c¸c qui luËt x¸c suÊt vµo gi¶i c¸c bµi tËp di truyÒn còng lµ mét nÐt míi cña SGK míi

c) Về ý nghĩa của định luật phân li

độc lập:

SGK mới nêu ý nghĩa của qui luật

ở chỗ: khi biết đ ợc hai gen qui định hai tính trạng phân li độc lập nhau thì ta

có thể tiên đoán đ ợc kết quả của phép lai ngay tr ớc khi tiến hành thí nghiệm SGK sinh học 11 cũ cho rằng ý nghĩa của định luật 3 của Menđen là

ở chỗ : Định luật phân li độc lập “ Định luật phân li độc lập … … làm xuất hiện biến dị tổ hợp Điều ” Điều

này về mặt tiếng Việt là không ổn vì

định luật phân li độc lập không làm

xuất hiện biến dị tổ hợp Sự phân li

độc lập của các NST trong giảm phân

và sự tổ hợp tự do của các giao tử

trong quá trình thụ tinh mới làm xuất hiện biến dị tổ hợp.

II Sự cân bằng thành phần kiểu gen

trong quần thể (định luật Hacđi-

Vanbec)

SGK mới nhấn mạnh đén sự cần bằng về thành phần kiểu gen của quần thể Một quần thể chỉ đ ợc coi là cân

bằng thành phần kiểu gen khi thành

phần kiểu gen của chúng thoả mãn

công thức: p2 AA + 2pq A a + q2 aa =

1, với p + q = 1.

Khi một quần thể ngẫu phối, có kích th ớc lớn, không bị tác động của

chọn lọc tự nhiên, không có di nhập

gen, không có đột biến thì thành phần kiểu gen và tần số alen của quần thể sẽ

đ ợc duy trì không đổi từ thế hệ này

sang thế hệ khác.

Một quần thể có kích th ớc lớn, không bị tác động của chọn lọc tự

nhiên, không có di nhập gen, không có

đột biến nh ng nếu các cá thể của

không giao phối ngẫu nhiên với nhau thì mặc dù tần số của các alen trong

quần thể đ ợc duy trì không đổi từ thế

hệ này sang thế hệ khác nh ng thành

phần kiểu gen của quần thể thì lại bị biến đổi theo h ớng tăng dần tần số

của các kiểu gen đồng hợp tử và giảm dần tần số của các kiểu gen dị hợp tử Vì vậy, Giáo viên cần l u ý nhấn mạnh cho học sinh hiểu trạng thái cân bằng

di truyền của quần thể hay cân bằng Hacđi – Vanbec là cân bằng về thành phần kiểu gen Ngoài ra, khi nói một quần thể ở vào một thời điểm hiện tại

có cân bằng di truyền hay không thì

điều ta cần tìm là xem thành phần

của các kiểu gen có tuân theo công

thức p2 AA + 2pq A a + q2 aa = 1 hay không chứ không phải tính xem thế hệ sau thành phần kiểu gen có thay đổi

hay không.

Khi biết đ ợc quần thể là cân bằng di truyền đối với locut gen nào

đó, ta cũng có thể nói các cá thể trong quần thể đã giao phối với nhau một

cách ngẫu nhiên xét về tính trạng

nghiên cứu đó Ngoài ra, quần thể đó phải khá lớn và đ ợc cách li với các

quần thể lân cận, cũng nh tần số đột biến gen xẩy ra là không đáng kể.