Hiện nay Nhà nước ta rất quan tâm và đầu tư cho giáo dục, bằng nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục.Để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thì việc giáo dục ý thức học sinh là một trong những yếu tố quan trọng và không thể thiếu được. Giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những giải pháp giáo dục được quan tâm nhất đối với từng giáo viên trong trường học, trong ngành giáo dục nước nhà. Trong các trường học hiện nay việc giáo dục đạo đức cho học sinh cá biệt là một trong những nhiệm vụ thiết yếu, nhất là ở trong nhà trường Tiểu học. Vì ở đây không chỉ là nền móng xây dựng kiến thức mà còn hình thành nhân cách cho các em. Từ thực tiễn của nhà trường, trong những năm qua bản thân tôi đã từng làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy cần phát huy tinh thần trách nhiệm của mình nhiều hơn, đối với vai trò của giáo viên chủ nhiệm là không thể xem nhẹ, nhất là trong việc giáo dục học sinh cá biệt. Với tinh thần trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp của mình bằng mọi cách phải giúp các em có được nhận thức đúng đắn trong lao động, học tập, giao tiếp, phải uốn nắn các em từ người “xấu” trở thành người “tốt”. Nếu không khéo sẽ làm hỏng cả một tương lai của các em, đồng thời cũng là một gánh nặng cho gia đình và xã hội. Từ những suy nghĩ đó, tôi chọn nội dung “Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt ở lớp Bốn A”.
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài:
Hiện nay Nhà nước ta rất quan tâm và đầu tư cho giáo dục, bằng nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục.Để xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực thì việc giáo dục ý thức học sinh là một trong những yếu tố quan trọng và không thể thiếu được Giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những giải pháp giáo dục được quan tâm nhất đối với từng giáo viên trong trường học, trong ngành giáo dục nước nhà Trong các trường học hiện nay việc giáo dục đạo đức cho học sinh cá biệt là một trong những nhiệm vụ thiết yếu, nhất là ở trong nhà trường Tiểu học Vì ở đây không chỉ là nền móng xây dựng kiến thức mà còn hình thành nhân cách cho các em Từ thực tiễn của nhà trường, trong những năm qua bản thân tôi đã từng làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy cần phát huy tinh thần trách nhiệm của mình nhiều hơn, đối với vai trò của giáo viên chủ nhiệm là không thể xem nhẹ, nhất là trong việc giáo dục học sinh cá biệt Với tinh thần trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp của mình bằng mọi cách phải giúp các em có được nhận thức đúng đắn trong lao
động, học tập, giao tiếp, phải uốn nắn các em từ người “xấu” trở thành người “tốt” Nếu không khéo sẽ làm hỏng cả một tương lai của các em, đồng
thời cũng là một gánh nặng cho gia đình và xã hội Từ những suy nghĩ đó, tôi
chọn nội dung “Một số biện pháp giáo dục học sinh cá biệt ở lớp Bốn A”.
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:
- Giáo dục, uốn nắn các em từ những học sinh cá biệt thay đổi bản thân, định hướng được ý nghĩa cuộc sống, điều chỉnh được hành vi, sống hòa nhập với môi trường giáo dục trở thành người có ích cho xã hội sau này
- Chia sẻ với đồng nghiệp những biện pháp đã thực hiện để được góp ý, rút kinh nghiệm nhằm phát huy những mặt mạnh, điều chỉnh, khắc phục những thiếu sót để có các biện pháp tốt hơn
- Ghi lại những biện pháp mình đã thực hiện đạt kết quả để chọn lọc và đúc kết thành kinh nghiệm của bản thân Nhằm giúp cho công tác giảng dạy của mình ngày càng hoàn thiện, kết quả ngày càng được nâng cao
Trang 23 Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 4 A, trường Tiểu học An Thạnh 1 B
4 Phạm vi nghiên cứu:
Trường Tiểu học An Thạnh I B
5 Thời gian nghiên cứu:
Năm học 2016 - 2017
6 Tính mới của đề tài:
Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu về thực trạng của lớp Bốn A trong
những năm qua, đặc biệt là năm học 2016 2017 áp dụng cho năm học 2017
-2018 và những năm tiếp theo
Đối tượng nghiên cứu của đề tài chỉ đề cập đến học sinh cá biệt
Với sáng kiến nêu trên, bản thân tôi muốn làm thế nào để giúp cho những
học sinh cá biệt từng bước thay đổi thái độ của mình trong học tập theo hướng tích cực Giúp các em biết tự tôn trọng bản thân mình và xác định được việc học
sẽ phục vụ chính bản thân các em và tạo điều kiện để giúp đỡ gia đình, góp phần xây dựng quê hương, đất nước Giúp các em thấy được công lao to lớn của các bậc làm cha, làm mẹ nuôi con ăn học, sự vất vả của các thầy cô trong việc truyền đạt tri thức và giáo dục nhân cách, kỹ năng sống cho các em Từ đó các
em biết mình sẽ làm gì để thay những lời tri ân đầy ý nghĩa
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận:
Xuất phát từ mục tiêu giáo dục Tiểu học và giúp học sinh phát triẻn toàn
diện về đức, trí, thể, mỹ và các kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa… Trong sự nghiệp trồng người nội dung chủ yếu của việc vun đắp cho cái gốc nhân cách là vấn đề đạo đức Đặc biệt quản lý giáo dục đạo đức học sinh cá biệt Đạo đức vốn tồn tại trong một dạng ý thức hoạt động và giao lưu trong toàn bộ hoạt động, đời sống của con người, chúng ta khẳng định rằng đạo đức nảy sinh từ cuộc sống hiện thực, cái thiện cái ác nảy sinh từ quan hệ kinh tế, xã hội và liên quan đến việc phát triển văn hoá giáo dục thông qua các hoạt động mà đạo đức con người luôn luôn phát triển và hoàn thiện Giáo dục học sinh cá biệt không phải một sớm một chiều mà phải trải một
Trang 3quá trình nhận thức đạo đức không phải sẵn có mà phải được rèn luyện Như Bác Hồ đã nói:
“ Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên”
Nhà trường là nơi có điều kiện giáo dục thế hệ trẻ nên giáo viên phải được trang bị đầy đủ tri thức về giáo dục đạo đức, giảng dạy có chất lượng, mặt khác phải cảm hoá được thế hệ trẻ Giáo viên phải là tấm gương sáng cho học sinh noi theo
Xuất phát từ những vấn đề trên nên việc giáo dục học sinh nói chung và học sinh cá biệt nói riêng trong nhà trường là một yêu cầu với mỗi giáo viên
Nhiệm vụ giáo dục học sinh cá biệt giúp học sinh lĩnh hội được tư tưởng, nguyên tắc, chuẩn mực đạo đức của xã hội.Giáo dục các em về tình cảm, lòng yêu thương con người, biết coi trọng mối quan hệ tình cảm, tôn trọng thầy cô, quan hệ mật thiết với người xung quanh.Từ đó giúp các em có ý thức được việc rèn luyện
tư cách phẩm chất đạo đức của bản thân qua lời nói việc làm…
Bồi dưỡng tình cảm đạo đức tích cực và bền vững, rèn luyện thói quen hành vi đạo đức làm cho chúng trở thành bản tính tự nhiên của cá nhân và duy trì lâu bền các thói quen để ứng xử đúng đắn trong mọi hoàn cảnh.Hình thành nếp sống văn hoá
Trong công tác giáo dục đạo đức học sinh nói chung và học sinh cá biệt
ở trường Tiểu học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhân cách lối sống đạo đức cho các em thông qua đó các em ý thức được hành vi đạo đức của mình và vận dụng kiến thức đạt được để áp dụng vào điều kiện thực tế của đời sống xã hội và xây dựng mối quan hệ đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau trong sinh hoạt
và trong học tập
2 Cơ sở thực tiễn:
Đầu năm học 2016 - 2017, tôi chủ nhiệm lớp Bốn A với 25 học sinh Tôi nhận thấy nề nếp học tập, đạo đức của các em không đồng đều, có sự chênh lệch rất lớn Cụ thể như sau:
a/ Dạng cá biệt về học tập:
Đây là dạng học sinh lười học tập, không chịu tích cực tham gia các hoạt động học tập Thường nghỉ học không phép và kết quả học tập chưa cao Kết quả khảo sát đầu năm gồm 06 em, chiếm tỷ lệ là 24%, chi tiết là:
Trang 4STT Họ và tên Ghi chú
01 Lê Thị Kim Ngân Đọc chậm, viết sai chính tả
02 Huỳnh Chí Hải Tính toán, đọc viết chậm
03 Phạm Thị Anh Thư Tính toán chậm, viết chậm
04 Huỳnh Vân An Ít tập trung, tính toán chậm
05 Diệc Gia Linh Nghỉ nhiều,đọc, viết chậm,tính toán chậm
06 Diệc Gia Yến Đọc, viết chậm, sai nhiều khi tính toán
b/ Dạng cá biệt về đạo đức:
Qua khảo sát đầu năm học 2016 – 2017, có 04 em có phẩm chất chưa đạt, chiếm tỷ lệ 16% Hầu hết các em này lười học, nói tục, chưởi thề và rất hay đánh nhau với bạn bè trong lớp cũng như các lớp khác Các em thường hay nghỉ học không phép, hỏi không trả lời, chi tiết là:
01 Nguyễn Võ Thế Khang Hay đánh nhau với bạn, nói tục, chưởi thề
02 Võ Tấn Tài Hỏi không nói, không biết nghe lời thầy, cô
03 Đinh Văn Dương Hay đánh nhau với bạn, nói tục, chưởi thề
04 Dương Mộng Nghi Làm mất trật tự, chọc phá bạn
Nhìn chung những biểu hiện của các em một phần là chưa có sự kết hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường – xã hội Trong những năm gần đây thực trạng học sinh vi phạm nội quy ,quy chế vẫn còn : gây gỗ bạn ,đánh nhau , lười học, có nhiều nguyên nhân khác gây ra Từ kết quả trên tôi đã nghiên cứu và tìm
ra một số nguyên nhân:
*Về phía học sinh:
- Các em đi học do gia đình ép buộc
- Do tác động của xã hội, bị bè bạn không tốt lôi kéo
- Sự kích động của phim ảnh, các trò trơi bạo lực từ game
- Chưa có sự quan tâm của cha mẹ đến việc học của con cái
- Do gia đình khá giả, chỉ biết cung cấp tiền cho con mà không quan tâm đến kết quả học tập của con mình, dẫn đến tính ỷ lại
- Do hoàn cảnh gia đình khó khăn, phải làm thêm giúp gia đình nên thường xuyên bỏ học, học lực sa sút
- Một số học sinh trong bố mẹ luôn sử dụng bạo lực để giải quyết các mối quan hệ trong gia đình
Trang 5- Do cha mẹ ly hôn, dẫn đến buồn chán.
- Do lớp học có quá nhiều học sinh yếu, kém…
* Về phía giáo viên:
+ Đối với giáo viên bộ môn:
- Do học yếu kém nên giáo viên bộ môn phân biệt trong cư xử
- Thường xuyên gọi trả bài
- Cho nhiều điểm kém
- So sánh giữa học sinh này với học sinh khác
- Hăm dọa sẽ ở lại lớp … làm cho học sinh mất đi niềm tin dẫn đến chán chường, không muốn học những môn đó…
+ Đối với giáo viên chủ nhiệm:
- Trong quá trình giáo dục học sinh cá biệt còn sử dụng các phương pháp không phù hợp và chưa khoa học
- Xử lý học sinh trong lớp không công bằng
- Không xây dựng được quy định riêng cho lớp
- Xử lý không đến nơi, đến chốn
- Chỉ nhắc nhở mà không có biện pháp cưỡng chế
- Học sinh vi phạm lỗi nhẹ cũng mời phụ huynh
- Chưa kết hợp với phụ huynh, chưa thông báo kịp thời với phụ huynh
- Có thái độ kỳ thị đối với học sinh cá biệt
- Không thường xuyên theo dõi lớp mà chỉ giao cho lớp trưởng quản lý
- Bầu Ban cán sự lớp không đủ năng lực
Từ những nguyên nhân nêu trên, sau một thời gian nghiên cứu tôi đã tiến hành như sau:
3 Các giải pháp tiến hành giải quyết vấn đề:
Trong công tác chủ nhiệm, nếu làm đúng vai trò trách nhiệm thì người thầy phải bỏ ra nhiều thời gian, rất vất cả trong việc theo dõi, quản lý lớp Đối tượng học simh rất quan trọng trong việc quyết định hiệu quả công tác chủ nhiệm, cũng như sự lựa chọn phương pháp của giáo viên chủ nhiệm Do đó
Trang 6người giáo viên muốn làm tốt công tác của mình trước hết phải làm tốt công tác
tổ chức lớp, thực hiện một số công việc sau:
* Xếp chỗ ngồi:
Giáo viên chủ nhiệm phải xem trước học bạ của từng học sinh trong năm học trước để nắm được học lực, hạnh kiểm của từng học sinh Khi sắp xếp chỗ ngồi nên chia đều những học sinh có học lực khá, giỏi ngồi xen lẫn với những học sinh có học lực trung bình, học sinh yếu Nếu thấy trong lớp có những học sinh bị ghi trong học bạ là hạnh kiểm chưa tốt hoặc học sinh lưu ban nên xếp chỗ ngồi cho các em ở những dãy bàn đầu để tiện quan sát, theo dõi Sau khi xếp chỗ ngồi xong giáo viên chủ nhiệm lập sơ đồ lớp và dán tại bàn giáo viên để giáo viên bộ môn tiện theo dõi
Nếu trong lớp đã có học sinh cá biệt thì không nên cho các em ngồi gần nhau Không nên cho các em tùy tiện chọn chỗ ngồi, vì những học sinh ham chơi, hay đùa giỡn thường thích ngồi gần nhau
* Bầu Ban cán sự lớp:
Khi giáo viên chủ nhiệm lớp đã nắm được học lực, hạnh kiểm của học sinh sẽ lựa chọn những học sinh có đủ phẩm chất đạo đức để bầu làm lớp trưởng, các lớp phó và các tổ trưởng, tổ phó Đây là vấn đề rất cần thiết để giao trách nhiệm cho ban cán sự lớp thay mặt giáo viên chủ nhiệm điều hành, quản lý lớp Trong quá trình giao nhiệm vụ, nếu thấy trong ban cán sự lớp những học sinh nào không làm tốt sẽ thay bằng học sinh khác để tiếp tục quản lý lớp
Tránh trường hợp học sinh không đủ năng lực nhưng giáo viên chủ nhiệm vẫn bắt buộc phải làm lớp trưởng hoặc lớp phó, từ đó làm ảnh hưởng đến tinh thần học tập của các em và tạo điều kiện cho những mầm mống học sinh cá biệt xuất hiện
* Xây dựng nội quy lớp:
Ngoài việc giáo viên chủ nhiệm phổ biến cho học sinh biết về Nội quy nhà trường bắt buộc học sinh phải thực hiện bên cạnh giáo viên chủ nhiệm cần xây dựng Nội quy riêng cho lớp để các em thực hiện Có thể ở mỗi lớp giáo viên
Trang 7chủ nhiệm xây dựng nội quy lớp khác nhau tùy thuộc vào đặc điểm, tình hình của lớp
NỘI QUY LỚP
1 Đến lớp phải đúng giờ quy định
2 Phải học bài, làm bài đầy đủ trước khi đến lớp
3 Tổ trực phải vệ sinh phòng học sạch sẽ trước khi vào học
4.Tác phong: quần, áo, đầu tóc, giày dép, gọn gàng , đúng quy định
5 Không mang thức ăn đóng hộp, thức uống đựng bằng ly vào phòng học
6 Giữ gìn vệ sinh phòng học
7 Không được viết, vẽ trên tường, bàn ghế
8 Không được đùa giỡn, chọc ghẹo, làm mất trật tự trong giờ học
9 Nếu nghỉ học phải có xin phép ,có sự xác nhận của phụ huynh học sinh (bất cứ lý do gì)
10 Học sinh phải thuộc lòng nội quy lớp
Sau khi xây dựng xong nội quy lớp, giáo viên chủ nhiệm phổ biến trước lớp cho tất cả học sinh đều biết và thống nhất thực hiện Sau đó giáo viên chủ nhiệm phát cho mỗi học sinh một bảng Nội quy và bắt buộc các em phải giữ bảng Nội quy này và thường xuyên mang theo trong suốt năm học để làm cơ sở
xử lý học sinh vi phạm, nếu học sinh vi phạm nhẹ có thể cho học sinh đọc lại bảng Nội quy trước lớp
Nội quy lớp là một công cụ hỗ trợ giáo viên chủ nhiệm xử lý học sinh vi phạm Bên cạnh giáo viên chủ nhiệm phải xây dựng thang điểm thi đua của lớp hàng tuần ứng với nội quy của lớp, trong đó có hình thức biểu dương, khen thưởng và kỹ luật cụ thể từng trường hợp và được công khai vào buổi sinh hoạt chủ nhiệm cuối tuần
Giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc rèn luyện, giáo dục học sinh, nên trong các buổi 15 phút đầu giờ giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên đến lớp để theo dõi tình hình Bên cạnh tác phong của giáo viên chủ nhiệm cũng rất cần thiết như: đầu tóc, trang phục phải gọn gàng, lên lớp đúng giờ, những gì nói với học sinh thì phải thực hiện bằng được tránh
Trang 8tình trạng dễ giải qua loa, phải xử lý, nhắc nhở học sinh đúng quy định đã đặt ra
dù cho học sinh đó vô tình hay cố ý vi phạm Từ đó giúp học sinh học hỏi được phong cách, tác phong trước tiên từ người giáo viên chủ nhiệm lớp, làm các em càng kính trọng hơn
* Khảo sát học sinh:
Sau khi làm xong công tác tổ chức lớp, giáo viên chủ nhiệm tiến hành khảo sát để nắm được những thông tin có liên quan đến hoàn cảnh, đời sống gia đình của các em Qua đó giúp giáo viên chủ nhiệm biết được hoàn cảnh từng đối tượng học sinh, trong số đó dễ dàng nhận ra được những học sinh sẽ rơi vào trường hợp học sinh cá biệt để kịp thời ngăn chặn, uốn nắn, biết được những học sinh nào có hoàn cảnh khó khăn dẫn đến nguy cơ bỏ học cao để kịp thời giúp đỡ
PHIẾU KHẢO SÁT
1 Họ và tên học sinh: ………
2 Chổ ở hiện nay: ………
3 Họ tên cha: ……… , tuổi…………., nghề nghiệp: …………
4 Họ tên mẹ: ……… , tuổi…………., nghề nghiệp: …………
5 Gia đình có bao nhiêu anh, chị em; nghề nghiệp của anh, chị ………
………
………
6 Hoàn cảnh sống hiện tại của gia đình em thế nào, ………
………
………
7 Ước mơ của em sau này làm gì: ………
8 Ngoài giờ học em thường làm gì để giúp đỡ gia đình: ………
………
9 Trong học tập và trong cuộc sống em gặp phải khó khăn gì: ………
………
10 Những người bạn thân của em tên gì, học lớp nào: ………
………
Trang 9Sau khi nắm được những thông tin của học sinh, giáo viên chủ nhiệm sẽ phân luồng đối tượng, xem những học sinh nào có thể dẫn đến sa sút về học tập
và sẽ trở thành học sinh cá biệt sau đó lập sổ để theo dõi dành riêng cho những đối tượng học sinh này
SỔ THEO DÕI HỌC SINH CÁ BIỆT
Ảnh học sinh
-Họ và tên học sinh: ………., lớp … …
-Học lực, hạnh kiểm năm học trước: ……… .………
-Hoàn cảnh gia đình: ……… ………
……… ………
-Những biểu hiện của học sinh: … ………
……… ………
PHẦN THEO DÕI Tuần Các hành vi vi phạm (Đối chiếu với nội quy lớp) Hình thức xử lý (Ghi hình thức xử lý) Thái độ sửa chữa (Có chấp hành kỹ luật hay không, khắc phục khuyết điểm không) 1 2 3 4 5 … Tổng hợp của GVCN ………
………
Trang 10*Kết hợp với cha mẹ học sinh:
Trong cuộc họp cha mẹ học sinh đầu năm giáo viên chủ nhiệm phải cố gắng nắm được số điện thoại liên lạc của gia đình, đây là điều kiện thuận lợi giúp giáo viên chủ nhiệm trao đổi gián tiếp với cha mẹ học sinh khi cần thiết Ngoài ra giáo viên chủ nhiệm cần phải tiếp xúc riêng để trao đổi thông tin với cha mẹ của những học sinh cá biệt, đây là điều rất cần thiết, không thể thiếu đối với giáo viên làm công tác chủ nhiệm Thông qua công việc này giúp giáo viên biết được các thói quen, sở thích, thái độ của học sinh thường biểu hiện ở gia đình Qua đó giúp cha mẹ học sinh biết được tình hình học tập, những dấu hiệu
sa sút của các em đồng thời giúp cha mẹ học sinh thấy được sự quan tâm của nhà trường đối với gia đình từ đó tạo được niềm tin đối với phụ huynh trong việc giáo dục con cái của họ Mối quan hệ có tác động hai chiều này nhằm hạn chế bớt mặc cảm, tự ti ở các em, giúp các em giảm bớt tâm lý lo sợ khi tiếp xúc với giáo viên chủ nhiệm
* Tìm hiểu mối quan hệ bè bạn của học sinh:
Ngoài những thông tin mà giáo viên chủ nhiệm tìm hiểu về học sinh cá biệt, bên cạnh cần phải tìm hiểu mối quan hệ bè bạn của học sinh đó để biết những đối tượng mà học sinh này đang chơi chung, họ như thế nào Có thể giáo viên chủ nhiệm tìm hiểu thông qua lớp trưởng, các học sinh khác trong lớp, thông qua phiếu khảo sát… Có những học sinh ít giao tiếp với bạn bè chỉ thích chơi game mà học tập giảm sút, nên khuyến khích các học sinh khác trong lớp thường xuyên tiếp xúc để có biện pháp giúp đỡ bạn, giúp các em sống trong môi trường đoàn kết, gắn bó giúp đỡ lẫn nhau trong bất kỳ trường hợp nào Giáo viên chủ nhiệm có thể giáo dục các em bằng cách nêu gương, điểm hình giúp các em tự nhận thấy những khuyết điểm của mình để từng bước sửa chữa Giáo viên chủ nhiệm nên gặp riêng từng học sinh để trao đổi, giải thích cho các em hiểu những sai trái của mình để các em có hướng khắc phục, không nên làm các
em cảm thấy mặc cảm trước lớp
* Tạo sự gần gũi, quan tâm với học sinh: