BÁO CÁO THỰC TẬP NGHỀ NUÔI CÁ NƯỚC NGỌT

BÁO CÁO THỰC TẬP, NGHỀ NUÔI CÁ NƯỚC NGỌT

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP KHOA KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ

BÁO CÁO THỰC TẬP NGHỀ NUÔI

CÁ NƯỚC NGỌT

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn gia Hiển Sinh viên thực hiện: Võ quang tiến Lớp: ĐHNTTS15B

MSSV: 0015412024

Đồng Tháp, 08/2018

1

DANH MỤC HÌNH Trang

Hình 1 Sơ đồ tổng quan cơ sở sản xuất cá tra bột 9

Hình 2 Hệ thống ao nuôi của cơ sở 9

Hình 3 Hệ thống cấp thoát nước 10

Hình 4 Các cống cấp và thoát nước 10

Hình 5 Ao lắng của cơ sở 11

Hình 6 Hút bùn đáy ở đáy ao 11

Hình 7 Máy bơm nước 12

Hình 8 Dụng cụ thủy sản 12

Hình 9 Thuốc diệt khuẩn tát ao 12

Hình 10 Enzyme hỗ trợ tiêu hóa 14

Hình 11 Trị gan thận mũ, xuất huyết, tái tạo má 15

Hình 12 Muối và thuốc tím 15

Hình 13 Vi sinh xử lý màu nước 16

Hình 14 Thả bột và trứng nước 16

Hình 15 Men vi sinh và yuca 17

Hình 16 Diệt khuẩn cải tạo môi trường 19

Hình 17 Thu hoạch cá tra giống 19

Hình 18 Trùng bánh xe( kính hiển vi)………20

Hình 29 Một số thuốc trị bệnh trùng lông……… 21

Hình 20 cotrim………23

2

MỤC LỤC Trang

I. TỔNG QUAN 5

1. Giới thiệu cơ sở 6

2. Đặc điểm sinh học 6

II. CÁC CÔNG TRÌNH VÀ THIẾT BỊ TRONG QUÁ TRÌNH THỰC TẬP 8

1. Các hệ thống công trình trong cơ sở sản xuất 8

2. Thiết bị phục vụ thủy sản 12

3. Thuốc và hóa chất trong cơ sở 13

III. KỸ THUẬT SẢN XUẤT 15

1. Chuẩn bị ao nuôi 15

2. Xử lý môi trường và tạo trứng nước 16

3. Chọn và thả cá bột 16

4. Quản lý chăm sóc 17

5. Thu hoạch 20

IV. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 20

V. KẾT LUẬN 21

3

LỜI CẢM ƠN

Xin chân thành cám ơn Ban lãnh đạo trường Đại học Đồng Tháp, Khoa KỹThuật Công Nghệ cùng các Thầy/Cô trong khoa đã tạo điều kiện cho chúng emđược thực tập, học hỏi kinh nghiệm về chuyên ngành Nuôi trồng thủy sản trongchuyến đi thực tập nghề nuôi cá nước ngọt tại Ấp An Lạc, Xã An Bình, HuyệnCao Lãnh, Tỉnh Đồng Tháp

Qua chuyến đi thực tập lần này là cơ hội để chúng em học hỏi thêm nhiềukiến thức, kinh nghiệm thực tế, áp dụng lý thuyết đã học tại giảng đường trên cở

sở thực tế Với mô hình nuôi cá tra giống, từ khâu nuôi bột đến khâu nuôi giốngxuất bán, trong đó được quan sát bệnh của cá qua từng giai đoạn và cách trị bệnhgiúp cá khỏe mạnh và phát triển tốt nhất, đạt hiệu quả kinh tế cao Bên cạnh việc

tự học, chúng em còn được sự chỉ dạy từ các anh quản lý ao, học hỏi kinhnghiệm, tiếp thu những kiến thức mới, giúp nâng cao kỹ năng giao tiếp, tạo đượcmối quan hệ tốt giữa quản lý với sinh viên thực tập tại trại cá

Xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến các thầy cô bộ môn nuôi trồng thủy sản,Khoa Kỹ Thuật Công Nghệ đã truyền đạt những kiến thức quý báo cho chúng

em, sự giảng dạy nhiệt tình đầy tâm quyết của quý thầy cô, trong suốt thời gianthực tập đã quan tâm sâu sắc, những lời hỏi thăm và đến tận cơ sở để xem tìnhhình thực tập của chúng em

Xin chân thành cảm ơn!!

MỞ ĐẦU

4

Cá tra (Danh pháp khoa học: Pangasius hypophthalmus) hay còn gọi đơngiản là cá tra, là một loài cá da trơn trong họ Pangasiidae phân bố ở lưu vựcsông Mê kông, có mặt ở cả bốn nước Lào, Việt Nam, Campuchia và Thái lan.

Ở Thái Lan còn gặp cá tra ở lưu vực sông Mêkông và Chao Phraya Đây làloài cá đại diện cho họ cá tra và được nuôi nhiều ở Việt Nam, đặc biệt làvùng Đồng Bằng Sông Cửu Long Những năm gần đây, cá tra là loài cá nướcngọt được nuôi và xuất khẩu nhiều nhất so với các đối tượng thủy sản nướcngọt khác và phục vụ đặc lực cho ngành xuất khẩu thủy sản của Việt Nam

Cá tra là loài cá nước ngọt, dễ nuôi, dễ chế biến làm thành các sản phẩmđông lạnh Cá tra được ưa thích và nổi tiếng như vậy là vì cá tra có thịt trắng,không mùi, hương vị sau khi nấu rất thơm ngon, có thể được chế biến nhiềumón ăn; giá cả không đắt Đặc biệt, thịt cá tra rất bổ dưỡng Thịt cá tra không

có cholesterol, chứa nhiều các thành phần vitamin A, D, E, các axít béokhông no thiết yếu cho cơ thể như MUFA, PUFA và quan trọng hơn làOmega 3 EPA, DHA thành phần cấu tạo của não người Ăn cá giúp giảm cácbệnh liên quan đến tim mạch, tốt cho não, bổ mắt, ngăn ngừa ung thư, dakhỏe đẹp, giảm đau và viêm sưng, mỡ trong cá tra còn chứa các axít béo nokhác rất cần cho cơ thể

Cá tra có giá trị xuất khẩu cao,nhiều thị trường ưu chuộng, mang lại hiệuquả kinh tế cho đất nước, tạo cơ hội việc làm cho rất nhiều công – nông dân,hiện tại thì giá cả của cá thương phẩm đang tăng cao, các thị trường quốc tếđang có nhu cầu tiêu thụ Các vùng nuôi cá tra thịt thương phẩm xuất khẩuđược hình thành khắp nơi trong khu vực, quy mô từ nhỏ lẻ đến công nghiệp,

để tránh đi thất thoát người nuôi, nhà máy chế biến thức ăn, nhà máy đônglạnh có mối liên kết chặt chẽ với nhau, đều tuân thủ các tiêu chuẩn nhưVietGAP, Global GAP, BAP, ASC,

Với những lợi thế mà thiên nhiên ban tặng, chúng ta nên tận dụng và pháthuy nó, tạo nên thương hiệu riêng về cá tra, đưa cá tra nắm vững các thịtrường khó tính như châu Âu, châu Mỹ… đưa đát nước chúng ta tiến xa hơntrong ngành thủy sản nói riêng, phát triển kinh tế nói chung

1. Giới thiệu cơ sở thực tập

- An Bình có vị trí địa lý thuận lợi giáp với sông an bình , có khíhậu gió mùa cận xích đạo nhiệt độ nóng quanh năm, hệ thống kênhrạch nhiều, diện tích đất ruộng hàng nghìn hecta, đất bồi phù sahằng năm rất lớn, cải tạo đất tốt, có dòng nước chảy lưu thôngmạnh Với nguồn điều kiện tự nhiên phong phú người dân nơi đây

đã định hướng và nuôi các đối tượng thủy sản nước ngọt như cá trêvàng, cá tra, tôm càng xanh, ếch…

5

- Đối với cá tra đối tượng chủ yếu được nuôi giống, diện tích nuôităng lên hằng năm, cá tra được xem là biểu tượng cho vùng đấtnày, giúp phát triển kinh tế, tăng thu nhập, cải thiện đời sống chongười dân, với nhiều tiềm năng nên chúng em chọn nghề nuôi cátra giống cho chuyến thực tập nghề nuôi cá nước ngọt Cơ sở màchúng em tìm đến thực tập là cơ sở sản xuất Cá tra giống của ôngTrương Hữu Đức thuộc xã An Bình ,huyện Cao Lãnh, tỉnh ĐồngTháp Trại cá có vị trí thuận lợi, giao thông đường bộ và đườngthủy rất thuận tiện để di chuyển.

- Cơ sở có nhiều ao rải rác ở các nơi như: xã Mỹ Thọ, xã Nhị Mỹ

và Tam Nông Thực tập tập trung ở ao nuôi tại An Bình – huyệnCao Lãnh với diện tích mặt nước 3.800m2

2. Đặc điểm sinh học của cá tra

- Cá Tra là loài cá da trơn, có cơ quan hô hấp phụ, thân thon dài dẹt

về phía đuôi, có 2 đôi râu, vây lưng cao, có một gai cứng chứachất độc, vây mở nhỏ, lưng có màu tro nhạt, bụng trắng óng ánh,

có sọc đen ngắt quản và kéo dài đến đuôi

- Cá Tra có tên khoa học là Pangasius hypophthalmus trước đây còn

có tên là P micronemus, là một loài cá nuôi truyền thống trong aocủa nông dân các tỉnh ĐBSCL Ngoài tự nhiên cá sống lưu vựcsông Cửu Long (Thái Lan, Lào, Cam-pu- chia ở và Việt Nam)

- Cá có khả năng sống tốt trong điều kiện ao tù nước đọng, nhiềuchất hữu cơ, oxygen hòa tan thấp và có thể nuôi với mật độ cao

- Cá tra là loài ăn tạp Trong tự nhiên, cá ăn được mùn bã hữu cơ, rễcây thủy sinh, rau quả, tôm tép, cua côn trùng, ốc, cá

- Cá nuôi trong ao sử dụng được các loại thức ăn khác nhau nhưtrứng nước, thức ăn viên, cám, tấm, rau muống, Thức ăn cónguồn gốc động vật sẽ giúp cá nhanh lớn

- Cá tra giống lớn nhanh khi nuôi trong ao, sau hơn 2 tháng nuôi cáđạt trọng lượng 30-35 con/kg

- Cá tra không đẻ trong ao nuôi Cá tra cũng không có bãi đẻ tựnhiên ở Việt Nam Cá tra đẻ ở Cam-pu-chia, cá bột theo dòng nước

về Việt Nam

6

- Trong tự nhiên, mùa vụ sinh sản của cá bắt đầu từ tháng 5-7 hàngnăm.

2.3. Đặc điểm dinh dưỡng

- Cũng như các loài cá khác, lúc mới nở cá dinh dưỡng bằng noãnhoàng Sau 24 – 36 giờ khi noãn hoàng tiêu hóa gần hết cá bắt đầu

sử dụng thức ăn là động vật phù du cỡ nhỏ như luân trùng, trứngnước Cá hoạt động rất mạnh, chúng ăn tất cả các loại thức ăn

- Cá Tra sau khi nở 60 - 62 giờ thì có răng, có khả năng bắt mồi nênchúng ăn nhau rất nhiều Tính hung dữ của cá giảm dần và saukhoảng 10 ngày tuổi thì khả năng sát hại nhau không đáng kể CáTra có dạ dày phình to hình chữ U và có thể co giãn được, ruột cáTra ngắn không gấp khúc lên nhau mà dính vào màng treo ruộtngay dưới bóng khí và tuyến sinh dục Khi cá lớn thể hiện tính ănrộng, ăn đáy và ăn tạp thiêng về động vật nhưng dễ chuyển đổiloại thức ăn Trong điều kiện thiếu thức ăn, cá có thể sử dụng cácloại thức ăn như mùn bã hữu cơ, thức ăn có nguồn gốc động vật.Trong ao nuôi, cá Tra có khả năng thích nghi cao với các loại thức

ăn khác nhau như cám, rau muống, động vật đáy

2.4. Đặc điểm sinh sản

- Trong tự nhiên, tuổi thành thục của cá Tra từ 3 - 4 năm Mùa vụthành thục của cá từ tháng 4 trở đi, cá có tập tính ngược dòng di cưtìm đến các bãi đẻ, nơi có điều kiện sinh thái phù hợp Cá Trakhông đẻ tự nhiên ở Việt Nam, bãi đẻ của chúng nằm ở khu vực từđịa phận tỉnh Cratie của Campuchia trở lên thượng nguồn Tại bãi

đẻ, cá bố mẹ đẻ trứng và thụ tinh tự nhiên, trứng dính vào cây cỏthủy sinh ven bờ Sau khi nở cá bột trôi theo dòng nước lũ về hạlưu đến các vùng ngập nước ở Campuchia và Việt Nam Tại đâyngười dân có truyền thống vớt cá Tra bằng đáy, cá bột đượcchuyển về ao ương lên thành cá giống, sau đó đưa đi bán chongười nuôi cá Tra ở khắp Nam Bộ

- Trong sinh sản nhân tạo cá Tra có thể thành thục sớm hơn (từtháng 2 dương lịch), cá đẻ 1- 3 lần/năm Hệ số thành thục tươngđối của cá có thể đạt 12 %

2.5. Đặc điểm sinh trưởng

- Cá Tra có tốc độ tăng trưởng khá cao, cá lớn nhanh từ năm thứnhất đến năm thứ 3 Cá nuôi sau 1 năm nặng trung bình 1 kg/con,nuôi 2 năm đạt 3 - 3,5 kg/con Cá đực có tốc độ sinh trưởng nhanhhơn cá cái Cá nuôi tốt có con dài 1,2 m và nặng 17 kg.Trong tựnhiên cá Tra có thể sống 20 năm, cỡ cá lớn nhất đã gặp là 1,8 m.2.6. Tính ăn

- Cá tra thích ăn mồi tươi sống, vì vậy chúng ăn thịt lẫn nhau khicòn nhỏ và chúng vẫn tiếp tục ăn nhau nếu không được cho ăn đầy

đủ Cá bột trên sông trong dạ dày của chúng có rất nhiều phần cơ

7

thể và mắt cá con của các loài cá khác Dạ dày của cá phình tohình chữ U và co giãn được, ruột cá tra ngắn, không gấp khúc lênnhau mà dính vào màng treo ruột ngay dưới bóng khí và tuyếnsinh dục, là đặc điểm của cá thiên về ăn thịt Trong điều kiện thiếuthức ăn, cá có thể sử dụng các loại thức ăn bắt buộc khác như mùn

bã hữu cơ, thức ăn có nguồn gốc động vật

- Cá lớn thể hiện tính ăn rộng, ăn đáy và ăn tạp thiên về động vậtnhưng dễ chuyển đổi loại thức ăn Khi phân tích thức ăn trong ruột

cá đánh bắt ngoài tự nhiên, cho thấy thành phần thức ăn khá đadạng, trong đó cá tra ăn tạp thiên về động vật Thành phần thức ăntrong ruột cá tra ngoài tự nhiên thì thấy các loài nhuyễn thể chiếmđến 35,4%, cá nhỏ 31,8%, côn trùng 18,2%, thực vật dương đẳng10,7%, thực vật đa bào 1,6%, giáp xác 2,3% Trong ao nuôi cá tra

có khả năng thích nghi với nhiều loại thức ăn khác nhau như cám,rau, động vật đáy

- Theo phương pháp nuôi truyền thống, người nuôi cá tra thườngcho ăn liên tục nhiều lần trong ngày nhằm thúc cá tăng trọngnhanh nhưng không mang lại hiệu quả cao do tiêu hóa chậm, thức

ăn không sử dụng triệt để và làm giảm sự hấp thu dinh dưỡng Nếucho ăn gián đoạn theo chu kỳ một ngày ăn một ngày nghỉ thì hệ sốthức ăn giảm chỉ còn 1,45-1,5 (giảm 0,1-0,4 kg thức ăn cho mỗi kgcá) trong khi cá vẫn tăng trưởng tốt do trong một ngày thì cákhông hấp thụ hết chất dinh dưỡng mà cá đã ăn vào, nên nếu tiếptục cho cá ăn vào ngày hôm sau thì cá phải thải ra ngoài lượngthức ăn cũ trong ruột để hấp thu lượng thức ăn mới, việc ngừngcho ăn vào ngày hôm sau sẽ giúp cá hấp thu triệt để dinh dưỡngcủa lượng thức ăn trong ruột

II. CÁC CÔNG TRÌNH VÀ THIẾT BỊ TRONG QUÁ TRÌNH THỰC

TẬP

1. Các hệ thống công trình trong cơ sở sản xuất

 Quy mô trại

- Tổng diện tích: 1ha

- Sản xuất một năm 4-5 đợt

- Tỷ lệ sống : ương cá bột lên giống tỉ lệ giống từ 7-10% Tùy vàomùa vụ nuôi,Thời tiết thay đổi dễ gây hại và ảnh hưởng đến tìnhtrạng sức khỏe của cá tra

 Sơ đồ tổng quan trại sản xuất cá tra giống tại nhà

Tuyến đường lưu thông sông

Nhà ở củacông nhân +nhà kho

Hình 1 Sơ đồ tổng quan cơ sở sản xuất cá tra giống

Theo sơ đồ ta thấy trại cá có vị trí thuận lợi, giao thông di chuyển

dễ dàng, nguồn nước được cung cấp là lấy từ sông, có ao lắng, hạnchế ô nhiễm nguồn nước, bảo vệ môi trường

 Hệ thống ao nuôi

Hình 2 Hệ thống ao nuôi của cơ sở

- Tổng diện tích là 1 ha, ao 1 là 3800 m2( chiều dài 70m, chiều rộng55m, bờ ao 2,5m) ao lắng 200 m2, còn lại là bờ và nhà ở, nhà kho

- nhà làm việc được xây dựng xung quanh bờ ao

- Chiều sâu của ao là 1.5- 2m (do cơ sở đã nuôi lâu nên chiều sâucao hơn), Đáy ao phẳng hoặc dốc về phía cống

l ng(200 ắ m2)

70m

2,5m

Sông

kênh Lắng

Ao 1 9

10

- Cá tra giống nuôi nhiều vụ thì cần hút bùn đáy ao, tạo môi trườngnuôi sạch.

Hình 6 Hút bùn đáy ở đáy ao

 Khu nhà kho- nhà ở

- Nhà ở cũg đầy đủ tiện nghi cho công nhân và quản lý sinh hoạthằng ngày Nhà kho chứa thức ăn, dụng cụ thủy sản, các loại hóachất và thuốc Trại có 2 nhà kho lớn và một kho nhỏ, 2 kho lớnchủ yếu chứa thức ăn, kho nhỏ chứa vôi và muối

 Hệ thống đường giao thông

Hình 7 Máy bơm nước

- Máy hút bùn đáy:, cứ 3-4 vụ nuôi ta phải hút bùn đáy 1 lần để loại

bỏ các chất thải, phân cá, tập chất ảnh hưởng đến chất lượng nước

- Thiết bị và dụng cụ kiểm tra một số yếu tố môi trường (hộp test,nhiệt độ, oxy hòa tan, COD, NH3, NH4, pH, NO2, NO3, 2 vợt vớttrứng nước( kích thước mắc lưới khác nhau)

11

- Hệ thống điện 2pha

- Cống và các thiết bị phục vụ cấp tiêu nước

- Một số thiết bị chế biến thức ăn cần thiết

2.2. Các dụng cụ

- Xuồng, bè cho cá ăn

- Vợt kích thước nhỏ, vợt nhỏ, xô, thau

- Ống nhựa thay nước, lưới để bắt cá, chài, cây gỗ để kéo cá khi thuhoạch

Cá tra dễ bị bệnh thời tiết thay đổi hay môi trường nước biến đổi

vì vậy để trị bệnh cho cá chúng ta có rất nhiều loại thuốc với cáchphòng và chữa bệnh khác nhau, tùy vào thời gian nhiễm bệnh vàkích thước của cá mà sử dụng cho phù hợp

 Bảng tổng hợp các loại thuốc và hóa chất:

Stt Tên thuốc và hóa chất Công dụng

1 Vitamin C chất kháng ôxy hóa, kích thích hệ miễn dịch,

hỗ trợ hấp thu sắt, giúp ngăn ngừa hiện tượngthiếu máu

2 Vilucan – B12 Bổ sung vitamin B12 và khoáng chất

3 Silymax Giải độc gan, trị trắng gan – trắng mang, bổ

máu

4 Prozyme Bổ sung các vi khuẩn có lợi, các enzyme tiêu

hóa

5 Lactizym Bổ sung men tiêu hóa, cân bằng hệ vi khuẩn

đường ruột, tăng hiệu quả sử dụng thức ăn

6 Phèn xanh (copper

sulphate pentahydrate)

Diệt khuẩn trong ao cá

7 Vôi muối Diệt cá tạp, vi khuẩn có hại, ổn định pH

8 Thuốc tím Giảm lượng oxy hòa tan, loại bỏ chất vô cơ,

giải độc, diệt khuẩn, trị gan thận mũ

9 TCA

12

10 Gentacid new Đặc trị gan thận mũ, xuất huyết, đốm đỏ, ghẻ

lở, thối vây

11 Hepasol Bổ sung Sorbitol, các vitamin, khoáng chất

12 Yuca 50 Loại bỏ khí độc, cải thiện chất lượng nước

trong ao, tăng lượng oxy hòa tan, các bệnh vềmang như phổ mang, đen mang, nâu mang,làm ức chế vi khuẩn có hại

13 Vido- Vitalec for fish Kháng bệnh, chống sốc môi trường thay đổi,

giúp các lấy lại sức khỏe nhanh, tăng trưởngnhanh

14 Vido - biozym Bổ sung vi khuẩn có lợi, phân hủy nhanh cận

bã, khí độc, chuyển hóa thức ăn tốt

15 Anvil – blood cell Tái tạo tế bào máu, trị nhiễm trùng, xuất huyết

nội tạng, đóm đỏ, tuột nhớt, gan thận mũ

17 Formol Trị bệnh mất nhớt

18 Asi-enrosone Điều trị các bệnh nhiễm khuẩn đường tiêu hóa

19 Kosa Bổ sung các hoạt chất lợi khuẩn cho cá

20 Super pro Điêu trị các bệnh nhiễm trùng, xuất huyết,

sưng mất, gan thận mũ…

21 Vime-sitol Cung cấp vitamin cần thiết

22 Feric Bổ sung protein, vitamin và khoáng chất giúp

cá khỏe mạnh phát triển tốt

22 Asi- Yucaliqud Hấp thụ khí độc nhanh, cải thiện môi trường

nước, cải thiện FCR

23 Asi-ensure Cung cấp vitamin, acid amin, thảo dược thiết

yếu cần thiết cho sự phát triển của cá

24 probi Kích thích tiêu hóa thức ăn, hấp thu các chất

dinh dưỡng có trong thưc ăn

25 Kana Điều trị nhiễm khuẩn đường tiêu hóa gan thận

gây bởi khuẩn nhạy cảm với kanamycin

26 Asi- maxpol protek Sát trùng diệt khuẩn phổ rộng trong ao nuôi

cá, diệt khuẩn, diệt nấm

27 Asi- liveric Cung cấp acid amin và thảo dược tái tạo tăng

cường chức năng giúp phục hồi tổn thươnggan do hóa chất và kháng sinh

28 Hepatic Bổ sung sorbitol vào thức ăn cho cá, giúp cá

tăng cường chức năng gan, khỏe mạnh, pháttriển tốt

Bảng 3.1 Bảng tổng hợp các loại hóa chất và thuốc

Một số hình ảnh minh họa cho bảng 3.1

 Một số hình ảnh bảng hóa chất và thuốc:13