Giới thiệu hệ máu

Giới thiệu hệ máuGiới thiệu hệ máu

Mục tiêu học tập

1 Nêu được các thành phần và chức năng chính của máu

2 Nêu được các thành phần và chức năng của huyết tương

3 Nêu được nguồn gốc và sự hình thành của các tb máu

4 Mô tả được cấu trúc, chức năng và các chất cần thiết cho

sự thành lập của hồng cầu

5 Phân biệt cấu trúc và chức năng của 5 loại bạch cầu

6 Mô tả được cấu trúc và chức năng của tiểu cầu

7 Nêu được các giai đoạn của quá trình cầm máu

8 Phân loại nhóm máu hệ ABO và hệ Rhesus

9 Trình bày được sự bất tương đồng nhóm máu Rhesus

Nội dung

I Đại cương về hệ máu

II Huyết tương

III Tế bào máu

IV Cầm máu

Máu 7-9%

Dịch khác

và mô 92%

Huyết tươn

g 54%

Huyế

t cầu 46%

Trọng lượng cơ thể

Ly tâm máu

MÁU TOÀN PHẦN

HUYẾT TƯƠNG PROTEIN

CHẤT HÒA TAN

BẠCH CẦU

PROTEIN 7%

NƯỚC

92 %

CHẤT HTAN 1%

I- Đại cương về máu

1 Tính chất của máu

75 ml máu/kg CN

2 Chức năng của máu:

Duy trì cbằng nội môi

1 Vận chuyển O 2 , chất dinh dưỡng,

enzyme và các hormone đến mô

2 Vận chuyển CO 2 , sp đào thải khỏi mô

3 Duy trì thân nhiệt

4 Duy trì cân bằng dịch, chất điện giải, pH

5 Bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân gây bệnh

6 Ngăn ngừa mất máu khi tổn thương mm

II- Huyết tương

Hematocrit (HCT) là tỉ lệ %

giữa khối lượng HC và máu TP

III- Huyết cầu

1 Nguồn gốc của 3 dòng tế bào máu

Chức năng của HC

1 Vận chuyển O2, CO2, CO

2 Miễn dịch

3 Tạo áp suất keo

4 Cân bằng kiềm - toan

Đời sống HC

2 Bạch cầu

Bạch cầu Chức năng:

12-15μm 12-15μm 12-15μm 15-25μm 7-10μm Nhiễm

trùng, viêm,

ung thư,

stress

Dị ứng, nhiễm ký sinh trùng

Nhiễm độc Nhiễm

trùng, viêm, ung thư

Nhiễm siêu

vi

• Cấu trúc: tích điện âm (phospholipid),

bào tương có các hạt, ADP,

thromboxane A2

Chức năng: thành lập nút chận TC

• G/đ cầm máu ban đầu:

– Thành mạch – Nút chận TC

• G/đ cầm máu duy trì:

– Các yếu tố đông máu

IV- Cầm máu

G/đ cầm máu ban đầu

G/đ cầm máu duy trì

V- Nhóm máu

1 Nhóm máu ABO

Nhóm máu ABO

Phản ứng ngƣng kết khi truyền máu ABO

nghĩa quan trọng trong truyền máu

• KT anti D không có sẵn trong máu

(1) Bất đồng nhóm máu mẹ-thai

(2) Truyền nhầm nhóm máu

3 Huyết tương

- 91% là nước, 9% là các chất hòa tan

- Chức năng: duy trì ASTT, MD, ngăn ngừa mất máu, vận chuyển các chất

4 Các tb máu :

- Nguồn gốc: tb gốc ở tủy xương

• HC già bị thực bào tại gan, lách, phóng

thích ra Fe + amino acid (tái sd), bilirubin

* Bạch cầu

• bảo vệ cơ thể khỏi tác nhân xâm nhập,

tiêu hủy tb chết, mảnh vỡ tb

• BC hạt:

– BC đa nhân trung tính, BC ưa kiềm  viêm

– BC ưa acid  tiêu diệt KST

• BC không hạt:

– BC lympho  SX KT, ĐƯMD tb

– BC đơn nhân  chuyển dạng ĐTB  tiêu hủy

tb chết, mảnh vỡ tb

* Tiểu cầu

• Hình thành nút chận TC

• TC gắn vào sợi collagen, phóng thích ADP

và thromboxanes  hoạt hóa TC, kết dính

TC với fibrinogen

* Giai đoạn cầm máu

Kháng thể

A A Anti B

B B Anti A

AB A , B Không

• Nhóm máu Rhesus:

– Rh+ : có KN Rh antigens

– Rh- : không có KN Rh trong máu

– Kháng thể anti-Rh khi người mang Rh- tiếp

xúc với máu Rh+

– Tán huyết sơ sinh do bất đồng nhóm máu mẹ Rh-, thai nhi Rh+

Tài liệu tham khảo

1 Sách Sinh lý học y khoa tập I của bộ môn

SLH Đại học Y Dược Tp HCM, 2012

2 Principles of Anatomy and Physiology

12th edition, Tortora & Derrickson

3 Fox Human Physiology 8th edition,

McGraw -Hill, 2003

edition, McGraw -Hill, 2012