BÀI GIẢNG SINH LÝ MÁU 2 TIẾT

BÀI GIẢNG SINH LÝ MÁU 2 TIẾT

SINH LÝ MÁU

Thạc sĩ ĐINH THỊ THU HỒNG

Mục tiêu

 Trình bày được cấu trúc, chức năng và số

lượng bình thường của các tế bào máu

ABO, Rhesus và giải thích được các ứng

dụng, tai biến liên quan trong lâm sàng

Một vài tính chất của máu

 Độ quánh: gấp 4 - 5 lần nước

 Áp suất thẩm thấu : 7,5 atmostphere

 Khối lượng máu:

1 C hức năng của máu

1 C hức năng của máu

 Chức năng điều hoà

 Điều hoà pH

 Điều hoà nhiệt

2 Cấu tạo của máu

Huyết cầu

Huyết tương

huyết tương

55%

tế bào ( Huyết cầu)

45%

Protein 7%

Chất hoà tan 2%

(Gluxit, lipit, Na + K + Ca + + Cl - )

THÀNH PHẦN

máu có chất

kháng đông

2 Cấu tạo của máu

 H ồng cầu

 Bạch cầu

 Tiểu cầu

2 Cấu tạo của máu

Các chất điện giải của huyết tương:

- Tồn tại dưới dạng các ion.

+ Ca+ cần cho cấu tạo xương, quá trình đông máu, quá trình hưng phấn thần kinh và cơ.

+ Phospho (P) giúp giữ cân bằng điện giải.

Dung dịch NaCl 9%0 là dung dịch đẳng trương với máu.

Dung dịch glucose 5% cũng là dung dịch đẳng trương với máu

• HUYẾT TƯƠNG :

1)Prôtêin huyết tương:

- Albumin: *Tạo áp suất keo của máu

* Vận chuyển a xít béo tự do

- Globulin:* Chức năng bảo vệ: globulin

miễn dịch gồm 5 loại IgG, IgA, IgM, IgD, IgE

*Vận chuyển triglycerit, các hormon steroid

- Fibrinogen: tham gia quá trình đông máu

2) Carbohydrate huyết tương:

Trong máu chủ yếu ở dạng gluco:

-guồn cung cấp năng lương chủ yếu cho cơ thể

-Tham gia cấu tạo của nhiều chất

3) Lipid huyết tương:

-Cholesterol

-Triglyceride

-Phospholipid

-Lipoprotein

*Tùy vào thành phần triglyceride

trong cấu trúc, ta có 3 loại:

-LDL: vận chuyển cholesterol từ máu về mô

-HDL: Chuyển cholesterol từ các mô

dư thừa về gan

-VLDL: Vận chuyển triglyceride từ gan

ra máu

2-Kiềm tinh 1%

0,5-Sinh lý các loại huyết cầu

.

Hồng cầu Tiểu cầu

Bách cầu

Sinh lý HỒNG CẦU

 Đặc điểm cấu tạo hồng đ ể Đặc điểm cấu tạo hồng đ ể c i m c u t o h ng c i m c u t o h ng ấ ạ ấ ạ ồ ồ

c u ầ

c u ầ

 Hình dạng - Cấu trúc

 Hình đĩa hai mặc điểm cấu tạo hồng t lõm

 Thể tích 90 - 95 m 3

Hình đĩa lõm của hồng cầu

Hình đĩa lõm của hồng cầu

 Tăng diện tích bề mặc điểm cấu tạo hồng t tiếp xúc lên khoảng 30%

Hình đĩa lõm của hồng cầu

 Chức năng của hồng cầu

Cấu tạo hemoglobin

Globin

Cấu tạo hemoglobin

Gồm có 4 heme, chiếm 5%

 1 vòng porphyrin

 Fe 2+ ở chính giữa

Cấu tạo hemoglobin

Hemoglobin bất thường

Sickle

 pO 2 giảm: tăng phản ứng phân ly

Không phải phản ứng oxy hoá

Rối loạn vận chuyển O2

Rối loạn vận chuyển O2

 Dấu hiệu nhiễm độc CO

Màu đỏ anh đào

Rối loạn vận chuyển O2

 Methemoglobin: Fe 2+ Fe 3+

MetHb > 5%: xanh tím

 Sulfonamid, nitroglycerin, phenacetin…

 Nitrat trong thực phẩm

 Yếu tố quyết định: phân áp CO 2 (pCO 2 )

 pCO 2 tăng: tăng phản ứng kết hợp

 pCO 2 giảm: tăng phản ứng phân ly

 Số lượngvà đời sống hồng cầu

 Số lượngvà đời sống hồng cầu

 Nguyên liệu sản sinh hồng cầu

 Thành phần cấu trúc hồng cầu

 Sắt, vitamin B 6

 Vitamin B 12 , acid folic

Thiếu máu hồng cầu to

Tuỷ xương

Bạch cầu

Hồng cầu Tiểu cầu

 Điều hoà sản sinh hồng cầu

SLmau PGS.TS.TranXuanMai

thiếu oxy

 Điều hoà sản sinh hồng cầu

 Điều hoà sản sinh hồng cầu

Tăng khả năng

vận chuyển O 2

ERYTHROPOIETIN LÀM TĂNG:

Biệt hoá tế bào gốc thành tiền nguyên hồng cầu

Tăng tổng hợp Hb trong các nguyên hồng cầu

Tăng đưa hồng cầu lưới ra máu ngoại vi

Các nguyên nhân thiếu máu

Nhóm máu ABO

 Do Landsteiner tìm ra năm 1901

 Giải Nobel Y học 1930

Nhóm máu ABO

Kháng nguyên A Kháng nguyên B

Phân loại nhóm máu ABO

Phản ứng truyền máu

 Kháng nguyên và kháng thể tương ứng gặp nhau

 Hồng cầu người cho bị ngưng kết

 Tử vong

Nguyên tắc truyền máu



 Không để kháng nguyên - kháng thể tương ứng gặp nhau

Nguyên tắc truyền máu

 Nguyên tắc tối thiểu

 Không để kháng nguyên trên màng hồng cầu người cho gặp kháng thể tương ứng trong máu người nhận





Nguyên tắc truyền máu

 Nguyên tắc tối thiểu

 Không để kháng nguyên trên màng hồng cầu người cho gặp kháng thể tương ứng trong máu người nhận





Nguyên tắc tối thiểu



Nguyên tắc tối thiểu



Áp dụng nguyên tắc tối thiểu

Áp dụng nguyên tắc

B

A

Phản ứng chéo

 Truyền cùng nhóm ABO

Máu người cho Máu người nhận

Phản ứng nhanh

 Truyền cùng nhóm ABO

Máu người cho Máu người nhận

Nhóm máu Rh

 Landsteiner, Levine, Wiener: 1940

 Loài khỉ Macacus Rhesus

Nhóm máu Rh

 Kháng nguyên D thường gặp nhất và có tính kháng nguyên mạnh nhất

D

 Không có kháng nguyên D: Rh (-)

 Người Rh (-) được truyền máu Rh (+)

 Mẹ Rh (-) mang thai con Rh (+)

Nhóm máu Rh

 Tai biến do bất đồng nhóm máu Rh

 Tai biến trong truyền máu

Rh (+)

Người Rh (-)

Truyền máu Rh (+) lần đầu

Cơ thể bắt đầu sản xuất kháng thể

kháng Rh

(Nồng độ kháng thể đạt tối đa sau 2

- 4 tháng) Truyền máu Rh (+) lần 2

 Tai biến trong sản khoa

 Tai biến trong sản khoa

 Sẩy thai

 Thai chết lưu

 Vàng da tan máu nặc điểm cấu tạo hồng ng sau sinh

LÝ

TIỂU CẦU

Sinh lý tiểu cầu

tích 5 - 7 m 3 , không có nhân nhưng bào

 Hạt  chứa yếu tố yếu tố tăng trưởng có tác

dụng giúp chóng lành vết thương thành mạch

 Hạt đậm đặc điểm cấu tạo hồng c chứa ADP, ATP, Ca 2+ ,

serotonin

Sinh lý tiểu cầu

tuần

SINH LÝ

CẦM MÁU

Cầm máu ?

mô xơ

khi mạch máu bị tổn thương hoặc bị đứt để ngăn cản sự chảy máu

Cầm máu ?





Co mạch

 Giảm khẩu kính vết thương

 Giúp tạo nút tiểu cầu và cục máu đông

 Thương tổn càng nhiều, co mạch càng mạnh

 Co mạch có thể kéo dài nhiều phút đến vài giờ

 Trong thời gian này, sẽ diễn ra sự hình thành nút tiểu cầu và cục máu đông

Sự hình thành nút tiểu cầu

Sự hình thành nút tiểu cầu

 Kết tụ tiểu cầu

Quá trình đông máu

lỏng sang dạng đặc để bít kín thành mạch

bị tổn thương nhằm ngăn cản chảy máu

 Quá trình đông máu là một chuỗi các

phản ứng xảy ra liên tiếp nhau theo kiểu bậc

chính là chất xúc tác cho phản ứng sau

Các yếu tố đông máu

Yếu tố I: Fibrinogen

Yếu tố II: Prothrombin

Yếu tố III: Thromboplastin tổ chức

Yếu tố IV: Ca 2+

Yếu tố V: Proaccelerin

Yếu tố VII: Proconvertin

Yếu tố VIII: Yếu tố chống chảy máu A

Yếu tố IX: Yếu tố chống chảy máu B

Yếu tố X: Yếu tố Stuart

Yếu tố XI: Tiền thromboplastin huyết tương Yếu tố XII: Yếu tố Hageman

Yếu tố XIII: Yếu tố ổn định fibrin

1 Kininogen

2 Prekallikrein

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

 Giai đoạn Giai đoạn thành lập phức hợp prothrombinase

 Giai đoạn Giai đoạn thành lập thrombin

 Giai đoạn Giai đoạn thành lập fibrin và cục máu đông

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

 Thành lập phức hợp prothrombinase ngoại sinh

Tổ chức tổn thương

Thromboplastin tổ chức (Lipoprotein + phospholipid)

Đường nội sinh

Máu tổn thương hoặc tiếp xúc collagen

Phức hợp prothrombinase

1 - 6 phút

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

 Thành lập phức hợp prothrombinase ngoại sinh

Tổ chức tổn thương

Thromboplastin tổ chức (Lipoprotein + phospholipid)

Đường nội sinh

Máu tổn thương hoặc tiếp xúc collagen

Phức hợp prothrombinase

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

 Giai đoạn Giai đoạn thành lập thrombin

Phức hợp prothrombinase

Prothrombin Thrombin

Vài giây

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

 Giai đoạn Giai đoạn thành lập fibrin và cục máu đông

Ca 2+

Fibrinogen Fibrin đơn

phân XIII XIIIa

Thrombin

Vài giây

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

Các giai đoạn đông

Các giai đoạn đông máu

 Tan cục máu đông – phát triển mô xơ

 Các cục máu đông hình thành tại vết

thương nhỏ của thành mạch sẽ bị xâm lấn bởi các nguyên bào xơ, rồi hình thành nên

tổ chức liên kết giúp liền sẹo vết thương

 Các cục máu đông lớn hơn sẽ bị tan ra

dưới tác dụng của hệ thống tan máu đồng thời tổ chức xơ phát triển để tạo sẹo

Tan cục máu đông

Plasminogen

Yếu tố hoạt hóa

plasminogen tổ chức (t-PA) Thrombin & XIIa

Plasmin

Tiêu fibrin

Ý nghĩa hiện tượng tiêu fibrin

 Giúp dọn sạch các cục máu đông trong tổ

chức và tái thông mạch máu, tạo điều kiện

liền sẹo

 Loại bỏ các huyết khối trong các mạch máu

để tránh thuyên tắc mạch

Sinh lý

 Số lượng và phân loại bạch cầu

 Số lượng:Trung bình khoảng 7.000/mm3  Tăng 7 x 109/L

 Số lượng và phân loại bạch cầu

 Hình dạng – Phân loại

 Có chức năng bảo vệ cơ thể

 Gồm 5 loại chia làm 2 nhóm

 Kích thước, hình dạng khác nhau

Các loại bạch cầu

 Bạch cầu có hạt (đa nhân)

 Bạch cầu trung tính

 Bạch cầu ưa acid

 Bạch cầu ưa base

Các loại bạch cầu

 Bạch cầu không có hạt (đơn nhân)

 Bạch cầu mono

Các loại bạch cầu

.

Công thức bạch cầu

 Bạch cầu hạt trung tính: 60 - 70%

Chức năng của bạch cầu

trung tính (%)

Ưa Base Ưa axit

Công thức bạch cầu người Việt nam

Chức năng của bạch cầu trung tính

Tiêu diệt vi khuẩn sinh mủ bằng cách thực bào

 Có khả năng thực bào 5 – 20 vi khuẩn Vi thực bào

Bạch cầu (tt)

• tự di chuyển bằng chân giả

• xuyên mạch

Chức năng bạch cầu hạt trung tính

Độc tố của vi khuẩn Sản phẩm thoái hoá của mô viêm Phức hợp miễn dịch …

Thực bào

Tế bào mủ

Chức năng bạch cầu ưa base

 Chứa heparin ngăn cản quá trình đông máu

Chức năng bạch cầu ưa acid

 Ít có vai trò trong nhiễm khuẩn thông thường

Chức năng bạch cầu ưa acid

Chức năng của bạch cầu mono

chưa thực sự trưởng thành

  Kích thước tăng gấp 5 lần

 Bào tương chứa nhiều lysosom

 Tổ chức bào, đại thực bào

Chức năng của bạch cầu mono

Khả năng thực bào rất mạnh

 100 vi khuẩn

 Xác hồng cầu, ký sinh trùng sốt rét…

Chức năng bạch cầu lympho

Chức năng bạch cầu lympho B

Chức năng bạch cầu lympho B

Chân thành cám ơn!