GIÁO ÁN ĐỊA LI 7 CẢ NĂM

MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp cho HS cần biết - Xác định được vị trí đới nóng trên thế giới và các kiểu môi trường trong đới nóng - Trình bày được đặc điểm của môi trường xích đạo ẩm nhiệt

Trang 1

THÀNH PHẦN NHÂN VĂN CỦA MÔI TRƯỜNG

Tiết 1 - Bài 1 : DÂN SỐ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC : Giúp cho HS hiểu biết căn bản về :

- Dân số và tháp tuổi Dân số là nguồn lao động của một địa phương

- Tình hình và nguyên nhân của sự gia tăng dân số

- Hậu quả của bùng nổ dân số đối vơi các nước đang phát triển

- Hiểu và nhận biết được sự gia tăng dân số và bùng nổ dân số qua các biểu đồ dânsố

- Rèn kĩ năng đọc và khai thác thông tin từ các biểu đồ dân số và tháp tuổi

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC :

- Biểu đồ gia tăng dân số thế giới từ đầu công nguyên đến năm 2050 (tự vẽ)

- Biểu đồ gia tăng dân số địa phương tự vẽ (nếu có ) Tranh vẽ 3 dạng tháp tuổi

III HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP :

1 Ổn định lớp :

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới : Các em có biết hiện nay trên Trái Đất có bao nhiêu người sinh sống

làm sao biết được trong số đó có bao nhiêu nam , bao nhiêu nữ , bao nhiêu trẻ baonhiêu già ?

Hoạt động của GV - HS Nội dung chính

Hoạt động 1 : cả lớp.

* Bước 1 : ? Bằng cách nào ta biết được dân số

của một nước hoặc một địa phương ?

(Điều tra dân số )

* Bước 2 : HS quan sát hình 1.1 cho biết :

? Hãy cho biết số trẻ em từ 0 - 4 tuổi ở mỗi tháp

khoảng bao nhiêu bé trai và bao nhiêu bé gái ?

? Hình dạng của 2 tháp tuổi khác nhau như thế

nào ?

? Tháp tuổi như thế nào thì tỉ lệ người trong độ

tuổi lao động nhiều ? (thân tháp mở rộng)

* Bước 3 : GV cho HS biết :

- Tháp tuổi là biểu hiện cụ thể về ds của một địa

phương

- Tháp tuổi cho ta biết các độ tuổi của dân số, số

Nam , Nữ, số người trong độ tuổi dưới tuổi lao

động (là màu xanh lá cây),trong độ tuổi lao động

(là màu xanh biển), trên tuổi lao động (là màu

cam)

- Tháp tuổi cho biết nguồn lao động hiện tại và

trong tương lai của 1 địa phương

- Hình dạng cho ta biết dân số trẻ(ở tháp thứ

nhất), dân số già ở (tháp thứ hai)

2 Hoạt động 2 : cả lớp.

* Bước 1 : Gv cho HS quan sát hình 1.2 :

1 Dân số, nguồn lao động

- Các cuộc điều tra dân sốcho biết tình hình dân số,nguồn lao động … của mộtđịa phương, một nước Dân

số được biểu hiện cụ thể bằngmột tháp tuổi

2 Dân số thế giới tăng nhanh trong thế kỉ XIX và thế kỉ XX :

- Dân số thế giới tăng nhanhtrong hai thế kỉ gần đây

Trang 2

? Tình hình dân số thế giới từ đầu thế kỉ XIX đến

cuối XX (tăng nhanh)

? Dân số bắt đầu tăng nhanh vào năm nào ? Tăng

vọt vào năm nào ?

(tăng nhanh từ năm 1804, tăng vọt từ năm

1960 đường biểu diễn dốc đứng Do kinh tế xã

hội phát triển, y tế tiến bộ ; còn những năm đầu

công nguyên tăng chậm do dịch bệnh, đói kém,

chiến tranh)

3 Hoạt động 3 : hoạt động lớp.

* Bước 1 : GV cho HS hiểu thế nào là tỉ lệ (hay tỉ

suất) sinh, tỉ lệ tử

- GV hướng dẫn HS đường xanh là tỉ lệ sinh,

đường đỏ là tỉ lệ tử và phần tô màu hồng là tỉ lệ

gia tăng dân số (khoảng cách giữa đường xanh và

đường đỏ )

? Khoảng cách giữa tỉ lệ sinh và tỉ lệ tử năm

1950, 1980 , 2000 ?

(khoảng cách thu hẹp ⇒ dân số tăng

chậm ; còn khoảng cách mở rộng ⇒ dân số tăng

nhanh ).

* Bước 2 : cho HS quan sát biểu đồ 1.3 và 1.4 :

? Trong giai đoạn 1950 đến 2000 nhóm nước nào

có tỉ lệ gia tăng dân số cao hơn ? Tại sao ?

(nhóm nước đang phát triển tăng cao hơn ⇒

các nước này lâm vào tình trạng bùng nổ dân số

(dân số tăng nhanh đột ngột, tỉ lệ sinh hàng năm

cao hơn 21%o , trong khi đó tỉ lệ tử giảm nhanh).

? Tỉ lệ sinh năm 2000 các nước đang phát triển là

bao nhiêu ? Các nước phát triển là bao nhiêu

(Nước đang phát triển là 25%o, các nước phát

triển là 17%o).

* Bước 3 : ? Đối với các nước có nền kinh còn

đang phát triển mà tỉ lệ sinh còn quá cao thì hậu

quả sẽ như thế nào? (làm kinh tế chậm phát triển,

đói kém, nhà ở, học hành, y tế, tệ nạn …)

- Các nước đang phát triển

có tỉ lệ gia tăng dân số tựnhiên cao hơn các nước pháttriển

3 Sự bùng nổ dân số :

- Bùng nổ dân số là do dân

số tăng nhanh và tăng độtbiến ở nhiều nước châu Á,Phi, Mĩ Latinh

- Nguyên nhân do tỉ lệ sinhcao hơn tỉ lệ tử , nên dẫn đếnhậu quả là kinh tế chậm pháttriển, đói rách, bệnh tật, mùchữ, thiếu nhà ở, sinh ra tệnạn xã hội …

- Các chính sách dân số vàphát triển kinh tế - xã hội đãgóp phần hạ thấp tỉ lệ gia tăngdân số ở nhiều nước

4.CỦNG CỐ HDVN :

Câu hỏi 1 : Tháp tuổi cho ta biết nhưng đặc điểm gì của dân số ?

Câu hỏi 2 : Bùng nổ dân số xảy ra khi nào ? Nguyên nhân, hậu quả và hướng

giải quyết

- Về nhà học bài, làm bài tập 2 trang 6 và chuẩn bị bài 2

Tiết 2 - Bài 2 : SỰ PHÂN BỐ DÂN CƯ.

Trang 3

I MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp cho HS biết :

- Biết được sự phân bố dân cư không đồng đều và những vùng đông dân trên thếgiới

- Nhận biết sự khác nhau và sự phân bố của 3 chủng tộc chính trên thế giới

- Rèn luyện kĩ năng đọc bản đồ phân bố dân cư

- Nhận biết dược 3 chủng tộc trên thế giới qua ảnh và trên thực tế

- Bản đồ phân bố dân cư thế giới

- Bản đồ tự nhiên (địa hình) thế giới để giúp học sinh đối chiếu với bản đồ 2.1nhằm giải thích vùng đông dân, vùng thưa dân trên thế giới Tranh ảnh về các chủngtộc trên thế giới

2 Kiểm tra bài cũ :

Câu hỏi 1 : Tháp tuổi cho ta biết nhưng đặc điểm gì của dân số ?

Câu hỏi 2 : Bùng nổ dân số xảy ra khi nào ? Nguyên nhân, hậu quả và hướng

giải quyết

3 Bài mới :: Loài người xuất hiện trên Trái Đất cách đây hàng triệu năm Ngày

nay con người sống hầu khắp nơi trên Trái Đất, có nơi rất đông cũng có nơi thưathớt, để hiểu tại sao như vậy bài học hôm nay cho các em thấy được điều đó

* Bước 2 : cho HS quan sát lược đồ 2.1 và giới

thiệu cách thể hiện trên lược đồ (chú giải).

? Hãy đọc trên lược đồ những khu vực đông dân

nhất trên thế giới ? (đọc từ phải qua trái).

? Tại sao đông dân ở những khu vực đó ?

(Tại gì ở đó là những nơi ven biển, đồng bằng

khí hậu thuận lợi).

? Hai khu vực nào có mật độ dân số cao nhất ?

+ Những thung lũng và đồng bằng sông

lớn : sông Hoàng Hà, sông Ấ n , sông Nin

+ Những khu vực có nền kinh tế phát triển

của các châu : Tây Âu và Trung Âu, Đông Bắc

Hoa Kì , Đông Nam Braxin, Tây phi

? Những khu vực nào thưa dân ?

(các hoang mạc, các vùng cực và gần cực,

các vùng núi cao, các vùng sâu trong nội địa)

1 Sự phân bố dân cư :

- Dân cư phân bố khôngđồng đều trên thế giới Sốliệu về mật độ dân số chochúng ta biết tình hình phân

bố dân cư của một địaphương, một nước …

Trang 4

? Làm thế nào để phân biệt được các chủng tộc ?

(căn cứ vào màu da, tóc, mắt, mũi …)

* Bước 2 : HS quan sát 3 chủng tộc hình 2.2 hướng

dẫn HS tìm ra sự khác nhau về hình thái bên ngoài

của 3 chủng tộc

+ Nhóm 1 : mô ta chủng tộc Môngôlôit : da vàng,

tóc đen và dài, mắt đen, mũi thấp

+ Nhóm 2 : mô tả chủng tộc Nêgrôit : da đen, tóc

xoăn và ngắn mắt đen và to, mũi thấp và rộng

(bên trái tính qua là : người Trung Quốc ;

người Nam Phi ; Nga)

* Bước 3 : GV nhấn mạnh :

- Sự khác nhau giữa các chủng tộc chỉ là hình thái

bên ngoài Mọi người đều có cấu tạo hình thể như

nhau

- Ngày nay sự khác nhau về hình thái bên ngoài là

di truyền

- Ngày nay 3 chủng tộc đã chung sống và làm việc

ở tất cả các châu lục và quốc gia trên thế giới

2 Các chủng tộc :

- Dân cư thế giới thuộc bachủng tộc chính là :Môngôlôit, Nêgrôit vàƠrôpêôit

- Dân cư châu Á chủ yếuthuộc chủng tộc Môngôlôit,

ở châu Phi thuộc chủng tộcNêgrôit, còn ở châu Âuthuộc chủng tộc Ơrôpêôit

4.CỦNG CỐ HDVN:

- Câu hỏi 1 : Dân cư trên thế giới sinh sống chủ yếu ởnhững khu vực nào ?

- Câu hỏi 2 : Căn cứ vào đâu mà người ta chia dân cư trên thế giới thành cácchủng tộc

- Câu hỏi 3 : Các chủng tộc này chủ yếu sống ở đâu ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 2 trang 9 SGK và chuẩn bị bài 3

Tiết 3 - Bài 3 : QUẦN CƯ ĐÔ THỊ HOÁ

Trang 5

- Nắm được những đặc điểm cơ bản của quần cư nông thôn & quần cư đô thị

- Biết được vài nét về lịch sử phát triển đô thị và sự hình thành các siêu đô thị

- Nhận biết được quần cư đô thị hay quần cư nông thôn qua ảnh chụp hoặc trênthực tế

- Nhận biết được sự phân bố của các siêu đô thị đông dân nhất thế giới

BĐ dân cư thế giới có thể hiện các đô thị

Ảnh các đô thị ở Việt Nam hoặc trên thế giới

1.Ổn định lớp :.

? Dân cư trên thế giới sinh sống chủ yếu ởnhững khu vực nào ?

? Căn cứ vào đâu mà người ta chia dân cư trên thế giới thành các chủng tộc ? ? Các chủng tộc này chủ yếu sống ở đâu ?

3 Bài mới :

Giới thiệu : từ xưa, con người đã biết sống quây quần biết nhau để tạo nên sứcmạnh nhằm khai thác và chế ngự thiên nhiên Các làng mạc và đô thị dần hình thànhtrên bề mặt Trái Đất

1 Hoạt động 1 : cả lớp

* Bước 1 : GV giới thiệu thuật ngữ " Quần cư " có

2 loại : quần cư nông thôn và quần cư đô thị

- HS quan sát hình 3.1 và 3.2 cho biết :

? Cho biết mật độ dân số, nhà cửa đường sá ở

nông thôn và thành thị có gì khác nhau ?

(ở thành thị đông đúc, san sát bên nhau; nông

thôn ít )

? Hãy cho biết sự khác nhau về hoạt động kinh tế

giữa nông thôn đối với đô thị ?

(nông thôn chủ yếu là nông nghiệp, lâm

ngư nghiệp; đô thị chủ yếu là công nghiệp và

dịch vụ… )

(ở nông thôn sống tập trung thành thôn,

xóm, làng, bản …còn ở đô thị tập trung thành

phố xá )

⇒ GV nhấn mạnh : xu thế ngày nay là số người

sống ở các đô thị ngày càng tăng

2 Hoạt động nhóm : mỗi nhóm 4 HS.

* Bước 1 : cho HS đọc đoạn đầu SGK

? Đô thị xuất hiện trên trái đất từ thời kì nào ?

(từ thời kì Cổ đại : Tquốc, Ấn Độ, Ai Cập, Hy

Lạp, La Mã … là lúc đã có trao đổi hàng hoá )

? Đô thị phát triển mạnh nhất vào khi nào ?

(thế kỉ XIX là lúc công nghiệp phát triển )

1 Quần cư nông thôn và quần cư đô thị :

- Có hai kiểu quần cưchính là quần cư nông thôn

và quần cư thành thị

- Ở nông thôn, mật độ dân

số thường thấp, hoạt độngkinh tế chủ yếu là nôngnghiệp, lâm nghiệp hay ngưnghiệp

- Ở đô thị, mật độ dân số rấtcao, hoạt động kinh tế chủyếu là công nghiệp và dịch vụ

2 Đô thị hoá Các siêu đô thị :

- Ngày nay, số người sốngtrên các đô thị đã chiếmkhoảng một nửa dân số thếgiới và có xu thế ngày càngtăng

Trang 6

⇒ Quá trình phát triển đô thị gắn liền với phát

thương mại , thủ công nghiệp và công nghiệp

* Bước 2 : HS xem lược đồ 3.3 và trả lời

? Có bao nhiêu siêu đô thị trên thế giới (từ 8 triệu

dân trở lên) ( có 23 siêu đô thị)

? Châu nào có siêu đô thị nhất ? Có mấy siêu đô

thị ? Kể tên ? ( Châu Á có 12 siêu đô thị)

⇒ Phần lớn các siêu đô thị ở các nước phát triển

* Bước 3 : HS đọc đoạn từ " Vào thế kỉ …

? Tỉ lệ dân số đô thị trên thế giới từ thế kỉ XVIII

đến năm 2000 tăng thêm mấy lần ? (tăng thêm

hơn 9 lần)

⇒ Sự tăng nhanh dân số, các đô thị, siêu đô thị

làm ảnh hưởng đến môi trường , sức khoẻ, nhà ở,

y tế, học hành cho con người

- Nhiều đô thị phát triểnnhanh chóng trở thành siêu

đô thị

4.CỦNG CỐ HDVN

- Câu hỏi 1 : Nêu sự khác nhau về tổ chức sinh sống và hoạt động kinh tế giữa

quần cư đô thị và quần cư nông thôn ?

- Câu hỏi 2 : Hãy đọc tên và chỉ trên bản đồ các siêu đô thị châu Á ?

- Về nhà học bài, nhận xét bài tập 2 trang 12, chuẩn bị trả lời câu hỏi bài thưc

hành

Tiết 4 - Bài 4 : THỰC HÀNH

I MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp cho HS

- Nắm được khái niệm mật độ dân số và sự phân bố dân số không đồng đều trênthế giới

- Khái niệm đô thị, siêu đô thị và sự phan bố các siêu đô thị ở châu Á

- Nhận biết cách thể hiện mật độ dân số, phân bố dân số và các đô thị trên lược đồdân số

- Biết đọc các thông tin trên các lược đồ dân số và sự biến đổi kết cấu dân số theo

độ tuổi của một địa phương qua tháp tuổi, nhận dạng tháp tuổi

- Bản đồ tự nhiên châu Á

- bản đồ hành chính Việt Nam

- tháp tuổi (phóng to trong SGK)

- Lược đồ phân bố dân cư châu Á

1.Ổn định lớp :

Câu hỏi 1 : Nêu sự khác nhau về tổ chức sinh sống và hoạt động kinh tế gữaquần cư đô thị và quần cư nông thôn ?

Câu hỏi 2 : Hãy đọc tên và chỉ trên bản đồ các siêu đô thị châu Á ?

Trang 7

GV gọi 1 HS lên bảng tìm trên bản đồ :

? Quan sát hình 4.1 cho biết nơi có mật độ dân số

cao nhất là bao nhiêu ?

? Nơi có mật độ dân số thấp nhất ? Là bao nhiêu ?

Treo hình 4.2và 4.3 GV nói lại cách xem tháp

tuổi

2 Quan sát tháp tuổi TP HCM qua các cuộc điều tra

sau 10 năm cho biết :

? Hình dáng của tháp tuổi có gì thay đổi ?

-Tháp tuổi 1989 đáy rộng, thân tháp thon dần ⇒

dân số trẻ

- Tháp năm 1999 đáy tháp thu hẹp, thân tháp phình

rộng và số người trong độ tuổi lao động nhiều ⇒

dân số già

? Nhóm tuổi nào tăng về tỉ lệ ? Nhóm tuổi nào giảm

về tỉ lệ

- Quan sát tháp tuổi TP HCM qua các cuộc tổng

điều tra dân số 1989 và năm 1999 cho biết :

? Hình dáng tháp tuổi có gì thay đổi ?

- Tháp tuổi 1989 đáy rộng, thân tháp thon dần ⇒

dân số trẻ

- Tháp tuổi 1999 đáy tháp thu hẹp, chân tháp phình

rộng và số người trong độ tuổi lao động nhiều ⇒

dân số già

? Nhóm tuổi nào tăng về tỉ lệ ? Nhóm tuổi nào giảm

tỉ lệ

3 GV treo lược đồ phân bố dân cư châu Á lên bảng

và chỉ cách xem lược đồ , chỉ hướng

? Trên lược đồ phân bố dân cư châu Á những khu

vực nào đông dân ở phía (hướng) nào ?

? Các đô thị lớn của châu Á thường phân bố ở đâu

- GV nói thêm ở vùng núi, vùng sâu, xa, biên giới,

hải đảo … cuộc sống và đi lại khó khăn ⇒ dân cư

ít

1 Mật độ dân số tỉnh Thái Bình :

- Nơi có mật độ dân số caonhất là thị xã Thái Bình mật

độ trên 3.000 người/km2

- Nơi có mật độ dân sốthấp nhất là huyện Tiền Hảimật độ dưới 1.000người/km2

2 Tháp tuổi TP Hồ Chí Minh sau 10 năm (1989 - 1999) :

- Hình dáng tháp tuổi 1999thay đổi :

+ Chân Tháp hẹp + Thân tháp phình ra

⇒ Số người trong độ tuổilao động nhiều ⇒ Dân sốgià

+ Nhóm tuổi dưới tuổi laođộng giảm về tỉ lệ

+ Nhóm tuổi trong tuổi laođộng tăng về tỉ lệ

3 Sự phân bố dân cư châu

Á

- Những khu vực tập trungđông dân ở phía Đông, Nam

và Đông Nam

- Các đô thị lớn ở châu Áthường phân bố ở ven biển,đồng bằng nơi có điều sinhsống, giao thông thuận tiện

và có khí hậu ấm áp …

4.CỦNG CỐ HDVN :

- Hình dáng tháp tuổi biểu hiện điều gì qua bài học ?

- Về nhà học bài, xem lại cách nhận xét về các tháp tuổi, chuẩn bị trước bài 5

Trang 8

Phần hai : CÁC MÔI TRƯỜNG ĐỊA LÍ Chương I : MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG.

HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI NÓNG

Tiết 5 - Bài 5 : ĐỚI NÓNG MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO ẨM

I MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp cho HS cần biết

- Xác định được vị trí đới nóng trên thế giới và các kiểu môi trường trong đới nóng

- Trình bày được đặc điểm của môi trường xích đạo ẩm (nhiệt độ và lượng mưacao quanh năm, có rừng rậm thường xanh quanh năm )

- Đọc được biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường xích đạo ẩm và sơ đồlát cắt rừng rậm xích đạo xanh quanh năm

- Nhận biết được môi trường xích đạo ẩm qua một đoạn văn mô tả và qua ảnh chụp

- Bản đồ khí hậu thế giới hay bản đồ các miền tự nhiên thế giới

- Tranh ảnh rừng rậm xanh quanh năm và rừng sác (rừng ngập mặn)

- Phóng to các biểu đồ, lược đồ trong SGK

Hoạt động 1 : cả lớp

? GV cho HS quan sát lược đồ 5.1 để xác định vị

trí đới nóng

- Dựa vào hai đường vĩ tuyến 30oB và 30oN (đới

nóng nằm giữa hai chí tuyến nên gọi là đới nóng

nội chí tuyến)

? Hãy so sánh tỉ lệ diện tích đới nóng với diện tích

đất nổi trên Trái Đất ?

? Hãy kể tên 4 đới môi trường đới nóng ?

- GV nói thêm môi trường hoang mạc có cả ở đới

ôn hoà

Hoạt động 2 : Hoạt động nhóm : mỗi nhóm 4 HS

* Bước 1: GV chỉ vị trí Xingapo, phân tích hình

5.2 để tìm ra những điểm đặc trưng của khí hậu

xích đạo ẩm qua nhiệt độ và lượng mưa

- Tập cho HS đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa

? Đường biểu diễn nhiệt độ trung bình các tháng

trong năm cho thấy nhiệt độ Xingapo có đặc điểm

I Đới nóng :

- Đới nóng trải dài giữa haichí tuyến thành một vành đailiên tục bao quanh Trái Đất

- Gồm có bốn kiểu môi trường: môi trường xích đạo ẩm, môitrương nhiệt đới, môi trườngnhiệt đới gió mùa, và môitrường hoang mạc

II Môi trường xích đạo ẩm :

1 Khí hậu :

- Môi trường xích đạo ẩm nằmtrong khoảng từ 5o B đến 5oN,nắng nóng và mưa nhiều

quanh năm (trung bình từ

Trang 9

gì ?

(Đường nhiệt độ ít dao độngvà ở mức cao tren

25 o C ⇒ nóng quanh năm, nhiệt độ trung bình

năm từ 25 o C - 28 o C , biên độ nhiệt mùa hạ và

mùa đông thấp khoảng 3 o C )

? Lượng mưa cả năm khoảng bao nhiêu ? Sự phân

bố lượng mưa trong năm ra sao ? Sự chênh lệch

giữa tháng thấp nhất và cao nhất là bao nhiêu

milimét ? (trung bình từ 1.500mm

-2.500mm/năm, mưa nhiều quanh năm, tháng

thấp nhất và cao nhất hơn nhau 80mm)

* Bước 2 : GV nói thêm nhiệt độ ngày đêm chênh

nhau hơn 10o , mưa vào chiều tối kèm theo sấm

chớp, độ ẩm không khí trên 80%

- Môi trường xích đạo ẩm ⇒ nóng ẩm quanh năm

- GV cho HS quan sát hình 5.3 và 5.4 , nhận xét :

? Rừng có mấy tầng ? (tầng cây vượt tán, tầng

cây gỗ cao, tầng cây gỗ cao TB, tầng cây bụi, tầng

dây leo, phong lan, tầm gửi, tầng cỏ quyết ).

? Tại sao ở đây rừng có nhiều tầng ?

(rừng xanh quanh năm).

1.500 mm đến 2.500 mm).

2 Rừng rậm xanh quanh năm :

- Độ ẩm và nhiệt độ cao tạođiều kiện thuận lợi cho rừngrậm xanh quanh năm pháttriển

- Trong rừng có nhiều loàicây, mọc thành nhiều tầng rậmrạp và có nhiều loài chim thúsinh sống

4 CỦNG CỐ HDVN

Câu hỏi 1 : Môi trường đới nóng phân bố chủ yếu trong giới hạn của các

vĩ tuyến nào ? Nêu tên các kiểu môi trường của đới nóng ?

Câu hỏi 2 : Môi trường xích đạo ẩm có những đặc điểm gì ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 4 trang 19 và chuẩn bị bài 6

Tiết 6 - Bài 6 : MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

- Nắm được đặc điểm của môi trường nhiệt đới (nóng quanh năm và có thời kìkhô hạn) và của khí hậu nhiệt đới (nóng quanh năm và lượng mưa thay đổi : càng

về gần chí tuyến càng giảm dần và thời kì khô hạn càng kéo dài)

- Nhận biết được cảnh quan đặc trưng của môi trường nhiệt đới là xavan hay đồng

cỏ cao nhiệt đới

- Củng cố và rèn luyện kĩ năng đọc biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa cho HS

- Củng cố kĩ năng nhận biết môi trường địa lí cho HS qua ảnh chụp

- Bản đồ khí hậu thế giới

- Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường nhiệt đới

- Ảnh xavan hay trảng cỏ nhiệt đới và các động vật trên xavan châu Phi,Ôxtrâylia

Trang 10

Câu hỏi 1 : Môi trường đới nóng phân bố chủ yếu trong giới hạn của các vĩtuyến nào? Nêu tên các kiểu môi trường của đới nóng ?

Câu hỏi 2 : Môi trường xích đạo ẩm có những đặc điểm gì ?

3 Bài mới :

- Giới thiệu : môi trường nhiệt đới có khí hậu nóng, lượng mưa càng về gầncác chí tuyến càng giảm dần Khu vực nhiệt đới là một trong những nơi đôngdân nhất trên thế giới

1 Hoạt động nhóm : mỗi nhóm 4 HS

* Bước 1 : GV giới thiệu và chỉ trên bản đồ Ma-la-can

và Gia-mê-na, quan sát hình 6.1 và 6.2 nhận xét :

? Sự phân bố nhiệt độ và lượng mưa trong năm của

khí hậu nhiệt đới như thế nào ?

( nhiệt độ dao động mạnh từ 22 o C - 34 o C và có

hai lần tăng cao trong năm vào khoảng tháng 3

đến tháng 4 và khoảng tháng 9 đến tháng 10)

( các cột mưa chênh lệch nhau từ 0mm đến 250

mm giữa các tháng có mưa và các tháng khô hạn,

lượng mưa giảm dần về 2 chí tuyến và số tháng

khô hạn cũng tăng lên từ 3 đến 9 tháng)

* Bước 2 :

? Hãy cho biết những đặc điểm khác nhau giữa khí

hậu nhiệt đới với khí hậu xích đạo ẩm ?

- Về nhiệt độ :

+ Nhiệt độ TB các tháng đều trên 22 o C.

+ Biên độ nhiệt năm càng gần về chí tuyến càng

cao hơn 10 o C

+ Có 2 lần nhiệt độ tăng cao (mặt trời lên thiên

đỉnh).

- Về lượng mưa :

+ Lượng mưa TB năm giảm dần về 2 chí tuyến từ

841 mm ở (Ma-la-can) xuống còn 647 mm ở

(Gia-mê-na).

+ Có 2 mùa rõ rệt : một mùa mưa và một mùa khô

hạn, càng về chí tuyến khô hạn càng kéo dài từ 3

đến 8 hoặc 9 tháng

2

* Bước 1 :GV cho HS quan sát hình 6.3 và 6.4

? Em hãy nhận xét có gì khác nhau giữa xavan

Kênia và xavan ở Trung Phi ?

(xavan Kênia ít mưa hơn và khô hạn hơn xavan

Trung Phi => cây cối ít hơn, cỏ cũng không xanh

tốt bằng ).lượng mưa rất ảnh hưởng tới môi

trường nhiệt đới, xavan hay đồng cỏ cao là thảm

thực vật tiêu biểu của môi trường nhiệt đới

và biên độ nhiệt trong nămcàng lớn

2 Các đặc điểm khác của môi trường :

- Quang cảnh cũng thayđổi từ rừng thưa sang đồng

cỏ cao (xavan) và cuối cùng

là nửa hoang mạc

- Đất feralít đỏ vàng củamiền nhiệt đới rất dễ bị xóimòn, rửa trôi nếu khôngđược cây cối che phủ và

Trang 11

? Cây cỏ biến đổi như thế nào trong năm ?

(xanh tốt vào mùa mưa, khô cằn vào mùa khô

hạn)

? Đất đai như thế nào khi mưa tập trung nhiều vào

1 mùa ? (đất có màu đỏ vàng)

? Cây cối thay đổi như thế nào từ xích đạo về 2 chí

tuyến ? ( càng về 2 chí tuyến cây cối càng nghèo

nàn và khô cằn hơn)

* Bước 3 :

? Tại sao diện tích xavan đang ngày càng mở

rộng ?

( lượng mưa ít và xavan, cây bụi bị phá để làm

nưong rẫy, lấy củi )

? Tại sao ở nhiệt đới là những nơi đông dân trên

thế giới? ( khí hậu thích hợp, thuận lợi làm nông

nghiệp, …)

canh tác hợp lí

- Sông ngòi nhiệt đới cóhai mùa nước : mùa lũ vàmùa cạn

- Ở vùng nhiệt đới có thểtrồng được nhiều cây lươngthực và cây công nghiệp.Đây là một trong những khuvực đông dân của thế giới

- Nêu những đặc điểm của khí hậu nhiệt đới ?

- Giải thích tại sao đất vùng nhiệt đới có màu đỏ vàng ?

- Tại sao diện tích xavan và nửa hoang mạc ở nhiệt đới đang ngày càng mởrộng ?

- Về học bài , làm bài tập 4 , tr.22 và chuẩn bị bài 7

- Hiểu được môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đặc sắc và đa dạng ở đớinóng

- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng đọc bản đồ, ảnh địa lí, biểu đồ nhiệt độ và lượngmưa nhận biết khí hậu nhiệt đới gió mùa qua biểu đồ

- Bản đồ khí hậu Việt Nam

- Bản đồ khí hậu châu Á hoặc thế giới

- Các ảnh hoặc tranh vẽ về các loại cảnh quan nhiệt đới gió mùa (như rừng tre nứa,rừng mưa mùa, rừng ngập mặn, rừng thông …) ở nước ta

Trang 12

- Nêu những đặc điểm của khí hậu nhiệt đới ?

- Giải thích tại sao đất vùng nhiệt đới có màu đỏ vàng ?

- Tại sao diện tích xavan và nửa hoang mạc ở nhiệt đới đang ngày càng mở rộng

3 Bài mới :

- Giới thiệu : trong đới nóng, có một khu vực tuy cùng vĩ độ với các môi trường

nhiệt đới và hoang mạc nhưng thiên nhiên có nhiều nét đặc sắc, đó là vùng nhiệt đớigió mùa

 Hoạt động 1 : mỗi nhóm 4 HS.

* Bước 1 : cho HS xem hình 7.1 và 7.2, giới thiệu

ký hiệu hai hướng gió bằng mũi tên đỏ và mũi tên

xanh

- GV xác định cho HS thấy khu vực Nam Á và

Đông Nam Á

? Em có nhận xét gì về hướng gió thổi vào mùa

hạ và mùa đông ở Nam Á và Đông Nam Á ?

( mùa hạ thổi từ biển vào đất liền, mùa đông thổi

từ đất liền ra biển ).

? Giải thích tại sao lượng mưa ở 2 khu vực này

chênh lệch nhau rất lớn giữa mùa hạ và mùa

đông ?

? Tại sao các mũi tên chỉ gió ở Nam Á lại chuyển

hướng cả mùa hạ lẫn mùa đông ?

( khi gió vượt qua xích đạo, lực tự quay của Trái

Đất làm cho gió đổi hướng ).

* Bước 3 :

? Các em xem hai biểu đồ khí hậu ở Hà Nội và ở

Mum Bai có điểm nào khác nhau ? (Hà Nội mùa

đông xuống dưới 18 o C, mùa hạ hơn 30 o c, biên độ

nhiệt cao trên 12 o Còn ở MunBai nóng nhất là

28 o C, mát nhất là 23 o C =>Hà Nội có mùa đông

lạnh, còn MumBai nóng quanh năm)

* Bước 4 :

- HS tự tìm ra sự khác biệt của khí hậu :

+ Nhiệt đới : có thời kì khô hạn kéo dài không

mưa, lượng mưa TB ít hơn 1.500 mm

+ Nhiệt đới gió mùa : có lượng mưa TB cao hơn

1.500 mm , có mùa khô nhưng không có thời kì khô

hạn kéo dài

* Bước 5 : cho HS biết thêm khí hậu gió mùa có

tính chất thất thường :

+ Mùa mưa có năm đến sớm, có năm đến muộn

+ Lượng mưa tuy có nhiều nhưng không đều giữa

các năm

+ Gió mùa mùa đông có năm đến sớm, có năm

đến muộn, có năm rét nhiều, có năm rét ít

(mùa mưa : nóng nhiều mưa nhiều ; và mùa khô : lạnh và khô)

- Khí hậu nhiệt đới gió mùa

có hai đặc điểm nổi bật là :nhiệt độ, lượng mưa thay đổitheo mùa gió và thời tiết diễnbiến thất thường

2 Các đặc điểm khác của môi trường :

- Môi trường nhiệt đới giómùa là kiểu môi trường đa

Trang 13

* Bước 1 : GV yêu cầu HS mô tả cảnh sắc thiên

nhiên theo mùa qua hình 7.5 và 7.6 ?(mùa mưa

rừng cao su xanh tốt, còn mùa khô lá rụng đầy,

cây khô lá vàng => môi trường nhiệt đới thay đổi

theo thời gian (theo mùa)

* Bước 2 :

? Về không gian cảnh sắc thiên nhiên thay đổi từ

nơi này đến nơi khác như thế nào ?

? Nơi mưa nhiều, nơi ít mưa cảnh sắc thiên nhiên

khác nhau không? (thiên nhiên nhiệt đới gió mùa

thay đổi theo không gian nhưng tuỳ thuộc vào

lượng mưa : từ rừng xích đạo ẩm, rừng nhiệt đới

mưa mùa, rừng ngập mặn, đồng cỏ cao nhiệt

đới )

* Bước 3 :GV kết luận :

+ Môi trường nhiệt đới gió mùa là môi trường đa

dạng và phong phú nhất ở đới nóng

+ Môi trường nhiệt đới gió mùa là nơi tập trung

đông dân nhất thế giới

dạng và phong phú

- Gió mùa ảnh hưởng lớn tớicảnh sắc thiên nhiên và cuộcsống của con người

- Nam Á và Đông Nam Á làcác khu vực thích hợp choviệc trồng cây lương thực

(đặc biệt là cây lúa nước) và

cây công nghiệp ; đây lànhững nơi sớm tập trung đôngdân trên thế giới

Tiết 8 - Bài : 8 CÁC HÌNH THỨC CANH TÁC TRONG NÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI NÓNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC : giúp cho HS :

- Hiểu các hình thức canh tác trong nông nghiệp : làm rẫy, thâm canh lúa nước, sảnxuất theo quy mô lớn Nắm được mối quan hệ giữa canh tác lúa nước và dân cư

- Nâng cao kĩ năng phân tích ảnh địa lí và lược đồ địa lí

- Rèn luyện kĩ năng lập sơ đồ các mối quan hệ

- Bản đồ dân cư và bản đồ nông nghiệp châu Á hoặc Đông Nam Á

- Ảnh 3 hình thức canh tác trong nông nghiệp ở đới nóng ( nếu có )

- Ảnh về thâm canh lúa nước

1.Ổn định lớp :.

- Khí hậu của môi trường nhiệt đới gió mùa như thế nào ? ChoVD về thấtthường của thời tiết

- Nơi mưa nhiều nơi mưa ít cảnh sắc thiên nhiên có khác nhau không ?

3 Bài mới : Giới thiệu : đới nóng là khu vực phát triển nông nghiệp sớm nhất của

nhân loại Ở đây có nhiều hình thức canh tác khác nhau, phù hợp với đặc điểm địa

Trang 14

hình, khí hậu và tập quán sản xuất của từng địa phương Bài học hôm nay các embiết được các hình thức đó

Hoạt động 1: cả lớp

? Xem 8.1 và 8.2 nêu một số biểu hiện cho thấy

sự lạc hậu của hình thức sản xuất kiểu nương

rẫy ?

(công cụ cầm tay thô sơ năng suất thấp =>mà

phá một vạt rừng hay một vạt xavan có giá trị

cao hơn , làm cho rừng bị thu hẹp nhanh

chóng ).

 Hoạt động 2 : Hoạt động cá nhân

* Bước 1 : cho HS đọc đoạn đầu và xem hình 8.4

trả lời

? Những điều kiện để phát triển trồng cây lúa

nước (khí hậu nhiệt đới gió mùa : nắng nhiều

mưa nhiều, có điều kiện giữ nước, chủ động

tưới tiêu, có nguồn lao động dồi dào, nhiệt độ

trên 0 o C, lượng mưa hơn 1.000 mm)

? Tại sao lại nói ruộng bậc thang (hình 8.6) và

đồng ruộng có bờ vùng bờ thửa là cách sản xuất

nông nghiệp có hiệu quả và góp phần bảo vệ môi

trường ? (giữ nước được để đáp ứng nhu cầu

tăng trưởng của cây lúa, chống xói mòn cuốn

trôi đất màu).

- GV nói thêm : ở Đông Nam Á và Nam Á thuận

lợi trồng lúa nước

* Bước 2 :

? HS quan sát lược đồ 8.4 so sánh với lược đồ 4.4

cho nhận xét ? (những vùng trồng lúa nước

châu Á cũng là những vùng đông dân châu Á ).

(thâm canh lúa nước cần nhiều lao động

nhưng cây lúa nước lại trồng được nhiều vụ, có

thể nuôi sống được nhiều người)

 Hoạt động 3 : Hoạt động nhóm : mỗi

nhóm 4 HS

- GV mô tả cho HS ảnh 8.5 có nhiều nọc tiêu san

sát nhau và xa xa có đường ôtô bao quanh

* Bước 1 : Qua ảnh 8.5 hãy phân tích và nhận xét

:

(Qui mô sản xuất : diện tích canh tác " Đồn

điền " rộng lớn).

(Về tổ chức sản xuất : đồn điền có tổ chức

khoa học hơn và phải có máy móc ).

( Về sản phẩm : đồn điền làm ra nhiều hơn).

là hình thức canh tác thô sơ,lạc hậu, năng suất thấp

2 Làm ruộng, thâm canh lúa nước :

- Trong khu vực khí hậunhiệt đới gió mùa là nơi cónhiều thuận lợi để làm ruộng,thâm canh cây lúa nước

- Việc áp dụng tiến bộ khoahọc-kĩ thuật và các chính sáchnông nghiệp đúng đắn đã giúpnhiều nước giải quyết đượcnạn đói mà nay đã trở thànhnước xuất khẩu gạo (ViệtNam, Thái Lan)

3 Sản xuất nông sản hàng hoá theo qui mô lớn :

- Ở các trang trại, đồn điềnđới nóng người ta trồng câycông nghiệp và chăn nuôichuyên môn hoá với qui môlớn nhằm để xuất khẩu hoặccung cấp nguyên liệu cho nhàmáy chế biến

Trang 15

sao người ta không lập nhiều đồn điền ?

(phải có đất rộng, vốn nhiều, cần nhiều

máy móc, và kĩ thuật canh tác, phải có nguồn

tiêu thụ ổn định …)

? Nông nghiệp ở địa phương em đang canh tác ở

hình thức nào ?

- Hãy nêu sự khác nhau của các hình thức canh tác nông nghiệp ở đới nóng ?

(nêu sự khác nhau của 3 hình thức)

- Hãy nêu những điều kiện thuận lợi để trông cây lúa nước ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 3 trang 29 và chuẩn bị bài 9

Tiết 9 - Bài : 9 HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI NÓNG

- Hiểu các mối quan hệ giữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khai thácđất đai và bảo vệ đất

- Biết được 1 số cây trồng, vật nuôi ở các kiểu môi trường khác nhau của đớinóng

- Luyện tập cách mô tả hiện tượng địa lí qua tranh liên hoàn và cũng cố thêm kĩnăng đọc ảnh địa lí cho học sinh

- Rèn luyện kĩ năng phán đoán địa lí cho HS ở mức độ cao hơn về mối quan hệgiữa khí hậu với nông nghiệp và đất trồng, giữa khai thác với bảo vệ đất trồng

- Ảnh về xói mòn đất đai trên các sườn núi về cây cao lương

- Bản đồ tự nhiên thế giới

2 Kiểm tra bài cu :

? Có mấy hình thức canh tác nông nghiệp ? Hãy nêu đặc điểm của hình thức thứ 2 ?

? Hãy nêu hình thức sản xuất nông sản hàng hoá theo qui mô lớn ? Tại sao sảnxuất theo kiểu đồn điền, trang trại có hiệu quả cao mà sao dân ta không sản xuấttheo kiểu đó ?

3 Bài mới : - Giới thiệu : đăc điểm khí hậu đới nóng là nắng nóng quanh năm và

mưa nhiều , tập trung theo mùa Những đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho câytrồng tăng trưởng quanh năm đất dễ bị xói mòn cuốn trôi hết lớp đất màu trên bề mặtđất và sinh ra nhiều dịch bệnh, côn trùng hại cây trồng, vật nuôi Vậy hoạt động sảnxuất nông nghiệp ở đới nóng như thế nào Chúng ta tìm hiểu qua bài học hôm nay

 Hoạt đông 1 : cả lớp.

* Bước 1:

- GV : yêu cầu HS nhắc lại đặc điểm của

+ Khí hậu xích đạo (nóng ẩm quanh năm)

1.Đặc điểm sản xuất nông nghiệp :

Trang 16

Hoạt động của GV - HS Nội dung chính + Khí hậu nhiệt đới (nhiệt độ cao quanh năm

trong năm có một thời kì khô hạn (từ tháng 3 đến

tháng 9) càng gần chí tuyến thì khô hạn càng kéo

dài

+ Nhiệt đới gió mùa : nhiệt độ, lượng mưa thay

đổi theo mùa thời tiết diễn biến thất thường

⇒ Đới nóng là nắng nóng , mưa nhiều quanh

năm

? Các đặc điểm khí hâu này thuận lợi gì đối với

cây trồng và mùa vụ như thế nào ? (Cây trồng

phát triển quanh năm, có thể trồng xen canh, gối

vụ)

? Kiểu khí hậu như vậy có khó khăn gì trong sản

xuất nông nghiệp ( Sâu bệnh phát triển gây hại

(Do nhiệt độ và độ ẩm cao lượng mưa

nhiều ⇒ đất bị xói mòn, sườn đồi trơ trụi với các

khe rãnh sâu )

? Ở vùng đồi núi có độ dốc cao, mưa nhiều thì lớp

mùn ở đây như thế nào ? (Lớp mùn thường không

dày do bị cuốn trôi )

? Nguyên nhân dẫn đến xói mòn đất ở môi trường

xích đạo ẩm? (lượng mưa nhiều và không có cây

cối che phủ

? Biện pháp khắc phục như thế nào? (bảo vệ, trồng

rừng)

? Các em hãy cho ví dụ sự ảnh hưởng của khí hậu

nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa đến SX nông

nghiệp ?

(lượng mưa tập trung vào 1 mùa gây xói mòn,

lũ lụt … mùa khô kéo dài gây hạn hán, mất mùa

…)

* Bước 1:

? Ở các đồng bằng nhiệt đới gió mùa (châu Á ) có

loại cây lương thực nào quan trọng ? (Cây lúa

nước)

? Ở địa phương em có loại cây lương thực nào

chủ yếu ?

? Tại sao khoai lang được trồng ở đồng bằng ?

Sắn được trồng ở đồi núi ?(khoai lang phù hợp

với đất phù sa, còn sắn phù hợp đất cát)

- Ở đới nóng, việc trồng trọtđược tiến hành quanh năm ,

có thể xen canh nhiều loạicây trồng , nếu có đủ nướctưới

- Trong điều kiện khí hậunóng , mưa nhiều hoặc mưatập trung theo mùa, đất dễ bịrửa trôi, xói mòn Vì vậy, cầnbảo vệ rừng , trồng cây chephủ đất và làm thuỷ lợi và có

kế hoạch phòng chống thiêntai

2.Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu :

- Cây trồng chủ yếu là cây lúanước , các loại ngũ cốc khác

(kê, đậu, ngô, lúa nếp, lúa tẻ)

và nhiều cây công nghiệpnhiệt đới có giá trị xuất khẩucao

- Chăn nuôi chưa phát triểnbằng trồng trọt, chủ yếu làchăn thả năng suất thấp

Trang 17

- GV nói thêm về cây cao lương (lúa miến, bo bo)

là cây lương thực thích nghi với loại khí hậu

nóng Hiện nay cao lương là cây lương thực nuôi

sống hàng triệu ngừơi ở châu Phi, Ấn Độ, Trung

Quốc

? Tại sao vùng trồng lúa nước lại thường trùng với

những vùng đông dân cư bậc nhất trên thế giới ?

(Là vùng đồng bằng,đất đai màu mỡ, điều

kiện sống và giao thông thuận tiện )

? Cây công nghiệp gồm những loại nào ? Phân bố

những khu vực nào ?

? Việt Nam có những loại cây công nghiệp nào ?

? Ở đới nóng chăn nuôi được những loại gia súc

- Về nhà học bài, làm bài tập 3 trang 32 SGK, xem trước bài 10

Tiết 10 - Bài : 10 DÂN SỐ & SỨC ÉP DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN, MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI NÓNG

- Nắm được đới nóng vừa đông dân, vừa có sự bùng nổ dân số trong khi nền kinh

tế còn đang trong quá trình phát triển, chưa đáp ứng được các nhu cầu cơ bản (ăn,mặc, ở ) của người dân

- Biết được sức ép của dân số lên đời sống và các biện pháp mà các nước đangphát triển áp dụng để để giảm sức ép dân số, bảo vệ tài nguyên và môi trường

- Luyện tập cách đọc, phân tích biểu đồ và sơ đồ về các mối quan hệ

- Bước đầu luyện tập cách phân tích và các số liệu thống kê

- Sưu tập tư liệu của địa phương ( tỉnh, huyện ) để vẽ biểu đồ quan hệ giữa dân

số và lương thực

- Sưu tập các ảnh về tài nguyên và môi trường bị huỷ hoại do khai thác bừa bãi

2 Kiểm tra bài cu

- Môi trường xích đạo ẩm có thuận lợi & khó khăn gì đối với sản xuất nôngnghiệp ?

- Để khắc phục những khó khăn đó ta phải làm gì ?

Trang 18

- Nêu những nông sản chính của đới nóng ? Ở Việt Nam có những loại nào ?

3 Bài mới: Giới thiệu : đới nóng như tập trung gần như một nửa dân số thế giới

nhưng kinh tế chậm phát triển Dân cư tập trung quá đông vào một số khu vực đãvẫn tới những vấn đề lớn về môi trường Việc giải quyết mối quan hệ giữa dân cư vàmôi trường ở đây phải gắn chặt với sự phát triển kinh tế - xã hội

 Hoạt động cả lớp.

* Bước 1 : cho HS quan sát lược đồ 2.1 (bài2)

? Dân cư ở đới nóng sống tập trung ở những KV

nào ?

( Đông NamÁ, Nam Á, Tây Phi, Đông Nam

Braxin)

? Dân số đới nóng chiếm gần 50% dân số thế giới

nhưng chỉ tập trung sinh sống ở 4 khu vực đó, thì

sẽ có tác động gì đến nguồn tài nguyên và môi

trường ở những nơi đó ?

( tài nguyên cạn kiệt nhanh chóng, môi

trường, rừng, biển bị xuống cấp, tác động xấu

đến nhiều mặt)

* Bước 2 : cho HS quan sát biểu đồ 1.4 (bài1).

?Tình trạng gia tăng dân số hiện nay của đới nóng

như thế nào ?(tỉ lệ gia tăng dân số tự nhiên quá

nhanh, bùng nổ dân số)

? Trong khi tài nguyên môi trường đang bị xuống

cấp thì sự bùng nổ dân số ở đới nóng có tác động

như thế nào ?

(tác động xấu đến tài nguyên và môi trường)

* Bước 3 : HS tìm ra 2 đặc điểm của dân số đới

nóng :(dân số đới nóng đông nhưng sống tập

trung ở một số khu vực)

(dân số đới nóng đông và vẫn còn trong tình

trạng bùng nổ dân số)

=> Gây sức ép nặng nề cho việc cải thiện đời sống

nhân dân và cho tài nguyên, môi trường

=> Cả hai đều tăng, nhưng lương thực không

tăng kịp với đà gia tăng dân số

? Đọc biểu đồ bình quân lương thực đầu người :

giảm từ 100% xuống còn 80% Nêu nguyên nhân

- Dân số tăng nhanh dẫn tớibùng nổ dân số, tác động tiêucực tới tài nguyên và môitrường

- Hiện nay vấn đề hạ thấp tỉ lệgia tăng dân số là mối quantâm hàng đầu của các nước ởđới nóng

2 Sức ép của dân số tới tài nguyên, môi trường :

- Bùng nổ dân số cũng làảnh hưởng xấu tới tài nguyên

và môi trường của đới nóng :thiếu nước sạch, môi trường

bị ô nhiễm, xuất hiện các khunhà ổ chuột …

- Việc làm giảm tỉ lệ gia tăngdân số, phát triển kinh tế,nâng cao đời sống của ngườidân ở đới nóng sẽ có tác độngtích cực tới tài nguyên và môitrường

Trang 19

? Biện pháp để tăng bình quân lương thực đầu

người lên là gì ? (giảm tốc độ gia tăng dân số,

nâng mức tăng lương thực lên)

* Bước 2 : cho HS phân tích bảng số liệu dân số

và rừng ở Đông Nam Á năm 1980 - 1990) và nhận

xét :

( dân số : tăng từ 360 triệu lên 442 triệu người) (

diện tích rừng : giảm từ 240,2 xuống còn 208,6

triệu ha )

=> dân số càng tăng thì diện tích rừng càng giảm,

do : cất nhà, xd thêm đường giao thông, bệnh viện,

trường học …

* Bước 3 : cho HS đọc từ " Nhằm đáp ứng … cạn

kiệt "

? Nêu những sức ép của dân số đông làm cho tài

nguyên thiên nhiên như thế nào ?

(bị cạn kiệt, suy giảm nhanh chóng)

- GV cho HS đọc từ " Bùng nổ dân số … tàn phá "

?Nêu những tác động tiêu cực của dân số đến môi

trường ? ( thiếu nước sạch, môi trường tự nhiên bị

huỷ hoại dần, môi trường sống ở các khu ổ chuột,

các đô thị bị ô nhiễm …)

- Cho biết tình trạng gia tăng dân số hiện nay ở đới nóng như thế nào ?

- Nêu những biện pháp nâng cao bình quân lương thực đầu người ?

Tiết 11 - Bài : 11 DI DÂN VÀ SỰ BÙNG NỔ

ĐÔ THỊ Ở ĐỚI NÓNG

- Nắm được nguyên nhân của sự di dân và đô thị hoá của đới nóng

- Biết được nguyên nhân hình thành và những vấn đề đang đặc ra cho các đô thị,siêu đô thị ở đới nóng

- Bước đầu tập luyện cách phân tích các sự vật, hiện tượng địa lí (các nguyên nhân

di dân)

- Củng cố các kĩ năng đọc và phân tích ảnh địa lí, lược đồ địa lí và biểu đồ hình cột

- Bản đồ phân bố dân cư và đô thị trên thế giới

Trang 20

- Các ảnh sưu tập về hậu quả đô thị hoá ở đới nóng như đường sá ngập nướcmưa, đường sá quá tải, nhà ổ chuột, cảnh nhặt rác kiếm sống, ăn mày, ăn xin,người lang than không nhà …trong sách báo

- Cho biết tình trạng gia tăng dân số hiện nay ở đới nóng như thế nào ?

- Nêu những biện pháp nâng cao bình quân lương thực đầu người ?

3 Bài mới : Giới thiệu : đời sống khó khăn làm xuất hiện các luồng di dân Sự di

dân đã thức đẩy quá trình đô thị hoá diễn ra rất nhanh Đô thị hoá tự phát đang đặt ranhiều vấn đề về kinh tế - xã hội và môi trường ở đới nóng Bài học hôm nay các em

sẽ thấy được điều ấy

 Hoạt động 1 : cả lớp.

* Bước 1 :

? Tại sao ở đới nóng có sự di dân ? (do nhiều

nguyên nhân khác nhau : dân số đông, thiên tai,

chiến tranh, nhu cầu phát triển nông - công

nghiệp, dịch vụ, tìm kiếm việc làm …)

* Bước 2 :

? Em hãy tìm những biện pháp di dân có tính tích

cực (di dân có kế hoạch, có tổ chức để khai hoang,

lập đồn điền, làm giảm sức ép của dân số đến đời

sống và kinh tế)

 Hoạt động 2 : : mỗi nhóm 4 HS.

* Bước 1 : cho HS biết " Đô thị hoá "

- Năm 1950 trên thế giới không có đô thị nào tới

4 triệu dân, đến năm 2000 có 11 siêu đô thị trên 8

- Hình 11.1 : Xingapo phát triển có kế hoạch ,

nay trở thành 1 trong những thành phố hiện đại và

sạch nhất thế giới

- Hình 11.2 : là một khu ổ chuột ở thành phố của

Ấn Độ được hình thành tự phát trong quá trình đô

- Nếu di dân có tổ chức có

kế hoạch sẽ có tác độngtích cực đến sự phát triểnkinh tế - xã hội và môitrường

2 Đô thị hoá :

- Đới nóng là nơi có sự didân và tốc độ đô thị hoácao trên thế giới

- Tỉ lệ dân thành thị tăngnhanh và số siêu đô thịngày càng nhiều Tuynhiên, đô thị hoá tự phát đã

để lại những hậu quả xấucho môi trường

- Ngày nay, nhiều nước ởđới nóng cũng cần thiếtphải tiến hành đô thị hoá,nhưng phải có kế hoạchhợp lí

Trang 21

hoạch ?

( đô thi tự phát để lại hậu quả nặng nề cho đời

sống như : thiếu điện nước, tiện nghi sinh hoạt, dễ

bị dịch bệnh … Về môi trường : ô nhiễm nguồn

nước, ô nhiễm không khí, làm mất vẽ đẹp của môi

trường đô thị )

(đô thị có kế hoạch như Xingapo cuộc sống người

dân ổn định, đủ tiện nghi sinh hoạt, môi trường đô

thị sạch đẹp )

* GV có nhiều người đi du lịch Xingapo về nói đi

trên đường phố mà vứt 1 vỏ kẹo là bị phạt tiền 5

đôla

* Bước 3 :

? Nêu các giải pháp đô thị hoá ở đới nóng hiện nay

là gì ?

(gắn liền đô thị hoá với với phát triển kinh tế

và phân bố lại dân cư cho hợp lí)

- Nêu những nguyên nhân dẫn đến sự di dân ở đới nóng ?

- Nêu những tác động xấu tới môi trường do đô thị hoá tự phát như ở Ấn Độ là

gì ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 3 trang 38 và chuẩn bị những câu hỏi bài 12

Tiết 12 - Bài : 12 THỰC HÀNH : NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG

- Nắm được về các kiểu khí hậu xích đạo ẩm , nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa

- Về các kiểu khí hậu của môi trường đới nóng

- Kĩ năng nhận biết các môi trường của đới nóng qua ảnh địa lí , qua biểu đồ nhiệt

độ và lượng mưa Kĩ năng phân tích các mối quan hệ giữa chế độ mưa với chế độsông ngòi , giữa khí hậu với môi trường

- GV sưu tầm thêm một vài biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của huyện , tỉnh mình cho

học sinh đọc , phân tích thêm tại lớp, có kèm thêm ảnh môi trường tự nhiên địaphương

- Nêu những nguyên nhân dẫn đến sự di dân ở đới nóng ?

- Kể tên một số siêu đô thị ở đới nóng ?

3 Bài mới :

 Hoạt động 1 : mỗi nhóm 4 HS. 1

Trang 22

? Hãy xác định tên môi trường của 3 ảnh A, B,

C ?

(ảnh A là : môi trường hoang mạc ở Xahara ; B

là : môi trường nhiệt đới xavan đồng cỏ cao ở

Tandania ; C là : môi trường xích đạo ẩm rừng

rậm nhiều tầng ở CH Công gô )

( Môi trường nhiệt đới)

- Biểu đồ A : nóng đều quanh năm, mưa quanh

năm : không phải môi trường nhiết đới

- Biểu đồ B : nóng tăng cao và có 2 lần nhiệt độ

tăng cao, mưa theo mùa và có 1 thời kì khô hạn dài

3 - 4 tháng : là môi trường nhiệt đới

- Biểu đồ C : nóng quanh năm và có 2 lần nhiệt độ

tăng cao, mưa theo mùa, có thời kì khô hạn dài 6

-7tháng : là môi trường nhiệt đới

=> Vậy biểu đồ B và C đều là môi trường nhiệt

đới

? Các em chọn B hay chọn C phù hợp với ảnh

xavan ? Tại sao ? (chọn B đúng vì mưa nhiều phù

hợp với xavan có nhiều cây hơn là C)

 Hoạt động 3 :

- GV nhắc lại mối quan hệ giữa lượng mưa và chế

độ nước trên sông : (mưa quanh năm thì sông đầy

nước quanh năm ; mưa theo mùa thì sông có

mùa lũ và mùa cạn)

? HS quan sát biểu đồ A, B, C và cho nhận xét về

chế độ mưa ?(A mưa quanh năm, B có thời kì khô

hạn kéo dài 4 tháng không mưa, C mưa theo

mùa)

? Quan sát 2 biểu đồ X và Y nhận xét về chế độ

nước trên sông ?( Biểu đồ X có nước quanh năm,

Y có mùa lũ và mùa cạn, nhưng không có tháng

nào không có nước )

? Hãy so sánh 3 biểu đồ mưa với 2 biểu đồ chế độ

nước trên sông để sắp xếp cho phù hợp từng đôi

một ? (loại 1 biểu đồ không phù hợp )

(A phù hợp với X ; C phù hợp với Y ; B có

thời kì khô hạn kéo dài không phù hợp với Y)

* GV hướng dẫn HS xác định biểu đồ nhiệt độ và

(ảnh A là : môi trường hoang mạc ; B là : môi trường nhiệt đới xavan đồng cỏ cao ; C là : môi trường xích đạo ẩm rừng rậm nhiều tầng )

2 Trong ba biểu đồ nhiệt độ

và lượng mưa dưới đây hãy

chọn biểu đồ phù hợp với ảnhxavan kèm theo ?

(chọn B đúng vì mưa nhiều phù hợp với xavan có nhiều cây hơn là C)

3 Cho ba biểu đồ lượng mưa(A, B, C) và hai biểu đồ lưulượng nước của các con sông(X - Y), hãy chọn và sắp xếpthành 2 cặp sao cho phù hợp

(A phù hợp với X ; C phù hợp với Y ; B có thời kì khô hạn kéo dài không phù hợp với Y)

4 Quan sát các biểu đồ nhiệt

độ và lượng mưa dưới đây để

chọn ra một biểu đồ thuộc đớinóng Cho biết lí do chọn

Trang 23

lượng mưa của đới nóng , loại bỏ biểu đồ không

đúng

- Biểu đồ A : có nhiều tháng nhiệt độ xuống thấp

dưới 15o Cvào mùa hạ nhưng lại là mùa mưa :

không phải của đới nóng (loại).

- Biểu đồ B : nóng quanh năm trên 20 o C và có 2

lần nhiệt độ lên cao trong năm, mưa nhiều mùa

hạ : đúng của môi trường đới nóng

- Biểu đồ C : có tháng cao nhất mùa hạn nhiệt độ

không quá 20o C, mùa đông ấm áp không xuống

dưới 5oC, mưa quanh năm : không phải của đới

nóng (loại)

- Biểu đồ D : có mùa đông lạnh -5oC : không phải

của đới nóng (loại)

- Biểu đồ E : có mùa hạ nóng trên 25o C, đông mát

dưới 15o C, mưa rất ít và mưa vào thu đông :

không phải của đới nóng (loại).

- Biểu đồ B : nóng quanh năm trên 20 o C và có 2 lần nhiệt độ lên cao trong năm, mưa nhiều mùa hạ : đúng của môi trường đới nóng

Ôn tập từ bài 1 đến bài 11.

Tiết 14 - KIỂM TRA VIẾT 1 TIẾT

Chương II : MÔI TRƯỜNG ĐỚI ÔN HOÀ, HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI ÔN HOÀ

Tiết 15 - Bài 13 MÔI TRƯỜNG ĐỚI ÔN HOÀ

- Nắm được 2 đặc điểm cơ bản của môi trường đới ôn hoà

- Tính chất thất thường của thời tiết do vị trí trung gian, tính đa dạng thể hiện ở sựthay đổi của thiên nhiên theo thời gian và không gian

- Hiểu và phân biệt được sự khác biệt của các kiểu khí hậu của đới ôn hoà qua biểu

đồ Anh hưởng của khí hậu (nhiệt độ, lượng mưa ) đối với sự phân bố các kiểu môitrường

- Đọc và phân tích bản đồ , biểu đồ

- Nhận biết các kiểu khí hậu qua biểu đồ, tranh ảnh

- Lược đồ hình 13 - 1 SGK phóng to

- Bản đồ thế giới (tự nhiên )

- Ảnh 4 ở đới ôn hoà (nếu có )

Trang 24

- SGK địa lí lớp 7

2 Kiểm tra bài cu

3 Bài mới : Giới thiệu : đới ôn hoà chiếm ½ diện tích đất nổi trên Trái Đất, trải

dài từ chí tuyến đến vòng cực Với vị trí trung gian, môi trường đới ôn hoà có nhữngnét khác biệt với môi trường khác và hết sức đa dạng Vậy bài học hôm nay giúp các

em hiểu được những điều đó

? Xem 13.1 hãy xác định vị trí đới ôn hoà và cho

* Bước 1 : HS căn cứ vào bảng số liệu trang 42

SGK.Tìm trên lược đồ hình 13.1 và bản đồ thế giới

các địa điểm Ac-khan-gen, Côn, TP HCM

- HS phân tích bảng số liệu để thấy tính chất trung

gian của khí hậu ôn hoà

(So sánh 3 nơi về vị trí, nhiệt độ, lượng mưa =>Côn

ở đới ôn hoà

* Bước 2 :

? Với vị trí đới ôn hoà chịu ảnh hưởng của loại gió

nào ?

(Gió Tây ôn đới)

- GV yêu cầu học sinh : dựa vào các kí hiệu trên bản

đồ 13.1

? Cho biết những yếu tố nào gây biến động thời tiết ở

đới ôn hoà ?

+ Đợt khí lạnh , Đợt khí nóng, Gió Tây ôn đới

- GV giải thích thêm :

 Đợt khí lạnh nhiệt độ xuống đột ngột dưới

0oC gió mạnh, tuyết rơi

 Đợt khí nóng : nhiệt độ tăng rất cao => rất

khô dễ gây cháy

 Gió Tây ôn đới + các khối khí ấm, ẩm vào

đất liền làm biến động

* Bước 3 : Nêu ảnh hưởng của sự biến động thời

thiết đối với đời sống và sản xuất ở đới ôn hoà ?

? Xem 13.1 cho biết tại sao đới ôn hoà thời tiết thất

thường ? (Vị trí trung gian giữa lục địa và đại

dương ).

(Vị trí trung gian giữa đới nóng và lạnh ).

- Do khí hậu phức tạp và đa dạng => môi trường có

1 Khí hậu đới ôn hoa :

- Đới ôn hoà có 5 kiểumôi trường :

+ Môi trường ôn đới hảidương

+ Môi trường ôn đới lụcđịa

+ Môi trường địa trunghải

+ Môi trường cận nhiệtđới gió mùa, cận nhiệt đớiẩm

+ Môi trường hoangmạc ôn đới

- Khí hậu đới ôn hoàmang tính chất trung giangiữa đới nóng và đới lạnh

- Do vị trí trung giannên thời tiết đới ôn hoàthay đổi thất thường

2 Sự phân hoá của môi

Trang 25

sự phân hoá

- GV giới thiệu cho học sinh hiểu thêm ở khí hậu ôn

hoà thời tiết mới có 4 mùa : Xuân , Hạ , Thu , Đông

 Hoạt động 2 : cả lớp

? Nêu tên và xác định vị trí các kiểu môi trường ?

? Lục địa Á - Âu và Bắc Mỹ từ Tây - Đông, từ Bắc

xuống Nam có những kiểu môi trường nào ?

? Ảnh hưởng của dòng biển nóng, lạnh đối với khí

hậu như thế nào ?(Đới nóng: nhiệt độ cao, mưa

nhiều; dòng lạnh: nhiệt độ thấp ít mưa)

- HS đọc biểu đồ khí hậu 48oB, 56oB, 41oB và điền

? GV gọi HS dựa vào 3 biểu đồ khí hậu cho biết

nhiệt độ và lượng mưa tháng thấp nhất và tháng cao

? Tại sao môi trường ôn đới hải dương hình thành

rừng lá rộng ? (mưa nhiều, nhiệt độ vào mùa đông

không lạnh lắm)

? Tại sao môi trường ôn đới lục địa có rừng lá kim

(lượng mưa ít, nhiệt độ vào mùa đông lạnh)

? Tại sao môi trường Địa trung hải rừng cây bụi gai

(lượng mưa ít, nhiệt độ luôn cao)

 Đó là mối quan hệ giữa khí hậu (nhiệt độ,

lượng mưa) và sự phát triển của thực vật

 So sánh rừng lá rộng ôn đới hải dương và

rừng đới nóng

trường đới ôn hoa :

- Thiên nhiên đới ôn hoàthay đổi theo thời gian .Một năm có 4 mùa : xuân,

Trang 26

- Tính chất trung gian của khí hậu thể hiện như thế nào ?

- Những nguyên nhân nào làm cho thời tiết đới ôn hoà thay đổi thất thường ?

- Trình bày sự phân hoá của môi trường đới ôn hoà theo thời gian và không gian

- Về nhà học bài, trả lời những câu hỏi SGK, chuẩn bị trước bài 14

Tiết 16 - Bài 14 HOẠT ĐỘNG NÔNG NGHIỆP

Ở ĐỚI ÔN HOÀ

- Nắm được cách sử dụng đất đai nông nghiệp ở đới ôn hoà

- Biết được nền nông nghiệp của đới ôn hoà đã tạo ra được một khối lượng lớnnông sản có chất lượng cao đáp ứng cho tiêu dùng, cho công nghiệp chế biến và choxuất khẩu, khắc phục những bất lợi về thời tiết, khí hậu gây ra cho nông nghiệp

- Biết hai hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp chính: theo hộ gia đình và theotrang trại ở ôn hoà

- Củng cố kĩ năng phân tích thông tin từ ảnh địa lí

- Rèn luyện tư duy tổng hợp địa lí

- Tranh ảnh về sản xuất chuyên nôm hoá cao( trồng trọt, chăn nuôi ) ở đới ôn hoànhư ở Bắc Mĩ, Nam Mĩ, Ôtrâylia, Bắc Âu, Đông Âu…

- Bản đồ nông nghiệp ở Hoa Kì (để minh hoạ cho các vành đai nông nghiệp )hoặc vẽ phóng to bản đồ nông nghiệp Hoa Kì

- Tranh ảnh về sản xuất nông nghiệp ở đới ôn hoà

- Tại sao nói đới ôn hoà mang tính chất trung gian giữa đới nóng và đới lạnh ?Những nguyên nhân làm cho thời tiết khí hậu thay đổi thất thường?

3 Bài mới : Giới thiệu : nhìn chung, đới ôn hoà có nền nông nghiệp tiên tiến.

Những khó khăn về thời tiết, khí hậu đã và đang khắc phục nhờ sự tiến bộ của khoahọc-kĩ thuật, giúp cho nông nghiệp ở đây phát triển hơn ở đới nóng

 Hoạt động 1 : hoạt động nhóm, mỗi nhóm 4

(Khác nhau : là về quy mô ; giống nhau

là : trình độ sản xuất tiên tiến và sử dụng nhiều

Trang 27

* Bước 2 : cho học sinh quan sát hình 14.1 với các

hộ dân, hình 14.2 với các trang trại

- Làm ruộng ở đới ôn hoà gặp rất nhiều khó khăn

thời tiết biến động thất thường, khí hậu : ít mưa,

có mùa đông lạnh, có đợt khí nóng, có đợt khí

lạnh đột ngột …

? Cách khắc phục lượng mưa ít ở đới ôn hoà như

thế nào ? (XD hệ thống kênh mương, hệ thống

tưới tự động)

? Cách khắc phục do thời tiết thất thường(sương

gía, sương muối, mưa đá, đợt khí nóng, đợt khí

(hệ thống tưới phun sương tự động có thể phun

cả hơi nước nóng khi cần thiết để chống lạnh)

? Cách khắc phục những bất lợi do khí hậu có mùa

đông lạnh là gì ? (trồng cây trong nhà kính)

* Bước 3 : Qua quá trình sản xuất nông nghiệp ôn

hoà rút ra các đặc điểm sau :

- Để có nông sản chất lượng cao , phù hợp thị

trường cần tuyển chọn giống cây trồng và vật

nuôi

- Để có một số lượng nông sản lớn cần tổ chức sản

xuất nông nghiệp qui mô lớn theo kiểu công

nghiệp

- Để có nông sản chất lượng cao và đồng đều, cần

phải chuyên môn hoá sản xuất từng nông sản

(cụ thể như : tạo giống bò nhiều sữa, giống hoa

hồng đen ở Hà Lan ; lợn nhiều nạc ít mỡ ở Tây

Âu ; cam nho không hạt ở Bắc Mĩ …)

* Bước 1 : GV nhắc lại đặc điểm của khí hậu Địa

Trung Hải : mùa hạ khô nóng , mưa mùa thu ,

nắng quanh năm

+ Ôn đới hải dương : đông ấm, hạ mát , mưa

quanh năm

+ Ôn đới lục địa : đông lạnh, hạ nóng, có mưa

+ Ôn đới lạnh : đông rất lạnh, hạ mát , có mưa

+ Gió mùa ôn đới : đông ấm khô, hạ nóng ẩm

+ Hoang mạc : rất khô và nóng

* Bước 2 :

- Sản phẩm nông nghiệp ôn hoà rất đa dạng

- Từ kiểu môi trường khác nhau thì có những nông

chất lượng cao

2 Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu :

- Ở vùng cận nhiệt đới giómùa trồng : lúa nước, đậutương, cam, quýt, mận …

- Ở vùng khí hậu Địa TrungHải : có nho , cam, chanh,ôliu …

Ở ôn đới hải dương có lúa

mì, củ cải đường, chăn nuôi

bò thịt và bò sữa

- Vùng ôn đới lục địa :trông lúa mì , ngô, khoai tây;chăn nuôi bò , ngựa, lợn

Trang 28

sản khác nhau

- Để sản xuất ra khối lượng nông sản lớn, có giá trị cao, nền nông nghiệp tiêntiến ở đới ôn hoà đã áp dụng những biện pháp gì ?

- Trình bày sự phân bố các loại cây trồng vật nuôi chủ yếu ở đới ôn hoà ?

- Về nhà học bài, chuẩn bị trước bài 15

Tiết 17 - Bài 15 HOẠT ĐỘNG CÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI ÔN HOÀ

- Nắm được nền công nghiệp của các nước đới ôn hoà là nền công nghiệp hiện đại,thể hiện trong công nghiệp chế biến

- Biết phân biệt được các cảnh quan công nghiệp phổ biến ở đới ôn hoà : khu côngnghiệp, trung tâm công nghiệp và vùng công nghiệp

- Rèn luyện cho HS kĩ năng phân tích bố cục một ảnh địa lí

- Ảnh về các cảnh quan công nghiệp ở các nước (sưu tầm trong báo, tạp chí, tờlịch)

- Ảnh về các cảng biển lớn trên thế giới

- Bản đồ công nghiệp thế giới

- Để sản xuất ra khối lượng nông sản lớn, có giá trị cao, nền nông nghiệp tiêntiến ở đới ôn hoà đã áp dụng những biện pháp gì ?

- Trình bày sự phân bố các loại cây trồng vật nuôi chủ yếu ở đới ôn hoà ?

3 Bài mới :

- Giới thiệu : công nghiệp là ngành kinh tế quan trọng bậc nhất ở đới ôn hoà Ở đây,

những dấu hiệu của một xã hội công nghiệp như: các nhà máy, khu công nghiệp và

đô thị luôn hiện ra trước mắt chúng ta Hệ thông giao thông các loại đan xen nhau …

* Bước 1 :GV cho HS biết công nghiệp có 2

ngành quan trọng : khai thác và chế biến ; hai

ngành này có mối quan hệ mật thiết với nhau (

Ngành khai thác phát triển mạnh ở những nơi

có nhiều khoáng sản & chỉ trên bản đồ những

khu vực đó )

* Bước 2 :

? Công nghiệp chế biến gồm có những ngành nào

?

(có nhiều ngành : luyện kim , cơ khí, điện

1 Nền công nghiệp hiện đại,

có cơ cấu đa dạng :

- Đới ôn hoà là nơi có nềncông nghiệp phát triển sớmnhất trên thế giới, cách đâykhoảng 250 năm

- Công nghiệp chế biến là thếmạnh nổi bật của nhiều nước ởđới ôn hoà

Trang 29

tử, viễn thông, hàng không vũ trụ …)

- GV nhấn mạnh đặc điểm công nghiệp đới ôn

hoà :

+ Từ sản xuất ra nguyên liệu (luyện kim, lọc

dầu ) , các sản phẩm tiêu dùng, các loại máy

đơn giản đến tinh vi, tự động hoá

+ Phần lớn các nguyên liệu nhập từ các nước

đới nóng

* Bước 3 : GV nêu bậc nền công nghiệp ôn hoà :

- Cung cấp ¾ tổng sản phẩm công nghiệp của

thế giới

- Các nước công nghiệp hàng đầu thế giới : Hoa

Kì, Nhật, Đức, Nga, Anh, Pháp, Canada

- Chuyển ý : các nước đới ôn hoà có công nghiệp

hiện đại cảnh quan của nó thể hiện như thế nào ?

Ta tìm hiểu tiếp mục 2.

* Bước 1 : giới thiệu " Cảnh quan công nghiệp

hoá "

- GV giải thích : đây là môi trường nhân tạo được

xây dựng nên trong quá trình công nghiệp hoá

(nhà cửa, nhà máy, cửa hàng…), đan xen với các

tuyến đường bộ, sắt, thuỷ, ống, sân bay, bến cảng,

nhà ga …)

* Bước 2 :

? Nêu các loại cảnh quan công nghiệp phổ biến ở

đới ôn hoà ? (nhiều nhà máy tập trung lại thành

một khu công nghiệp; nhiều khu công nghiệp

tập trung lại thành một trung tâm công nghiệp ,

thường là thành phố công nghiệp ).

(nhiều trung tâm công nghiệp tập trung trên 1

vùng lãnh thổ , thành các vùng công nghiệp như

: Đông Bắc Hoa Kì, trung tâm của Anh, vùng

Rua của Đức )

- GV chỉ các trung tâm đó trên bản đồ

- Liên hệ Việt Nam có những trung tâm công

nghiệp nào ? (Hà Nội , TP Hồ Chí Minh)

* Bước 3 : GV giới thiệu nội dung ảnh 15.1 &

15.2

? Công nghiệp phát triển mạnh góp phần làm

giàu cho đất nước , nhưng bên cạnh đó cũng có

ảnh hưởng xấu của nó là gì ? (Làm ô nhiễm

môi trường)

? Trong 2 khu công nghiệp này, khu nào có khả

năng gây ô nhiễm môi trường nhiều nhất (nước ,

- ¾ sản phẩm công nghiệpcủa thế giơi sử dụng là do cácnước đới ôn hoà cung cấp

- Các nước có nền côngnghiệp phát triển hàng đầu thếgiới là : Hoa Kì, Nhật Bản,Đức, Liên Bang Nga, Anh,Pháp, Canada …

2 Cảnh quan công nghiệp :

- Nhiều nhà máy tập trung lạithành khu công nghiệp, nhiềukhu công nghiệp hợp lại thànhtrung tâm công nghiệp, nhiềutrung tâm công nghiệp hợp lạithành vùng công nghiệp

- Những nơi có ngành côngnghiệp phát triển, cũng là nơitập trung nhiều nguồn gây ônhiễm môi trường

Trang 30

Hoạt động của GV - HS Nội dung chính không khí) ? (Ảnh 15.1 gây ô nhiễm, xu thế

ngày nay thế giới xây dựng những

" Khu công nghiệp xanh " để giảm bớt gây ô

nhiễm môi trường ).

- Cho HS xem cảnh ô nhiễm môi trường hình

17.1 trang 56,17.4 trang 57

- Trình bày các ngành công nghiệp chủ yếu ở đới ôn hoà ?

- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà biểu hiện như thế nào ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 3 trang 52, chuẩn bị trước bài 16

Tiết 18 - Bài 16 ĐÔ THỊ HOÁ Ở ĐỚI ÔN HOÀ

- Hiểu được những đặc điểm cơ bản của đô thị hoá ở đới ôn hoà (phát triển về sốlượng , về chiều rộng , chiều cao và chiều sâu ; liên kết với nhau thành chùm đô thịhoặc siêu đô thị ; phát triển đô thị có quy hoạch )

- Nắm được những vấn đề nảy sinh trong quá trình đô thị hoá ở các nước phát triển(nạn thất nghiệp, thiếu chỗ ở và công trình công cộng , ô nhiễm ùn tắc giao thông,

… ) và cách giải quyết

- Cho học sinh nhận biết đô thị cổ và đô thị mới

- Ảnh một vài đô thị lớn của các nước phát triển (sưu tầm từ các tạp chí, các tờlịch )

- Bản đồ dân số thế giới hoặc phóng to lược đồ hình 3.3 SGK

- Ảnh về người thất nghiệp, về các khu dân cư nghèo ở các nước phát triển

- Trình bày các ngành công nghiệp chủ yếu ở đới ôn hoà ?

- Cảnh quan công nghiệp ở đới ôn hoà biểu hiện như thế nào ?

3 Bài mới : Giới thiệu : đại bộ phận dân số ở đới ôn hoà sống trong các đô thị

lớn, nhỏ Đô thị hoá ở đới ôn hoà có những nét khác biệt với đô thị hoá ở đới nóng.Bài học hôm nay thấy được sự khác biệt đó

? Nêu các đặc điểm cơ bản của 1 vùng đô thị hoá

cao ?

( có tỉ lệ dân ở đô thị cao, có những chuỗi đô thị

hay siêu đô thị có các đường giao thông hết sức

phát triển ; có những đô thị phát triển theo quy

hoạch không chỉ mở rộng ra chung quanh mà

còn vươn lên cả chiều cao lẫn chiều sâu , là vùng

1 Đô thị hoá ở mức độ cao

- Hơn 75% dân cư đới ônhoà sống trong các đô thị

- Nhiều đô thị mở rộng kết

Trang 31

mà lối sống đô thị phổ biến cả ở vùng ven đô )

? Như thế nào người ta gọi là siêu đô thị ?

( siêu đô thị là những đô thị lớn có từ 8 triệu dân

trở lên)

? Việc tập trung dân số quá đông vào các đô thị,

siêu đô thị có ảnh hưởng gì tới môi trường ?

(ô nhiễm nước và không khí do khói, bụi )

? Hiện nay tình hình dân cư ở địa phương em như

thế nào ? (tuỳ HS trả lời GV có thể bổ sung )

? Khi quan sát ảnh 16.3 & 16.4 em có nhận xét

2 Các vấn đề của đô thị :

- Tuy nhiên, sự phát triểnnhanh của các đô thị đã phátsinh nhiều vấn đề nan giải : ônhiễm môi trường, ùn tắcgiao thông …

- Hiện nay, nhiều nước đangqui hoạch lại đô thị theohướng " Phi tập trung" đểgiảm áp lực cho các đô thị

4 CỦNG CO HDVN

- Nêu những nét đặc trưng của môi trường ở đới ôn hoà ?

- Nêu các vấn đề xã hội nảy sinh khi các đô thị phát triển quá nhanh và hướnggiảiquyết?

Tiết 19 - Bài 17 Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI ÔN HOÀ

- Biết được những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí và ô nhiễm nước ở cácnước phát triển

- Biết được các hậu quả do ô nhiễm không khí và nước gây ra cho thiên nhiên vàcon người không chỉ ở đới ôn hoà mà cho toàn thế giới

- Rèn luyện cho học sinh kĩ năng vẽ biểu đồ hình cột và kĩ năng phân tích ảnh địa lí

- Các ảnh về ô nhiễm không khí và nước (mưa axit, ô nhiễm sông rạch, tai nạntàu chở dầu …)

- Ảnh chụp Trái Đất với lỗ thủng tầng ôdôn

Trang 32

- Nêu những nét đặc trưng của môi trường ở đới ôn hoà ?

- Nêu các vấn đề xã hội nảy sinh khi các đô thị phát triển quá nhanh và hướnggiải quyết

3 Bài mới : Giới thiệu : ô nhiễm môi trường ở đới ôn hoà, đặc biệt là ô nhiễm

không khí và ô nhiễm nước đã đến mức báo động Nguyên nhân là do sự lạm dụng kĩthuật … và chủ yếu là sự thiếu ý thức bảo vệ môi trường của con người

 Hoạt động: mỗi nhóm 4 HS.

* Bước 1 : cho HS xem ảnh 17.1 & 17.2

- Giải thích : "Mưa Axit" là mưa có chứa 1

lượng axit được tạo nên chủ yếu từ khói xe cộ và

khói của các nhà máy thải vào không khí

* Bước 2 :

? Nêu những tác hại toàn cầu của khí thải ?

- GV giải thích " Hiệu ứng nhà kính " làm Trái Đất

nóng lên ( hiệu ứng nhà kính là hiện tượng lớp

khối khí ở gần mặt đất bị nóng lên là do các khí

thải tạo ra một lớp màn chắn trên cao, ngăn cản

nhiệt mặt trời bức xạ từ mặt đất không thoát

được vào không gian )

* Bước 3 :

- GV nói thêm một nguy cơ tìm ẩn về ô nhiễm về

môi trường ở đới ôn hoà và tác hại chưa thể lường

hết được là ô nhiễm phóng xạ nguyên tử

- Do đó mà hầu hết các nước phải kí nghị định thư

Kiôtô

Để tìm hiểu tiếp nguyên nhân nào gây ô nhiễm

nguồn nước ta sang phần 2 :

 Hoạt động lớp :

* Bước 1 : cho HS quan sát ảnh 17.3 & 17.4

? Nguyên nhân nào gây ô nhiễm nước các sông

rạch và nước biển ? (nước thải của các nhà máy

đổ vào sông ngòi, do tai nan của tàu chở dầu )

* Bước 2 :

? Các đô thị tập trung ven biển gây ô nhiễm như

thế nào cho nước sông và nước biển ?

(làm cho nước biển ven bờ bị ô nhiễm

- Nguyên nhân gây ra thuỷ triều đỏ : do nước có

quá thừa đạm từ nước sinh hoạt, phân bón hoá

1 Ô nhiễm không khí :

- Ô nhiễm không khí và ônhiễm nguồn nước là nhữngvấn đề rất lớn về môi trường

ở đới ôn hoà

- Nguyên nhân gây ra là dokhói bụi của các nhà máy vàkhí thải xe cộ …

- Khí thải còn tạo ra lỗ thủngtrong tầng ôzôn , gây nguyhiểm cho sức khoẻ conngười

2 Ô nhiễm nước :

- Các nguồn nước bị ônhiễm : nước biển , nướcsông hồ, nước ngầm …

- Các hiện tượng mưa axít,thuỷ triều đỏ, thuỷ triều đen,hiệu ứng nhà kính … khôngnhững gây hậu quả nghiêmtrọng cho đới ôn hoà mà còncho toàn Trái Đất

Trang 33

học, từ đồng ruộng xuống sông rạch … tạo điều

kiện thuận lợi cho loài tảo đỏ phát triển nhanh

nên ta thấy cả 1 vùng có màu đỏ

- Thuỷ triều đen : do tàu chở dầu bị đắm & nước

thải công nghiệp

? Thuỷ triều đỏ & thuỷ triều đen ảnh hưởng như

thế nào đến sinh vật dưới nước và ven bờ ?

(làm ô nhiễm nước biển , làm cho các loài

sinh vật sông dưới nước chết ngạt (thiếu ô xi)

- Nêu những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí đới ôn hoà ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 2 trang 58, chuẩn bị trước 3 câu hỏi thực hànhbài 18

Tiết 20 - Bài : 18 THỰC HÀNH NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM MÔI TRƯỜNG ĐỚI ÔN HOÀ

I MỤC TIÊU BÀI HỌC :

- Qua các bài tập thực hành , HS củng cố kiến thức cơ bản và một số kĩ năng về : + Các kiểu khí hậu của đới ôn hoà và nhận biết được qua biểu đồ nhiệt độ vàlượng mưa

+ Các kiểu rừng ở đới ôn hoà và nhận biết được qua ảnh địa lí

+ Ô nhiễm không khí ở đới ôn hoà và biết vẽ, đọc, phân tích biểu đồ gia tănglượng khí thải độc hại

+ Cách tìm các tháng khô hạn trên biểu đồ khí hậu vẽ theo T= 2P

- Biểu đồ các kiểu khí hậu của đới nóng và đới ôn hoà (tự vẽ)

- Ảnh 3 kiểu rừng ôn đới (rừng lá rộng, rừng lá kim, rừng hỗn giao)

1.ổn định lớp :

? Nêu những nguyên nhân gây ô nhiễm không khí đới ôn hoà ?

3 Bài mới :

- Gọi HS phân tích biểu đồ A : Về nhiệt độ mùa hạ

không quá 10 o C, có 9 tháng nhiệt độ dưới 0 o C ,

mùa đông lạnh -30 o C ; mưa ít tháng nhiều nhất

không quá 50 mm và có 9 tháng mưa dưới dạng

tuyết rơi, mưa nhiều vào mùa hạ

? Hãy xác định biẻu đồ A thuộc kiểu khí hậu nào ?

(Kiểu khí hậu ôn đới lục địa vùng gần cực)

- Gọi HS phân tích biểu đồ B : mùa hạ đến 25 o C,

1 Xác định các biểu đồtương quan nhiệt - ẩm dướiđây thuộc các môi trườngnào của đới ôn hoà ?

- A : Kiểu khí hậu ôn đới lụcđịa gần cực

- B : Kiểu khí hậu Địa

Trang 34

đông ấm áp 10 o C ; mùa hạ khô hạn, mưa vào

thu-đông

? Hãy xác định biểu đồ B thuộc kiểu khí hậu nào ?

( Thuộc kiểu khí hậu Địa Trung Hải)

- Gọi HS phân tích biểu đồ C : mùa đông ấm xuống

không quá 5 o C , mùa hạ mát dưới 15 o C ; mưa quanh

năm tháng thấp nhất 40 mm, cao nhất 250 mm.

? Hãy xác định biểu đồ C thuộc kiểu khí hậu nào ?

(Khí hậu ôn đới hải dương)

- Yêu cầu HS quan sát 3 ảnh và tìm hiểu xem các

cây trong ảnh thuộc kiểu rừng nào Cần cho biết ở

Canada có cây phong đỏ được coi là cây biểu trưng

cho Canada, có mặt cho quốc kì : lá phong trên nền

tuyết trắng Cây phong là cây lá rộng

- GV cùng HS lần lượt xác định 3 kiểu rừng : rừng

lá kim ở Thụy Điển, rừng lá rộng ở Pháp và rừng

hỗn giao giữa phong và thông ở Canada

- Vẽ biểu đồ gia tăng lượng khí thải trong khí quyển

Trái Đất từ năm 1840 đến năm 1997 Có thể vẽ

đường biểu diễn hoặc biểu đồ cột để thể hiện các số

liệu đã cho

? Giải thích nguyên nhân sự gia tăng ?

(do sản xuất công nghiệp và do tiêu dùng chất đốt

ngày càng gia tăng)

* Hướng dẫn HS vẽ biểu đồ về sự gia tăng CO2

trong không khí từ năm 1840 đến năm 1997 và giải

thích nguyên nhân sự gia tăng đó

Trung Hải

- C : Kiểu khí hậu ôn đới hảidương

2 Dưới đây là các ảnh cáckiểu rừng ở đới ôn hoà :rừng hỗn giao, rừng lá kim,rừng lá rộng Xác định từngảnh thuộc kiểu rừng nào ?

- Rừng lá kim ở Thụy Điển,rừng lá rộng ở Pháp và rừnghỗn giao phong và thông ởCanada

3 Lượng khí thải CO2

(điôxít cacbon) là nguyênnhân chủ yếu làm cho TráiĐất nóng lên Cho đến năm

1840, lượng CO2 trongkhông khí luôn ổn định ởmức 275 phần triệu ( viết tắc

là 275 p.p.m) Từ khi bắtđầu cuộc cách mạng côngnghiệp đến nay lượng CO2

trong không khí khôngngừng tăng lên như sau :

- Năm 1840 : 275 phần triệu

- Năm 1957 : 312 phầntriệu

- Hướng dẫn học sinh cách vẽ biểu đồ cột

- Về nhà học bài, xem lại cách vẽ biểu đồ cột , chuẩn bị trước bài 19

Trang 35

HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở HOANG MẠC

Tiết 21 - Bài 19 : MÔI TRƯỜNG HOANG MẠC

- Nắm được đặc điểm của hoang mạc (khí hậu cực kì khô hạn và khắc nghiệt)

và phân biệt được sự khác nhau giữa hoang mạc nóng và hoang mạc lạnh

- Biết được cách thích nghi của động vật và thực vật với môi trường hoangmạc

- Đọc và so sánh hai biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa

- Đọc và phân tích ảnh địa lí, lược đồ địa lí

- Bản đồ khí hậu hay bản đồ cảnh quan thế giới

- Lược đồ các đai khí áp trên thế giới

- Ảnh chụp các hoang mạc ở châu Á, châu Phi, châu Mĩ, Ôxtrâylia

3 Bài mới : Hoang mạc là nơi có khí hậu hết sức khắc nghiệt và khô hạn.

Hoang mạc có ở hầu hết các châu lục và chiếm gần 1/3 diện tích đất nổi của Trái Đất.Diện tích các hoang mạc ngày càng mở rộng

 Hoạt động nhóm : mỗi nhóm 4 HS

* Bước 1 : quan sát lược đồ 19.1

? Các hoang mạc trên thế giới thường phân bố ở

đâu ?

( do có dòng biển lạnh ngoài khơi ngăn hơi

nước từ biển vào, nằm sâu trong nội địa xa ảnh

hưởng của biển ; nằm dọc theo 2 đường chí

tuyến : do ở 2 chí tuyến có 2 dải khí áp cao hơi

nước khó ngưng tụ thành mây)

* Bước 2 : GV chỉ 2 hoang mạc Xahara và GôBi

trên lược đồ

- GV cho HS quan sát bản đồ khí hậu 19.2

(Bin-ma Nigiê); và 19.3 (Đalan Giađagat Mông cổ)

và cho nhận xét :

- Đặc điểm chung của khí hậu hoang mạc :

mưa ít ở Xahara 21 mm, GôBi 140 mm ; biên độ

nhiệt năm lớn Xahara 24 o C, Mông cổ 44 o C,

- GV nói thêm có lúc giữa trưa lên đến 40 o C

đêm hạ xuống 0 o C.

- Sự khác nhau về khí hậu giữa hoang mạc ở đới

nóng và hoang mạc ở ôn hoà :

+ Hoang mạc đới nóng : biên độ nhiệt năm cao

nhưng có mùa đông ấm áp (trên 10 o C); mùa hạ

1 Đặc điểm của môi trường :

- Hoang mạc chiếm một diệntích khá lớn trên bề mặt TráiĐất, chủ yếu nằm dọc theo haibên đường chí tuyến và giữa đạilục Á-Âu

- Khí hậu ở đây hết sức khôhạn, khắc nghiệt Sự chênh lệchnhiệt độ giữa ngày và đêm rấtlớn

- Do thiếu nước nên thực vậtcằn cỗi, thưa thớt ; động vật

Trang 36

Hoạt động của GV - HS Nội dung chính rất nóng trên 36 o C.

+ Hoang mạc đới ôn hoà : biên độ nhiệt năm

rất cao, nhưng có mùa hạ không quá nóng

(20 o C), mùa đông rất lạnh (-24 o C) ; khí hậu ổn

định hơn hoang mạc đới nóng

* Bước 3 : HS quan sát 2 ảnh 19.4 Xahara và

19.5 Ariđôna(Hoa Kì)

? Mô tả quang cảnh hoang mạc châu Phi và

hoang mạc Bắc Mĩ ?

(Hoang mạc Xahara ở châu Phi như một

biển cát mênh mông từ Tây sang Đông 4500 km ,

từ Bắc xuống Nam 1800 km, với những đụn cát di

động ; một số nơi là ốc đảo với các cây chà là có

dáng như cây dừa)

(Hoang mạc Ariđôna ở Bắc Mĩ là vùng đất

sỏi đá với các cây bụi gai và các cây xương rồng

nến khổng lồ cao 5m, mọc rải rác ).

 Hoạt động lớp

* Bước 1 : cho học sinh thảo luận về sự thích

nghi khô hạn động vật-thực vật sau đó cử đại

diện nhóm trình bày ( tự hạn chế sự mất nước :

thân lá bọc sáp hay biến thành gai; bò sát và côn

trùng vùi xuống cát, chỉ ra ngoài kiếm ăn vào

ban đêm, lạc đà ít đổ mồ hôi khi hoạt động,

người mặc áo choàng nhiều lớp chùm kín đầu

để tránh mất nước vào ban ngày và chống rét

vào ban đêm …).

(tăng cường dự trữ nước và chất dinh

dưỡng trong cơ thể : cây có bộ rễ sâu và toả

rộng, cây xương rồng khổng lồ và cây có thân

hình chai để dự trữ nước trong thân cây, lạc đà

ăn và uống nhiều để dự trữ mỡ trên bứu )

hiếm hoi

2 Sự thích nghi của động vật với môi trường :

- Đối với thực vật : cây rútngắn chu kì sinh trưởng, lá bọcsáp, dày bóng hoặc biến thànhgai, bộ rễ dài và to , dự trữnước trong thân

- Đối với động vật : chạynhanh, vùi mình trong cát, hốc

đá, chịu đói khát giỏi, dự trữnước trong thân

Câu hỏi 1 : Nêu những đặc điểm của khí hậu hoang mạc ?

Câu hỏi 2 : Thực - động vật ở hoang mạc thích nghi với môi trường hoangmạc như thế nào ?

Trang 37

Tiết 22 - Bài 20 HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA

CON NGƯỜI Ở HOANG MẠC

- Hiểu biêt được các hoạt động kinh tế cổ truyền và hiện đại của con nguờitrong các hoang mạc, qua đó làm nổi bật khả năng thích ứng của con người đối vớimôi trường

- Biết được nguyên nhân hoang mạc hoá đang mở rộng trên thế giới và nhữngbiện pháp cải tạo hoang mạc hiện nay để ứng dụng vào cuộc sống vào cải tạo môitrường

- Rèn luyện kĩ năng phân tích ảnh địa lí và tư duy tổng hợp địa lí

- Ảnh về các hoạt động kinh tế cổ truyền và kinh tế hiện đại trên các hoangmạc

- Ảnh về các thành phố hiện đại trong hoang mạc ở các nước Arập hay ở Bắc

Mĩ

- Ảnh về cách phòng chống hoang mạc hoá trên thế giới

- Nêu những đặc điểm của khí hậu hoang mạc ?

- Thực - động vật ở hoang mạc thích nghi với môi trường hoang mạc nhưthế nào ?

3 Bài mới : Hoang mạc tuy khô khan, cát đá mênh mông nhưng con người

vẫn sinh sống ở đó từ lâu đời Ngày nay, nhờ những tiến bộ kĩ thuật, con người ngàycàng tiến sâu và chinh phục và khai thác hoang mạc

 Hoạt động nhóm :

* Bước 1 : cho HS quan sát ảnh 20.1 và 20.2

? Hãy cho biết một vài hoạt động kinh tế cổ

truyền ở hoang mạc ?

(chăn nuôi du mục, trồng trọt trên các ốc

đảo, chuyên chở hàng hoá qua hoang mạc)

- GV giải thích thuật ngữ ' Ốc đảo " là nơi có

thấp có nước ngầm thuận lợi cho sinh vật phát

triển

? Tại sao phải chăn nuôi du mục ?

(do nguồn thức ăn và điều kiện khí hậu khắc

nghiệt)

? Ngoài chăn nuôi du mục ở hoang mạc còn có

hoạt động kinh tế cổ truyền nào khác ?

(trồng trọt ở ốc đảo; vận chuyển hàng hoá

- Ngày nay, với sự tiến bộ của

Trang 38

dàn tưới nước tự động xoay tròn của LiBi Cây

cối chỉ mọc ở chổ có nước tưới hình thành

những vòng tròn xanh bên ngoài ra hoang mạc,

rất tốn kém ( kĩ thuật khoan sâu )

- Ảnh 20.4 : là các dàn khoan dầu mỏ với các

cột khói của khí đồng hành đang bốc cháy, các

giếng dầu này nằm rất sâu ; các nguồn lợi dầu

mỏ, khí đốt … giúp con người có đủ khả năng

trả chi phí rất đắc cho việc khoan sâu

- GV nói kĩ thuật khoan sâu cũng là những

ngành hiện đại làm thay đổi bộ mặt hoang mạc

? Một ngành kinh tế mới xuất hiện cũng là

nguồn lợi lớn ở hoang mạc là gì ?

(những chuyến du lịch trên hoang

mạc)

* Bước 1 : cho Hs quan sát ảnh 20.5

?Nêu những tác động của con người làm tăng

diện tích hoang mạc trên thế giới ?

(khai thác gỗ làm củi đun, gia súc ăn lá, cát

lấn)

* Bước 2 : quan sát ảnh 20.6 và ảnh 20.3, GV

nêu nội dung

- Ảnh 20.3 : là ảnh cải tạo hoang mạc ở LiBi

- Ảnh 20.6 : là cảnh khu rừng chống cát bay từ

hoang mạc GôBi lấn vào vùng tây bắc Trung

Quốc Ảnh cho thấy có khu rừng phía xa, rừng

lá rộng chen lẫn những đồng cỏ đang chăn thả

ngựa ở cận cảnh

? Nêu những biện pháp cải tạo hoang mạc ?

(đưa nước vào hoang mạc bằng giếng khoan

hay bằng kênh đào và trồng cây gây rừng

chống cát bay, cải tạo khí hậu)

khoa học - kĩ thuật : đưa nướcvào hoang mạc bằng nhiềuphương pháp để con người tiếnvào khai thác các hoang mạc

2 Hoang mạc đang ngày càng

Trang 39

HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI LẠNH

Tiết 23 - Bài 21 MÔI TRƯỜNG ĐỚI LẠNH

- Nắm được những đặc điểm cơ bản của đới lạnh (lạnh lẽo, có ngày và đêm dài

từ 24 giờ đến tận 6 tháng, lượng mưa rất ít, chủ yếu là tuyết )

- Biết được cách thích nghi của động vật và thực vật để tồn tại và phát triểntrong môi trường đới lạnh Rèn kĩ năng đọc, phân tích lược đồ & ảnh địa lí, đọc biểu

đồ nhiệt độ và lượng mưa của đới lạnh

- Lược đồ hình 21.1, 21.2,21.3 phóng to

- Bản đồ hai miền địa cực

- Em hãy cho biết các hoạt động kinh tế cổ truyền và kinh tế hiện đại trong cáchoang mạc ngày nay ?

- Hãy nêu một số biện pháp đang được sử dụng để khai thác hoang mạc và hạnchế quá trình hoang mạc mở rộng trên thế giới ?

3 Bài mới : Ở phần 2 SGK các em đã nghiên cứu sơ lược về các môi trường địa

lí trên Trái Đất và thực tế các em hãy tìm hiểu được hai môi trường địa lí các hoạtđộng kinh tế của con người ở đới nóng; đới ôn hoà Hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứutiếp một môi trường mới đó là " Môi trường đới lạnh hoạt động kinh tế của con người

ở môi trường này "

* Bước 1 :

? Dựa vào lược đồ 21.1 và 21.2 em hãy xác định vị

trí của môi trường đới lạnh ?

- Giới thiệu cho HS đường vòng cực thể hiện bằng

? HS dựa vào hình 21.1 & 21.2 đọc & tìm được

vị trí của môi trường đới lạnh? (BC & NC )

 Nhấn mạnh môi trường đới lạnh nằm từ

vòng cực đến 2 cực.

- HS xác định được đới lạnh Bắc cực ( BBC ) là

đại dương còn Nam cực (NBC ) là lục địa

* GV cho hs xác định đặc điểm cơ bản về nhiệt độ

& lượng mưa ở Hon Man để => là môi trường đới

1 Đặc điểm của môi trường :

- Đới lạnh nằm trong khoảng

từ 2 đường vòng cực về phía 2cực có khí hậu vô cùng lạnhlẽo, lượng mưa ít chủ yếu dướidạng tuyết rơi

Trang 40

lạnh

* GV cho hs quan sát hình 21.4 & 21.5 tìm ra sự

khác nhau của núi băng & băng trôi

 Hoạt động 2 : Hoạt động lớp

* GV hướng dẫn học sinh quan sát hình 21.6 &

21.7 mô tả so sánh 2 hình trên ?

(21.6 là vài đám rêu & địa y đang nở hoa đỏ và

vàng; phía xa ở ven bờ hồ là các cây thông lùn và

liễu lùn)

(21.7 thực vật nghèo nàn & thưa thớt chỉ thấy

vài túm địa y mọc đang nở hoa đỏ, không có thông

lùn liễu lùn => lạnh hơn Bắc Âu )

* Bước 1 :

? HS nhận xét về cây cỏ ở đài nguyên ? Vì sao

cây cỏ chỉ phát triển vào mùa hạ ?

(có thông lùn , liễu lùn (giảm chiều cao để

chống bão tuyết mạnh và có tán lá kín để giữ

ấm); các bụi cỏ, rêu, địa y (thường ra hoa trước

khi tuyết tan , ra lá sao cho kịp với thời gian nắng

ấm ngắn ngủi của mùa hạ)

* Xem 3 hình (21.8 & 21.9, 21.10 ) & nêu tên các

con vật sống ở đới lạnh ? (tuần lộc sống dựa vào

cây cỏ, rêu, địa y ; còn chim cánh cụt, hải cẩu

sống dựa vào tôm cá dưới biển)

? Giải thích cách thích nghi & sinh họat của các

động vật vào mùa đông : ngủ đông, di cư đến nơi

ấm áp.

* GV nêu rõ động vật ở đới lạnh phong phú hơn

thực vật : là nhờ có nguồn thức ăn tôm cá dưới

biển đồi dào

2 sự thích nghi của động vật

và thực vật với môi trường :

- Vùng đài nguyên nằm venbiển gần bắc cực có các loàithực vật đặc trưng là rêu & địa

y … và một số loài cây thấplùn Động vật thích nghi đượcvới khí hậu lạnh nhờ có lớp

mỡ, lớp lông dày hoặc bộ lôngkhông thấm nước Một sốđộng vật di cư để tránh mùađông lạnh, có một số loài ngủsuốt mùa đông

- Tính chất khắc nghiệt của khí hậu đới lạnh thể hiện như thế nào ?

- Giới thực vật và động vật ở đới lạnh có gì đặc biệt ?

- Giải thích sự thích nghi của người I nuch với khí hậu mùa đông quá lạnh ?

- Tại sao nói đới lạnh là vùng hoang mạc lạnh của Trái Đất ?

- Về nhà học bài, làm bài tập 4 trang 70 , chuẩn bị trước bài 22

Tiêu đề	Thành Phần Nhân Văn Của Môi Trường
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Địa lý
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	109
Dung lượng	1,15 MB

GIÁO ÁN ĐỊA LI 7 CẢ NĂM

.Phương tiện dạy họ c:

HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: 1 Ổn định lớp: