I. MỤC TIÊU 1. Kiến thức Trả lời được các câu hỏi thế nào là tính tương đối của chuyển động. Trong những trường hợp cụ thể, chỉ ra được đâu là hệ quy chiếu đứng yên, đâu là hệ quy chiếu chuyển động. Viết được đúng công thức cộng vận tốc cho từng trường hợp cụ thể của các chuyển động cùng phương. 2. Kỹ năng: Giải được một số bài toán cộng vận tốc cùng phương. Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến tính tương đối của chuyển động. 3. Thái độ: Tăng cường tình yêu với môn học và xây dựng thế giới quan khoa học 4. Định hướng phát triển năng lực Năng lực tư duy, năng lực suy luận logic, năng lực tổng hợp kiến thức, năng lực toán học
Trang 1Tiết 12 – 13 THỰC HÀNH KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO XÁC ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nắm được tính năng và nguyên tắc hoạt động của đồng hồ đo thời gian hiện số sử dụng công tắc đóng ngắt và cổng quang điện
- Vẽ được đồ thị mô tả sự thay đổi vận tốc rơi của vật theo thời gian t và quãng đường đi s theo
t2 Từ đó rút ra kết luận về tính chất của chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều
2 Kỹ năng
- Rèn luyện kĩ năng thực hành: thao tác khéo léo để đo được chính xác quãng đường s và thời gian rơi tự do của vật trên những quãng đường s khác nhau
- Tính g và sai số của phép đo g
3 Thái độ
- Nghiêm túc, chú ý
4 Định hướng phát triển năng lực
-Năng lực tự học và sáng tạo
-Năng lực thực nghiệm
-Năng lực sáng tạo
- Năng lực hợp tác
-Năng lực giao tiếp
-Năng lực toán học
II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
Cho mỗi nhóm học sinh:
Bộ thí nghiệm khảo sát rơi tự do gồm
- Đồng hồ đo thời gian hiện số
- Hộp công tắc đóng ngắt điện một chiều cấp cho nam châm điện và bộ đếm thời gian
- Nam châm điện N
- Cổng quang điện E
- Trụ hoặc viên bi (bằng thép) làm vật rơi tự do
- Quả dọi
- Giá đỡ thẳng đứng có vít điều chỉnh thăng bằng
- Hộp đựng cát khô (hoặc túi cát để đỡ quả nặng)
2 Học sinh
- Giấy kẻ ô li để vẽ đồ thị
- Kẻ sẵn bảng ghi số liệu theo mẫu trong bài 8 SGK
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Hoạt động 1: Khởi động: Tình huống có vấn đề
Mục tiêu: Kích thích hứng thú cho học sinh
Nội dung: Vấn đề xác định gia tốc rơi tự do
Phương thức hoạt động: Cả lớp
Trang 2KHẢO SÁT CHUYỂN ĐỘNG RƠI TỰ DO XÁC ĐỊNH GIA TỐC RƠI TỰ DO
B HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
1 Nội dung 1:Mục đích và cơ sở lí thuyết của bài thực hành
-Mục tiêu: Xây dựng cơ sở lí thuyết hoàn chỉnh của bài thực hành
-Nội dung: Cơ sở lí thuyết của sự rơi tự do
-Phương thức hoạt động: Cả lớp
-Tiến hành:
+GV: Giới thiệu chuyển động rơi tự do là chuyển động thẳng nhanh dần đều có vận tốc ban đầu bằng 0 và có gia tốc g
?: Làm cách nào để xác định gia tốc g
HS: Xác định quan hệ giữ quãng đường đi được và khoảng thời gian của chuyển động rơi tự do từ
đó dực vào công thức quãng đường rơi tự do để tính g
2 Nội dung 2: Tìm hiểu dụng cụ thí nghiệm
Mục tiêu: Giới thiệu về công dụng, tính năng của các dụng cụ thí nghiệm để học sinh hiểu Nội dung: Công dụng, hướng dẫn sử dụng của bộ dụng cụ thí nghiệm
Phương thức hoạt động:Hoạt động cả lớp
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Giới thiệu các dụng cụ
Giới thiệu các chế độ làm việc của đồng hồ
hiện số
Tìm hiểu bộ dụng cụ
Tìm hiểu chế độ làm việc của đồng hồ hiện số
sử dụng trong bài thực hành
3 Nội dung 3: Xác định phương án thí nghiệm.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Yêu cầu các nhóm học sinh xây xựng phương
án thí nghiệm
Hoàn chỉnh phương án thí nghiệm chung
Mỗi nhóm học sinh trình bày phương án thí nghiệm của nhóm mình
Các nhóm khác bổ sung
4 Nội dung 4: Tóm tắt lí thuyết
Mục tiêu: Học sinh nắm chắc lí thuyết của sự rơi tự do, cơ sở lí thuyết và phương án thí nghiệm Nội dung:Đo thời gian rơi và quãng đường rơi tự do bằng các dụng cụ từ đó xác định gia tốc g
5 Nội dung 5: Tiến hành thí nghiệm.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Hoạt động của học sinh
Xem các nhóm tiến hành thí nghiệm và giúp
đở các nhóm gặp khó khăn
Đo thời gian rơi tương ứng với các quãng đường khác nhau
Ghi kết quả thí nghiệm vào bảng 8.1
6 Nội dung 6: Xử lí kết quả.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Hoạt động của học sinh
Hướng dẫn: Đồ thị là đường thẳng thì hai đại
lượng là tỉ lệ thuận
Hoàn thành bảng 8.1
Vẽ đồ thị s theo t2 và v theo t Nhận xét dạng đồ thị thu được và xác định gia
Trang 3Có thể xác định: g = 2tanα với α là góc
nghiêng của đồ thị
tốc rơi tự do
Tính sai số của phép đo và ghi kết quả
Hoàn thành báo cáo thực hành
C HOẠT ĐỘNG BÁO CÁO THÍ NGHIỆM
Cho học sinh báo cáo thí nghiệm, rút kinh nghiệm
D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
Yêu cầu học sinh về nhà hoàn thành bài báo cáo buổi sau nộp
Yêu cầu học sinh về nhà thực nghiệm xác định gia tốc g
Yêu cầu HS trình bày lại các bước thực nghiệm xác định gia tốc rơi tự do g
IV HƯỚNG DẪN CHUẨN BỊ BÀI VỀ NHÀ
- Nêu câu hỏi bài tập về nhà:
Câu hỏi 1, 2, 3 SGK- T50
Bài tập: I.1 đến I.13 SBT – Tr 26 - 29
- Yêu cầu h/s chuẩn bị bài sau
Đọc phần: Tổng kết chương I, SGK- T51
Ôn tập kiểm tra 1 tiết
GHI CHÉP/ĐIỀU CHỈNH/THAY ĐỔI/BỔ SUNG
………
…
……… .…