- Hoàn cảnh sáng tác: Khi Nguyễn Trãi về Côn Sơn ở ẩn - Xuất xứ: Bài thơ số 43 trong mục Bảo kính cảnh giới.. Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người CẢNH NGÀY HÈ Nguyễn Trãi Tác
Trang 1ĐẾN DỰ GIỜ, THĂM LỚP 10A6
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY
CÔ
Trang 2CẢNH NGÀY HÈ
(Bảo kính cảnh giới – Bài số 43 )
Nguyễn Trãi
Trang 3I Tìm hiểu chung
1 Tác giả
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Em hãy giới thiệu vài nét về
tác giả Nguyễn Trãi?
- Nguyễn Trãi (1340 - 1442)
- Ông là anh hùng dân tộc, danh
nhân văn hóa thế giới Ông là
nhà chính trị, quân sự, là nhà thơ
lớn của nền văn học trung đại
Việt Nam
Trang 4Em
2 Tập thơ “Quốc âm thi tập”
Gồm 254 bài, đánh dấu sự phát triển của
thơ ca tiếng Việt
- Nội dung: Phản ánh vẻ đẹp con người
Nguyễn Trãi
- Nghệ thuật: Việt hóa thể thơ Đường luật
- Bố cục gồm 4 phần: Vô đề, Môn thì
lệnh, Môn hoa mộc, Môn cầm thú
+ Vô đề gồm 5 mục: Ngôn chí, Mạn thuật,
Tự thán, Tự thuật và Bảo kính cảnh giới
Em hãy giới thiệu vài nét về tập thơ
“Quốc âm thi tập”? (Số lượng, vị trí,
nội dung, nghệ thuật và bố cục)
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Trang 53 Tác phẩm “Cảnh ngày hè”
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Em hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ
của bài thơ “Cảnh ngày hè”?
- Hoàn cảnh sáng tác: Khi Nguyễn Trãi về Côn
Sơn ở ẩn
- Xuất xứ: Bài thơ số 43 trong mục Bảo kính
cảnh giới.
Theo em, bài thơ được làm theo thể thơ nào?- Thể thơ: Thất ngôn bát cú xen lục ngôn.
- Bố cục: + Vẻ đẹp bức tranh cảnh ngày hè
(câu 2,3,4,5,6)
+ Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi
(câu 1, 7, 8)
Dựa vào nội dung, ta có thể chia bài thơ thành mấy phần?
Trang 6II Đọc – hiểu văn bản
1 Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Tác giả đã dùng những hình ảnh nào để miêu tả cảnh ngày hè? Hình ảnh trong thơ Nguyễn Trãi có
gì mới mẻ?
- Hình ảnh: Hòe, thạch lựu, sen
=> Gần gũi, dân dã, thân thuộc với làng quê Việt Nam
=> Sự khám phá đầy mới mẻ, khắc phục tính ước lệ tượng trưng
Bức tranh thiên nhiên có những màu sắc nào? Em
hãy nhận xét gì về sự phối màu đó?- Màu sắc: Màu xanh, màu đỏ, màu hồng => Gam màu sáng, rực rỡ, tươi tắn tạo nên bức tranh mùa hè đầy sức sống
Trang 71 Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Tìm những động từ thể hiện sự vận động của cảnh vật? Tác dụng của việc sử dụng những động từ ấy?
- Đường nét: Được thể hiện qua các động từ mạnh
diễn tả trạng thái cảnh vật:
+ Đùn đùn, giương
+ Phun
+ Tiễn
=> Sức sống của cảnh vật căng tràn, cựa quậy và vận động không ngừng
Trang 81 Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Trong bức tranh sinh hoạt của con người có những
âm thanh nào được nhắc đến? Cảm nhận của em
về những âm thanh ấy?
- Âm thanh:
+ Lao xao chợ cá
+ Dắng dỏi cầm ve
- Biện pháp nghệ thuật: Đảo ngữ, từ láy => Nhấn
mạnh âm thanh rộn rã, tươi vui => Cuộc sống ấm
no, hạnh phúc, an lành
Trang 9CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
1 Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống con người
Nhà thơ đã cảm nhận cảnh vật bằng những giác
quan nào? Qua cảm nhận ấy, em thấy Nguyễn Trãi
là con người như thế nào?
Nhà thơ cảm nhận bằng các giác quan: Thị giác, thính giác, khứu giác Tác giả là người có tâm hồn nhạy
cảm, tinh tế trước sự vận động của thiên nhiên
Bức tranh cảnh ngày hè được miêu tả vào thời gian nào? Thời gian miêu tả có gì đặc biệt?
- Thời gian: Cảnh được miêu tả vào lúc cuối
ngày “Lầu tịch dương” => Lầu nhà cao lúc mặt
trời sắp lặn Cảnh không úa tàn mà vẫn căng tràn
sức sống
=> Cảnh ngày hè hiện lên vui tươi, rộn rã và tràn
đầy sức sống
Trang 11Cây thạch lựu 1111
Trang 13Chợ cá – Làng chài 1313
Trang 142 Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Trong bài thơ, câu thơ nào nói lên hoàn cảnh của nhà thơ? Nhận xét số tiếng và cách ngắt nhịp của câu thơ đó?
- Hoàn cảnh của nhà thơ: Câu 1
Rồi / hóng mát / thuở ngày trường, + Câu thơ lục ngôn, cách ngắt nhịp 1/2/3
+ Rồi: Rỗi rãi, nhưng là sự rỗi rãi bất thường
=> Nhà thơ rảnh rỗi hóng mát dạo chơi cho tâm
hồn thư thái
=> Nguyễn Trãi là con người yêu thiên nhiên, yêu
đời, yêu cuộc sống tha thiết, nhạy cảm và tinh tế
trước sự vận động của cảnh vật
Trang 152 Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Tác giả đã sử dụng điển tích gì trong hai câu thơ cuối?
- Điển tích: Vua Ngu Thuấn đàn nên khúc Nam
phong
+ Nhà thơ mong ước có cây đàn kì diệu như vua Ngu Thuấn để mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc, an lành cho nhân dân
Câu thơ cuối, âm điệu thay đổi như thế nào? Sự thay đổi ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện tình cảm của tác giả?
+ Câu kết rút gọn còn 6 chữ, ngắt nhịp 3/3 Câu thơ dồn nén cảm xúc cả bài
=> Nguyễn Trãi là con người hết lòng yêu nước, thương dân.
Trang 16III Tổng kết
1 Nội dung
- Bài thơ “Cảnh ngày hè” cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước
2 Nghệ thuật
+ Bút pháp miêu tả độc đáo, thi liệu mới, ngôn ngữ mộc mạc, giản dị kết hợp với các từ cổ
+ Sử dụng từ láy độc đáo
+ Cách ngắt nhịp ¾ khá mới mẻ, sáng tạo
+ Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn
CẢNH NGÀY HÈ
Nguyễn Trãi
Trang 17IV Hướng dẫn tự học
- Học thuộc lòng bài thơ
- Cảm nhận của em về vẻ đẹp thiên nhiên
và tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài thơ
Cảnh ngày hè
Trang 18CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ ĐÃ QUAN TÂM THEO DÕI