Bài thu hoạch môn quản lý kinh tế

Vai trò và chức năng của Nhà nước Việt Nam trong quản lý nền KTTTđịnh hướng XHCN trong bối cảnh hội nhập quốc tế PHẦN MỞ ĐẦU Trong lịch sử đã chứng minh rằng, các nền kinh tế thị trường

Vai trò và chức năng của Nhà nước Việt Nam trong quản lý nền KTTT

định hướng XHCN trong bối cảnh hội nhập quốc tế

PHẦN MỞ ĐẦU

Trong lịch sử đã chứng minh rằng, các nền kinh tế thị trường thành côngnhất đều không thể phát triển một cách tự phát nếu thiếu sự can thiệp và hỗtrợ của Nhà nước Nền kinh tế của Việt Nam tăng trưởng dưới tác động bênngoài ngày một phức tạp nên sự can thiệp của Nhà nước xuất hiện như một tấtyếu cho sự hoạt động có hiệu quả của nền kinh tế thị trường định hướng xãhội chủ nghĩa

Theo quan điểm của Paul Samuelra - Nhà kinh tế học người Mỹ cho rằng

để điều hành một nền kinh tế không có cả chỉnh phủ lẫn thị trường cũng nhưđịnh vỗ tay bằng một bàn tay Sự thành công của đổi mới kinh tế ở nước tacàng khẳng định vai trò của nhà nước trong nền kinh tế thị trường là rất cầnthiết vì nó dẫn dắt thị trường phát triển theo hướng tích cực và khắc phụcnhững hạn chế của nền kinh tế thị trường gây ra để phát triển nền kinh tế mộtcách tốt nhất

Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩaViệt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các quy luật của kinh

tế thị trường, đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp vớitừng giai đoạn phát triển của đất nước Đó là nền kinh tế thị trường hiện đại

và hội nhập quốc tế; có sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa, do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, nhằm mục tiêu "Dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh"

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam có quan

hệ sản xuất tiến bộ phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất; cónhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế, trong đó kinh tế nhà nước

giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinhtế; các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranhtheo pháp luật; thị trường đóng vai trò chủ yếu trong huy động và phân bổ cóhiệu quả các nguồn lực phát triển, là động lực chủ yếu để giải phóng sức sảnxuất; các nguồn lực nhà nước được phân bổ theo chiến lược, quy hoạch, kếhoạch phù hợp với cơ chế thị trường Nhà nước đóng vai trò định hướng, xâydựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng,minh bạch và lành mạnh; sử dụng các nguồn lực của Nhà nước và công cụ,chính sách để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sản xuất kinhdoanh và bảo vệ môi trường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từngbước, từng chính sách phát triển Phát huy vai trò làm chủ của nhân dân trongphát triển kinh tế - xã hội.

PHẦN NỘI DUNG

I LÝ LUẬN CHUNG VỀ VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

1.1 Vai trò của Nhà nước

Nhà nước là một thiết chế đặc biệt của xã hội, có vai trò to lớn trong việc duytrì và phát triển xã hội loài người Nhân loại đã và đang tiếp tục nghiên cứu, tìmhiểu nhằm phát huy hơn nữa vai trò to lớn của Nhà nước nhằm hướng tới xây dựngmột Nhà nước ngày càng phục vụ tốt hơn cho cuộc sống của con người Từ thời cổđại, vai trò kinh tế của Nhà nước đã được nghiên cứu dưới nhiều góc độ khác nhaunhư chính trị học, triết học, luật học thể hiện qua các quan điểm của các nhà triếthọc Hy Lạp, La Mã, Trung Quốc như Aritxtốt, Platôn, Mạnh Tử, Khổng Tử Khichủ nghĩa tư bản phát triển đến giai đoạn cách mạng tư sản lật đổ chế độ phongkiến, nhiều lý thuyết kinh tế học chính trị đã đi sâu tìm hiểu về cơ chế tác dụng củaNhà nước đối với nền kinh tế, trong đó tiểu biểu như: A.Smith về nền kinh tế tự do,

lý thuyết của Keynes về nền kinh tế có sự điều tiết của Nhà nước, lý thuyết củaA.Samuelson về nền kinh tế hỗn hợp Và lịch sử đã chứng minh các nền kinh tế thịtrường thành công đều không phát triển một cách tự phát mà cần có sự can thiệp và

hỗ trợ từ phía Nhà nước Vì vậy vai trò “bàn tay hữu hình” của Nhà nước ngày càngthể hiện rõ và trở thành yếu tố không thể thiếu đối với nền kinh tế Với những quanniệm về vai trò kinh tế của các Nhà nước trên thế giới có thể thấy việc vận dụng môhình kinh tế hợp lý cũng như xác định rõ vai trò kinh tế của Nhà nước trong nềnkinh tế hiện đại có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình đổi mới Nhà nước ta, đặcbiệt là trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đó cũng chính là

cơ sở lý luận và thực tiễn quốc tế cho quá trình nhận thức về chức năng kinh tế củaNhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Trong quá trình đổi mới, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước không hề

bị suy giảm mà ngày càng tăng lên Cần nhận thức rằng, tăng cường vai tròcủa Nhà nước trong quản lý kinh tế không có nghĩa là Nhà nước nắm tất cả,can thiệp vào tất cả mọi hoạt động kinh tế mà Nhà nước phải nắm những lĩnhvực, những khâu, thực hiện những công việc quan trọng nhất mà thị trường vànhân dân không làm được, biết sử dụng cơ chế thị trường một cách khônkhéo, hiệu quả để phục vụ cho mục tiêu quản lý của mình, biết phát huynhững mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế đó

Để nhận thức đầy đủ hơn vai trò của Nhà nước Việt Nam hiện nay, cầnthấy rõ Nhà nước có vai trò trên hai phương diện, hai tư cách khác nhau trongquản lý nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Một là, với tư cách là bộ máy hành chính, bộ máy kiến tạo, Nhà nước phải

quản lý toàn diện tất cả mọi mặt của đời sống kinh tế và xã hội như: văn hóa,giáo dục, y tế, chính trị, quân sự, đối ngoại , trong đó quản lý kinh tế là trọngtâm Lúc này, Nhà nước sử dụng pháp luật, chính sách, các công cụ quan trọngkhác để quản lý nền kinh tế Các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế kể

cả doanh nghiệp nhà nước hoạt động bình đẳng trước pháp luật

Hai là, Nhà nước Việt Nam đại diện cho toàn dân, thực hiện quyền sở

hữu đối với tài sản công như: tài nguyên, đất đai, vùng trời, vùng biển, nguồnlực dự trữ, các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và các doanh nghiệp nhànước Lúc này, Nhà nước đóng vai trò như chủ sở hữu, chủ đầu tư tham giahoạt động trong nền kinh tế thị trường như một chủ thể kinh tế lớn

Với tư cách là bộ máy hành chính nước bộ máy kiến tạo, nếu Nhà nướckhông hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình thì toàn bộ nền kinh tế thịtrường sẽ không phát triển được, thậm chí còn trở thành yếu tố cản trở sự pháttriển, càng không thể định hướng xã hội chủ nghĩa của nền , kinh tế thị trường

Với tư cách là đại diện cho toàn dân, Nhà nước quản lý một lượng rất lớntài sản quốc gia, nếu quản lý không tốt sẽ gây lãng phí, thất thoát lớn, vừa thiệthại về kinh tế, vừa làm suy giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước,nghiêm trọng hơn nữa là giảm lòng tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước.Trong bối cảnh hiện nay, vai trò của Nhà nước trong quản lý kinh tế ờViệt Nam hết sức quan trọng và nặng nề, Nhà nước phải liên tục hoàn thiệnphương pháp, công cụ và kỹ thuật điều hành nền kinh tế thị trường đang hìnhthành lại đặt trong điều kiện mới của hội nhập quốc tế và đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời phải đảm bảo định hướng xã hội chủnghĩa của nền kinh tế thị trường Một mô hình kinh tế chưa từng có tiền lệtrong lịch sử Nhà nước phải huy động cao nhất mọi nguồn lực trong xã hội,mọi sự sáng tạo trong nhân dân, trong doanh nghiệp vào phát triển kinh tế -xãhội của đất nước.

1.2 Chức năng của Nhà nước

Chức năng của nhà nước trong quản lý nền kinh tế thị trường là nhữnghoạt động tổng quát nhất mà nhà nước phải thực hiện để đạt mục tiêu đã đề

ra, trả lời câu hỏi: Nhà nước phải làm những gì?

Chức năng đó do bản chất của Nhà nước, do yêu cầu của nhiệm vụ chính trị,kinh tế-xã hội và do tình hình kinh tế-xã hội của từng giai đoạn lịch sử quy định.Chức năng của nhà nước trong quản lý nền kinh tế thị trường là căn cứ

để xác định các nhiệm vụ cụ thể, là cơ sờ khách quan để xây dựng hệ thống

bộ máy quản lý nhà nước về kinh tế và bố trí cán bộ, công chức quản lý kinh

tế cho phù hợp

Chức năng cũng là căn cứ để đánh giá, khen thưởng, kỷ luật các tổ chức

và cá nhân cán bộ, công chức trong hệ thống bộ máy quản lý nhà nước về

kinh tế Chức năng quyết định vị trí, mối quan hệ của mỗi tổ chức và cá nhâncán bộ, công chức trong hệ thống bộ máy quản lý nhà nước về kinh tế.

Nội dung cụ thể các chức năng của nhà nước trong quản lý nền kinh tếthị trường không cố định mà có sự vận động, phát triển cho phù họp với mụctiêu, yêu cầu của các giai đoạn Trong những điều kiện cụ thể, do mục tiêu vànhững điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi thì vai trò và thứ tự ưu tiên của cácchức năng có thể có sự thay đổi nhất định, tuy nhiên tên gọi của các chứcnăng ít thay đổi

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã nhấn mạnhcác chức năng quản lý nhà nước về kinh tế ừong nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa là:

“Nhà nước tạo môi trường pháp lý thuận lợi, bình đẳng cho cácdoanhnghiệp cạnh tranh và họp tác để phát triển; bằng chiến lược, quy hoạch, kếhoạch và chính sách kết hợp với sử dụng lực lượng vật chất của Nhà nước đểđịnh hướng phát triển kinh tế - xã hội, khai thác họp lý các nguồn lực của đấtnước, bảo đảm cân đối vĩ mô nền kinh tế, điều tiết thu nhập; kiểm tra, kiểmsoát, thanh tra mọi hạot động kinh doanh theo qui định của pháp luật

Trong Văn kiện Đại hội XI của Đảng đã nêu: “Nhà nước quản lý điềuhành nền kinh tế bằng pháp luật, quy hoạch, kế hoạch và các công cụ điều tiếttrên cơ sở tôn trọng các quy luật thị trường”

Đại hội XII của Đảng cũng đã khẳng định: “Nhà nước đóng vai trò địnhhướng, xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranhbình đẳng, minh bạch và lành mạnh; sử dụng các công cụ, chính sách và cácnguồn lực của Nhà nước để định hướng và điều tiết nền kinh tế, thúc đẩy sảnxuất kinh doanh và bảo vệ môi trường; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hộitrong từng bước,từng chính sách phát triển”

Có 5 chức năng quản lý nhà nước về kinh tế ở nước ta hiện nay như sau:

(1) Tạo lập môi trường

Các doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế chỉ có thể hoạt động tốt khi cómôi trường thuận lợi Bằng quyền lực và sức mạnh kinh tế của mình, Nhànước có trách nhiệm chính trong việc xây dựng và bảo đảm môi trường thuậnlợi, bình đẳng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời còn bảo đảmmôi trường phù hợp cho chính cơ chế mới đang hình thành, phát triển và pháthuy tác dụng Có nhiều loại môi trường, trong đó bao gồm các môi trườngchính như:

Một là, xây dựng môi trường chính trị ổn định, thật sự phát huy các

nguồn lực và sức sáng tạo của nhân dân, của các doanh nghiệp Xây dựng hệthống pháp luật ổn định, thuận lợi, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tếthị trường và hội nhập quốc tế, thực thi pháp luật phải nghiêm minh, xây dựngmôi trường văn hóa pháp luật cho mọi công dân, mọi tổ chức

Hai là, xây dựng và hoàn thiện kết cấu hạ tầng cho nền kinh tế vận động

và phát triển thuận lợi Hệ thống kết cấu hạ tầng có ý nghĩa sống còn với nềnkinh tế, bao gồm nhiều loại như: hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt,đường không, sân bay, bến cảng, điện;nước, kết cấu hạ tầng văn hóa, xã hội,kết cấu hạ tầng thông tin

Ba là, xây dựng môi trường văn hóa xã hội phù họp với nền kinh tế thị

trường, xã hội ngày càng tôn trọng và tôn vinh nghề kinh doanh và người kinhdoanh

Bốn là, bảo đảm môi trường an ninh trật tự, kỷ luật, kỷ cương, mọi cá

nhân và tổ chức đều phải tuân thủ pháp luật Nhà nước phải bảo vệ nhữngdoanh nghiệp và doanh nhân hoạt động đúng luật pháp

Năm là, xây dựng và hoàn thiện môi trường thông tin Nhà nước phải là

trung tâm cung cấp thông tin tin cậy nhất cho các doanh nghiệp một cáchthường xuyên, kịp thòi và chính xác

Tất cả những môi trường, điều kiện cần thiết không thể thiếu được khôngchỉ cho hoạt động kinh tế mà còn cho sự phát triển toàn diện của một quốc gia cả

về kinh tế, văn hóa, xã hội Khi có các điều kiện, môi trường thuận lợi thì cácnhà kinh doanh mới có thể yên tâm bỏ vốn đầu tư và phát triển kinh doanh thuậnlợi, ổn đinh, đồng thời quá trình đó tiếp tục bồi đắp, phát triển môi trường ngàycàng cao hơn, phát triển xã hội ngày càng toàn diện và văn minh hơn

Nói cách khác, nhà nước có chức năng tạo ra các dịch vụ công về môitrường chính trị, pháp lý, an ninh, thủ tục quản lý, điều kiện kinh doanh, thôngtin, an toàn xã hội Trong cơ chế thị trường, muốn có một môi trường sản xuất -kinh doanh ổn định, tiến bộ, cần phải có bàn tay của Nhà nước từ việc ban hành

và bảo đảm thi hành pháp luật đến bảo đảm các điều kiện và nguyên tắc cơ bảnnhư quyền sở hữu, quyền tự do kinh doanh, xử lý tranh chấp theo pháp luật, bảođảm một xã hội phát triển lành mạnh, có văn hóa

(2) Định hướng, hướng dẫn

Trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước định hướng xãhội chủ nghĩa, nhà kinh doanh và các tổ chức kinh tế được tự chủ kinh doanhnhưng không thể nắm được hết tình hình và xu hướng vận động của thị trường,

do đó thường chạy theo thị trường một cách bị động, dễ gây ra thua lỗ, thất bại

và đổ vỡ, gây thiệt hại chung cho nền kinh tế Hơn nữa, Nhà nước còn phảiđịnh hướng nền kinh tế phát triển theo quỹ đạo và mục tiêu kinh tế - xã hội đãđược Đảng và Nhà nước định ra cho mỗi giai đoạn Do đó, Nhà nước có chứcnăng định hướng phát triển kinh tế và hướng dẫn các nhà kinh doanh, các tổchức kinh tế hoạt động hướng đích theo các mục tiêu chung của đất nước Nhà

nước định hướng và hướng dẫn bằng các công cụ như chiến lược, quy hoạch,chính sách, kế hoạch, thông tin và các nguồn lực của Nhà nước.

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, để thực hiệnchức năng định hướng, hướng dẫn, Nhà nước không can thiệp thô bạo bằngmệnh lệnh hành chính vào nền kinh tế thị trường mà chủ yếu sử dụng cách thức

và phương pháp tác động gián tiếp, theo các nguyên tắc của thị trường Cáchthức tác động gián tiếp của các chủ thê kinh tê, vừa thực hiện mục tiêu chung

(3) Tổ chức

Nhà nước phải sắp xếp, tổ chức lại các ngành, các lĩnh vực, các vùngkinh tế quan trọng, trong đó có sắp xếp, củng cố lại các tập đoàn, tổng công tynhà nước, các doanh nghiệp nhà nước, tổ chức các khu công nghiệp, khu chếxuất, các đặc khu hành chính – kinh tế Đây là những công việc nhằm tạo cơcấu kinh tế họp lý

Nhà nước phải bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế thị trường nhưcân đối tổng cung - tổng cầu, cân đối xuất khẩu - nhập khẩu, cân đối thu - chingân sách bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô của nền kinh tế thị trường

Nhà nước phải bảo hộ và bảo vệ cho các chủ thể kinh doanh đúng phápluật, can thiệp vào nền kinh tế thị trường khi có những biến động lớn nhưkhủng hoảng, suy thoái kinh tế

Nhà nước có trách nhiệm tổ chức, sắp xếp lại các cơ quan quản lý củanhà nước về kinh tế từ Trung ương đến cơ sở, đổi mới thể chế và thủ tục hànhchính, đào tạo và đào tạo lại, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức quản lý nhànước và quản lý doanh nghiệp nhà nước, thiết lập mối quan hệ kinh tế vói cácnước và các tổ chức quốc tế

(4) Điều tiết

Trong khi điều hành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,Nhà nước vừa phải tuân thủ và vận dụng các quy luật khách quan của thịtrường, phát huy mặt tích cực, hạn chế những tiêu cực của thị trường, vừađiều tiết sự hoạt động của thị trường theo định hướng của Nhà nước, đảm bảocho kinh tế phát triển ổn định, công bằng và có hiệu quả Để điều tiết, Nhànước phải sử dụng hệ thống các công cụ, bao gồm cả các công cụ mang tínhhành chính và kinh tế Các công cụ phổ biến thường được sử dụng là thuế, tíndụng… Phạm vi, mức độ sử dụng các công cụ để điều tiết phụ thuộc vào từnghoàn cảnh, lĩnh vực cụ thể…

(5) Kiểm tra và xử lý vi phạm

Nhà nước thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát và xử lý vi phạmnhằm thiết lập trật tự, kỷ cương trong hoạt động kinh tế, phát hiện và ngănngừa các hiện tượng vi phạm pháp luật, sai phạm chính sách, bảo vệ tài sảnquốc gia và lợi ích của nhân dân, góp phần tăng trường kinh tế và từng bướcthực hiện công bằng xã hội

Kiểm tra, kiểm soát luôn là hoạt động quan họng của Nhà nước, ở ViệtNam trong điều kiện nền kinh tế thị trường mới phát triển, thậm chí còn sơkhai, tình trạng rối loạn, tự phát, vô tổ chức và các hiện tượng tiêu cực còn kháphổ biến, có nơi, có lúc rất ưầm trọng và phức tạp, càng cần phải đề cao chứcnăng của Nhà nước kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi phạm đối với các chủ thể kinh

tế tham gia thị trường, đồng thời cũng kiểm ừa, kiểm soát, xử lý vi phạm củachính các cơ quan và cán bộ, công chức quản lý kinh tế của Nhà nước

Hiện nay, các chức năng của Nhà nước phải thể hiện và bảo đảm thật sự

là Nhà nước kiến tạo, Nhà nước phục vụ doanh nghiệp, phục vụ nhân dân,Nhà nước phải khích lệ, hỗ trợ, bảo hộ và bảo vệ cho các chủ thể kinh tế, chonhân dân kinh doanh đúng pháp luật

II VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG THỜI GIAN QUA

Qua gần 30 năm đổi mới, nước ta đã dần chuyển từ nền kinh tế kế hoạchhoá, tập trung quan liêu sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa Vai trò, chức năng quản lý của nhà nước có những bước chuyển biếnlớn trong điều kiện kinh tế thị trường, thể hiện ở những điểm sau:

2.1 Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa quản lý nền kinh tế thị trường

Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam với tư cách mộtnhiệm vụ chiến lược quan trọng trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước.Việc xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xuất phát từ định hướng xãhội chủ nghĩa với mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội,nhằm xây dựng một chế độ xã hội dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,dân chủ, văn minh Để xây dựng được một chế độ xã hội có tính mục tiêu nhưvậy thì công cụ, phương tiện cơ bản chỉ có thể là nền kinh tế thị trường địnhhướng xã hội chủ nghĩa và một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới

sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác –Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

2.2 Các nguồn lực do Nhà nước quản lý được phân bổ theo chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phù hợp cơ chế thị trường

Chính phủ có thể thông qua hệ thống luật pháp và thông qua sự lựa chọncủa mình để tác động đến sản xuất Đồng thời, thông qua thuế và các khoảnchuyển nhượng để tác động đến khâu phân phối, từ đó tác động đến việc phân

bổ các nguồn lực của nền kinh tế Kinh nghiệm của Việt Nam trong nhữngnăm qua cho thấy để phân bổ nguồn vốn hiệu quả thì khâu đột phá là giải

quyết mối quan hệ Nhà nước và thị trường Cho dù sự phân bổ các nguồn lựcthuộc về Nhà nước thì cũng phải tôn trọng các nguyên tắc của thị trường.Với chủ trương phát triển đồng bộ và vững chắc thị trường tài chính,Nhà nước đã sử dụng nhiều biện pháp tăng cường quản lý thị trường vốn, đảmbảo thị trường này vận hành thống suốt, công khai và hiệu quả; nâng cao tínhthanh khoản và tạo được những thay đổi căn bản về thể chế, cấu trúc thịtrường để tạo dựng nền tảng tài chính vững mạnh, đảm đương được vai tròphân bổ nguồn lực xã hội hiệu quả, đồng thời đảm bảo ổn định tài chính đểphát triển bền vững.

2.3 Nhà nước đóng vai trò định hướng, xây dựng và hoàn thiện

thể chế kinh tế, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch

Vai trò và chức năng kinh tế của nhà nước là hướng tới mục tiêuchung, làm cho dân giàu, nước mạnh, tăng trưởng ổn định và công bằng xãhội Sự định hướng nền kinh tế của nhà nước được thực hiện thông qua việcnhà nước xây dựng quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển kinh tế - xãhội trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn Mặt khác, nhà nước tạo môi trườngpháp lý thuận lợi như: hệ thống luật pháp đồng bộ, phù hợp với luật pháp vàthông lệ quốc tế; hệ thống các văn bản hướng dẫn, các định chế, các chínhsách phát triển kinh tế …để các chủ thể kinh tế giảm thiểu rủi ro, tranh chấp.Nhà nước đã xây dựng hệ thống pháp lý để chống lại gian lận bao gồm: hệthống có liên quan tới những quyền sở hữu, những điều luật về phá sản và khảnăng thanh toán, hệ thống tài chính với ngân hàng trung ương và các ngânhàng thương mại để giữ cho việc cung cấp tiền mặt được thực hiện một cáchnghiêm ngặt

Đồng thời, Nhà nước sử dụng công cụ chiến lược, kế hoạch, luật pháp vàchính sách làm căn cứ cho hoạt động kiểm tra, kiểm soát, đánh giá đối với

nền kinh tế để điều tiết các hành vi ứng xử của các chủ thể trong nền kinh tếthị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

2.4 Nhà nước sử dụng các nguồn lực của Nhà nước và công cụ, cơ

chế, chính sách để định hướng, điều tiết nền kinh tế, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từng bước, từng chính sách phát triển

Trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, bêncạnh sự phát triển tất yếu của xã hội xuất hiện sự phân hoá giàu nghèo ngàycàng tăng Do vậy, nhà nước cần phải có những biện pháp phân phối lại củacải xã hội nhằm hạn chế sự phân hoá này, làm lành mạnh xã hội Nhà nướcthực hiện phân phối thu nhập quốc dân một cách công bằng, thực hiện tăngtrưởng kinh tế gắn với cải thiện đời sống nhân dân, với tiến bộ và công bằng

xã hội Điều này thể hiện rõ rệt nhất tính định hướng xã hội của nền kinh tếthị trường ở nước ta

Về vấn đề thu nhập, Nhà nước sử dụng hai biện pháp là: Điều tiết tăng thunhập được thực hiện thông qua trợ cấp, ưu đãi đối với người có công với cáchmạng; chính sách đối với người già, trẻ mồ côi không nơi nương tựa, người tàntật; điều tiết giảm thu nhập được thực hiện thông qua công cụ thuế: như thuếthu nhập cá nhân; thuế thu nhập doanh nghiệp; mặt hàng xa xỉ, cao cấp việctăng thuế sẽ góp phần phân phối lại một bộ phận thu nhập trong xã hội

Về vấn đề an sinh xã hội, Nhà nước có vai trò quyết định trong việcnâng cao phúc lợi công cộng, xoá đói, giảm nghèo Các vấn đề như việc làm,sức khoẻ, bảo hiểm y tế, lương hưu, trợ cấp khó khăn… luôn là những vấn đềrất cần đến sự quan tâm của Nhà nước

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN VAI TRÒ, CHỨC NĂNG CỦA NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA HIỆN NAY