Khoá luận tốt nghiệp thế giới nhân vật trong tập truyện con vẹt

Bằng sự yêu thích của bản thân với truyện cổ Ấn Độ chúng tôi tập trung nghiên cứu về đề tài Thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt hi vọng có thể đóng góp một phần nhỏ bé vào các ngh

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN - -

VŨ THỊ KIM CHÀ

THẾ GIỚI NHÂN VẬT

TRONG TẬP TRUYỆN CON VẸT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

HÀ NỘI, 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA NGỮ VĂN - -

VŨ THỊ KIM CHÀ

THẾ GIỚI NHÂN VẬT

TRONG TẬP TRUYỆN CON VẸT

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học:

ThS BÙI THÙY LINH

HÀ NỘI, 2019

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc của mình tới cô giáo

ThS Bùi Thùy Linh, người đã trực tiếp hướng dẫn tận tình, chỉ bảo cho

em hoàn thành khóa luận này

Em cũng xin được gửi lời cảm ơn tới tất cả các thầy cô trong khoa Ngữ Văn, đặc biệt là các thầy cô giáo trong tổ Văn học nước ngoài và các bạn sinh viên trong nhóm khóa luận đã giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi để em hoàn thành khóa luận này

Với điều kiện, thời gian nghiên cứu và vốn kiến thức còn hạn chế, đề tài của em sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Em kính mong sẽ nhận được sự góp ý của quý thầy cô và các bạn để đề tài của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày …tháng…năm 2019

Sinh viên

Vũ Thị Kim Chà

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi Những kết quả và các số liệu trong khóa luận chưa được ai công bố dưới bất cứ hình thức nào Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về sự cam đoan này

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Sinh viên

Vũ Thị Kim Chà

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 2

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Bố cục của khóa luận 4

NỘI DUNG 5

Chương 1 CÁC LOẠI NHÂN VẬT TRONG TẬP TRUYỆN CON VẸT 5

1.1 Khái niệm 5

1.1.1 Khái niệm nhân vật 5

1.1.2.Khái niệm thế giới nhân vật 7

1.2 Bảng khảo sát 8

1.3 Xét từ góc độ phân hóa tầng lớp, đẳng cấp 8

1.3.1 Nhân vật thuộc tầng lớp cai trị 9

1.3.2 Nhân vật thuộc tầng lớp thương nhân 12

1.3.3 Nhân vật thuộc tầng lớp nhân dân lao động 14

1.4 Xét từ góc độ giới tính 17

1.5 Xét theo đặc điểm thể loại truyện ngụ ngôn về loài vật 21

1.5.1 Con vật thông minh 21

1.5.2 Con vật ngốc nghếch 24

1.5.3 Con vật gian xảo, ác độc 26

1.6 Tiểu kết 27

Chương 2 NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG THẾ GIỚI NHÂN VẬT

TRONG TẬP TRUYỆN CON VẸT 28

2.1 Nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật thông qua bố cục 28

2.2 Nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật thông qua ngôn ngữ 30

2.2.1 Ngôn ngữ nhân vật 30

2.2.2 Ngôn ngữ đối thoại 31

2.2.3 Ngôn ngữ độc thoại nội tâm 33

2.2.4 Ngôn ngữ người kể chuyện 35

2.3 Nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật thông qua hành động 36

2.4 Nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật thông qua kiểu nhân vật cặp đôi 37

2.4.1 Cặp nhân vật tương đồng 38

2.4.2 Cặp nhân vật tương phản 40

2.5 Tiểu kết 42

KẾT LUẬN 43

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Ấn Độ là một đất nước rộng lớn ở Châu Á, một trong những cái nôi của nền văn minh của nhân loại Nền văn hóa, văn học Ấn Độ có sự lan tỏa và ảnh hưởng mạnh mẽ đến văn học của nhiều nước trên thế giới trong đó đặc biệt là các nước Đông Nam Á Ấn Độ là quê hương của đạo Balamon và đạo Phật Văn hóa Campuchia tiếp nhận văn hóa Ấn Độ, tiêu biểu là tác phẩm Riêmkêm mang nhiều dấu ấn thời đại, công trình nổi tiếng Angkor wat Ở Việt Nam dấu ấn đó có thể tìm thấy trong các truyện cổ dân gian, trong kiến trúc chùa chiền, Phật giáo và những bia đá có ghi chép kinh Vê đa trên các đền tháp cổ của người Chăm Ở những khía cạnh nào đó nền văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng mạnh mẽ đến nền văn học Việt Nam Sự ảnh hưởng ấy thể hiện rất

rõ trong các tác phẩm văn học dân gian như Tấm Cám, Thầy bói xem voi,

Thạch Sanh và một số các truyện khác lấy cốt truyện của Ấn Độ

Ở nước ta việc nghiên cứu văn học Ấn Độ chủ yếu tập trung vào hai bộ sử

thi vĩ đại Ramayana và Mahabharata, thơ văn của Tago Nhưng bên cạnh đó

văn học Ấn Độ còn có một kho tàng truyện dân gian rất phong phú và đặc sắc vào bậc nhất thế giới mà chúng ta chưa tìm hiểu sâu Đó là thành quả của sự thông minh, mưu trí, và giàu trí tưởng tượng của nhân dân Ấn Độ Bằng sự yêu thích của bản thân với truyện cổ Ấn Độ chúng tôi tập trung nghiên cứu về đề

tài Thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt hi vọng có thể đóng góp một phần nhỏ bé vào các nghiên cứu về truyện cổ dân gian Ấn Độ

Hiện nay việc học và nghiên cứu văn học Ấn Độ ở nước ta còn nhiều

khoảng trống Truyện con vẹt là một trong những trường hợp ấy Truyện con

vẹt là tập truyện dài và nổi tiếng của Ấn Độ Với tính chất triết lí và ngụ ngôn,

truyện đã mang lại nhiều bài học sâu sắc cho người đọc Nghiên cứu tập truyện sẽ giúp chúng tôi cảm thụ được cái hay cái đẹp và giá trị tư tưởng của tác phẩm Việc nghiên cứu đề tài giúp người viết có những nền tảng kiến thức nhất định phục vụ quá trình học tập và giảng dạy của bản thân trong tương lai

học Theodor Benfey Nhà Ấn Độ học cho rằng “Panchatantra, một t uyển tập

truyện cổ tích Ấn Độ cổ, đã đến châu Âu vào thời kỳ Trung Cổ, thông qua các bản dịch từ tiếng Sanscrit sang tiếng Ba Tư Trung Cổ và từ đó lại được dịch tiếp sang tiếng Syri, tiếng Do Thái và cuối cùng được dịch sang các khẩu ngữ

châu Âu” “Theodor Benfey đã đưa ra giả thuyết về ảnh hưởng văn hoá quan

trọng của phương Đông đến châu Âu vào thời kỳ Trung cổ, và sự ảnh hưởng

này không chỉ giới hạn ở bản dịch Panchatantra, mà còn thể hiện rõ trong

việc chuyển dịch nhiều cuốn sách tương tự của các dân tộc sang các ngôn ngữ

châu Âu khác” Người viết đã đem so sánh Panchatantra với Công trình các

thể loại cổ tích của Aarne để chứng minh sự khác biệt Như vậy bài viết đã

nghiên cứu một cách khái quát về truyện cổ dân gian Ấn Độ tập truyện

Panchatantra

Luận án So sánh Truyện cổ tích Việt Nam và Ấn Độ của Nguyễn Thị Thu

Trang, so sánh gần 140 truyện cổ tích của Việt Nam và Ấn Độ [7] Trong luận

án tác giả đã so sánh bản truyện thuộc type truyện “chàng trai khỏe” và nhóm type truyện về “người tốt bụng và kẻ xấu bụng” của Việt Nam và Ấn Độ về kết cấu, nhân vật và các motif cơ bản của các type truyện Trên cơ sở đó luận

án đã chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong truyện cổ tích thần kì giữa hai nước đồng thời lí giải sự khác biệt

Trần Đình Sử trong bài nghiên cứu So sánh các dị bản truyện Thầy bói

sờ voi, đã so sánh dị bản truyện của Ấn Độ và Việt Nam [11] Ông đã phân

tích những điểm giống và khác nhau giữa dị bản của truyện cổ Ấn Độ và Việt Nam từ đó lí giải nguyên nhân Những lí giải của tác giả rất thuyết phục người đọc đó là do tập quán, tâm lý, văn hóa… của mỗi dân tộc

Trong bài viết Sự di chuyển của kết cấu truyện lồng truyện và truyện

lồng khung trong văn học từ Ấn Độ sang Đông Nam Á của tác giả Nguyễn Ngọc Bảo Trâm đã giới thiệu về kiểu kết cấu trong truyện cổ dân gian Ấn Độ

[9] Bài nghiên cứu đã nêu những đặc điểm về kết cấu cốt truyện lồng truyện,

truyện lồng khung của một số truyện dân gian Ấn Độ như Jataka (Chuyện

tiền thân Đức Phật), Panchatantra, Katha Sarit Sagara (Đại dương truyện), Truyện con vẹt, Truyện hai mươi đêm hỏi đáp, Hai mươi lăm truyện của Ma

cà rồng (Vetalapanchavimchatika) Bài viết trình bày một cách sơ lược kết

cấu của Truyện con vẹt

Giáo trình Văn học Ấn Độ do GS.TS Lưu Đức Trung viết, ông đã khái

quát về quá trình hình thành Truyện con vẹt tóm tắt cốt truyện và đặc điểm nghệ thuật của truyện cổ nói chung [8]

Bài viết của tác giả Đặng Quốc Minh Vương có tựa đề Kiểu truyện con

vật tinh ranh những nẻo đường tiếp nhận đã giới thiệu khái quát về tập

Truyện con vẹt [12] Tác giả trình bày một cách rất khái quát về kiểu truyện nhân vật tinh ranh trong truyện cổ dân gian Ấn Độ Nhân vật con vẹt được người viết phân tích sơ lược là một con vật tinh ranh, khôn ngoan với những biểu hiện của nó

Như vậy qua quá trình tìm hiểu của người viết, các nghiên cứu về Truyện cổ dân gian Ấn độ còn rất hạn chế Đặc biệt chưa có một nghiên cứu

cụ thể nào về Truyện con vẹt Vấn đề Thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt vẫn là một vẫn đề còn bỏ ngỏ để chúng tôi tìm hiểu và nghiên cứu

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Người viết thực hiện đề tài này với những mục đích sau:

- Xác định các kiểu loại nhân vật trong tập Truyện con vẹt

- Chỉ ra nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật của tác giả dân gian

3.2.Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tìm hiểu những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài như: Nhân vật,

thế giới nhân vật

- Đặc điểm thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt

- Nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Với đề tài Thế giới nhân vật trong tập Truyện con vẹt chúng tôi tập trung

khảo sát tập Truyện con vẹt trong văn bản Truyện cổ dân gian Ấn Độ (Cao Huy

Đỉnh, Lê Sơn, Đào Phương Bình dịch, Nhà xuất bản Khoa học xã hội - 1995)

5 Phương pháp nghiên cứu

Xuất phát từ mục đích nghiên cứu tôi đã vận dụng một số phương pháp sau:

- Phương pháp so sánh

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp hệ thống

Các thao tác khoa học: phân tích, tổng hợp , bình giảng…

6 Bố cục của khóa luận

Ngoài phần mở đầu và kết luận nội dung của khóa luận gồm hai chương:

Chương 1: Các loại nhân vật trong tập Truyện con vẹt

Chương 2: Nghệ thuật xây dựng thế giới nhân vật trong

tập Truyện con vẹt

NỘI DUNG

Chương 1 CÁC LOẠI NHÂN VẬT TRONG TẬP TRUYỆN CON VẸT

1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm nhân vật

Trong cuốn Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê chủ biên, Nxb Đà Nẵng,

2002), khái niệm nhân vật được hiểu theo hai nghĩa sau:

Thứ nhất: nhân vật “là người có một vai trò nhất định trong xã hội”[6] Thứ hai: nhân vật “là đối tượng (thường là con người) được miêu tả thể hiện trong tác phẩm văn học nghệ thuật”[6]

Như vậy có thể thấy khái niệm nhân vật không những được sử dụng trong văn học mà còn sử dụng ở các lĩnh của xã hội như: văn hóa, chính trị Trong phạm vi nghiên cứu của khóa luận này, người viết sử dụng khái niệm nhân vật được hiểu theo nghĩa thứ hai tức là nhân vật trong lĩnh vực văn chương

Nhân vật là yếu tố trung tâm không thể thiếu của tác phẩm văn học Chính vì vậy việc hiểu đúng khái niệm nhân vật rất quan trọng, nó sẽ giúp người nghiên cứu và người tiếp nhận có được những nền tảng cơ sở để nắm được ý nghĩa của tác phẩm văn học

Có rất nhiều cách hiểu khác nhau về nhân vật:

Từ điển thuật ngữ văn học (Lê Bá Hán,Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc

Phi, Nxb Giáo dục, 2015) định nghĩa: “Nhân vật văn học là con người cụ thể được miêu tả trong tác phẩm văn học Nhân vật văn học có thể là tên riêng (Tấm, Cám, chị Dậu, anh Pha…) Khái niệm nhân vật văn học cũng

có khi được sử dụng như một ẩn dụ không chỉ một con người nào cả mà chỉ một hiện tượng nổi bật trong tác phẩm Nhân vật văn học là một đơn vị nghệ thuật mang tính ước lệ không thể đồng nhất nó với con người có thật trong cuộc sống” [4; 202]

Trong sách Lí luận văn học (Phương Lựu, Trần Đình Sử, .Nxb Giáo

dục, 2002) tác giả cho rằng: “Nhân vật văn học được xem là những con người được miêu tả, thể hiện trong tác phẩm bằng phương tiện văn học” [5; 227]

Đó có thể là những nhân vật không tên hoặc có tên, hay cũng có thể là những con vật trong truyện cổ tích, đồng thoại, bao gồm cả quái vật lẫn thần linh, ma quỷ, những con vật mang nội dung và ý nghĩa con người…Khái niệm nhân vật có khi được được sử dụng một cách ẩn dụ không chỉ một con người cụ thể nào mà chỉ một hiện tượng nổi bật trong tác phẩm nhưng chủ yếu vẫn là hiện tượng con người

Cũng bàn về nhân vật trong 150 thuật ngữ văn học (Nxb Giáo dục, 1984)

Lại Nguyên Ân cho rằng: “Nhân vật văn học là một trong những khái niệm trung tâm để xem xét sáng tác của một nhà văn, một khuynh hướng, trường phái hoặc dòng phong cách Nhân vật văn học là hình tượng nghệ thuật về con người, một trong những dấu hiệu về sự tồn tại toàn vẹn của con người trong nghệ thuật ngôn từ Bên cạnh con người, nhân vật văn học có khi còn là các loài vật, các loài cây, các sinh thể hoang đường được gán cho những đặc điểm giống con người” [1; 24]

Còn trong cuốn Lý luận văn học (Nxb Giáo dục Hà Nội, 1993) các tác

giả lại cho rằng: “Nhân vật văn học là một hiện tượng mang tính ước lệ, đó không phải là sự sao chụp đầy đủ mọi chi tiết biểu hiện của con người qua những đặc điểm điển hình về tiểu sử, nghề nghiệp, tính cách…Và cần chú ý thêm một điều: Thực ra khái niệm nhân vật thường được quan niệm với phạm

vi rộng hơn nhiều, đó không chỉ là con người, những con người có tên hoặc không tên được khắc họa sâu đậm hoặc chỉ xuất hiện thoáng qua trong tác phẩm mà còn có thể là những sự vật, loài vật khác ít nhiều mang bóng dáng, tính cách của con người được dùng như những phương thức khác nhau để biểu hiện con người…Cũng có khi đó không phải là con người, sự vật cụ thể

mà chỉ là một hiện tượng về con người hoặc có liên quan tới con người được thể hiện nổi bật trong tác phẩm” [3;126]

Như vậy, khái niệm nhân vật có rất nhiều cách hiểu khác nhau, nhưng dù được hiểu theo cách nào thì các định nghĩa ấy đều có những điểm chung Thứ nhất, nhân vật là đối tượng mà văn học miêu tả và thể hiện bằng phương tiện văn học Thứ hai, nó có thể là con người, loài vật, ma quỷ đó là những hình ảnh ẩn dụ về con người Thứ ba, nhân vật là đối tượng mang tính ước lệ và có tính cách điệu so với đời sống hiện thực bởi nó được khúc xạ qua lăng kính chủ quan của người nghệ sĩ Những quan điểm lý luận chung về nhân vật có

ý nghĩa nền tảng trên giúp người nghiên cứu, người đọc có thể tìm hiểu tác phẩm văn học một cách tường tận và sâu sắc

1.1.2.Khái niệm thế giới nhân vật

Khái niệm thế giới nhân vật là một phạm trù rất rộng: Thế giới nhân vật là tổng thể những hệ thống nhân vật được xây dựng theo quan niệm của nhà văn

và chịu sự chi phối của tư tưởng tác giả Thế giới ấy mang tính chỉnh thể trong sáng tác của nhà văn có tổ chức và có đời sống riêng Nó phụ thuộc vào ý thức sáng tác của nhà văn và chỉ xuất hiện trong tác phẩm văn học và trong sáng tác nghệ thuật Thế giới nhân vật là cảm nhận một cách trọn vẹn, toàn vẹn sâu sắc của một chủ thể sáng tạo về toàn bộ nhân vật xuất hiện trong tác phẩm mối quan hệ môi trường và hành động của họ, ý nghĩa tư tưởng, tình cảm của họ trong cách đối nhân xử thế Chính vì vậy thế giới nhân vật bao quát hơn hình tượng nhân vật Con người trong văn học không những không giống với con người ngoài thực tại về tâm lý, hoạt động mà còn có ý nghĩa khái quát tượng trưng Vì vậy khi nghiên cứu về thế giới nhân vật sẽ khác nghiên cứu về hình tượng nhân vật Mỗi thể loại văn học có thế giới nhân vật riêng và tuân theo quy luật riêng của nó Mỗi tác giả cũng có thế giới nhân vật riêng

Thế giới nhân vật được cấu thành với nhiều kiểu loại nhân vật khác nhau Các kiểu loại nhân vật này bổ sung và hỗ trợ nhau tạo nên một hệ thống các nhân vật có nhiệm vụ truyền tải nội dung, tư tưởng của tác phẩm Thế giới

nhân vật trong tập Truyện con vẹt rất phong phú và đa dạng Nhân vật là con

người thuộc mọi tầng lớp trong xã hội, nhân vật là loài vật với đặc điểm thông minh, gian xảo, ngốc nghếch

1.2 Bảng khảo sát

Từ những vấn đề lí luận ở trên, trước khi đi tìm hiểu Thế giới nhân vật

trong tập Truyện con vẹt người viết tiến hành khảo sát các nhân vật xuất hiện

trong tác phẩm

Phân

loại Giới tính

Xét theo tầng lớp, đẳng cấp

Xét theo đặc điểm thể loại truyện ngụ ngôn về loài vật

Nam Nữ Nhân

vật thuộc tầng lớp cai trị

Nhân vật thuộc tầng lớp thương nhân

Nhân vật thuộc tầng lớp nhân dân,lao động

Con vật thông minh

Con vật ngốc nghếch

Con vật gian xảo,độc

ác

Tỉ lệ (%) 22,2 77,8 35,5 11,2 53,5 61,2 16,3 22,5

Dựa vào bảng khảo sát có thể thấy số lượng nhân vật Truyện con vẹt rất

phong phú và đa dạng Các nhân vật trong truyện không chỉ đơn thần có một loại nhân vật mà đó là sự kết hợp của các loại nhân vật với nhau làm cho tình tiết và mối quan hệ của các nhân vật thêm phong phú, phức tạp Các nhân vật này có hỗ trợ và bổ sung cho nhau, có đối nghịch nhau để làm nổi bật tính cách nhân vật và chủ đề của truyện

1.3 Xét từ góc độ phân hóa tầng lớp, đẳng cấp

Chế độ đẳng cấp ra đời rất sớm ở Ấn Độ, nó tồn tại bền vững trong xã hội phong kiến Chế độ đẳng cấp đã gây trở ngại rất lớn đến sự phát triển của đất nước Ấn Độ Chế độ phân biệt đẳng cấp bao gồm bốn đẳng cấp, đẳng cấp

trên đó là Brahman ( đẳng cấp này bao gồm các tu sĩ, người Balamon), tiếp đó

là Ksatrya ( đẳng cấp này bao gồm vương công, quý tộc, nhà vua, võ sĩ) các Ksatrya là những người nắm trong tay quyền cai quản đất nước Những người thuộc đẳng cấp Brahman rất được coi trọng, các tầng lớp dưới phải phục tùng

và tôn kính Đẳng cấp thứ ba là Vaisya những người thương nhân, buôn bán đẳng cấp này tuy không có địa vị xã hội như hai đẳng cấp trên nhưng họ lại rất giàu có Đẳng cấp cuối cùng là Sudra, những người thuộc tầng lớp nhân dân lao động làm thuê, làm mướn đây là đẳng cấp thấp nhất trong xã hội Những người thuộc đẳng cấp Sudra thường sống trong cảnh nghèo khổ bị các đẳng cấp trên khinh thường và bị đối xử rất thậm tệ Tác giả dân gian đã đưa

các đẳng cấp xuất hiện trong Truyện con vẹt một cách rất khéo léo Các đẳng

cấp đã bộc lộ những đặc điểm và phẩm chất của mình thông qua các câu chuyện Qua đó tác giả gửi gắm những bài học triết lý, luân lí, bài học xử thế đến người đọc

1.3.1 Nhân vật thuộc tầng lớp cai trị

Nhân vật thuộc tầng lớp cai trị xuất hiện với số lượng khá lớn trong tập truyện với 32/ 90 nhân vật Các nhân vật xuất hiền với tần xuất lớn là nhà vua 9/ 40 truyện Các nhân vật thuộc tầng lớp cai trị được tác giả dân gian xây dựng với các đặc điểm tính cách khác nhau Trước hết các nhân vật này được xây dựng với những đặc điểm, phẩm chất đạo đức tốt như anh minh, tốt bụng, giàu tình yêu thương

Nhà vua rất anh minh và chính các quan đại thần đối xử với nhà vua còn

tốt hơn nhà vua đối xử với họ Đó là truyện Nhà vua và con gái người lái

buôn, người lái buôn có cô con gái xinh đẹp tuyệt trần, giọng hay hơn cả chim

sơn ca, chim muông nghe giọng nói cũng phải say xưa chết mệt, nếu thuận thánh ý sẽ đưa con gái vào cung để hầu hạ như một nữ tì Các quan được nhà vua cử đi xem cặn kẽ cô gái như thế nào Người thiếu nữ ấy làm các vị quan đại thần sửng sốt lo lắng nếu như vua ở bên cô gái này sẽ không thiết gì đến việc nước nữa nên tìm cách can gián nhà vua Không để cho nhà vua biết được đó là một cô gái xinh đẹp Chỉ đến khi nhà vua gặp lại cô gái mới biết rõ

mọi chuyện nhưng lúc này nhà vua rất anh minh đã hiểu cho hành động của các quan đại thần mà không trách tội Khi quan đại thần biết rằng nhà vua không còn sống được bao lâu nữa bèn nói với nhà vua sẽ đi cướp cô gái về cho nhà vua thỏa lòng Thế nhưng nhà vua đã không đồng ý và nói: “Ai cưỡng bức thì kẻ đó phải đền tội, “Hại người là chuyện dễ làm, nhưng còn tòa

án lương tâm sao đành”[2; 228] Một thời gian sau nhà vua vì nhớ thương cô gái mà chết Nhà vua là một người anh minh không vì quyền lực mà bắt ép người vô tội còn các quan đại thần thì hết lòng phò tá nhà vua trị vì đất nước

Trong truyện Nhà vua nọ và hai mẹ con công chúa thành Rum nhà vua

được xây dựng là người rất yêu thương vợ Khi biết được trong lúc mình đi vắng công chúa đã gọi tên nô lệ đến từ thành Rum vào hậu cung nhà vua rất tức giận Nhà vua cho rằng vợ mình là kẻ đê tiện nhưng cũng không nỡ đưa

vợ ra hành hình, đau đớn đến mức không sao nói ra được Cuối cùng nhờ có

bà cụ mà công chúa được giải oan cho mình và nhà vua đã hiểu rõ sự tình Tên nô lệ ấy là con của công chúa với người chồng trước vì quá nhớ thương con mà nàng đã tìm cách đưa con vào cung để được ở gần con Nhà vua cho gọi tên đao phủ cũng may nhờ tên đao phủ không giết tên nô lệ mà mẹ con công chúa thành Rum được đoàn tụ

Nhân vật hoàng tử trong các truyện cổ khác trên thế giới thường nhuốm

sắc màu thần tiên, kì ảo Đến với các nhân vật hoàng tử trong tập Truyện con

vẹt được xây dựng với màu sắc rất gần gũi, nhằm thể hiện ước mơ của nhân

dân về hạnh phúc, ở hiền gặp lành, ác giả ác báo

Trong truyện Ếch, rắn và một vị hoàng tử đã thể hiện quan niệm của dân

gian ở hiền gặp lành, người tốt nhất định sẽ được báo đáp Hoàng tử em là người nhân hậu, giàu tình thương với mọi người xung quanh, do bị hoàng tử anh mưu hại phải bỏ chạy khỏi kinh thành Trên đường đi chàng thấy tiếng kêu cứu của con nhái đang bị con rắn ngoạm tha đi, chàng hoàng tử bèn ra tay cứu con nhái Thấy rắn bị mất miếng mồi chàng liền xẻo miếng thịt của mình đặt cạnh con rắn Về sau nhờ ơn cứu mạng và lòng tốt của chàng hoàng tử, rắn và ếch biến thành người để trả ơn cho chàng Chàng hoàng tử là người có

tấm lòng nhân hậu, khi được vua trả tiền cho, chàng dành phần ít cho mình phần nhiều cho Halit và Muhơlit đi theo mình và bố thí cho kẻ nghèo Halit và Muhơlit đã giúp chàng hoàng tử tìm được chiếc nhẫn cho nhà vua và cứu công chúa bị rắn độc cắn Nhà vua liền truyền ngôi và gả công chúa cho chàng Lúc này Halit và Muhơlit mới nói cho hoàng tử biết mình là nhái và rắn được hoàng tử cứu mạng đến để trả ơn cho chàng giờ mọi việc đã hoàn

thành xin được trở về

Chàng hoàng tử Maimun trong tập truyện được miêu tả là người thông minh, sáng dạ, một người trợ giúp đắc lực cho nhà vua Chàng yêu quý con vẹt hơn tính mạng của mình vì đó là một con vẹt thông minh đã giúp chàng rất nhiều Maimun không chấp nhận được sự phản bội chính vì vậy khi trở về

đô thành nghe con vẹt nói về Hudaxta chàng đã vô cùng tức giận và trừng phạt vợ mình

Các vị quan tòa, quan hành chính là kẻ cầm cân nảy mực, điều khiển

công lí trong xã hội Trong truyện Người lính và gã thợ kim hoàn vị quan tòa

sử kiện đã rất thông minh và nhanh trí tìm ra cách để người lính lấy lại số vàng của mình từ tay thợ kim hoàn tham lam bội nghĩa Quan tòa sai gia nhân cho hai người ngồi vào cái hòm đặt trong nhà kho, đưa hai vợ chồng tên thợ cạo vào đó và nói với vợ chồng hắn sáng mai sẽ đưa đi hành hình Nửa đêm hai vợ chồng nói về việc túi vàng cất ở đâu những lời đó lọt vào tai hai người ngồi trong hòm Sáng hôm sau quan sử kiện làm sáng tỏ sự việc trả lại số tiền vàng cho người lính và trừng phạt kẻ tham lam bội nghĩa

Những người Balamon được xây dựng với những đặc điểm khác biệt với những nhân vật ở trên Đó là những người rất thông minh, luôn khát khao hạnh phúc, sẵn sàng vượt qua mọi rào cản để đến với tình yêu.Trong truyện

Nàng công chúa và chàng trai Balamon, chàng trai Balamon yêu say đắm

công chúa đã tìm mọi cách để được ở bên nàng Chàng đã tìm đến một đạo sĩ

để được giúp đỡ Nhờ sự giúp đỡ của đạo sĩ chàng đã biến thành một cô gái xinh đẹp ở bên cạnh công chúa ngày ngày trò chuyện cùng nàng, biết nàng công chúa cũng nhớ thương mình chàng đã bỏ hòn bi trở lại hình dáng ban

đầu Công chúa thấy vậy vô cùng mừng rỡ hai người đã lấy trộm ít vàng bạc,

châu báu đến một đô thành sống hạnh phúc cùng nhau

Bên cạnh những phẩm chất tốt đẹp, tầng lớp cai trị vẫn còn tồn tại những nhược điểm thường thấy: chuyên quyền, độc đoán, mắc sai lầm Nhân

vật nhà vua trong truyện Nhà vua nọ và mẹ con công chúa thành Rum, để lấy

được công chúa nhà vua đã đem quan xâm lược phá tan vương quốc của công chúa Nhà vua bắt tên nô lệ ở cùng với nàng công chúa khi nhà vua đi vắng ra hành hình mà chưa điều tra rõ sự tình, cũng không nghe lời giải thích phân bua của hắn

Trong truyện Ông vua và người thợ đồ gốm, nhà vua lấy làm xấu hổ vì

mình đã chọn nhầm người Khi nhìn thấy người thợ đồ gốm với những vết sẹo trên người anh ta, nhà vua cứ nghĩ hắn là một tên lính phi thường bèn đưa vào cung mà phong hầu, chức tước Thế nhưng chỉ đến khi đất nước có giặc xâm lược nhà vua mới nhận ra rằng đó chỉ là một tên thợ đồ gốm chẳng có tài gì, nhà vua đành phải cử người khác ra trận Qua đây có thể rút ra bài học, không nên nhìn bề ngoài mà đánh giá một con người

Như vậy các nhân vật thuộc tầng lớp cai trị được tác giả xây dựng với những đặc điểm khác nhau từ nhà vua, hoàng tử, đến quan xử kiện, người Balamon Bên cạnh những phẩm chất tốt đẹp như anh minh, tốt bụng, tài giỏi, yêu thương người khác thì các nhân vật còn tồn tại những nhược điểm vẫn thường thấy ở tầng lớp cai trị Các truyện cổ khác thường có cái nhìn phiến diện về tầng lớp cai trị, phê phán lên án họ Truyện cổ dân gian Ấn Độ có cái nhìn khách quan và công bằng hơn, ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp và phê phán những thói hư tật xấu Các nhân vật được xây dựng như vậy nhằm thể hiện ước mơ của nhân dân lao động về một vương triều ổn định phát triển, nhân dân được ấm no hạnh phúc

1.3.2 Nhân vật thuộc tầng lớp thương nhân

Những người lái buôn xuất hiện với tần xuất mười lần trong tập truyện

hiện lên là những người rất thông minh, mưu trí Trong truyện Người lái buôn

và chàng cưỡi ngựa, người lái buôn có một con ngựa bất kham, khi thấy có

một người buộc ngựa ngay bên cạnh con ngựa của mình liền cảnh báo người cưỡi ngựa không nên để con ngựa của mình gần con ngựa của người lái buôn nếu không sẽ có tai vạ Người cưỡi ngựa không nghe, cứ điềm đĩnh ngồi bên cạnh người lái buôn, giả điếc không trả lời Chỉ đến khi con ngựa của người lái buôn co chân đá con ngựa của người kia thủng cả bụng rồi lăn ra chết người kia mới lên tiếng chửi mắng rồi bắt đền Người kia kiện người lái buôn, trước mặt quan xử án người lái buôn giả câm không nói Người kia cãi lại quan tòa chính gã lái buôn đã nói với anh ta “Con ngựa này bất kham, đừng buộc ngựa của anh cạnh nó” hắn giả vờ đấy [2;219] Qua đây thấy được sự ngốc nghếch của người cưỡi ngựa vì chính câu nói đó của anh ta trước quan

xử tội là bằng chứng người lái buôn vô tội, người lái buôn được tha Người lái buôn rất thông minh nhanh trí giải nguy cho mình và đối phó với tên cưỡi ngựa ngang ngược

Trong truyện Người lái buôn được của, người lái buôn rất giàu có nhưng

lại hiếm hoi không có con cái Nghĩ mình làm giàu không chính đáng trời phạt nên đã đem tất cả của mình phân phát cho người nghèo đến mức người lái buôn không còn gì cả Thấy vậy hồn hạnh phúc đến báo mộng cho người lái buôn biết sẽ giả làm người tu sĩ vào sáng mai, hãy lấy gậy đánh chết ta sẽ được rất nhiều vàng Ngày hôm sau người lái buôn làm như hồn hạnh phúc báo mộng và kết quả đúng như vậy Người thợ cạo ở bên cạnh đã chứng kiến hành động của người lái buôn tham lam học làm theo, nhưng kết quả thì ngược lại không những không được vàng mà bị trói lại đưa đến quan phủ Quan xử án nghe đầu đuôi câu chuyện từ tên thợ cạo và cho gọi người lái buôn Người lái buôn đã rất mưu trí trả lời câu hỏi của quan xử kiện, tìm lí do

để mình không bị kết tội

Người lái buôn trong các truyện dân gian được xây dựng với hình ảnh là những gian thương, gian xảo lắm mánh khóe trục lợi,lừa gạt người khác… Khác với những đặc điểm ấy hình ảnh người lái buôn trong tập truyện hiện lên với những đặc điểm tính cách rất thông minh, mưu trí, ứng phó rất tài tình

khi gặp những tình huống khó khăn

1.3.3 Nhân vật thuộc tầng lớp nhân dân lao động

Nhân dân lao động, đặc biệt những người thuộc tầng lớp cùng đinh thường đóng vai trò quan trọng trong truyện cổ Chính vì vậy theo kết quả khảo sát số lượng nhân vật thuộc tầng lớp bình dân trong tập truyện chiếm số lượng lớn 48 nhân vật trên tổng số 90 nhân vật Qua mỗi câu chuyện, người đọc rút ra bài học xử thế trong xã hội giữa bạn bè, anh em

Nhân dân lao động trong truyện bao gồm nhiều thành phần như thợ nề, thợ mộc, thợ dệt, thợ may, thợ đồ gốm, thợ cạo, người nông dân Trước hết

họ xuất hiện với những phẩm chất tốt đẹp là những người thông minh, giàu trí tuệ, cần mẫn, tháo vát

Trong truyện Người thợ kim hoàn, thợ mộc, thợ may và tu sĩ, những nhân vật được tác giả miêu tả là những người thợ lành nghề, chăm chỉ cần cù Cả

bốn người cùng góp phần tạo ra một cô gái xinh đẹp làm bằng gỗ, được tu sĩ làm lễ và trở thành một cô gái xinh đẹp tuyệt trần Cả bốn người đều muốn lấy cô gái làm vợ tranh giành nhau mà không phân xử được Chỉ khi họ đến cây cổ thụ còn gọi là cây xử án, bỗng thân cây nứt ra, người thiếu nữ chui vào thân cây và từ cây vọng ra tiếng nói: “Chắc các ngươi đã từng nghe câu ngạn ngữ này: Mọi vật đều trở về với nguồn gốc của nó”[2;171] Đây là cách giải thích có tính biện chứng triết học, ý nghĩa của truyện mang tính triết lí rất cao Mọi vật dù có biến đổi như thế nào, có thay đổi ra sao nhưng cuối cùng thì vẫn quay trở về với nguồn gốc ban đầu của nó

Hoàn cảnh nghèo khổ của người lao động sống trong xã hội phong kiến được miêu tả rất sâu sắc và cảm động Tiêu biểu là người thợ Dari trong

truyện Người thợ dệt không may, mặc dù Dari có tài nhưng chàng vẫn phải

sống nghèo khổ Dari quyết dời đô thành của mình đi đến đô thành khác để làm ăn khi nào có nhiều tiền thì mới trở về Nhưng khi kiếm được nhiều tiền quay trở về nhà cả hai lần Dari đều bị cướp ở quán trọ, trở về nhà mà không

có tiền Dari có số phận thật thảm thương, một người người thợ dệt cần cù, chăm chỉ, tay thợ lành nghề nhưng lại không sống được bằng nghề của mình

trong khi những người khác làm cùng nghề thì lại rất giàu có Khi Dari kiếm được tiền thì lại bị cướp mất Truyện đã phản ánh cuộc sống nghèo khổ của người dân lao động, bên cạnh đó còn cho thấy một hiện thực xã hội phong kiến bất ổn người dân khốn khổ với nạn trộm cướp

Người thuộc tầng lớp bình dân còn xuất hiện với phẩm chất trung thành,

dũng cảm đó là người lính trong truyện Người lính thị vệ và vua xứ Tabarixta

Người lính thị vệ đến xin được nguyện suốt đời trung thành với thánh thượng Người lính thị vệ hết lòng canh gác hoàng cung, đêm nào cũng túc trực chỉ mong được gặp nhà vua, trong lòng mừng khôn xiết Khi gặp vía của nhà vua, biết được vía của nhà vua sắp rời xa và nhà vua sắp đến ngày tận thế Vía của nhà vua gia điều kiện nếu người lính thị vệ nộp đứa con trai để thí mạng cho nhà vua thì nhà vua sẽ được hưởng thọ dài lâu Người lính thị vệ đồng ý về nói với người con trai Người con trai đồng ý sẵn sàng làm tất cả vì nhà vua,

vì đất nước Người lính đành gạt nước mắt dẫn đứa con trai đi gặp vía nhà vua Cảm động trước tấm lòng cả người lính thị vệ đức thượng đế đã cho vía nhà vua được ở lại, nhà vua được hưởng thọ dài lâu và người lính thị vệ không mất con Người lính vô cùng vui mừng đem câu chuyện bẩm báo với nhà vua nhưng không ngờ nhà vua đã chứng kiến hết câu chuyện Cảm động trước tấm lòng của cha con người lính nhà vua đã truyền lại ngôi báu cho người lính

Bên cạnh những phẩm chất tốt đẹp các nhân vật thuộc tầng lớp bình còn xuất hiện với những thói hư, tật xấu đó là sự ích kỷ, tham lam, phản trắc Người thợ kim hoàn xuất hiện ba lần trong tập truyện thì hai lần bộc lộ bản

chất tham lam, xảo quyệt của mình Truyện Người thợ kim hoàn và người thợ

mộc, hai người chơi rất thân với nhau đến nỗi ai nhìn vào cứ tưởng họ là anh

em ruột Đôi bạn rủ nhau đánh cắp được pho tượng vàng, hẹn nhau đem chôn

để chờ dịp chia đôi Anh thợ kim hoàn nổi máu tham nửa đêm ra đào trộm rồi

vu oan cho anh thợ mộc đã đánh cắp trước Người thợ mộc hiểu được lòng nham hiểu của gã thợ kim hoàn bèn lặng lẽ lấy gỗ tạc tượng một người giống hệt gã thợ kim hoàn Người thợ mộc cho tượng mặc quần áo và nhét đầy thức

ăn vào tay áo của tượng rồi thả hai con gấu đang đói quấn quýt bên pho tượng

lục lọi thức ăn Tiếp đó anh thợ mộc mời gia đình anh thợ kim hoàn đến nhà chơi Sau đó anh thợ mộc đem giấu hai đứa con của anh thợ kim hoàn lại thả con gấu ra và hô hoán lên rằng hai đứa trẻ đã biến thành gấu Thấy chuyện lạ đời người thợ mộc và người thợ kim hoàn cãi nhau rồi đưa nhau ra tòa Trong lúc quan tòa chưa biết phải phân xử thế nào người thợ mộc đã đưa ra bằng chứng một cuốn sách viết về con người có thể hóa thành vật Hơn nữa khi thả hai con gấu ra chúng quấn quýt lấy thợ kim hoàn tìm thức ăn Lúc này người thợ kim hoàn đành nhận mình thua kiện và thụp lạy người thợ mộc mà van xin Người thợ kim hoàn lập tức về nhà lấy một nửa pho tượng vàng trả cho người thợ mộc Câu chuyện là một bài học xử thế với bạn bè, những người phản bội bạn bè sẽ không không nhận được kết cục tốt Thông qua câu chuyện tác giả dân gian gửi gắm quan niệm quy luật luân hồi, luật nhân quả của đạo phật để khuyên răn con người phải ăn ở thật thà, nếu có ác tâm thì sẽ

bị ác báo

Trong truyện Bốn người bạn, đang rất giàu có bỗng nhiên bị sa sút khánh

kiệt bốn người bạn rủ nhau đến gặp nhà hiền triết Nhà hiền triết động lòng thương cho bốn người quả bóng thần và dặn hễ quả bóng của ai lăn xuống đất thì đào đúng chỗ ấy được gì thì lấy nấy Ba người bạn làm theo lời người hiền triết nói lần lượt được đồng, bạc, vàng khuyên người thứ tư ở lại cùng lấy nhưng người bạn thứ tư không muốn, muốn tìm thứ quý giá nhất là kim cương Khi quả bóng thứ tư rơi xuống thì còn lại toàn là sắt, người thứ tư tiếc, hối hận quay trở về tìm bạn thì các bạn đã không còn ở chỗ cũ Qua câu truyện ta rút ra được bài học phải nghe những điều hay lẽ phải nếu không sẽ phải hối hận trong lòng, sống bằng lòng với những gì mà mình có không nên tham lam, được voi đòi tiên

Những người thuộc tầng lớp bình dân được tác giả dân gian miêu tả với nhiều đặc điểm tính cách khác nhau Tác giả dân gian đã phê phán những thói hư tật xấu của con người, tham lam, bội nghĩa Đồng thời ca ngợi sự thông minh, khéo léo, mưu trí, trung thành của họ Mỗi câu chuyện ẩn dụ rất nhiều ý nghĩa, triết lí, bài học luân lí và xử thế có tác dụng răn đe và giáo dục người đọc

1.4 Xét từ góc độ giới tính

Trong quá trình khảo sát chúng tôi thấy rằng số lượng nhân vật nam khá lớn chiếm 70/ 90 nhân vật, nhân vật nữ chỉ chiếm 20/90 nhân vật, tuy chiếm số nhỏ nhưng nhân vật nữ có những đặc điểm riêng biệt, rất nổi bật Nhân vật nữ có vai trò rất quan trọng trong tập truyện không thể lẫn với các nhân vật khác Bởi vậy, chúng tôi phân tích và tìm hiểu các nhân vật nữ trong tập truyện.Trong xã hội Ấn Độ cổ đại người phụ nữ không được coi trọng, họ phải sống trong những quy định hà khắc của lễ giáo phong kiến Người phụ nữ dường như bị coi là thấp kém hơn so với nam giới Tuy nhiên trong văn học người phụ nữ rất được quan tâm và coi trọng, người phụ nữ đã trở thành cảm hứng sáng tác của các nhà nhà văn Trong bộ sử thi vĩ đại

Ramayana người phụ nữ với vai trò là yếu tố phụ nhưng tác dụng làm nổi

bật phẩm chất tốt đẹp tài năng của người anh hùng Nhân vật Xita xuất hiện

trong sử thi Ramayana là một người phụ nữ đức hạnh, thủy chung, dám đấu

tranh để bảo vệ tình yêu và hạnh phúc Xita được xem là hình mẫu người phụ nữ lí tưởng của người Ấn Độ cổ đại

Khác với nhân vật nữ trong sử thi, các nhân vật nữ xuất hiện trong tập truyện mang nhiều đặc điểm tính cách khác nhau Trước hết, nhân vật nữ

trong tập Truyện con vẹt là những người thông minh, mưu trí, bản lĩnh

Những nhân vật nữ trong truyện Người đàn bà và con hổ là người thông

minh, khôn khéo nên đã thoát nạn Người đàn bà vì xấc láo với chồng mà bị đánh cho một trận, sau đó cô ta mang hai đứa con trai bỏ nhà vào rừng Gặp

hổ trong rừng người đàn bà hồn vía rụng rời, nghĩ nếu thoát được hổ sẽ nghe lời chồng mà không bỏ đi nữa Người đàn bà nghĩ ra một mưu kế đánh lừa hổ

có một mãnh hổ cực kỳ to lớn đến nỗi mọi vật trên thế gian đều khiếp sợ Người đàn bà nói với hổ phải chạy nhanh lên nếu không con hổ kia xé tan xác

nó ra khiến nó khiếp sợ phải bỏ chạy vào rừng, thế là người đàn bà được bình

yên vô sự

Trong truyện Người vợ lính làm bẽ mặt con đại thần người vợ lính rất

khéo léo, mưu trí và thông minh nên đã giữ được thanh danh của mình và làm

bẽ mặt con quan đại thần Con quan đại thần đã dùng rất nhiều cách sai người đến đô thành người vợ lính đang ở tìm cách dụ dỗ, chung chạ với người vợ lính Khi người vợ lính không còn chung thủy với chồng thì bó hoa trên tay anh tay có bị héo hay không Thế nhưng con quan đại thần không thực hiện được mục đích của mình bởi vợ lính là người rất thông minh và chung thủy

Bó hoa trên tay người lính vẫn tươi, còn hai tên tùy tùng của con quan đại thần thì bị người vợ lính nhốt vào hầm Mời con quan đại thần đến mở tiệc tiếp đãi cho hai tên tùy tùng bị người vợ nhốt cải trang hầu hạ Con quan đại thần nhận ra hai tên tùy tùng của mình, nghe người vợ lính nói lấy làm xấu

hổ, xin lỗi vợ chồng người lính

Truyện Cô gái đẹp và ba chàng trai tài giỏi lại mang đến một ý nghĩa rất

mới mẻ Ở Kabun có một người lái buôn rất giàu có, ông ta có một cô con gái tên là Đôhơra Tất cả những người trong kinh thành đều muốn cưới nàng làm

vợ nhưng nàng không ưng ai và muốn lấy một người tài giỏi nhất làm chồng

Có ba chàng trai học rộng tài cao muốn lấy nàng làm vợ, khi nàng bị bắt cóc

ba chàng trai đã thể hiện tài năng của mình để cứu nàng Người thứ nhất chỉ

ra chỗ nàng bị bắt cóc, người thứ hai đẽo một con ngựa phi phàm và giao cho người thứ ba, chàng thiện xạ nhảy phắt lên lưng ngựa rồi bắn chết con yêu tinh giải cứu nàng về Cuối cùng nàng quyết định lấy người thứ ba, chàng thiện xạ đã không tiếc thân mình vào nơi nguy hiểm để cứu mình.Việc lựa chọn chàng trai nào đã thử trí thông minh của cô gái, và quyết định của nàng rất sáng suốt Câu chuyện trên là một motip thường thấy trong các truyện dân gian, các chàng trai phải vượt qua thử thách để người con gái xinh đẹp chọn làm chồng Theo quan niệm của người Ấn Độ cổ đại người phụ nữ phải sống phụ thuộc vào người chồng, chính vì vậy nếu người phụ nữ lựa chọn được người tài giỏi và thương yêu mình thì người phụ nữ sẽ được hạnh phúc

Bên cạnh những phẩm chất tốt đẹp, người phụ nữ cũng được miêu tả với những đặc điểm hết sức đời thường, thậm chí đáng ghét với những thói tật xấu xa Hudaxta là nhân vật chính trong tập truyện được tác giả dân gian xây dựng với đặc điểm tính cách lẳng lơ Nàng là một cô gái rất xinh đẹp nàng là vợ của Manium một chàng hoàng tử thông minh và tài giỏi Hai

người lấy nhau không được bao lâu thì Manium dời khỏi đô thành đi chu du thiên hạ, muốn đến một đô thành mới Trước lúc đi Manium có dặn vợ ở nhà nếu muốn làm việc gì thì hãy hỏi ý kiến của con vẹt và sáo, chúng nói điều

gì cũng phải coi là lẽ phải và nghe lời chúng Hudaxta ở nhà than khóc mấy tháng trời ngày chẳng buồn ăn, đêm chẳng buồn ngủ Một hôm Hudaxta phải lòng một vị công tử nghe những lời của mụ mối nàng bằng lòng gặp mặt chàng công tử và đến hỏi vẹt và sáo như lời chồng mình đã dặn dò Sáo nổi giận quát mắng nàng, nghe xong Hudaxta tóm lấy cổ sáo bẻ quặt cổ rồi lôi ra khỏi lồng khiến sáo chết Hudaxta tức giận đến chỗ con vẹt, lúc này khi thấy tình cảnh của sáo vẹt đã khôn khéo giữ chân Hudaxta ở nhà bằng những câu chuyện kể của mình

Cuối cùng khi Manium trở về nghe con vẹt kể lại sự tình chàng đã trừng phạt vợ của mình Bởi lẽ Hudaxta là một người vợ không chung thủy với chồng, trong lúc Manium đi vắng luôn muốn ra khỏi nhà để hẹn hò cùng chàng công tử kia thế nhưng nhờ mưu kế của con vẹt mà nàng không thực hiện được ý định của mình Hơn nữa trong xã hội Ấn Độ lúc bấy giờ rất coi trọng sự chung thủy của người phụ nữ, không chấp nhận người phụ nữ hai lòng chính vì vậy nên sự trừng phạt của Manium là rút gươm đâm chết Hudaxta là điều tất yếu

Cách miêu tả tính cách, hành động nhân vật rất hợp lí, tự nhiên xuyên suốt từ đầu đến cuối truyện Khác với Hudaxta, nhân vật Sêheharat (Trong tác

phẩm Nghìn lẻ một đêm) là con gái của tể tướng vì bất mãn với hành động của

tên hoàng đế bạo tàn là cứ mỗi đêm bắt một cô gái trinh đến hầu hạ mình rồi sáng ngày hôm sau ra lệnh giết chết cô gái Vì vậy nàng đã xin cha vào cung thu hút sự chú ý của nhà vua bằng sự thông minh, mưu trí của mình cứ mỗi đêm kể cho nhà vua nghe một câu chuyện còn dở dang Với lối kể rất thông minh, lôi cuốn, dí dỏm nhà vua đã chìm đắm trong thế giới những câu chuyện

kể đầy li lì, hấp dẫn của nàng Nàng là vị cứu tinh của biết bao nhiêu cô gái đang đứng trước ngưỡng cửa của tử thần Như vậy có thể thấy hai truyện

Nghìn lẻ một đêm và Truyện con vẹt nhân vật Sêheharat và Hudaxta là hai

nhân vật chính nhưng lại được miêu tả ở hai thái cực khác nhau Hudaxta thì

bị trừng phải bởi sự không chung thủy với chồng còn Sêherazat lại được ca ngợi bởi sự thông minh, mưu trí, hành động của nàng đã cứu được rất nhiều

cô gái không phải vào cung đối diện với tử thần

Các nhân vật nữ còn có đặc điểm tính cách mưu kế gian xảo, lẳng lơ

không chung thủy Nhân vật vợ người nông dân trong truyện Mưu kế của

người vợ nông dân, lẳng lơ đi ngủ với người đàn ông khác bị bố chồng bắt

gặp, người bố chồng lấy chiếc vòng ở chân làm bằng chứng Sau khi tỉnh dậy, người vợ nông dân nghĩ ra mưu kế khôn khéo để không bị bẽ mặt và thoát tội

không chung thủy với chồng Truyện Con gái lão lái buôn và mưu chó rừng

con gái lão lái buôn bỏ chồng đi theo một người đàn ông khác nhưng không may bị lừa hết tiền bạc, trang sức nhưng may nhờ có mưu chó rừng mà trở về nhà mà không ai nghĩ xấu về cô ta cả Người vợ lẳng lơ, khôn khéo đánh lừa

chồng trong truyện Gói đường hay gói cát Người vợ đi mua đường, thấy ông

chủ quán đường tán tỉnh khiến cô ta bùi tai thú vị, họ bông đùa cợt nhả nhau rồi ông chủ quán đường dẫn khách vào nhà Trong lúc ấy chẳng may cô ta bị đánh tráo gói đường thành gói cát Đến khi người chồng hỏi tại sao không có đường mà chỉ toàn cát người vợ đã khôn khéo biện minh, nói dối người chồng khiến người chồng không những không giận mà còn âu yếm vợ hơn

Như vậy tác giả dân gian đã xây dựng hình ảnh người phụ nữ rất chân thực, gần gũi Bên cạnh những người phụ nữ thông minh, bản lĩnh, thủy chung cũng không thiếu những người phụ nữ lẳng lơ, mưu kế gian xảo Sở dĩ tác giả xây dựng hình ảnh người phụ nữ như vậy bởi theo quan niệm của người Ấn Độ cổ đại người phụ nữ phải sống theo trách nhiệm và bổn phận của mình Người phụ nữ ngoài chồng của mình thì không được đụng chạm và gặp gỡ người đàn ông khác nếu bị bắt gặp sẽ bị bẽ mặt và bị trừng phạt rất nặng Xây dựng hình ảnh người phụ nữ lẳng lơ không chung thủy đã làm nền, nổi bật cho hình ảnh người phụ nữ thông minh mưu trí, đồng thời cũng là một bài học cho những người phụ nữ khác trong xã hội

Tóm lại các nhân vật là con người đã được tác giả dân gian xây dựng với nhiều đặc điểm khác nhau theo từng tiểu loại tạo nên thế giới nhân vật rất đa

dạng Mỗi câu chuyện về các nhân vật đã để lại những bài học sâu sắc cho người đọc đó là bài học về luân lí đạo đức, bài học xử thế giữa con người …

1.5 Xét theo đặc điểm thể loại truyện ngụ ngôn về loài vật

Truyện ngụ ngôn về loài vật, các con vật thường được miêu tả với bản chất, những đặc điểm của riêng nó Các loài vật thường ít được miêu tả hình dáng, giả dân gian tập chung miêu tả hành động Đặc điểm chung trong truyện thường lấy con vật to khỏe, hung dữ làm kẻ mạnh, những con vật nhỏ bé, hiền lành là kẻ yếu nhưng lại rất thông minh mưu trí Thế giới loài vật được xây dựng theo tưởng tượng của con người dùng làm tượng trưng, ám chỉ Những con vật được xây dựng theo những đặc tính của nó, ví dụ như rắn độc ác, cáo ranh mãnh, …

1.5.1 Con vật thông minh

Ở Ấn Độ vẹt rất được yêu quý, vì nó đã giúp ích cho con người trong

công việc đồng áng, không những vậy nó còn là một quản gia trung thành khi chủ vắng nhà Vẹt được xem như một người bạn thân thiết và gần gũi của người Ấn Độ Chính vì vậy, vẹt đã trở thành hình tượng rất quen thuộc trong các tác phẩm dân gian Trong tập truyện, vẹt là nhân vật chính, con vật xuất hiện từ đầu đến cuối tác phẩm và đóng vai trò là người kể chuyện Hơn nữa

những câu chuyện mà vẹt kể liên quan đến đồng loại là bốn truyện (Maimun

ra đời lấy Hudaxta, Gã lái buôn Farubec và con vẹt, Con vẹt không trung thành của vua Alimsắc, Hudaxta phải lòng một công tử và mưu kế của con vẹt) Vẹt là con vật rất thông minh và nhanh trí Vẹt đã giúp Manium bán

được quế cho người lái buôn với giá cao, được chàng hoàng tử yêu quý hơn

cả bản thân mình Khi vợ chàng là Hudaxta có ý lẳng lơ, phải lòng một chàng công tử khác, nàng ta ra hỏi con sáo bị mắng cho một trận vì quá tức giận nên

đã giết chết sáo Chứng kiến tình cảnh đáng thương của con sáo, vẹt nghĩ nếu

“mình không cho cô ta đi hoặc đuôi co với cô ta thì sẽ phải thí mạng như con sáo chứ chẳng chơi”[2;139] Vẹt nghĩ ra mưu kế khôn khéo giữ chân Hudaxta

ở nhà bằng những câu chuyện kể của mình Khi vẹt vừa kể xong câu chuyện thì trời vừa sáng và Hudaxta không thể đi gặp chàng hoàng tử kia được nữa Vẹt đã rất thông minh, khôn khéo dẫn những câu chuyện của mình,