giáo án bài lực ma sát

III - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Hoạt động 1 ...phút: Kiểm tra bài cũ - Nêu câu hỏi - Nhận xét câu trả lời và cho điểm - Yêu cầu HS cho một vài ứng dụng của lực đàn hồi - Nhận xét câu

Trang 1

Bài 20 LỰC MA SÁT

I - MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Hiểu được những đặc điểm của lực ma sát trượt và ma sát nghỉ

- Viết được biểu thức của lực ma sát trượt và ma sát nghỉ

2 Kỹ năng

Biết vận dụng các biểu thức để giải thích các hiện tượng thực tế có liên quan tới

ma sát và giải các bài tập

II - CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

Chuẩn bị các thí nghiệm ở hình H 20.1, H 20.2 SGK; một vài loại ổ bi

2 Học sinh

Ôn lại kiến thức về lực

3 Gợi ý ứng dụng CNTT

- Chuẩn bị một số câu hỏi trắc nghiệm có liên quan tới lực ma sát

- Chuẩn bị một số đoạn video về tác dụng của lực ma sát

III - TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1 ( phút): Kiểm tra bài cũ

- Nêu câu hỏi

- Nhận xét câu trả lời và cho điểm

- Yêu cầu HS cho một vài ứng dụng

của lực đàn hồi

- Nhận xét câu trả lời

- Trả lời câu hỏi: Thế nào là lực đàn hồi? Điều kiện xuất hiện lực đàn hồi?

- Phát biểu định luật Húc

- Ứng dụng của lực đàn hồi

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu về 3 loại lực ma sát: nghỉ, trượt, lăn và điều kiện xuất hiện của chúng.

Hoạt động của GV Hoạt động của học

sinh

Nội Dung

- Yêu cầu HS quan

sát hình ảnh mô tả

chuyển động của

băng chuyền trên

bến than Cửa Ông

- Gợi ý lực đã giữ

cho than trên băng

chuyển động

- Yêu cầu HS đọc

phần 1 SGK

- Nêu câu hỏi C1

SGK

- Nhận xét câu trả

lời

- Xem tranh trong SGK Giải thích tác dụng của băng chuyền vận chuyển than

- Đọc SGK, phần 1

- Trả lời câu hỏi C1

1 Lực ma sát trượt

* Điều kiện xuất hiện: khi một vật chuyển động trượt trên bề mặt của một vật khác thì bề mặt tác dụng lên vật (ở chổ tiếp xúc) một lực ma sát trượt cản trở chuyển động của vật trên bề mặt vật đó

* Đặc điểm của lực ma sát trượt:

- Lực ma sát trượt tác dụng lên một vật luôn cùng phương và ngược chiều với vận tốc tương đối của vật ấy đối với vật kia

- Độ lớn cuả lực ma sát trượt không phụ thuộc vào diện tích mặt tiếp xúc, không phụ thuộc vào tốc độ của vật

mà chỉ phụ thuộc vào tính chất của các mặt tiếp xúc (có nhẩn hay không, làm bằng vật liêu gì)

- Lực ma sát trượt tỉ lệ với áp lực N:

N

Fmst t

* Hệ số ma st trượt:

- Hệ số tỉ lệ t gọi là hệ số ma sát

Trang 2

phần 2 SGK

- Nêu câu hỏi C2

SGK

lời

- Yêu cầu HS quan

sát bảng hệ số ma

sát và cho nhận

xét

phần 3 SGK

- Nêu câu hỏi so

sánh giữa ma sát

trượt và ma sát lăn

lời

- Xem bảng hệ số

ma sát trong SGK, rút ra nhận xét

- Đọc SGK phần 3,

so sánh giữa ma sát trượt và ma sát lăn

trượt t không có đơn vị

- Hệ số ma sát trượt phụ thuộc vào tính chất của các mặt tiếp xúc

2 Lực ma sát nghỉ

* Điều kiện xuất hiện: Lực ma sát nghỉ chỉ xuất hiện khi có ngoại lực tác dụng lên vật Ngoại lực này có xu hướng làm cho vật chuyển động nhưng chưa đủ thắng lực ma sát

* Đăc điểm của lực ma sát nghỉ

- Giá cuả Fmsn luôn nằm trong mặt phẳng tiếp xúc giữa hai vật

- Fmsn ngược chiều với ngoại lực tác dụng vào vật

- Lực ma sát nghỉ luôn cân băng với ngoại lực tác dụng lên vật Độ lớn lực

ma sát nghỉ tỷ lệ với áp lực vuông góc

N của vật lên bề mặt (hoặc phản lực pháp tuyến tác dụng lên vật)

N

Fmsn n Với n: hệ số ma sát nghỉ, nó không

có đơn vị n phụ thuộc vào nhiều yếu

tố như bản chất của hai mặt tiếp xúc, các điều kiện về bề mặt Trong những điều kiện không cần độ chính xác cao,

có thể lấy n t

3 Lực ma sát lăn

* Điều kiện xuất hiện: Lực ma sát lăn xuất hiện khi một vật lăn trên bề mặt vật khác và cản trở chuyển động của vật

* Đặc điểm: Lực ma sát lăn củng tỷ lệ với áp lực N giống như lực ma sát trượt, nhưng hệ số ma sát lăn nhỏ hơn rất nhiều so với hệ số ma sát trượt

Hoạt động 3 ( phút): Vai trò của ma sát trong đời sống

- Yêu cầu HS đọc SGK

- Nêu câu hỏi yêu cầu HS lấy các ví dụ

thực tế có liên quan tới 3 loại lực ma

sát, ma sát có lợi, ma sát có hại

- Nhận xét các câu trả lời của HS

- Lấy các ví dụ về lực ma sát

- Xem hình H 20.3, cho ý kiến nhận xét

Hoạt động 4 ( phút): Vận dụng, củng cố

- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 1 đến 8

trong SGK

- Nhận xét câu trả lời của HS

- Trả lời câu hỏi trắc nghiệm theo nội dung câu 1 - 8 (SGK)

- Giải bài tập 1 SGK

Trang 3

- Nêu bài tập 1 SGK

- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy

- Trình bày câu trả lời

- Ghi tóm tắt các kiến thức cơ bản:

Điều kiện xuất hiện 3 loại lực ma sát và tác dụng của chúng, vai trò của lực ma sát trong đời sống

Hoạt động 5 ( phút): Hướng dẫn về nhà

- Nêu câu hỏi và bài tập về nhà

- Yêu cầu: HS chuẩn bị bài sau

- Ghi câu hỏi và bài tập về nhà

- Những sự chuẩn bị cho bài sau

IV.Rút kinh nghiệm:

Tiết 23 Bài 17 LỰC HẤP DẪN

I -MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Hiểu được rằng tác dụng hấp dẫn là một đặc điểm của mọi vật trong tự nhiên

- Nắm được biểu thức, đặc điểm của lực hấp dẫn, trọng lực

2 Kỹ năng:HS biết vận dụng các biểu thức để giải các bài toán đơn giản

II -CHUẨN BỊ

1 Giáo viên

- Chuẩn bị một số câu hỏi trắc nghiệm cho phần kiểm tra bài cũ và củng cố

- Một số tranh về hệ mặt trời

2 Học sinh:Ôn tập kiến thức về sự rơi tự do

3 Gợi ý ứng dụng CNTT

- Chuẩn bị một số câu hỏi trắc nghiệm có liên quan tới lực hấp dẫn

- Chuẩn bị một số video về tác dụng của lực hấp dẫn, đặc biệt là các đoạn phim về chuyển động của hệ mặt trời, về chuyển động của vũ trụ

III -TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1 ( phút): Kiểm tra bài cũ

- Nêu câu hỏi về đặc điểm của sự

rơi tự do

- Nhận xét câu trả lời và cho điểm

- Suy nghĩ, nhớ lại các đặc điểm của sự rơi tự do

- Trình bày câu trả lời

Hoạt động 2 ( phút): Tìm hiểu nội dung định luật vạn vật hấp dẫn, biểu thức của gia tốc rơi tự do.

Trang 4

- Yêu cầu HS quan sát các

video, hoặc hình dung các

chuyển động của các

hành tinh trong hệ mặt

trời

- Yêu cầu HS đọc SGK,

xem tranh

- Nêu câu hỏi yêu cầu HS

nêu hiểu biết của mình về

lực hấp dẫn

- Nêu câu hỏi C1 SGK

- Yêu cầu HS vận dụng

định luật vạn vật hấp dẫn

rút ra biểu thức gia tốc rơi

tự do

- Nhận xét câu trả lời của

HS

- Nêu câu hỏi C2 SGK

HS

- Quan sát, mô phỏng chuyển động của các hành tinh trong hệ mặt trời

- Xem hình H 17.1

- Đọc SGK phần 1, xem tranh trong SGK

- Phát biểu định luật vạn vật hấp dẫn

- Viết công thức (17.1)

- Đọc SGK phần 2

Trình bày ý kiến để đưa

ra biểu thức gia tốc rơi

tự do (17.3)

- Trả lời câu hỏi C2 SGK

1 Định luật vạn vật hấp dẫn:

- Lực hấp dẫn l lực hút giữa hai vật bất kỳ

- Định luật vạn vật hấp dẫn:

“Lực hấp dẫn giữa hai vật (coi như chất điểm) tỉ lệ thuận với tích của hai khối lượng của chúng và tỉ lệ nghịch với bình phương khoảng cách giữa chúng

2 2 1

r

m m G

F 

G = 6,67.10-11N.m2/kg2 : hằng

số hấp dẫn (như nhau cho mọi vật chất)

2 Trong lực là một trường hợp riêng của lực hấp dẫn

Trọng lực mà Trái Đất tác dụng lên vật chính là lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật đó Xét một vật có khối lượng m

ở độ cao h so với mặt đất Goi M, R lần lượt là khối lượng và bán kính của Trái Đất

Lực hấp dẫn giữa Trái Đất và vật m là: hd  2

h R

Mm G F



Trọng lực tác dụng lên vật:

mg

Với hd  2

h R

M G g F P







Khi vật ở gần mặt đất

2

R

GM g 0

Hoạt động 3 ( phút): Trường hấp dẫn, trường trọng lực.

sinh

Nội Dung

- Yêu cầu HS đọc SGK

- Nêu câu hỏi đánh giá

hiểu biết của HS về

trường hấp dẫn, trường

trọng lực, gia tốc trọng

trường

HS

- Đọc SGK phần 3

- Trình bày hiểu biết của mình về trường hấp dẫn, trường trọng lực, gia tốc trọng trường

3)Trường hấp dẫn, trường trọng lực.

- Xung quanh mỗi vật đều có môi trường hấp dẫn

- Trường hấp dẫn do trái đất gây ra gọi là trường trọng lực hay trọng trường

Hoạt động 4 ( phút): Vận dụng, củng cố

Trang 5

- Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi 1, 2, 3 và

4 trong SGK

- Nêu bài tập 1, 2 SGK

- Đánh giá, nhận xét kết quả giờ dạy

- Trả lời các câu hỏi 1-4 (SGK)

- Giải bài tập 1, 2 SGK

- trình bày đáp án

- Ghi tóm tắt các kiến thức cơ bản: Nội dung của định luật vạn vật hấp dẫn, biểu thức gia tốc rơi tự do