giáo án điện tử bài lực ma sát vật lý 8

- Khi bánh xe đang quay: + Nếu bóp nhẹ phanh thì má phanh ép sát lên vành bánh sinh ra lực ma sát trượt, ngăn cản chuyển động của vành bánh làm... C1: Ví dụ về lực ma sát lăn trong đời s

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN : TRẦN HỒ MINH LUYẾN

Năm học : 2018 - 2019

KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1: Thế nào là hai lực cân bằng? Cho ví dụ về vật chịu

+ Cùng phương nhưng ngược chiều

VD: Khối gỗ nằm trên bàn chịu tác dụng của trọng lực P và

phản lực Q của mặt bàn

Đặt khối gỗ nằm yên trên mặt bàn nằm, tác dụng lên khối

gỗ một lực đẩy có phương nằm ngang chiều hướng sang phải (hoặc sang trái) Quan sát hiện tượng Hãy giải thích vì sao?

Hiện tượng: khối gỗ chuyển động được một đoạn rồi dừng lại.

Giải thích: Vì có lực cản do mặt bàn tác dụng lên khối gỗ đã cản trở chuyển động của khối gỗ

I Khi nào có lực ma sát?

1 Lực ma sát là gì?

* Kết luận: Lực ma sát trượt sinh ra khi một vật trượt trên

bề mặt của vật khác

dừng lại

lực ma sát trượt chậm dần

C1? Hãy tìm ví dụ về lực ma sát trượt trong đời sống và kỹ thuật.

* Thí nghiệm:

2 Một số loại lực ma sát thường gặp

- Khi đàn thì có ma sát giữa dây cung ở

cần kéo của đàn violong với dây đàn

C1: Ví dụ về lực ma sát trượt trong đời sống và kĩ thuật.

- Khi bánh xe đang quay:

+ Nếu bóp nhẹ phanh thì má phanh ép

sát lên vành bánh sinh ra lực ma sát trượt,

ngăn cản chuyển động của vành bánh làm

* Kết luận: Lực ma sát lăn sinh ra khi một vật lăn trên bề

mặt của vật khác

dừng lại lực ma sát lăn chậm dần

C2? Hãy tìm ví dụ về lực ma sát lăn trong đời sống và kỹ

thuật.

*Thí nghiệm: Đặt hòn vi trên mặt bàn và dùng tay búng hòn bi.

2 Một số loại lực ma sát thường gặp

C1: Ví dụ về lực ma sát lăn trong đời sống và kĩ thuật.

- Xe chạy trên đường có ma sát

lăn giữa bánh xe và mặt đường

- Ma sát lăn sinh ra ở các viên bi đệm

giữa trục quay với ổ trục.

C3? Trường hợp nào có lực ma sát trượt? Trường hợp nào có lực ma sát lăn ở hình 6.1? Em có nhận xét gì về cường độ của lực

ma sát trượt và lực ma sát lăn?

- Hình 6.1 a, ba người cùng đẩy hòm trượt trên mặt sàn,

khi đó giữa sàn với hòm có ma sát trượt

- Hình 6.1 b, một người đẩy hòm nhẹ nhàng do có đệm

bánh xe, khi đó giữa sàn với hòm có ma sát lăn

Từ hai trường hợp trên, chứng tỏ độ lớn ma sát lăn rất nhỏ so với ma sát trượt

F k

F ms

2 Một số loại lực ma sát thường gặp

F k

F ms

* Nhận xét: Mặc dù có lực kéo tác dụng lên vật nhưng vật vẫn đứng yên, chứng tỏ giữa mặt bàn với vật có một lực cản Lực cản này cân bằng với lực kéo để giữ cho vật đứng yên Lực cản này gọi là lực ma sát nghỉ

C4? Tại sao trong thí nghiệm này, mặc dù có lực kéo tác dụng

lên vật nặng nhưng vật vẫn đứng yên?

Lưu ý: Khi tăng lực kéo thì số chỉ của lực kế tăng dần, vật vẫn đứng yên, chứng tỏ lực ma sát nghỉ tác dụng lên vật cũng có cường độ tăng dần theo lực tác dụng của vật cho đến khi vật bắt đầu trượt thì lực ma sát nghỉ được thay thế bởi lực ma sát trượt.

- Cường độ thay đổi tùy theo lực tác dụng lên vật.

- Lực ma sát nghỉ xuất hiện khi vật bị lực bên ngoài tác dụng vào nhưng chưa chuyển động và giữ cho vật không trượt hoặc lăn (ở trạng thái cân bằng)

C5? Hãy tìm ví dụ về lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật.

*Nhận xét:

2 Một số loại lực ma sát thường gặp

- Nhờ có ma sát nghỉ người ta mới

đi lại được, ma sát nghỉ giữ bàn

chân không bị trượt khi bước trên

mặt đường.

- Trong dây chuyền sản xuất của

nhiều nhà máy, các sản phẩm (như

bao xi măng, các linh kiện) di

chuyển cùng băng truyền tải nhờ

lực ma sát nghỉ.

C5? Hãy tìm ví dụ về lực ma sát nghỉ trong đời sống và kĩ thuật.

C6? Hãy nêu tác hại của lực ma sát và các biện pháp làm giảm

lực ma sát trong các trường hợp sau:

Biện pháp: Tra dầu mỡ

thường xuyên

Tác hại: Lực ma sát trượt của trục làm mòn trục và cản trở chuyển động quay của bánh xe

Biện pháp: Dùng bánh

xe để thay thế ma sát trượt bằng ma sát lăn

Tác hại: Lực ma sát

trượt giữa đĩa và xích

làm mòn xích, đĩa.

Biện pháp: Thay bằng trục quay có ổ bi, lực

ma sát giảm 20, 30 lần

so với khi chưa có ổ bi

Tác hại: Lực ma sát trượt cản trở chuyển động của thùng khi đẩy

C7? Hãy quan sát các trường hợp sau, nếu không có lực ma sát thì sẽ xảy ra hiện tượng gì? Hãy tìm cách tăng lực ma sát trong những trường hợp này.

Hiện tượng: Bảng trơn,

Que diêm trượt trên mặt sườn bao diêm không phát

I Khi nào có lực ma sát?

II Lực ma sát trong đời sống và sản xuất

III Vận dụng

C8? Giải thích các hiện tượng sau đây và cho biết trong các

hiện tượng này ma sát có ich hay có hại:

a Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã

b Ôtô đi trên đường đất mền dễ bị sa lầy

c Giày đi mãi đế bị mòn

d Mặt lốp ôtô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp

e Phải bôi nhựa thông vào dây cung ở cần kéo nhị (đàn cò)

C8? Giải thích các hiện tượng sau đây và cho biết trong các hiện

tượng này ma sát có ích hay có hại:

a Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã

Giải thích: Khi đi trên sàn đá hoa mới lau dễ bị ngã vì lực ma

sát nghỉ giữa sàn với chân người rất nhỏ Ma sát trong trường hợp này có ích

b Ôtô đi trên đường đất mền dễ bị sa lầy

Giải thích: khi đó lực ma sát giữa lốp xe và mặt đất quá nhỏ

làm bánh xe quay trượt tại chỗ, không chạy tới được Ma sát trong trường hợp này có ích

c Giày đi mãi đế bị mòn

Giải thích: Giày đi lâu do ma sát trượt giữa mặt đất và đế

giày làm đế bị mòn Ma sát trong trường hợp này có hại

• d Mặt lốp ôtô vận tải phải có khía sâu hơn mặt lốp xe đạp.

• Giải thích: Ôtô nặng nên mặt lốp sâu để tăng ma sát, tức

tăng độ bám của bánh xe với mặt đường Do đó khi chuyển động không làm xe bị trượt khi phanh xe để dừng lại Ma sát trong trường hợp nay có lợi

• e Phải bôi nhựa thông vào dây cung ở cần kéo nhị (đàn cò)

• Giải thích: để tăng ma sát giữa dây cung với dây đàn, nhờ

đó đàn sẽ kêu to hơn Ma sát trong trường hợp này có lợi

Sự khác nhau giữa trục bánh xe bò ngày xưa và trục bánh xe đạp ngày nay?

C9? Ổ bi có tác dụng gì? Tại sao việc phát minh ra ổ bi lại có ý nghĩa quan trọng đến sự phát triển của khoa hoc và công nghệ?

Trả lời

- Ổ bi có tác dụng làm giảm ma sát do thay ma sát trượt bằng

ma sát lăn của các viên bi.

- Nhờ sử dụng ổ bi đã giảm lực cản lên các vật chuyển động làm cho máy móc hoạt động dể dàng, hiệu quả cao góp phần thúc đẩy

sự phát triển của các ngành như động lực học, cơ khí, chế tạo máy…

Có thể em chưa biết

- Ma sát có ý nghĩa quan trọng trong thực tế Nó có thể có hại nhưng cũng có ích Do đó, ta cần biết cách làm giảm cũng như làm tăng ma sát Nhờ dầu mỡ bôi trơn, ma sát trượt giảm 8 đến

10 lần Tuy nhiên nhiều trường hợp lực ma sát vẫn còn lớn và cần

có giải pháp giảm lực này Để giảm ma sát người ta phát minh ra các ổ trục, ổ bi lăn, chúng có tác dụng giảm ma sát từ 20 đến 30 lần

- Hãy thử hình dung bỗng nhiên ma sát biến mất thì hiện tượng gì

sẽ xảy ra? Ta không đứng vững, cũng không ngồi được Sách vở,

đồ đạc rất khó nằm yên trên bàn Ta không cầm nổi vật gì trên tay

vì mọi cái đều trơn tuột Đinh rời khỏi tường Sợi không kết thành vải Người và động vật không đi lại được Xe không chạy được Vật nào đang chuyển động thì sẽ chuyển động mãi không dừng được

Câu1: Trường hợp nào sau đây lực xuất hiện không phải là lực ma sát?

A Lực xuất hiện khi lốp xe trượt trên mặt đường.

B Lực xuất hiện làm mòn đế giầy.

C Lực xuất hiện khi lò xo bị nén hay bị dãn.

D Lực xuất hiện giữa dây cuaroa với bánh xe truyền chuyển động.

Câu2: Cách nào sau đây giảm được ma sát?

A Tăng độ nhám của bề mặt tiếp xúc.

B Tăng lực ép lên mặt tiếp xúc.

C Tăng độ nhẵn giữa các mặt tiếp xúc.

D Tăng diện tích bề mặt tiếp xúc.

Câu3: Lực ma sát trượt xuất hiện trong trường hợp nào sau đây?

A Ma sát giữa các viên bi với ổ trục xe đạp, xe máy.

B Ma sát giữa cốc nước đăt trên mặt bàn với mặt bàn.

C Ma sát giữa lốp xe với mặt đường khi xe chuyển động.

D Ma sát giữa ma phanh với vành xe khi bóp nhẹ phanh.

Khoanh tròn chữ cái đứng trước câu trả lời ma em chon.

- Học thuộc phần ghi nhớ.

- Hệ thống lại kiến thức bài học bằng bản đồ tư duy.

- Làm bài tập trong sách bài tập.