Vì vậy, thầy cô giáo chưa đủ điều kiện đểtoàn tâm toàn ý phục vụ sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ.Nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ dạy – học trong nhà trường, người giáo viênkhông chỉ dừng lại ở
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những chủ nhân tương lai của đất nước, trong đó thầy cô giáo là người giữ vai trò chủ đạo trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh Trong sự nghiệp vinh quang ấy, chúng ta đều biết rằng: học sinh sẽ trực tiếp chịu sự ảnh hưởng từ nhân cách của các nhà sư phạm Đặc biệt là sự tác động sâu sắc từ nhân cách của các thầy cô giáo làm công tác chủ nhiệm lớp.
Do đó, trong đời làm nghề dạy học của mỗi giáo viên, việc tự trang bị cho mình một hành trang tri thức để khẳng định vị trí, uy tín của mình trên bục giảng luôn đòi hỏi người thầy phải tự lao động hết mình, say mê với nghề, không ngừng tự trau dồi , nâng cao trình độ chuyên môn, nghệp
vụ để đáp ứng với yêu cầu của đất nước trong thời kì đổi mới Song song với nhiệm vụ soạn giảng vốn đã là một công việc khá vất vả, khó khăn, thì có lẽ công tác chủ nhiệm lớp lại càng khó khăn vất vả hơn gấp nhiều lần, nó đòi hỏi người giáo viện chủ nhiệm phải đầu tư thời gian, công sức, trí tuệ với một lương tâm nghề nghiệp còn lớn hơn nhiều lần so với việc dạy học.
Mặc khác, mục tiêu giáo dục của nhà trường phổ thông là đào tạo những con người phát triển toàn diện, có khả năng thích ứng nhanh, nhạy với mọi yêu cầu của đất nước đang hội nhập trong giai đoạn hiện tại Vì vậy vấn đề đặt ra là xã hội đang cần có một lực lượng thế hệ trẻ vừa
“hồng”, vừa “ chuyên”, thực sự năng động, sáng tạo, tự chủ trong cuộc sống, trong công việc, trong ý thức đóng góp sức lực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam yêu dấu.
Để đáp ứng được những yêu cầu này, theo tôi việc rèn luyện ý thức tự giác cao trong mọi hoạt động ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường là một yếu tố vô cùng quan trọng Cho nên tôi chọn đề tài “ biện pháp trong công tác chủ nhiệm để góp phần nâng cao hiệu quảgiáo dục toàn diện cho học sinh năm học 2017-2018”
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc xây dựng nề nếp tự quản cho học sinh THCS ” để làm đề tài nghiên cứu.
2 Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng công tác chủ nhiệm lớp tại lớp 8B, TrườngTHCS Lương Thế Vinh Bản thân tôi đề xuất một số biện pháp trong công tác chủnhiệm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho học sinh năm học 2017-
2018
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu
Công tác chủ nhiệm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện cho họcsinh tại lớp 8B, Trường THCS Lương Thế Vinh
4 Giả thuyết khoa học
Giáo viên chủ nhiệm lớp có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc giáo dụcnhân cách cho học sinh Song, trong thực tế những năm gần đây, chưa có sự nghiêncứu đầy đủ để tạo ra sự định hướng thống nhất cho công tác giáo viên chủ nhiệmlớp ở trường THCS, vì vậy hiệu quả hoạt động của giáo viên chủ nhiệm lớp còn bịhạn chế Mặt khác dưới tác động của quy luật kinh tế thị trường, ngoài mặt tíchcực, còn ảnh hưởng tiêu cực như tính phức tạp của cơ chế mở tác động không nhỏ
Trang 2đến quá trình giáo dục ở nhà trường, gia đình và xã hội, chưa có chế độ, chính sáchthoả đáng đối với đội ngũ thầy cô giáo Vì vậy, thầy cô giáo chưa đủ điều kiện đểtoàn tâm toàn ý phục vụ sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ.
Nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ dạy – học trong nhà trường, người giáo viênkhông chỉ dừng lại ở khâu soạn giảng mà phải hoàn thành tốt công tác chủ nhiệm.Trong công tác chủ nhiệm, người giáo viên phải thực hiện một số nhiệm vụ dướinhiều lĩnh vực khác nhau: (nắm bắt tình hình, trao đổi thông tin, tác động đến đốitượng giáo dục … ) Xuất phát từ những đổi mới về xã hội và vai trò của giáo dụctrong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá và để đáp ứng được yêu cầu giáodục trong tình hình hiện nay Nếu có những biện pháp trong công tác chủ nhiệmlớp thật hiệu quả thì sẽ khắc phục được thực trạng, góp phần nâng cao hiệu quảgiáo dục toàn diện cho học sinh tại trường THCS Lương Thế Vinh nói chung vàlớp 8B nói riêng
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về vấn đề công tác chủ nhiệm ở TrườngTHCS
5.2 Nghiên cứu thực trạng công tác công tác chủ nhiệm lớp nâng cao hiệuquả giáo dục toàn diện cho học sinh tại lớp 8B-Trường THCS Lương Thế Vinh
5.3 Đề xuất một số biện pháp chủ nhiệm lớp nâng cao hiệu quả giáo dụctoàn diện cho học sinh tại lớp 8B-Trường THCS Lương Thế Vinh
6 Phạm vi nghiên cứu
6.1 Về nội dung: Biện pháp chủ nhiệm lớp nâng cao hiệu quả giáo dục toàn
diện cho học sinh tại lớp 8B-Trường THCS Lương Thế Vinh
6.2.Về thời gian: Từ đầu năm học 2017- 2018.
6.3 Về không gian: Học sinh lớp 8B-Trường THCS Lương Thế Vinh.
6.4 Về số lượng đối tượng và khách thể nghiên cứu
Nghiên cứu qua Phụ huynh học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp dưới, giáo
viên bộ môn, giáo viên Tổng phụ trách và học sinh lớp 8B-Trường THCS Lương
Thế Vinh
7 Phương pháp nghiên cứu
a) Phương pháp quan sát: Quan sát, khảo sát thực tế thu thập tư liệu có liên
quan đến đề tài nghiên cứu nhằm tìm ra biện pháp chủ nhiệm lớp nâng cao hiệuquả giáo dục toàn diện cho học sinh
b) Phương pháp nghiên cứu sản phẩm của đối tượng: Để thấy được phẩm
chất bên trong và hình thức hoạt động bên ngoài của học sinh từ đó hướng tới mộtmục tiêu giáo dục có hiệu quả
c) Phương pháp đàm thoại: Sử dụng trong việc tham khảo kinh nghiệm của
GVCN lớp, GVBM, của HS và phụ huynh HS Đồng thời, cùng tham khảo ý kiến
Trang 3của nhân dân địa phương về tình hình đời sống, kinh tế và suy nghĩ của họ về giáodục.
d) Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nghiên cứu, khảo sát kết quả đạt
được và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn qua hoạt động giáo dục học sinh có liênquan đến đề tài nghiên cứu nhằm rút ra cho mình một số kinh nghiệm trong côngtác chủ nhiệm lớp
Trang 4B NỘI DUNGNGHIÊN CỨU Chương I: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
dự định để học sinh tự hoàn thiện về mọi mặt Trong chức năng quản lý giáo dục,cần đặc biệt quan tâm tới việc đồng thời quản lý học tập và quản lý sự hình thành
và phát triển nhân cách Hai mặt này có quan hệ hỗ trợ, tác động lẫn nhau, đôi khiviệc giáo dục đạo đức có tác động mạnh mẽ đến chất lượng học văn hoá, nhất làtrong điều kiện hiện nay, những ảnh hưởng tiêu cực của xã hội tác động vào nhàtrường
- Giáo viên chủ nhiệm còn là người bồi dưỡng năng lực tự quản cho học sinh
của lớp Đội ngũ tự quản bao gồm: ban cán sự, ban chỉ huy chi đội, lớp trưởng, lớpphó, tổ trưởng và những thành viên được phân công phụ trách từng mặt hoạt độngcủa lớp Người giáo viên phải phát huy hết vai trò của cán sự lớp trong công tácchủ nhiệm, nhằm giúp cho cán sự lớp chủ động hơn trong công việc và tạo cho các
em thoải mái khi làm việc, không bị gò bó, ràng buộc
- Giáo viên chủ nhiệm còn là cầu nối giữa tập thể học sinh với các tổ chức xãhội trong và ngoài nhà trường, là người tổ chức phối hợp các lực lượng giáo dục Nghĩa là, giáo viên không phải chỉ nắm chắc tình hình học sinh trong lớp chủnhiệm, mà còn xác định được các nhân tố, các mối quan hệ, các điều kiện cần thiếttrong và ngoài nhà trường để có thể tận dụng, phát huy mọi tiềm năng vào công tácchủ nhiệm lớp
Huy động có hiệu quả tiềm năng của xã hội vào giáo dục là công việc khôngđơn giản, đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm lớp chẳng những phải có trách nhiệm cao,say sưa với nghề nghiệp, yêu thương học sinh mà còn đòi hỏi giáo viên chủ nhiệm
là một nhà hoạt động xã hội, có hiểu biết rộng, biết vận động quần chúng, có nănglực thiết kế, thi công các kế hoạch hoạt động, thực hiện các mục tiêu, nội dung giáodục Giáo viên chủ nhiệm phải là người có trí tuệ, có lương tâm, có uy tín, sốngmẫu mực, biết tự kiềm chế, có ý chí vượt khó, kiên định thực hiện hoài bão, ước
mơ, lý tưởng giáo dục thế hệ trẻ Trong điều kiện kinh tế thị trường và cơ chế mởhiện nay, giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải xác định giáo dục nhà trường có vai tròđịnh hướng, tạo ra sự thống nhất tác động đến thế hệ trẻ Song cũng cần khẳng địnhgia đình, và giáo dục gia đình là môi trường hạt nhân cơ bản của quá trình hìnhthành, phát triển nhân cách của các em Để phát huy vai trò giáo dục của gia đình,giáo viên chủ nhiệm còn phải là người tổ chức bồi dưỡng nhận thức, lý luận giáodục cho các bậc cha mẹ
Trang 5- Giáo viên chủ nhiệm còn là người đánh giá khách quan kết quả rèn luyện
của mỗi học sinh và phong trào chung của lớp
Mặc khác, giáo viên chủ nhiệm lớp cần phải thực hiện các nhiệm vụ như:
- Nắm vững mục tiêu giáo dục của bậc học, lớp học và chương trình dạy
học, giáo dục của trường Đây là nhiệm vụ trước mắt, cần thiết vì chỉ trên cơ sở
nắm vững mục tiêu cấp học, nhiệm vụ năm học và chương trình hoạt động - dạyhọc của trường thì mới có cơ sở để xây dựng kế hoạch hoạt động của lớp chủnhiệm, có khả năng thực thi và đảm bảo hiệu quả giáo dục
- Tìm hiểu để nắm vững cơ cấu tổ chức của nhà trường Nhiệm vụ này được
cụ thể hoá bằng các công việc như
+ Nắm được sự tổ chức và phân công của Ban giám hiệu
+ Nắm được cơ cấu tổ chức Đoàn, Đội, công đoàn trong nhà trường
- Tiếp nhận học sinh lớp chủ nhiệm, nghiên cứu và phân tích mọi đặc điểm
của đối tượng trong lớp và các yếu tố tác động đến các em bao gồm đặc điểm tâmsinh lý, nhân cách, năng lực của mỗi em, hoàn cảnh gia đình và sự quan tâm củagia đình đối với các em
Để thực hiện nhiệm vụ này, giáo viên chủ nhiệm xây dựng một chương trìnhgiáo dục, tổ chức hoạt động toàn diện các mặt nhằm phát triển trí tuệ, nhân cách,năng lực của học sinh lớp chủ nhiệm trên nguyên tắc phát triển năng lực tự quảncủa các em Đây là nhiệm vụ trọng tâm của công tác giáo viên chủ nhiệm nhằmthực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện học sinh và triển khai chương trình, kế hoạchnăm học của nhà trường
- Người giáo viên chủ nhiệm phải tự hoàn thiện phẩm chất nhân cách của
người thầy giáo Trau dồi lòng yêu nghề, yêu thương học sinh, thực hiện theo khẩuhiệu “ Tất cả vì học sinh thân yêu” Quan tâm tới mọi mặt của từng học sinh lớpchủ nhiệm, và quan trọng nhất là giúp đỡ các em rèn luyện ý thức, thái độ, kỹ năngsống, hình thành những phẩm chất, tình cảm trong sáng, đúng đắn, xây dựng chocác em hoài bão, lý tưởng sống cao đẹp, có bản lĩnh đề kháng với những cám dỗ,những ảnh hưởng tiêu cực đang diễn ra xung quanh
Giáo viên chủ nhiệm phải là một hình ảnh mẫu mực của một công dân đốivới nhiệm vụ được xã hội, nhà trường giao phó, tôn trọng các quy định của phápluật
Giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm theo dõi tình hình thời sự, chính trịtrong và ngoài nước nhằm hoàn thiện nhân cách, góp phần thực hiện công tác giáoviên chủ nhiệm Trong sự nghiệp đổi mới, những phong trào xã hội có ý nghĩa giáodục như phong trào “ Đền ơn đáp nghĩa ”, “ Uống nước nhớ nguồn… ”,… đã làmnảy sinh biết bao tấm gương người tốt việc tốt trong sự nghiệp công nghiệp hoá,hiện đại hoá, tích cực tham gia vào xây dựng nhà nước pháp quyền, thực hiện xãhội công bằng dân chủ văn minh, biết bao tấm gương vượt khó vươn lên trong cuộc
Trang 6sống của thanh thiếu niên, học sinh và của những người lao động thầm lặng,….Giáo viên chủ nhiệm phải nắm bắt được các sự kiện đó để giáo dục học sinh lớpchủ nhiệm
- Phải không ngừng học tập chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, nhằm đổi mới
công tác tổ chức giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở nhàtrường Ngoài những kiến thức xã hội nói chung, để làm tốt công tác chủ nhiệm,giáo viên chủ nhiệm phải không ngừng học tập, bồi dưỡng, nghiệp vụ sư phạm.Trước hết cần nắm vững lý luận giáo dục, lý luận dạy học, phương pháp dạy học,
kế hoạch dạy học, nắm vững cách tiến hành xã hội hoá giáo dục, huy động mọitiềm năng của xã hội để giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm, nắm vững phương phápgiáo dục cá nhân và giáo dục tập thể Đặt cá nhân trong tập thể, dùng tập thể họcsinh để giáo dục cá nhân
- Giáo viên chủ nhiệm phải là người tổ chức liên kết toàn xã hội để xây dựngmôi trường sư phạm lành mạnh, thống nhất tác động, thực hiện các mục tiêu, nộidung giáo dục học sinh lớp chủ nhiệm Đây là một nhiệm vụ rất đặc trưng thể hiệnvai trò, chức năng tổ chức quản lý của lớp giáo viên chủ nhiệm lớp Muốn thựchiện tốt nhiệm vụ này, giáo viên chủ nhiệm cần tranh thủ tối đa sự giúp đỡ của BanGiám hiệu và hợp pháp hoá mọi hoạt động của giáo viên chủ nhiệm với tư cách làngười đại diện cho Hiệu trưởng Vì vậy, trong mọi hoạt động đối ngoại nên lấy giấygiới thiệu của nhà trường, hoặc có sự tham dự của Ban Giám hiệu
II Cơ sở thực tiễn
Như chúng ta đã biết, hầu hết các giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp, từtrước đến nay chưa sách vở tài liệu nào định nghĩa rõ thế nào là công tác chủ nhiệm
và qua quá trình làm công tác này chúng ta tạm quy định với nhau: Công tác chủnhiệm lớp là hệ thống những kế hoạch, những biện pháp mà người giáo viên đã đưa
ra nhằm tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện tốt những nhiệm vụ của mình
Trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp vẫn còn tồn tại một số giáo viên
có thể là thiếu kinh nghiệm hoặc sử dụng phương pháp giáo dục thiếu linh hoạt,hoặc quá trình thực hiện thiếu liên tục và thiếu sự nhiệt tình nên các phong trào thiđua của nhà trường đạt hiệu quả chưa cao.Tôi nghĩ rằng đề tài này không mới bởi
vì nó thường lặp đi lặp lại nhưng điều cần thiết đối với những giáo viên chúng tôi làđược tham gia bàn bạc kỹ về công tác này để tìm ra phương pháp tối ưu nhằm nângcao hiệu quả giáo dục trong tình hình hiện nay
Chương II: Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
1 Tình trạng chung
Sự phát triển kinh tế, xã hội của cả nước nói chung, trên địa phương Vạn Thọnói riêng trong những năm qua đã tạo tiền đề quan trọng thúc đẩy, nâng cao hiệuquả công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em, thu hút được sự tham gia tíchcực hầu hết các cơ quan Đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể xã hội
Trang 7Điều kiện sức khỏe và thể chất trẻ em ngày càng được cải thiện và nâng cao,
số trẻ em có hoàn cảnh khó khăn đặc biệt từng lúc được chăm lo
Sự phổ cập công nghệ thông tin đã mang đến cho trẻ em cơ hội tiếp cậnnhiều ứng dụng Internet đa dạng, nhưng cũng đặt ra những thách thức trong họctập, việc chơi game, bị tác động bởi các xu hướng bạo lực và các luồng văn hóakhông lành mạnh, tạo ra những hiệu ứng tâm lý như khép kín, ít giao tiếp xã hội,hội chứng trầm cảm
2 Tình hình địa phương
Vạn Thọ là xã thuần nông và biển có dịện tích tương đối rộng, có dân số kháđông Số lượng trẻ em đông là nguồn nhân lực bổ sung dồi dào cho lực lượng nhântài và lao động trong tương lai nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức vềgiáo dục Điều kiện phát triển của trẻ em tại xãVạn Thọ so với các nơi khác cònnhiều hạn chế về cơ hội học tập, sinh hoạt vui chơi giải trí cũng như các điều kiệnkhác.Tình trạng trẻ em phạm tội còn xảy ra Mặc khác, đời sống kinh tế được cảithiện đã khiến nhiều gia đình đầu tư cho cuộc sống sinh hoạt và học tập của con cái Tuy nhiên, sự kỳ vọng quá nhiều và sức ép về học tập đã khiến nhiều trẻ emkhông còn thời gian để vui chơi và sinh hoạt Gánh nặng học tập đã trở thành ràocản thiếu nhi đến các hoạt động vui chơi tập thể
3 Tình hình trường, lớp
a Thuận lợi
Được sự quan tâm tận tình chỉ đạo sát sao của cấp ủy Đảng, chính quyền địaphương, các đoàn thể xã hội, các bật cha mẹ học sinh của trường Đặt biệt là sựquan tâm của Phòng Giáo dục và Đào tạo Huyện Vạn Ninh
Cơ sở vật chất của nhà trường khá đầy đủ, Phòng học sạch sẽ, thoáng mát.Được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu, đội ngũ giáo viên bộ môn có nănglực chuyên môn vững vàng, nhiệt tình trong giảng dạy
Đa số học sinh nhà ở gần trường, thuộc địa phương
Hầu hết học sinh có ý thức kỷ luật cao, ngoan, lễ phép với thầy cô, biết vânglời cha mẹ Tích cực tham gia hoạt động phong trào do Đội, trường, lớp tổ chức
Có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bậc phụ huynh với cô giáo chủ nhiệm
b Khó khăn
Do nhiều tác động xấu của xã hội ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống, đến suy
nghĩ và việc làm của trẻ em Một số em đua đòi về cách ăn mặc, tác phong chưachuẩn theo qui định của người học sinh, nhận thức các em còn non nên các em hayvấp phải những khuyết điểm ham vui quên học
Phụ huynh mãi lo làm kinh tế nên ít quan tâm giáo dục con em mình, phómặc việc giáo dục cho nhà trường
Xã hội phát triển, những gia đình giàu có lại ít con nên con cái của họ đượcnâng niu cưng chiều quá mức không quan tâm đến những người xung quanh
Trang 8Một số học sinh có hoàn cảnh gia đình không thuận lợi, cha mẹ bất hòa,không quan tâm chăm sóc con cái.
Hoạt động phong trào còn tổ chức theo hướng áp đặt, chủ quan, chưa đápứng về nhu cầu sở thích của học sinh, thiếu tính sáng tạo, tính tự quản của các emchưa cao, giáo viên Tổng phụ trách Đội chưa xây dựng được các hoạt động thực sựsáng tạo, có tính giáo dục và hấp dẫn các em học sinh, các đội viên tham gia sinhhoạt
Chương III: Giải pháp đối với vấn đề nghiên cứu
Như chúng ta đã biết điều quan trọng nhất đối với giáo viên chủ nhiệm là
phải có tâm huyết với học sinh, từ đó mới tìm ra cách giáo dục các em có hiệu quả.Giáo viên chủ nhiệm cần đảm bảo quyền lợi chính đáng, thưởng phạt phân minh,kịp thời, công bằng đối với tất cả học sinh Không có công thức nào chung nhất chocông tác chủ nhiệm, nhưng trước tiên cần phải có cái tâm, lòng nhiệt tình vàphương pháp hợp lý thì sẽ đem lại thành công Phải thực sự yêu nghề, mến trẻ,nhiệt tình và tận tâm với công việc Phải gần gũi yêu thương tôn trọng học sinh.Mỗi giáo viên thực sự là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo thể hiện qua tưtưởng, tác phong ngôn ngữ, cách làm việc và ứng xử hàng ngày Để đạt được hiệuquả cao trong công tác chủ nhiệm tôi đưa ra các biện pháp sau đây
1 Đối với giáo viên
a Chọn lựa nhân sự
- Đầu năm học, giáo viên chủ nhiệm nắm tình hình học tập của từng cánhân, cũng như chỗ ở của các em để phân tổ (nhóm) thuận lợi cho công tác điềuhành trong tổ (có nghĩa là các em ở gần nhà được bố trí trong một tổ)
- Nắm vững tình hình đạo đức, tác phong, trình độ văn hoá, sức khỏe, hoàncảnh gia đình, đời sống, điều kiện học tập,…Bên cạnh đó không thể thiếu được khảnăng điều hành của các em để bố trí làm cán sự lớp
- Giáo viên chủ nhiệm có thể thay đổi cán sự lớp Mỗi em/ tháng hoặc học kỳnhằm tạo điều kiện cho các em có ý thức trong công việc, hình thành nhân cách :Biết giúp đỡ yêu thương lẫn nhau, có tinh thần tự giác cao, xây dựng cho các emquen dần cách điều hành công việc, mạnh dạn, không nhút nhát trước đám đông
- Cơ cấu các em có tinh thần tự giác cao, có điều kiện thuận lợi, tất nhiênphải nói đến chất lượng học tập, phải là người gương mẫu trong công việc
Trang 9c Kiểm tra công việc thực hiện
- Giáo viên cần có sổ theo dõi để cập nhật những thông tin từ các tổ vào cácbuổi sinh hoạt lớp cuối tuần hoặc hàng ngày vào đầu giờ các buổi học nhằm nhắcnhở, uốn nắn cũng như động viên từng cá nhân thực hiện tốt cho thời gian tới
1
2
3
4
d Khen thưởng – Khiển trách
- Dựa vào công việc của từng tổ, giáo viên khen thưởng những tổ làm việctốt, không quên khen ngợi những cá nhân có nhiều thành tích tốt, năng nổ trongcông việc Những cá nhân có nhiều thành tích, tiến bộ giáo viên chủ nhiệm có thểthay thế cho những em đó được làm cán sự lớp Bên cạnh đó, cũng phải khiển tráchnhững cá nhân chưa cố gắng, đề nghị cán sự lớp phân công giúp đỡ
e Tổ chức sinh hoạt lớp có hiệu quả
- Giáo viên cho lớp trưởng điều khiển buổi sinh hoạt Giáo viên chủ nhiệmđược coi như một thành viên tham dự
- Để buổi sinh hoạt có phần trân trọng Cán sự lớp lên ngồi vào bàn chủ toạtrước lớp
- Lần lượt các tổ (nhóm) báo cáo tình hình, đồng thời đề xuất kế hoạch chotuần tới
- Giáo viên chủ nhiệm theo dõi để nắm bắt tình hình, góp ý, xây dựng chotừng tổ
- Sau buổi sinh hoạt đó, giáo viên chủ nhiệm cũng lấy ý kiến tín nhiệm củacác thành viên trong tổ về tổ trưởng của mình
Tóm lại, giáo viên chủ nhiệm phải phát huy tính tự chủ, độc lập, sáng tạo cho
cán sự lớp điều hành công việc của tổ (nhóm), tôn trọng ý kiến đề xuất của các em,nhưng không có nghĩa là khoán trắng hẳn cho cán sự lớp làm mà nên cùng hoạtđộng, điều chỉnh hoạt động kịp thời giúp các em tháo gỡ những khó khăn trong quátrình hoạt động, phải giúp đỡ, động viên các em hoàn thành nhiệm vụ
- Giáo viên chủ nhiệm không nhất thiết phải có mặt hoàn toàn trong thời giancác em làm việc, nếu thế thì không còn gọi là phát huy khả năng điều hành của cán
sự lớp
- Muốn xây dựng nề nếp, cung cách làm việc đi vào ổn định Trong thời gianđầu, giáo viên theo dõi, uốn nắn, hướng dẫn cán sự lớp làm việc, để các em quendần Sau đó, giáo viên thỉnh thoảng tham dự một đôi lần để chỉnh đốn, sửa đổi( nếu có) Công việc này được coi như là kiểm tra đột xuất nhằm hình thành ở các
em tính nghiêm túc và tính tự giác cao
Trang 10- Nếu công việc diễn ra ở nhà, giáo viên có thể phối hợp với phụ huynh đểtheo dõi hoạt động của nhóm Việc theo dõi này được ghi nhận vào sổ riêng do cán
sự lớp giao
2 Đối với cán sự lớp
- Cán sự lớp là một đội ngũ được sự tín nhiệm của giáo viên chủ nhiệm chỉđịnh Chính vì thế, cán sự lớp phải phát huy hết vai trò và trách nhiệm của mìnhnhằm giúp đỡ các thành viên trong tổ (nhóm) cùng nhau tiến bộ Do đó, cán sự lớpphải thực hiện một số yêu cầu sau:
a Phối hợp với giáo viên chủ nhiệm vạch kế hoạch
- Dựa vào kế hoạch tháng giáo viên chủ nhiệm đã triển khai, mỗi cán sự lớpphải vạch kế hoạch hoạt động riêng cho tổ mình
- Kế hoạch phải thực thi, phân rõ công việc thực hiện, thời gian và phân côngnhiệm vụ cho từng thành viên một cách rõ ràng ( định hướng công việc)
- Nội dung kế hoạch phải bao quát đầy đủ các mặt và xác định được nội dungtrọng tâm của kế hoạch
- Có như vậy, các em sẽ dễ dàng thực hiện, không bị động
- Kế hoạch phải thông qua giáo viên chủ nhiệm trước khi thực hiện để giáoviên chủ nhiệm góp ý, điều chỉnh, bổ sung
Mẫu kế hoạch
Ngày Nội dung công việc
Thời gian thực hiện
Phân công nhiệm vụ
Địa điểm thực hiện Biện pháp
Điều chỉnh bổ sung
Thứ 2 1 Học nhóm
2.Giúp bạn yếu
Thứ 3
Thứ 4
b Phân công nhiệm vụ
- Cán sự dựa vào nội dung công việc để phân công nhiệm vụ cho các thànhviên trong tổ một cách hợp lý
- Lựa chọn những bạn gần nhà tạo thành một nhóm học tập Trong nhómphải có bạn học Khá, Giỏi làm nhóm trưởng Địa điểm tổ chức chọn nhà bạn nàothích hợp
- Cán sự phải có trách nhiệm giao nhiệm vụ cho từng nhóm thực hiện Ví
dụ : soạn đề cương môn Lịch sử ( câu1,2,3/ trang …)
Trang 11c Kiểm tra việc thực hiện
- Cán sự lớp kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của từng nhóm vào giờ truybài
- Việc kiểm tra có thể tiến hành dưới nhiều hình thức khác nhau: Kiểm tramiệng, kiểm tra sách vở, kiểm tra chéo giữa các nhóm trong tổ ,…
- Qua việc kiểm tra, cán sự lớp nắm tình hình hoạt động của từng nhóm,những nội dung đã hoàn thành và những nội dung chưa hoàn thành hoặc những nộidung cần sự giúp đỡ của cán sự lớp… Từ đó, cán sự lớp có kế hoạch để giúp đỡ
- Công việc kiểm tra phải diễn ra thường xuyên, đánh giá đúng sự thật,không vị nể, tránh trường hợp che chở lẫn nhau
d Báo cáo – xin ý kiến
- Sau khi kiểm tra, cán sự lớp có trách nhiệm báo cáo với giáo viên chủnhiệm việc thực hiện của tổ ( nhóm) mình
- Nếu có điều gì cần sự giúp đỡ của giáo viên, cán sự lớp cần trình bày rõ nộidung để giáo viên xử lý ( nếu việc đó ngoài khả năng của cán sự lớp)
- Cán sự lớp có thể xin ý kiến của giáo viên chủ nhiệm về một việc làm nàođó,…
Tóm lại : Để làm tốt nhiệm vụ của mình, đòi hỏi người cán sự lớp phải nhiệt
tình, năng nổ, gương mẫu trong mọi lĩnh vực Ngoài ra, người cán sự lớp phải cótrách nhiệm giúp đỡ các thành viên trong tổ của mình học tốt và hoàn thành cácnhiệm vụ được giao
- Để hoàn thành công việc của mình được tốt, trước tiên người cán sự lớpphải thể hiện khả năng học tập của mình trước tập thể
- Khi điều hành, cán sự lớp phải xác định đúng trọng tâm của sự việc Từ đóxây dựng quy trình phù hợp với quy luật vận động khách quan, luôn theo dõi việcthực hiện của các thành viên trong tổ để kịp thời đôn đốc, nhắc nhở, điều chỉnh kịpthời Song mỗi công việc đều phải có đánh giá, nhận xét
- Cần phải phát huy hết vai trò của mình trong mọi hoạt động của tổ Xâydựng được mối đoàn kết trong tổ để cùng thực hiện, tránh gây bè phái Cán sự lớpphải biết dung hoà các mâu thuẫn bằng những phương án trung gian, trên cơ sở vậnđộng, thuyết phục chủ yếu, nhằm tạo bầu không khí hoà dịu, tránh xung đột
- Cán sự lớp phải tác động đến mọi thành viên trong tổ thấy được mục đíchcông việc và có biện pháp cụ thể cho từng công việc, biết sắp xếp công việc mộtcách khoa học
3 Biện pháp giải quyết
- Việc nâng cao chất lượng giáo dục trong mỗi nhà trường hiện nay là vấn
đề quan tâm của ngành và xã hội Đòi hỏi giáo viên phải làm tốt công tác chủnhiệm lớp
- Để làm tốt công tác chủ nhiệm lớp, người giáo viên chủ nhiệm phải thựchiện những công việc sau:
3.1.Tìm hiểu phân loại học sinh lớp chủ nhiệm
Trang 12- Học sinh tồn tại với tư cách là đối tượng giáo dục đồng thời cũng là chủ thểgiáo dục Để giáo dục học sinh có kết quả tốt, giáo viên phải hiểu các em một cáchđúng đắn, đầy đủ và cụ thể, từ đó lựa chọn những tác động sư phạm thích hợp Tráilại, thực tiễn giáo dục cho thấy nếu không hiểu rõ học sinh thì những tác động sưphạm được lựa chọn sẽ không phù hợp, do đó không cho kết quả mong muốn vàthậm chí sẽ bị thất bại Vì vậy giáo viên chủ nhiệm phải hiểu rõ từng học sinh mộtcách đầy đủ, chính xác về :
a Hoàn cảnh sống của từng học sinh
- Mỗi học sinh được sinh ra và lớn lên trong một hoàn cảnh gia đình khác
nhau Tuổi tác, trình độ văn hoá, nghề nghiệp, phẩm chất đạo đức của bố mẹ, sựquan tâm tới phương pháp giáo dục con cái của bố mẹ, điều kiện sinh hoạt tinhthần,…….Tất cả những điều kiện này đều có khả năng ảnh hưởng đến trẻ Bởi vậy,việc tìm hiểu, nắm vững gia phong, gia cảnh, hoàn cảnh sống nói chung của từnghọc sinh là hết sức quan trọng Nó giúp giáo viên chủ nhiệm biết được nguyên nhân
và những yếu tố tích cực hoặc tiêu cực, những thuận lợi hay khó khăn đang tácđộng đến học sinh Đồng thời biết được biết được phương pháp giáo dục của giađình (tốt hay chưa tốt) để có thể tham mưu, tư vấn và phối hợp gia đình để lựa chọnphương pháp tác động phù hợp
b Những đặc điểm về thể chất, sinh lý của từng học sinh
- Những đặc điểm về thể chất, sinh lý của học sinh là thể lực; sức khoẻ Nắmvững những đặc điểm này, giáo viên chủ nhiệm sẽ hướng sự quan tâm của cả lớptới việc giúp những em khoẻ phát huy mặt mạnh ( đảm nhận những công việc nặngnhọc, giúp đỡ bạn yếu đau, bệnh tật) đồng thời hướng sự quan tâm, thông cảm,giúp đỡ của cả lớp tới những bạn có thể trạng không bình thường; ưu tiên bạn kémmắt, kém tai ngồi ở vị trí thuận lợi nhất để học có kết quả; thông cảm, gần gũi giúpcác bạn hoà nhập nhằm hạn chế và xoá bỏ mặc cảm về khuyết tật của mình, cùngnhau phấn đấu vươn tới mục tiêu chung trong tình cảm đoàn kết thân ái của tập thểlớp Mặt khác hệ tim mạch, hệ thần kinh của các em cũng chưa phát triển đầy đủ
Vì vậy không nên quá căng thẳng với các em
c Những đặc điểm tâm lý của từng học sinh
Dễ xúc cảm, hay xúc động, có nhu cầu lớn về tình cảm:
- Các em dễ vui, buồn, thương, giận khi tri giác sự vật hay tiếp xúc với ngườikhác.Tư duy và hành động thường chịu sự chi phối nhiều của tình cảm Các emchưa biết kiềm chế sự biểu hiện cảm xúc ra bên ngoài Những xúc cảm của các emchưa bền vững và có nhu cầu lớn về tình cảm, từ gia đình nay bước vào trường học,các em rất cần sự chăm sóc, yêu thương, động viên, nâng đỡ, chỉ bảo nhẹ nhàng.Các em thích học, ham học vì thầy cô giáo vui, dễ mến chứ chưa phải vì nội dung
và kết quả học tập Các em biết làm điều cô chỉ dẫn trước hết là để được thầy côgiáo khen chứ chưa phải vì lợi ích của việc làm đó
Hiếu động và hay bắt chước
Trang 13- Cơ thể các em đang ở thời kỳ phát triển nên luôn đòi hỏi sự vận động, các
em không chịu và không thể ngồi yên một chỗ, thích vui chơi, chạy nhảy Đến lớphọc phải ngồi yên và phải tập trung sức chú ý là một công việc đầy khó khăn, thửthách đối với các em Lứa tuổi này cũng là lứa tuổi hay bắt chước Đây cũng là đặcđiểm thuận lợi để tiến hành hoạt động giáo dục Nhưng mặt khác, do tính hiếu kỳhơn là phân biệt đúng sai, tốt xấu nên các em dễ dàng bắt chước những tật xấunhư : nói tục, đi đứng ngang tàng, vẽ bậy lên tường, lên bàn… Các em cũng haybắt chước những gì thầy cô giáo làm để ứng xử với bạn bè Lứa tuổi này, các emthích làm người lớn, thích khoe khoang khi làm được việc và cũng thích mọi ngườichú ý đến mình Đây là đặc điểm mà người giáo viên cần quan tâm trong công việcmang tính tập thể
Khả năng nhận thức, tư duy ở mỗi em
( Thông minh, nhanh nhẹn hay bình thường hoặc chậm) trong học tập, laođộng vui chơi, giao tiếp; tác phong hoạt bát hay chậm chạp, hứng thú hoạt động, sởthích, nhu cầu giao tiếp và tình cảm của mỗi em … Việc nắm vững đặc điểm tâm
lý mỗi học sinh giúp giáo viên chủ nhiệm lựa chọn và sử dụng phương pháp giáodục cá biệt có kết quả tốt
d Nắm vững tính cách và những hành vi đạo đức của từng học sinh
Những tính cách và hành vi đạo đức của các em thể hiện
- Ở tính chăm học hay lười học, khiêm tốn hay ba hoa, trung thực hay giảdối, mạnh dạn hay nhút nhát, nhân hậu vị tha hay ích kỷ với bạn bè và mọingười… Đặc biệt cần quan tâm đến thái độ, cách ứng xử của học sinh đối với cácthành viên trong gia đình, đối với thầy cô giáo và bạn bè đúng hay chưa đúng vớichuẩn mực xã hội; ở mỗi em có năng khiếu và sở thích gì ?
Nhận thức sự vật thiên về cụ thể, trực quan, cảm tính
- Các em chưa phân biệt được chính xác các sự việc giống nhau do chưa biết
đi sâu tìm hiểu sự vật mà chỉ bằng lòng với sự nhận biết bằng cách gọi tên chúng Năng lực chú ý không chủ định còn chiếm ưu thế, phạm vi chú ý còn hẹp, sự phânphối chú ý còn kém Trí nhớ trực quan hình tượng phát triển hơn trí nhớ logic
Hoạt động học tập đánh dấu một bước ngoặc trong đời sống các em
- Việc học chính thức được đặt ra một cách trực tiếp, việc nắm tri thức tựnhiên, xã hội đã trở thành một hoạt động cơ bản đối với các em Để làm tròn nhiệm
vụ đó, các em phải thực hiện một loạt yêu cầu đặt ra một cách nghiêm túc: nề nếphọc tập, nội dung học tập, phương pháp học tập, có lòng ham học và dần dần cóđược động cơ học tập đúng đắn Việc học tập ở THCS dài trong 4 năm, nhưng điềuquan trọng hơn bậc trung học không chỉ là một bậc học mang ý nghĩa sư phạm màcũng mang ý nghĩa đào tạo Bởi vì một mặt ở bậc học này có đặt những cơ sở tiếptục cho sự phát triển cho những bậc học sau