Ngày soạn:TIẾT 1 Văn bản PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH Lê Anh Trà I - Mục tiêu bài học 1- Kiến thức: - Học sinh thấy rõ vẻ đẹp văn hố trong phong cách sống và làm việc của chủ tịch Hồ Chí Min
Trang 1Ngày soạn:
TIẾT 1 Văn bản PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
Lê Anh Trà
I - Mục tiêu bài học
1- Kiến thức:
- Học sinh thấy rõ vẻ đẹp văn hố trong phong cách sống và làm việc của chủ tịch Hồ Chí Minh: đĩ là sự kết hợp hài hồ giữa truyền thống và hiện đại, dân tộc và nhân loại, thanh cao và giản dị
2 - Kỹ năng:
- Rèn kỹ năng đọc, tìm hiểu, phân tích văn bản nhật dụng - nghị luận
3 -Thái độ:
-Giáo dục lịng kính yêu, tự hào về Bác và học sinh cĩ ý thức tu dưỡng học tập, rèn luyện theo gương Bác Hồ vĩ đại
II - Phương tiện thực hiện
-Thầy: giáo án, SGK, TLTK, tranh về Bác
-Trị: đồ dùng học tập, vở soạn, vở ghi
III - Tiến trình bài dạy:
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
A - Ổn định tổ chức
B - Kiểm tra:
C.- Gioi thiệu bài mới:
“Tháp mười đẹp nhật bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”
“BácHồ ”-hai tiếng ấy thật vô cùng gần gũi và thân thương đối với mỗi người dân Việt Nam Đối với chúng
ta, Hồ Chí Minh không những là nhà yêu nước vĩ đại mà Người còn là danh nhân văn hóa thế giới Vẻ đẹp văn hóa chính là nét nổi bật trong phong cách Hồ Chí Minh Phong cách đó như thế nào, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu qua văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh.
HOẠT ĐỘNG 2: Hình thành kiến thức mới
-Gv: hướng dẫn đọc: chậm rãi, bình tĩnh, rõ
ràng, diễn cảm, ngắt ý và nhấn
giọng ở từng luận điểm
*GV treo tranh nhà sàn của Bác vả giới thiệu, hs
theo dõi, quan sát
I/ĐỌC - TÌM HIỂU CHUNG
1, Đọc
Trang 2-Giỏo viờn đọc đoạn đầu, gọi hs đọc tiếp, sau đú
nhận xột cỏch đọc
?bất giỏc cú nghĩa là gỡ?
+Một cỏch ngẫu nhiờn, tự nhiờn, ko dự định
trước
?Đạm bạc được hiểu như thế nào?
+Sơ sài, giản dị, khụng cầu kỡ bày vẽ
? Em hiểu gỡ về xuất xứ văn bản này ?
+Văn bản của Lờ Anh Trà trớch trong “Phong
cỏch HCM, cỏi vĩ đại gắn với cỏi giản dị, trong
HCM và văn hoỏ Việt Nam” năm 1990
?Xỏc định thể loại và PTBĐ?
+Nghị luận ,CM
-Keồ teõn moọt vaứi vaờn baỷn
nhaọt duùng ủaừ hoùc ụỷ lụựp 8?
-Oõn dũch thuoỏc laự, thoõng tin veà
ngaứy traựi ủaỏt naờm 2000
-GV noựi theõm: Chửụng trỡnh Ngửừ
vaờn THCS coự nhửừng baứi vaờn nhaọt
duùng veà caực chuỷ ủeà: quyeàn
soỏng cuỷa con ngửụứi, baỷo veọ hoứa
bỡnh choỏng chieỏn tranh, vaỏn ủeà
sinh thaựi…Baứi “Phong caựch Hoà Chớ
Minh” thuoọc chuỷ ủeà veà sửù hoọi
nhaọp vụựi theỏ giụựi vaứ baỷo veọ
vaờn hoựa baỷn saộc daõn toọc Tuy
nhieõn baứi hoùc naứy khoõng chổ
mang yự nghúa caọp nhaọt maứ coựn
coự yự thửực laõu daứi Bụỷi leừ vieọc
hoùc taọp, reứn luyeọn theo phong
caựch Hoà Chớ Minh laứ vieọc laứm
thieỏt thửùc, thửụứng xuyeõn cuỷa caực
2- Tìm hiểu chú thích (SGK7):
- Bất giác: Tự nhiên, ngẫu nhiên, không dự
định trớc
- Đạm bạc: Sơ sài, giản
dị, không cầu kỳ, bày vẽ
3.Tỏc giả, tỏc phẩm
a Tỏc giả: Lờ Anh Trà
b.Tỏc phẩm:
+ Văn bản của Lờ Anh Trà trớch trong “Phong cỏch HCM, cỏi vĩ đại gắn với cỏi giản dị, trong HCM và văn hoỏ Việt Nam” năm 1990 +-Thể loại: vaờn baỷn nghũ luaọn- noọi dung ủeà caọp ủeỏn moọt vaỏn ủeà mang tớnh thụứi sửù, xaừ hoọi-vaờn baỷn nhaọt duùng
Trang 3theỏ ngửụứi Vieọt Nam, nhaỏt laứ lụựp
treỷ
?Văn bản cú thể chia làm mấy phần?
+ 3 phần:
-Từ đầu đến rất hiện đại: con đường hỡnh thành và
điều kỳ lạ của phong cỏch văn hoỏ HCM
-Tiếp đến hạ tắm ao: những vẻ đẹp cụ thể của
phong cỏch sống và làm việc của Bỏc
-Cũn lại: bỡnh luận và khẳng định ý nghĩa của
phong cỏch văn hoỏ HCM
? HS đọc lại đoạn 1
?Đoạn văn đó khỏi quỏt vốn tri thức văn hoỏ
của Bỏc như thế nào? tỡm những cõu văn tiờu
biểu?
+It cú vị lónh tụ nào như Bỏc Hồ.Khẳng định
vốn tri thức sõu rộng của Bỏc
?Em cú nhận xột gỡ về cỏch viết trờn?
+So sỏnh
?Bằng con đường nào Bỏc cú được vốn sống
văn hoỏ ấy?
+Đi nhiều, cú đk tiếp xỳc trực tiếp với văn hoỏ
nhiều nước,nhiều dõn tộc, nhiều vựng khỏc nhau
trờn thế giới, từ Đụng sang Tõy
+núi và viết thạo nhiều thứ tiếng nước ngoài:
Phỏp, Anh, Hoa, Nga Đú là cụng cụ giao tớờp
quan trọng bậc nhất để tỡm hiểu và giao lưu văn
hoỏ trờn thế giới
+Cú ý thức học hỏi toàn diện, sõu sắc tới mức
uyờn thõm, vừa tiếp thu tinh hoa, vừa phờ phỏn
cỏi tiờu cực của chủ nghĩa tư bản
+Học trong cụng việc, trong lao động ở mọi nơi,
mọi lỳc
? Vậy nhờ vào đõu mà Bỏc cú con đường đến
với vốn văn hoỏ như vậy?
+Học tập, lao động
?Điều kỡ lạ nhất trong phong cỏch văn hoỏ
HCM là gỡ?
Đó chính là điều kỳ lạ vì Ngời đã
tiếpthu một cách có chọn lọc những
+ Bố cục: 3 phần
II/ ĐOC - HIỂU VĂNBẢN 1-Con đường hỡnh thành phong cỏch văn hoỏ HCM
- vốn tri thức văn hoỏ của Bỏc rất sõu rộng
- cỏch viết so sỏnh bao quỏt
để khẳng định giỏ trị của nhận định
- con đường:
+Bỏc đi nhiều nơi trờn thế giới
+núi và viết nhiều thứ tiếng
+học hỏi toàn diện tới mức uyờn thõm
+học trong cụng việc
=>vậy, phải nhờ vào sự dày cụng luyện tập, học hỏi suốt cuộc đời hoạt động gian truõn của Bỏc
-Điều kỡ lạ trong phong cỏch văn hoỏ HCM là ảnh hưởng quốc tế-văn hoỏ dõn tộc =.> lối sống rất Việt
Trang 4tinh hoavăn hoá nớc ngoài Trên nền
tảng vănhoá dân tộc mà tiếp thu những
ảnh hởngquốc tế Bác đã kết hợp giữa
truyền thốngvà hiện đại, giữa phơng
Đông và phơngTây, xa và nay, dân tộc
và quốc tế?
Nghệ thuật được sử dụng ở đõy là gỡ?
+Đối lập: vĩ nhõn- giản dị
?Tỏc giả dựng NT gỡ để làm nổi bật vẻ đẹp
phong cỏch HCM?
GV bỡnh theõm: sửù hieồu bieỏt cuỷa
Baực saõu roọng, tieỏp thu vaờn hoựa
nửụực ngoaứi moọt caựch chuỷ ủoọng,
saựng taùo vaứ coự choùn loùc Baực
khoõng chổ hieồu bieỏt maứ coứn
hoứa nhaọp vụựi moõi trửụứng vaờn
hoựa theỏ giụựi nhửng vaón giửừ ủửụùc
baỷn saộc vaờn hoựa daõn toọc ẹuựng
nhử nhaứ thụ Baống Vieọt ủaừ vieỏt :
“Moọt con ngửụứi : kim, coồ, taõy
ẹoõng
Giaứu quoỏc teỏ, ủaọm Vieọt Nam
tửứng neựt”
HOẠT ĐỘNG 3: Luyện tập
Nam nhưng rất hiện đại
- Nghệ thuật đối lập:cỏi vĩ nhõn- giản dị
NT: kể đan xen bỡnh luận( cú thể núi HCM)
*Luyện tập:
?Em hiểu thế nào là phong cỏch?
+ là lối sống, cung cỏch sinh hoạt làm việc, hoạt động ứng xử tạo nờn cỏi riờng của một người nào đú
?Trỏi với từ truõn chuyờn là gi?
+nhàn nhó
?Vậy truõn chuyờn là gỡ? +Gian nan, vất vả, nhọc nhằn
?Chỳng ta đó được học những văn bản nào núi về cỏch sống giản dị của Bỏc? +Đức tớnh giản dị của Bỏc Hồ
HOẠT ĐỘNG 4: Vận dụng
- Em học tập được ở Bỏc cỏch tiếp thu tri thức,văn húa của nhõn loại như thế nào?
HOẠT ĐỘNG 5: Tỡm tũi, mở rộng
- Sưu tầm 1 số tài liệu về quỏ trỡnh tự học , tiếp nhận tri thức của Bỏc
- Học bài cũ
- Soạn tiếp phần 2 ( Cõu hỏi 2,3,4 - SGK )
Trang 5- Sưu tầm những bài thơ , cõu chuyện kể về lối sống của Bỏc
Soạn ngày:
TIẾT 2: PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH
Lờ Anh Trà
I - Mục tiờu bài học
1 Kiến thức:
Giúp HS: - Hiểu một số biểu hiện của phong cach Hồ Chí Minh trong đời sống và lối sống
- Ys nghĩ của phong cách HCM trong việc giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc
- Đặc điểm của bài văn nghị luận xã hội
2 Kĩ năng
- Rốn kỹ năng đọc, tỡm hiểu, phõn tớch văn bản nhật dụng - nghị luận
3 -Thỏi độ:
-Giỏo dục lũng kớnh yờu, tự hào về Bỏc và học sinh cú ý thức tu dưỡng học
tập, rốn luyện theo gương Bỏc Hồ vĩ đại
-Gĩ gìn phát huy bản sắc dân tộc
II -Phương tiện thực hiện
-Thầy: giỏo ỏn, SGK, TLTK, tranh về Bỏc
-Trũ: đồ dựng học tập, vở soạn, vở ghi
III - Tiến trỡnh bài dạy
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
A- Ổn định tổ chức:
B- Kiểm tra:
? Hóy nờu và phõn tớch con đường hỡnh thành phong cỏch văn hoỏ HCM?
Trang 6C- Bài mới: GTB: 3 Bài mới:GV cho HS quan sỏt bức ảnh Bỏc mặc chiếc ỏo nõu giản
dị và ảnh Bỏc mặc bộ đồ comlờ trắng, yờu cầu HS nờu nhận xột của bản thõn về phong cỏch ăn mặc và làm việc của một vị lónh tụ của đất nước ta? Từ đú giới thiệu
2
HOẠT ĐỘNG 2: Hỡnh thành kiến thức
mới
- Gọi HS đọc đoạn 2,3 trong SGK
?Phong cỏch sống của Bỏc đuợc tỏc giả
kể và bỡnh luận trờn những mặt nào?
+nơi ở: ngụi nhà sàn độc đỏo của Bỏc ở
Hà Nội với những đồ đạc mộc mạc, đơn
sơ ( trong SGK)
+Trang phục: ỏo bà ba nõu, ỏo trấn thủ,
đụi dộp lốp
+bữa ăn
+cuộc sống một mỡnh
?Em đỏnh giỏ như thế nào về cỏch
sống giản dị, đạm bạc của Bỏc?
+Đõy là lối sống của người cú văn hoỏ
+Đõy khụng phải là cỏch tự thần thỏnh
hoỏ làm khỏc đời, cũng khụng phải là lối
sống khắc khổ mà là lối sống cú văn hoỏ
đó trở thành một quan điểm thẩm mĩ: cỏi
đẹp là sự giản dị, tự nhiờn
? Tác giả so sánh lối sống của
Bác với Nguyễn Trãi và Nguyễn
Bỉnh Khiêm Theo em điểm
giống và khác giữa lối sống
của Bác với các vị hiền triết
2-Vẻ đẹp của phong cỏch HCM trong cỏch sống và làm việc
- Thể hiện ở lối sống giản dị
mà thanh cao của Ngời
+ Nơi ở, nơi làm việc:
“Chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ”… “Chỉ vẹn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ… đồ đạc rất mộc mạc,
đơn sơ”
+ Trang phục: “Bộ quần áo
bà ba nâu”
“Chiếc áo trấn thủ”
“Đôi dép lốp thô sơ”
+ T trang: “T trang ít ỏi, một chiếc vali con với vài bộ quần áo, vài vật kỷ niệm” + Việc ăn uống: “Rất đạm bạc”
Những món ăn dân tộc không cầu kỳ “Cá kho, rau luộc, da ghém, cà muối
=>Đõy là lối sống cú văn hoỏ trở thành một quan điểm thẩm mĩ: cỏi đẹp là sự giản dị, tự nhiờn
⇒ Hồ Chí Minh đã tự nguyện chọn lối sống vô cùng
Trang 7nh thế nào?
- HS: Thảo luận tìm ra nét
giống và khác
+giống: ko tự thần thỏnh hoỏ…
+khỏc: Bỏc là người cộng sản, chủ tịch
nước, 1 linh hồn của dõn tộc đó đi qua 2
cuộc kc và xõy dựng đất nước
? Để giúp bạn đọc hiểu biết một
cách
sâu và sát vấn đề, tác giả đã sử
dụng các
biện pháp nghệ thuật gì?
? Nêu tác dụng của các biện pháp
nghệ
thuật?
? Đọc bài thơ hoặc kể cõu chuyện núi
về cỏch ăn ở, lối sống giản dị của Bỏc?
+ Tức cảnh Pỏc Bú
+Đức tớnh giản dị của Bỏc Hồ
Cũn đụi dộp cũ mũn quai gút
Bỏc vẫn thường đi giữa thế
gian(TH-Theo chõn Bỏc)
BH đú chiếc ỏo nõu giản dị
Màu quờ hương bền bỉ đậm
đà(TH-Sangt5)
- GV: Giảng và nêu câu hỏi:
Trong cuộc sống hiện đại, xét
về phơng diện văn hoá trong thời
kỳ hội nhập hãy chỉ ra những
thuận lợi và nguy cơ gì?
- HS: Thảo luận lấy dẫn chứng
giản dị
Lối sống của Bác là sự kế thừa và phát huy những nét cao đẹp của những nhà văn hoá dân tộc họ mang nét đẹp thời đại gắn bó với nhân dân
Nét đẹp của lối sống rất dân tộc, rất Việt Nam trong phong cách Hồ Chí Minh: cách sống của Bác gợi ta nhớ đến cách sống của các vị hiền triết trong lịch sử nh Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm ở họ
đều mang vẻ đẹp của lối sống giản dị thanh cao; với
Hồ Chủ Tịch lối sống của
Ng-ời còn là sự gắn bó sẻ chia khó khăn gian khổ cùng nhân dân
Nghệ thuật: Kết hợp giữa kể và bình luận,
so sánh, dẫn thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm,
dùng các loạt từ Hán Việt (Tiết chế, hiền
triết, thuần đức, danh nho di d tinh
thần, thanh đạm, thanh cao,…)
=> Cảm nhận sâu sắc nét đẹp trong lối
sống giản dị mà thanh cao của Chủ tịch
Hồ Chí Minh Giúp ngời đọc thấy đ ợc
sự gần gũi giữa Bác Hồ với các vị hiền triết
của dân tộc
Trang 8cụ thể
- GV: Vởy từ phong cách của
Bác em có suy nghĩ gì về vấn
đề giữ gìn bản sắc văn hoá
dân tộc?
Em hãy nêu một vài biểu hiện
mà em cho là sống có văn hoá và
phi văn hoá?
- HS: Thảo luận (cả lớp) tự do
phát biểu ý kiến
GV: Chốt lại.?
Tỏc giả dựng nghệ thuật nào để làm
nổi bật những vẻ đẹp và phẩm chất cao
quý của phong cỏch HCM?
+Kể ,bỡnh
+Chọn lọc
+So sỏnh
?Nờu nội dung văn bản
+Sự kết hợp giữa truyền thống với hiện
đại, dõn tộc với nhõn loại, vĩ đại với giản
dị
HOẠT ĐỘNG 3: Luyện tập
+VD:Bỏc Hồ đú chiếc ỏo nõu giản dị
Mầu quờ hương bền bỉ, đậm đà
Giọng của Người
Thấm từng tiếng ấm
Con nghe Bỏc
Tiếng ngày
(Tố Hữu)
+VD:Nơi Bỏc ở sàn mõy, vỏch giú
Sỏng nghe chim rừng hút sau nhà
+VD: Anh dắt em vào cừi Bỏc xưa
Đường xoài hoa trắng, nắng đu đưa
Cú hồ nước lặng sụi tăm cỏ
Cú bưởi, cam thơm, mỏt búng dừa
HOẠT ĐỘNG 4: Vận dụng
Kể lại một cõu chuyện về lối sống giản
3 ý nghĩa của việc học tập rèn luyện theo phong cách Hồ Chí Minh
- Trong việc tiếp thu văn hoá nhân loại ngày nay có nhiều thuận lợi: giao lu mở rộng tiếp xúc với nhiều luồng văn hoá hiện đại
Nguy cơ: Có nhiều luồng văn hoá tiêu cực, độc hại
A Liên hệ:
+ Sống, làm việc theo
g-ơng Bác Hồ vĩ đại
+ Tự tu dỡng rèn luyện phẩm chất, đạo đức, lối sống
có văn hoá
III- Tổng kết a- Nghệ thuật
- Kết hợp kể và bỡnh
- Chọn lọc những chi tiết tiờu biểu
- So sỏnh đối lập
- Dựng dẫn chứng từ HV
b-Nội dung:
Vẻ đẹp phong cỏch HCM là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống văn hoỏ dõn tộc với tinh hoa văn hoỏ nhõn loại, giữa cỏi vĩ đại với cỏi giản dị
III- Luyện tập
1- Bài 1: Sưu tầm những thơ
Trang 9dị của Bác?
HOẠT ĐỘNG 5: Tìm tòi, mở rộng
viết về phong cách HCM
2- Bài 2: Cho hs làm bài tập
TN
?Vẻ đẹp của phong cách HCM là gì?
+Kết hợp hài hoà giữa truyền thống với hiện đại
?HS đọc ghi nhớ SGK
? SGK
?Ý nghĩa về phong cách HCM?
+Chúng ta phải học tập tấm gương đạo đức HCM
?Học tập tấm gương đạo đức HCM, chúng ta phải làm những gì?
-Cách ăn, ở, đồ dùng, sinh hoạt…giản dị
-Tiết kiệm, tránh lãng phí,
-Chăm học, chăm làm giúp đỡ cha mẹ, ông bà, các em nhỏ từ những việc nhỏ nhất
-Đoàn kết yêu thương bạn bè, giúp đỡ những bạn có hoàn cảnh khó khăn
- Học bài cũ
- Soạn bài2
-Tìm những mẩu chuyện, bài thơ viết về phong cách HCM
- Đọc và trả lời các câu hỏi trong bài phương châm hội thoại
- Đọc lại truyện cười “Lợn cưới, áo mới” và trả lời câu hỏi bên dưới
-Kể tên những tấm gương tốt học tập và làm theo lời Bác dạy ở quê em
***************************************************************
Ngµy so¹n:
TIẾT 3 CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
I -Mục tiêu bài học:
1-Kiến thức:
-Củng cố kiến thức đã học về hội thoại ở lớp 8, nắm được các phương châm hội thoại ở lớp 9
2-Kĩ năng:
Trang 10-Tớch hợp với văn bản “Phong cỏch HCM” và vận dụng những phương chõm hội thoại trong giao tiếp
3- Thỏi độ:
-Giỏo dục ý thức sử dụng ngụn ngữ trong giao tiếp, viết văn cho HS
II -Phương tiện thực hiện:
-Thầy: giỏo ỏn, bảng phụ, SGK, TLTK
-Trũ: vở, SGK, sỏch tham khảo
III- Tiến trỡnh bài dạy:
HOẠT ĐỘNG 1: Khởi động
A- Tổ chức: - sĩ số:
- vắng:
B- Kiểm tra: đồ dựng hs, SGK
C- Bài mới: GTB: Trong giao tiếp có những quy định tuy không nói
ra thành lời nhng những ngời tham gia hội thoại cần phảI tuân thủ nếu không giao tiếp sẽ không thành công Những quy định
đó đợc biểu hiện qua các phơng châm hội thoại
HOẠT ĐỘNG 2: Hỡnh thành kiến thức mới
-GV treo bảng phụ
- Gọi HS đọc đoạn đối thoại (trang 8)
(bảng phụ)
? Cõu trả lời của Ba cú làm cho An thoả món
khụng? vỡ sao ?
+Cõu trả lời của Ba khụng làm cho An thoả món
Vỡ nú cũn thiếu về mặt nghĩa.An muốn biết Ba
học bơi ở địa điểm cụ thể nào đú chứ khụng phải
An hỏi Ba bơi là gỡ?
?Vậy cần trả lời như thế nào cho đỳng?
+Trả lời bơi ở địa điểm nào mới phự hợp cõu hỏi
của An
?Từ bài tập 1 rỳt ra cho em bài học gỡ?
+khi giao tiếp khụng nờn núi ớt hơn những gỡ mà
giao tiếp đũi hỏi
- GV gọi hs đọc bài 2
I-Phương chõm về lượng.
1-Ví dụ:
* bài tập1:SGK-8
-Cõu trả lời khụng thoả món vỡ chưa rừ nghĩa
-Cần trả lời đỳng: địa điểm bơi
=>khi núi, cõu núi phải cú nội dung đỳng với yờu cầu của giao tiếp.Khụng núi ớt hơn những gỡ mà giao tiếp đũi hỏi
* Bài tập 2(trang 9)
“Lợn cưới, ỏo mới”