Sự kiện nào khảng định sự thắng thế của khuynh hướng vô sản trong phong trào DTDC ở VN những thập niên đầu thế kỉ XX. Tại sao khuynh hướng vô sản lại được lịch sử và nhân dân ta lựa chọn ? Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và sự thất bại của cuộc khởi nghĩa Yên Bái đầu năm 1930 đã khẳng định khuynh hướng vô sản đã hoàn toàn thắng thế trong phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam đầu thế kỉ XX. Khuynh hướng vô sản được lịch sử và nhân dân Việt Nam lựa chọn vì: + Khuynh hướng vô sản là khuynh hướng tiến bộ và phù hợp với xu thế thời đại.Chủ nghĩa tư bản chuyển hẳn sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa. Mâu thuẫn trong lòng nó phát triển gay gắt: mâu thuẫn giữa đế quốc với đế quốc dẫn đến chiến tranh đế quốc, tiêu biểu là Chiến tranh thế giới thứ nhất; mâu thuẫn giữa đế quốc với thuộc địa dẫn tới sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc; mâu thuẫn giữa tư sản với vô sản dẫn tới sự phát triển của phong trào công nhân và cách mạng xã hội. Năm 1917, Cách mạng tháng Mười Nga thành công, mở ra trước mắt các dân tộc bị áp bức thời đại “cách mạng chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”. Chủ nghĩa Mác – Lênin trở thành hiện thực và được truyền bá rộng rãi khắp nơi dẫn tới sự ra đời của các đảng cộng sản ở nhiều nước trên thế giới. Quốc tế Cộng sản được thành lập (231919). Đại hội II của Quốc tế Cộng sản (1920) thông qua Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lênin, chỉ ra phương hướng đấu tranh giải phóng các dân tộc bị áp bức. + Cách mạng Việt Nam đặt ra yêu cầu tìm ra con đường cứu nước mới và giai cấp lãnh đạo đúng đắn.Thực dân Pháp xâm lược và thống trị Việt Nam. Đất nước mất độc lập, nhân dân ta mất tự do. Độc lập, tự do là khát khao cháy bỏng của mọi người Việt Nam yêu nước. Phát huy truyền thống yêu nước chống ngoại xâm, các phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân Việt Nam diễn ra liên tục và anh dũng theo những con đường khác nhau nhưng đều bị thực dân Pháp dập tắt. Thất bại của Phong trào Cần vương cuối thế kỉ XIX khẳng định con đường cứu nước theo ngọn cờ phong kiến là không thành công, do đó độc lập tự do không thể gắn liền với chủ nghĩa phong kiến. Thất bại của phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX khẳng định con đường giải phóng dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư sản là không thành công, độc lập tự do không gắn liền với chủ nghĩa tư bản. Sự nghiệp giải phóng dân tộc lâm vào tình trạng “dường như trong đêm tối không có đường ra”, đặt ra yêu cầu bức thiết phải tìm con đường cứu nước mới. + Thứ ba, trí tuệ và nhãn quan chính trị của Nguyễn Ái Quốc trong việc tìm ra con đường cứu nước và truyền bá lí luận cách mạng giải phóng dân tộc theo khuynh hướng vô sản vào Việt Nam. Năm 1920, bằng nhãn quan chính trị đặc biệt, Nguyễn Ái Quốc đã tìm đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc, con đường cách mạng vô sản. Từ đó, Người xây dựng nên lí luận giải phóng dân tộc theo khuynh hướng vô sản và truyền bá vào Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc là nhà hoạt động cách mạng sáng tạo. Người đến với chủ nghĩa Mác Lênin, tiếp thu chủ nghĩa Mác Lênin vào Việt Nam mà luôn vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Nguyễn Ái Quốc có nhiều sáng tạo trong quá trình chuẩn bị và thành lập Đảng, vạch ra đường lối đúng đắn cho cách mang Việt Nam. Những sáng tạo trên có ý nghĩa hết sức to lớn đối với cách mạng Việt Nam. Nhờ những sáng tạo đó mà chủ nghĩa Mác Lê nin xâm nhập vào Việt Nam, được nhân dân Việt Nam đón nhận, trở thành ngọn cờ,hệ tư tưởng cho cách mang Việt Nam, giúp cách mang Việt Nam giải quyết những vấn đề cụ thể, phù hợp với yêu cầu lịch sử Việt Nam đặt ra. Nhờ những sáng tạo đó mà Đảng ta mới có thể dẫn dắt được cách mang Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác trong thế kỉ XX.
Trang 1ĐỀ CƯƠNG ÔN LUYỆN HSG SỬ 12
1 Ghép thời gian phù hợp với sự kiện (Lịch sử Việt Nam)
Ghép thời gian phù hợp với sự kiện Giai đoạn 1958 – cuối thế kỉ XIX
A 1858 1 Phong trào Cần vương kết thúc với thất bại của KN
Hương Khê
A - 4
B 1859 2 Pháp tấn công chiếm ba tỉnh Tây Nam Kì
C 5/6/1862 3 Phong trào Cần vương bùng nổ
D 1867 4 Liên quân Pháp – Tây Ban Nha tấn công Đà Nẵng mở
đầu xâm lược nước ta
6 Quân Pháp tấn công và chiếm Gia Định
G 1874 7 Chiến thắng Cầu Giấy lần thứ hai, quân ta tiêu diệt viên
chỉ huy của Pháp tấn công ra Bắc Kì
M 6/6/1884 12 Chiến thắng Cầu Giấy lần thứ nhất, quân ta tiêu diệt
viên chỉ huy của Pháp tấn công ra Bắc Kì
N 1885 13 Pháp tấn công thành Hà Nội lần thứ hai
O 1896 14 Pháp tấn công thành Hà Nội lần thứ nhất
Giai đoạn đầu thế kỉ XX đến 1818
A 1897 1 Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước
B 1904 2 Phan Bội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội
C 1906 3 Phan Châu Trinh mở cuộc vận động duy tân ở Trung Kì
D 1908 4 Phan Bội Châu thành lập Hội Duy tân Tổ chức phong trào
Đông Du
E 5/6/1911 5 Phan Châu Trinh mở cuộc vận động duy tân ở Trung Kì
F 1912 6 Phong trào Đông Du bị dập tắt
Trang 22 Sự chuyển biến về kinh tế, xã hội Việt Nam trong cuộc khai thác lần thứ nhất của thực dân Pháp (1897 - 1914)
- Về kinh tế : Năm 1897, Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở
Việt Nam với quy mô lớn Nhiều cơ sở và thiết bị khai thác được xây dựng Cơ cấu ngành nghề có sự thay đổi :
+ Về giao thông vận tải, Pháp xây dựng hệ thống giao thông đường sắt và đường
- Chuyển biến về xã hội : Những chuyển biến về cơ cấu kinh tế kéo theo sự phân
hoá xã hội bắt đầu diễn ra, nhưng chưa thật mạnh mẽ
+ Một bộ phận nhỏ giai cấp địa chủ phong kiến trở nên giàu có, dựa vào Pháp
chiếm đoạt ruộng đất của nông dân Một bộ phận địa chủ vừa và nhỏ bị đế quốc ch ép nên ít nhiều có tinh thần yêu nước
+ Giai cấp nông dân, số lượng đông đảo nhất, họ bị áp bức bóc lột nặng nề và bị
cướp ruộng đất, cuộc sống của họ khổ cực, nông dân sẵn sàng hưởng ứng, tham gia cuộc đấu tranh giành độc lập
+ Giai cấp công nhân, tuyệt đại đa số xuất thân từ nông dân, làm việc ở đồn điền,
hầm mỏ, nhà máy, xí nghiệp, lương thấp nên đời sống khổ cực, có tinh thần đấu tranh chống giới chủ nhằm cải thiện đời sống
+ Tầng lớp tư sản, vốn là các nhà thầu khoán, chủ xí nghiệp, xưởng thủ công, chủ
hãng buôn, bị chính quyền thực dân kìm hãm, tư bản Pháp chèn ép
+ Tầng lớp tiểu tư sản thành thị, là chủ các xưởng thủ công nhỏ, cơ sở buôn bán
nhỏ, viên chức cấp thấp và những người làm nghề tự do,
Tầng lớp sĩ phu thức thời có những chuyển biến tích cực về tư tưởng chính trị
Những chuyển biến trên đây, nhất là sự xuất hiện của những lực lượng xã hội mới
là cơ sở quan trọng cho phong trào yêu nước và cách mạng đầu thế kỉ XX.
2 Ảnh hưởng của trào lưu tư tưởng dân chủ tư sản từ bên ngoài vào Việt Nam
Cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX, tình hình thế giới tác động và ảnh hưởng mạnh
mẽ đến Việt Nam :
Trang 3- Phong trào cải cách chính trị - văn hoá ở Trung Quốc của Lương Khải Siêu, Khang Hữu Vi.
- Tư tưởng của Cách mạng Pháp với những tác phẩm của Vônte, Rútxô,
3 Phong trào giải phóng dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư sản
Nguyên nhân xuất hiện phong trào:
- Sự chuyển biến về kinh tế xã hội Việt Nam và tác động của trào lưu tư tưởng tưsản từ bên ngoài dội vào Việt Nam đã khiến cho một bộ phận sĩ phu yêu nước tiến bộ,thức thời nhận thức được sự cần thiết phải duy tân và thay đổi chế độ xã hội Đó cũng làmột biện pháp cứu nước
- Những người đi tiên phong trong phong trào là Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh
* Phan Bội Châu và xu hướng bạo động
- Phan Bội Châu là người có tư tưởng duy tân, muốn học tập mô hình Nhật Bản (sau theo mô hình Cách mạng Tân Hợi) Nhưng trước hết theo ông cần phải có độc lập
Độc lập làm cơ sở cho dân chủ, dân quyền.
- Phan Bội Châu chủ trương dùng bạo động vũ trang đánh đuổi thực dân Pháp
giành độc lập Ông tích cực tổ chức lực lượng ở trong nước và tranh thủ sự viện trợ của bên ngoài
- Tháng 5 - 1904, Phan Bội Châu lập Hội Duy tân
- Từ năm 1905 đến năm 1908, tổ chức phong trào Đông du đưa thanh thiếu niênViệt Nam sang Nhật học tập
- Từ tháng 8 - 1908, theo thoả thuận với thực dân Pháp, Chính phủ Nhật trục xuấtnhững người Việt Nam yêu nước ra khỏi nước Nhật Phong trào Đông du tan rã
- Dưới ảnh hưởng của Cách mạng Tân Hợi, tháng 6 - 1912, tại Quảng Châu PhanBội Châu thành lập Việt Nam Quang phục hội, nhằm đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phụcnước Việt Nam, thành lập Cộng hoà Dân quốc Việt Nam
- Hội cử người về nước trừ khử những tên thực dân và tay sai đầu sỏ, đã khuấyđộng được dư luận trong và ngoài nước Ngày 24 - 12 - 1913, Phan Bội Châu bị bắt
* Phan Châu Trinh và xu hướng cải cách
Trang 4- Trong khi Phan Bội Châu chủ trương bạo động thì Phan Châu Trinh chủ trương
cải cách xã hội, cứu nước bằng việc nâng cao dân trí, dân quyền với phương châm " tự
lực khai hoá"
- Năm 1906, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, mở cuộc vận động Duy tân
ở Trung Kì Hình thức hoạt động : mở trường dạy học, diễn thuyết về các vấn đề văn hoá
xã hội, cổ vũ theo cái mới : cắt tóc ngắn, mặc áo ngắn, cổ động mở mang công thươngnghiệp,
- Cuộc vận động chuyển thành phong trào chống thuế năm 1908 ở Trung Kì Thựcdân Pháp đàn áp, dập tắt phong trào Phan Châu Trinh cùng nhiều đồng chí khác của ông
bị bắt
CÂU HỎI ÔN TẬP
Câu 1 Phong trào Đông Du do Phan Bội Châu và Hội Duy tân khởi xướng:
+ Phan Bội Châu sớm có tinh thần yêu nước, ý chí đánh đuổi TDP, giành độc lập dân tộc
Từ thực tế của phong trào Cần Vương, PBC nhận thấy: Phong trào không thiếu ý chí đánh đuổiTDP và biện pháp bạo động là đúng đắn, phù hợp với truyền thống đấu tranh của dân tộc nhưnglại thất bại vì các cuộc khởi nghĩa không liên kết được với nhau Từ đó ông rút ra vấn đề quan
trọng: Bạo động là đúng, nhưng muốn thành công thì không thể thủ hiểm một vùng mà phong trào phải mang tính chất toàn quốc
+ Đây là một phong trào vận động quần chúng rộng lớn Một hình ảnh mặt trậndân tộc thống nhất đang dần hình thành nhằm vận động quần chúng, tâp hợp lực lượngđoàn kết đấu tranh chống kẻ thù của dân tộc
+ Phong trào Đông Du đã tiếp thu và truyền bá một số tư tưởng đúng đắn của PBCnhư nêu rõ kẻ thù chính của dân tộc là TDP và kiên trì chủ trương “đánh giặc phục thù màthù đoạn là bạo động”
+ Phong trào không những vận động, tổ chức được 200 học sinh sang du học ở NhậtBản mà còn dùng văn thơ yêu nước và cách mạng để“thức tỉnh quốc dân”, góp phần nângcao lòng yêu nước, lòng tự hào về truyền thống đấu tranh của dân tộc
Câu 2 Phong trào Duy tân là gì ? Mục đích của phong trào ? Đánh giá ý nghĩa và hạn chế của phong trào Duy tân.
* Phong trào Duy tân : Phong trào Duy tân hay còn gọi là cuộc vận động Duy tân
hay phong trào Duy tân ở Trung Kỳ là cuộc vận động cải cách ở miền Trung Việt Nam
Trang 5diễn ra từ năm 1906 đến năm 1908 Phong trào do Phan Châu Trinh phát động nhưng đãnhanh chóng thất bại sau khi TDP đàn áp.
Phan Châu Trinh chủ trương chỉ đạo phong trào Duy tân không bạo động, cải tổ vềmặt xã hội thông qua con đường nâng cao dân trí Trong đó phong trào chủ trương cải tổkinh tế, văn hóa, xã hội, giáo dục một cách toàn diện Với các hoạt động thực tế như: mởtrường dạy học theo lối mới, mở các nhà buôn lớn để tự lực, mở mang kinh tế
Phong trào Duy tân chủ trương đi theo cái mới và cải tổ loại bỏ cái cũ Có thể nóiPhạm Phú Thứ, Nguyễn Lộ Trạch, Nguyễn Trường Tộ đã đi đầu cho tinh thần cải cáchcòn phong trào Duy tân do Phan Châu Trinh chủ trương chú trọng đến việc nâng cao khảnăng dân trí nhằm phát triển kinh tế và giành lại chính quyền
Khác với phong trào Đông Du nhờ đến sự trợ giúp của người Nhật phong trào Duytân lại chú trọng đến tiềm lực của nước nhà Phan Châu Trinh đã đi từ Bắc vào Namnhằm xem xét tình hình trên đất nước kết giao với các văn sĩ và bạn đồng chí hướng và tưtưởng canh tân đất nước của mình Tuy cùng chung chí hướng là giành lại nền độc lậpdân tộc với Phan Bội Châu nhưng ông không đồng tình với chủ trương duy trì nền quânchủ Ông càng không muốn dùng đến bạo động cách mạng cũng như mưu cầu đến sựgiúp đỡ từ bên ngoài nhất là khi Nhật Bản cũng là một nước đế quốc Phong trào Duytân diễn ra công khai với hình thức cải cách xã hội, nâng cao dân trí và dân quyền Tuynhiên sai lầm chính của phong trào là này lại là chủ trương dựa vào Pháp để giàu mạnh
* Mục đích của phong trào Duy tân :
- Mục tiêu của phong trào là nâng cao dân trí, chấn dân khí, mở mang trình độhiểu biết của người dân để ý thức về quyền lợi và nghĩa vụ của mình đối với đất nước
- Phong trào đã đáp ứng được nguyện vọng của nông dân, vì thế lực lượng thamgia phong trào xin xâu, giảm thuế (phong trào chống thuế ở Trung Kì năm 1908) chủ yếu
là nông dân
* Ý nghĩa của phong trào Duy tân:
- Phong trào Duy tân có ý nghĩa giúp khơi dậy lên tư tưởng tiến bộ, tấn công mạnh
mẽ vào hệ tư tưởng phong kiến lạc hậu bảo thủ
- Phong trào Duy tân có tính thời đại, góp phần giải quyết những yêu cầu thời bấygiờ
* Ưu điểm của phong trào Duy tân:
- Phong trào này đã đáp ứng phần nào yêu cầu xã hội nước ta lúc bấy giờ
- Đồng thời cũng tác động đến cách nghĩ và hành động của một bộ phận quan lạitriều đình lúc bấy giờ
* Hạn chế:
Trang 6- Các đề nghị cải cách mang tính rời rạc
- Chưa giải quyết được mâu thuẫn cơ bản của xã hội nước ta lúc bấy giờ : Mâuthuẫn giữa toàn thể dân tộc ta với thực dân Pháp và mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủphong kiến
- Phong trào còn bị hạn chế bởi tính khả thi, bị giới hạn bởi Tân thư
Câu 3 Nguyên nhân bùng nổ phong trào yêu nước ở Việt Nam đầu thế kỷ
XX Tư tưởng duy tân được thể hiện như thế nào trong phong trào yêu nước Việt Nam thời kỳ này.
1 Nguyên nhân:
- Phong trào đấu tranh của nhân dân ta theo hệ tư tưởng Phong kiến với sự thất
bại của cuộc khởi nghĩa Hương Khê đã chấm dứt hoàn toàn Cuộc khai thác thuộcđịa lần thứ nhất của thực dân Pháp tạo cơ sở kinh tế, xã hội bên trong cho sự tiếp nhậncon đường cứu nước mới
- Ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản Trung Quốc, Nhật Bản qua Tân thư,Tân báo tác động .Các sỹ phu phong kiến có tư tưởng tiến bộ đã tiếp nhận và khởixướng phong trào
2 Tư tưởng duy tân được thể hiện trong phong trào yêu nước Việt Nam thời kỳ này.
- Cuộc vận động giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XX diễn ra dưới nhiều hình thức
khác nhau, song nhìn chung đều gắn cứu nước với việc duy tân làm cho đất nước
phát triển, gắn việc đánh đuổi giặc Pháp với việc cải biến xã hội
- Mặc dù chủ trương bạo động, nhưng Phan Bội Châu có tư tưởng duy tân, noi
gương Nhật Bản Ông cùng với Nguyễn Hàm và một số người khác lập ra Hội Duytân(1904); tổ chức phong trào Đông du (1906- 1908), đưa thanh niên sang học tập ởNhật Bản và phổ biến tài liệutuyên truyền giáo dục trong nước
- Phan Châu Trinh gương cao ngọn cờ dân chủ, cải cách xã hội; chủ
trương cứu nước bằng việc nâng cao dân trí, dân quyền Ông vạch trần chế độ vuaquan phong kiến thối nát và yêu cầu Pháp phải thay đổi thái độ đối với sĩ dân nướcNam; sửa đổi chính sách cai trị để giúp nhân dân Việt Nam từng bước tiến lên vănminh Ông đề cao phương châm tự lực khai hóa, vận động những người cùng tríhướng thức tỉnh dân chúng, tuyên truyền tư tưởng dân quyền
- Cuộc vận động Duy tân ở Trung Kì diễn ra với nhiều hình thức phong phú.
Nhiều trường học mới ra đời, với chương trình và nội dung mới Nhà trường là nơituyên truyền mở rộng công, thương nghiệp, phê phán bọn quan lại, đả phá phong tụclạc hậu, thực hiện đời sống mới Cuộc vận động Duy tân đi sâu vào quần chúng,góp phần làm bùng lên phong trào chống đi phu, đòi giảm sưu thuế (1908)
Trang 7- Đông kinh nghĩa thục do Lương Văn Can làm thục trưởng, với chương
trình nội dung và phương pháp giảng dạy, học tập mới nhằm tuyên truyền giáo
dục nâng cao lòng yêu nước, chí tiến thủ cho quần chúng; truyền bá những hiểu
biết về một nền học thuật mới và nếp sống văn minh tiến bộ, phối hợp với phong
trào Đông du và phong trào Duy tân đang phát triển; góp phần làm cho đất nước
thoát khỏi lạc hậu, thoát khỏi ách thống trị của ngoại bang, trở thành một quốc gia
độc lập
-Tư tưởng duy tân xâm nhập trong quần chúng và biến thành một phong
trào dân chủ đầu thế kỉ XX, diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo quần chúng tham
gia, nhưng chưa đủ điều kiện phát triển thành một cuộc cách mạng Mặc dù thất
bại, nhưng nó có tác dụng cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của nhân dân Việt Nam
và chuẩn bị những điều kiện cho những phong trào đấu tranh mới sau này
Bảng thống kê về một số phong trào yêu nước và cách mạng từ đầu thế kỉ XX đến năm 1914 (4,00 đ)
Đông du (1,5đ)
Đông Kinh nghĩa thục (0,5đ)
Cuộc vận động Duy tân
ở Trung kỳ ( 1,5 đ)
Phong trào chống thuế ở Trung kỳ (0,5đ)
2 Mục đích của
phong trào Kêu gọi thanhniên Việt Nam ra
nước ngoài (NhậtBản) học tập,chuẩn bị lựclượng chờ thời cơcho việc giành lạiđộc lập cho nướcnhà Lực lượngnòng cốt cổ động
và thực hiệnphong trào là DuyTân hội và PhanBội Châu
Mục đích củaphong trào là:
khai trí cho dân,phương tiện đượchoạch định: mởnhững lớp dạyhọc không lấy tiền
và tổ chức nhữngcuộc diễn thuyết
để trao đổi tưtưởng cùng cổđộng trong dânchúng
Vận động cảicách (duy tân)theo khẩuhiệu củaphong trào lúcbấy giờ là:
Chấn dân khí, khai dân trí, hậu dân sinh.
Chống đi phu, đòigiảm sưu thuế"
Thời gian này,nhiều văn thơ yêunước và Cách
Các hoạt độngchính: mở trườnghọc các môn địa
lí, lịch sử, khoahọc thường thức;
tổ chức các buổibình văn; xuất bảnsách báo…
Hình thứchoạt động: mởtrường, diễnthuyết về cácvẫn đề xã hội,tình hình thếgiới, đả phácác hủ tụcphong kiến, cổ
Buổi đầu đoànngười biểu tìnhkhông chủ trươngdùng bạo lực, chỉkiên trì đòi hỏigiảm sưu giảm thuế
Về sau, phong tràobiến thành một cuộcđối đầu giữa dân
Trang 8mạng trong phongtrào Đông duđược truyền vềnước đã động viêntinh thần yêu nướccủa nhân dân (Hảingoại huyết thư,Việt Nam quốc sửkhảo…)
vũ theo cáimới: cắt tócngắn, mặc áongắn, cổ động
mở mangcông
thươngnghiệp…
nghèo và nhà cầmquyền Cuộc đối đầunày kịch liệt đến nỗinhững người đềxướng phong tràokhông thể kìm hãmđược Bởi vậy,phong trào gần nhưtrở thành một cuộckhởi nghĩa cướpchính quyền Do đó,
đã xảy ra nhiều vụ
đổ máu
Trong 20 năm đầu của TK XX, các nhà cách mạng yêu nước Việt Nam đã giải quyết hai nhiệm vụ dân tộc và dân chủ như thế nào?Nêu nhận xét?
Phương hướng giải quyết 2 nhiệm vụ dân tộc và dân chủ đầu thế kỉ XX :
- Đầu TK XX hệ tư tưởng DCST du nhập vào Việt Nam đã làm dấy lên phong tràoyêu nước theo khuynh hướng DCTS với hai gương mặt tiêu biểu là PBC – đại diện cho
xu hướng bạo động và PCT – địa diện cho xu hướng cải cách Cả 2 xu hướng này đềunhằm mục đích: đánh Pháp, giải phóng dân tộc gắn liền với cải cách, duy tân đất nước:
- Tính dân tộc được thể hiện đậm nét trong xu hướng bạo động của Phan Bội Châu:
+ Đường lối: đặt mục tiêu khôi phục độc lập dân tộc lên hàng đầu, tức đánh đổ đếquốc trước rồi tiến tới thực hiện các quần dân chủ, dân quyền cho nhân dân sau
+ Biện pháp:
• Dựa Nhật đánh Pháp, sử dụng con đường bạo động vũ trang “nợ máu chỉ có thể trảbằng máu”
• Sau đó tiến hành cải cách duy tân noi gương Nhật Bản
+ Hoạt động: thành lập hội Duy Tân (1904), thực hiện phong trào Đông Du (1095
- 1908)và thành lập Việt Nam Quang phục hội (1912)
- Tính dân chủ được thể hiện đậm nét nhất trong xu hướng cải cách của Phan ChâuTrinh:
+ Đường lối: dương cao ngọn cờ xóa bỏ chế độ phong kiến, tiến hành cải cách duytân đất nước, thực hiện các quyền dân sinh dân chủ, coi đó là tiền đề để thực hiện nhiệm
vụ dân tộc
+ Biện pháp: vạch trần chế độ vua quan phong kiến thối nát, yêu cầu Pháp thay đổichính sách cai trị, giúp nhân dân Việt Nam thực hiện cải cách dân sinh dân chủ
- Hoạt động: thực hiện cuộc vận động Duy Tân:
+ Kinh tế: phát động chấn hưng thực nghiệp, lập hội kinh doanh…
+ Giáo dục: mở trường dạy học theo lối mới…
Trang 9+ Văn hóa: vận động cải cách trang phục và lối sống, các hủ tục phong kiến bị lên
án mạnh mẽ…
Nhận xét:
- Việc phát hiện 2 nhiệm vụ cách mạng dân tộc – dân chủ đầu XX là một đóng góp
to lớn của Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh trong tiến trình phát triển của phong tràoyêu nước ở nước ta
- Hai xu hướng này tuy cách làm và phương pháp tiến hành khác nhau nhưng khôngloại trừ nhau mà bổ sung cho nhau Như vậy tính dân tộc và dân chủ có mối quan hệ chặtchẽ với nhau trong phong trào yêu nước đầu XX
- Tuy phong trào diễn ra sôi nổi, mạnh mẽ, thu hút đông đẩo quần chúng tham giavới nhiều hình thức đấu tranh phong phú nhưng cuối cùng đều thất bại Điều nay nói lên
sự thất bại của hệ tư tưởng DCTS nhưng nó lại đặt tiền đề cho phong trào yêu nước ViệtNam ở giai đoạn sau
- Cách giải quyết của 2 cụ Phan còn nhiều hạn chế ( PBC: theo hướng cực đoan,PCT theo hướng cải lương: Pháp- Việt đề huề)
Hai xu hướng bạo động và cải cách có làm suy yếu phong trào yêu nước ở nước
ta hồi đầu thế kỉ XX không?Tại sao?
- Vào đầu TK XX, phong trào yêu nước chống Pháp của nhân dân ta diễn ra sôi nổiquyết liệt, liên tục, đi theo khuynh hướng DCTS quy tụ vào 2 xu hướng cứu nước chính
là xu hướng bạo động mà tiêu biểu là phong trào Đông Du của PBC và xu hướng cải cách
mà tiêu biểu là phong trào Duy tân của PCT
+ Khái quát xu hướng bạo động của Phan Bội Châu: tư tưởng và những hoạt độngcứu nước tiêu biểu…
+ Khái quát xu hướng cải cách của Phan Châu Trinh: tư tưởng và những hoạt độngcứu nước tiêu biểu…
- Hai xu hướng cứu nước đó có nhiều điểm khác nhau thậm chí trái ngược nhaunhưng không những không làm suy yếu phong trào yêu nước ở nước ta mà còn bổ xungcho nhau, hỗ trợ cho nhau tạo nên 1 làn sóng đấu tranh gpdt sôi nổi ở nước ta hồi đầu TK
XX Khẳng định như vậy là vì:
+ Thứ 1: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà phpng trào yêu nước ở nước
ta đã xác định được đúng đắn đối tượng, kẻ thù của dân tộc ta lúc này là TDP và chế độvua quan phong kiến nhà Nguyễn Nếu chỉ có 1 xu hướng bạo động hoặc cải cách thìphong trào yêu nước chỉ tập trung vào 1 đối tượng cần đánh đổ là TDP (xu hướng bạođộng) hoặc chế độ phòn kiến (xu hướng cải cách).Nhờ có 2 xu hướng ấy mà phong tràoyêu nước ở nước ta tấn công vào cả 2 đối tượng là TDP và chế độ PK
+ Thứ 2: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà mục tiêu của phong trào yêunước chống Pháp của nhân dân ta đúng đắn hơn, rõ ràng hơn Nếu chỉ có 1 xu hướng thìphong trào yêu nước ở nước ta hoặc là chỉ giành mục tiêu độc lập dân tộc (xu hướng bạo
Trang 10động) hoặc là chỉ phát triển xã hội (xu hướng cải cách) Nhờ có cả 2 xu hướng đó mà việcxác định mục tiêu trong phong trào yêu nước ở nước ta không chỉ là đánh đổ TDP giànhđộc lập dân tộc mà còn đánh đổ chế độ phong kiến phát triển văn hóa xã hội.
+ Thứ 3: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà lực lượng tham gia trongphong trào yêu nước ở nước ta hồi đầu TK XX đông đảo hơn bao gồm nhiều giai cấp,tầng lớp trong xã hội Nếu chỉ có 1 xu hướng thì lực lượng tham gia đơn lẻ, hạn chế, chỉ 1
bộ phận tầng lớp trên trong xu hướng bạo động hoặc chỉ là nông dân như xu hướng cảicách Chính nhờ có cả 2 xu hướng này mà lực lượng tham gia phong trào yêu nước đầu
TK XX bao gồm nhiều giai cấp, tầng lớp, kể cả tư sản dân tộc, tầng lớp học sinh, sinhviên đến địa chủ, nông dân…
+ Thứ 4: nhờ có 2 xu hướng bạo động và cải cách mà hình thức và phương phápđấu tranh của nhân dân ta hồi đầu TK XX phong phú hơn với nhiều hình thức đấu tranhmới Nếu như chỉ có 1 xu hướng thì hình thức đấu tranh đơn lẻ hoặc là cầu viện nướcngoài, cử người ra nước ngoài học hỏi cứu nguy cho tổ quốc hoặc là cải cách, canh tânphát triển xã hội Chính nhờ có cả 2 xu hướng mà hình thức đấu tranh của nhân dân ta lúcnày hết sức phong phú Các hình thức đấu tranh phong phú đó cũng chính là những trảinghiệm, thử thách của lịch sử phản ánh sự tìm kiếm con đường cứu nước cho dân tộc ta
=>Cả 2 xu hướng trên đã kết hợp với nhau, bổ sung hỗ trợ cho nhau tạo nên 1phong trào yêu nước hết sức sôi nổi ở nước ta hồi đầu TK XX Sự thất bại của 2 xuhướng đó cũng là cơ sở thực tiễn hết sức sinh động mách bảo người thanh niên yêu nướcNguyễn Tất Thành ra đi tìm con đường cứu nước mới đúng đắn cho dân tộc
Nêu hoàn cảnh lịch sử và những nét mới của phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam trong những năm 20 của thế kỉ XX Đóng góp của khuynh hướng này đối với lịch
sử dân tộc trong thời gian trên
Trang 11- Lãnh đạo không còn là văn thân, sĩ phu TS hóa mà là GCTS, CN,TTS; lực lượng tham gia phong phú hơn
- Qui mô phong trào: Không chỉ diễn ra trong nước mà còn ở một số nước trên thế giới (TQ, Pháp ) Hình thức đấu tranh phong phú
- Sớm hình thành các tổ chức yêu nước, cách mạng và cuộc đấu tranh giành quyền lãnh đạo (VNCMTN, TVCMĐ, VNQDĐ)
- PTCN có sự xâm nhập của CN M-LN nên đã chuyển biến từ tự phát sang tự giác
b Đóng góp của khuynh hướng…
- Góp phần làm chuyển biến tư tưởng yêu nước của nhân dân Việt Nam từ yêunước trên lập trường phong kiến sang yêu nước trên lập trường dân chủ tư sản
- Đem lại cho phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỉ XX nhiều hình thức đấutranh mới: bạo động, cải cách, kết hợp bạo động với cải cách, kết hợp chuẩn bị thực lựcbên trong với vận động giúp đỡ từ bên ngoài
- Tạo nên sự thay đổi trong tư duy kinh tế, văn hóa (cổ động phát triển kinh tế theohướng mới, cải cách văn hóa- xã hội, mở trường dạy học theo lối mới…) Từ đó tạo tiền
đề cho việc thành lập các tổ chức cách mạng về sau này
Phân tích những nội dung chủ yếu của cuộc vận động cải cách trong phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX.
- Về chính trị: Không còn bám vào tư tưởng “trung quân” mà đã chuyển sang ý thứcquốc gia - dân tộc, ý thức về dân chủ dân quyền; chủ trương đánh đổ nền quân chủ, xâydựng dân chủ
- Về kinh tế: hướng tới sự đổi mới kinh tế (phát triển kinh tế TBCN); hô hào “chấnhưng nội hóa, bài trừ ngoại hóa”, phát triển các ngành thủ công nghiệp, thương nghiệp,kinh doanh theo hướng tư bản chủ nghĩa
- Về văn hóa, giáo dục: Mở trường dạy học kiểu mới: cách học, nội dung đổi mới:tuyên truyền tư tưởng yêu nước, chống cựu học, hủ Nho, đề cao thực hành ( Đông kinhnghĩa thục, Dục thanh )
- Về xã hội: Vận động đổi mới “phong hóa”, cải cách lối sống, bài trừ mê tín dịđoan, thay đổi cách ăn mặc (cắt tóc ngắn, mặc âu phục, để răng trắng )
Trình bày những đặc điểm của phong trào yêu nước và cách mạng theo khuynh hướng dân chủ tư sản đầu thế kỉ XX Khuynh hướng dân chủ tư sản có những đóng góp gì đối với sự phát triển của lịch sử dân tộc lúc bấy giờ ?
Đặc điểm
- Đầu thế kỷ XX, trước những ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản từ bên ngoàiđược truyền bá vào Việt Nam, các sĩ phu tiến bộ đã từ bỏ con đường phong kiến, đi theokhuynh hướng cách mạng mới… Phong trào yêu nước và cách mạng Việt Nam đầu thế kỉ
XX, do vậy, có những nét mới khác trước, theo khuynh hướng dân chủ tư sản
- Mục tiêu: đánh Pháp giành độc lập, chống phong kiến xây dựng một xã hội mới
Trang 12- Động lực và lãnh đạo: động lực của phong trào mở rộng hơn trước, gồm đông đảoquần chúng nhân dân : nông dân, tư sản, tiểu tư sản, công nhân, văn thân, sĩ phu có tưtưởng mới, binh lính Lãnh đạo là các sĩ phu yêu nước tiến bộ với tư tưởng dân chủ tưsản.
- Quy mô, phạm vi, hình thức, phương pháp đấu tranh: Phong trào có quy mô rộnglớn khắp cả nước thậm chí ở cả nước ngoài như phong trào Đông Du ở Nhật, hoạt độngcủa Việt Nam quang phục hội ở Trung Quốc… Với nhiều hình thức, phương pháp đấutranh: vũ trang, đấu tranh chính trị, ngoại giao, cải cách xã hội, mở trường dạy học…
- Có nhiều xu hướng khác nhau do tiếp thu luồng tư tưởng mới không đều Tuynhiên, các xu hướng này không đối lập nhau, mà hỗ trợ nhau, thúc đẩy nhau tiến bộ Tiêubiểu là xu hướng bạo động của Phan Bội Châu và xu hướng cải cách của Phan ChâuTrinh Cả hai đều nhằm mục tiêu chung là đánh đuổi thực dân Pháp, khôi phục độc lậpdân tộc
Trình bày được những đóng góp của khuynh hướng dân chủ tư sản đối với sự pháttriển của lịch sử dân tộc đầu thế kỷ XX
- Giúp nhân dân Việt Nam nhận thức đúng bản chất của chế độ phong kiến (đã đivào giai đoạn cuối), cần phải thay thế nó bằng chế độ xã hội mới Ý thức hệ phong kiếnkhông còn phù hợp, không giải quyết được yêu cầu độc lập nên cần có một khuynhhướng, tư tưởng, ý thức hệ mới…
- Tạo nên sự chuyển biến về chất trong tư tưởng yêu nước của nhân dân Việt Nam
từ yêu nước trên lập trường phong kiến sang yêu nước trên lập trường dân chủ tư sản.Làm thức tỉnh tinh thần yêu nước, tính tự cường và lòng tự hào dân tộc, cổ vũ các tầnglớp nhân dân đứng lên chống Pháp và tay sai
- Tạo ra sự chuyển biến về chất trong phong trào giải phóng dân tộc đầu thế kỉ XXvới nhiều hình thức đấu tranh phong phú: vũ trang bạo động và canh tân cải cách (cảicách về kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa sâu rộng trong các tầng lớp nhân dân), kết hợpchuẩn bị thực lực bên trong với vận động giúp đỡ từ bên ngoài Do đó, ngoài yếu tố yêunước phong trào còn mang yếu tố cách mạng, hòa chung vào với xu hướng dân chủ tưsản của các nước châu Á lúc bấy giờ
- Tạo ra sự thay đổi trong tư duy kinh tế, văn hóa : Cải biến nền kinh tế xã hội theonhững hình thức mới, tư duy mới – kinh tế công thương tư bản chủ nghĩa Cải cách vănhóa xã hội, thay cho nền Hán học cũ bằng việc mở trường dạy học theo lối mới Truyền
bá những hiểu biết về một nền học thuật mới, một nếp sống mới văn minh, tiến bộ
- Thúc đẩy phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX lênmột bước cao hơn với những nội dung và tính chất khác trước Nó được coi là thời kỳquá độ, là viên gạch nối cho sự phát triển, tạo tiền đề cho việc thành lập các tổ chức cáchmạng về sau
Hoàn cảnh lịch sử dẫn đến sự xuất hiện của phong trào giải phóng dân tộc theo khuynh hướng dân chủ tư sản ở Việt Nam vào đầu thế kỉ XX? Những đặc điểm nổi bật của phong trào này?
a Hoàn cảnh lịch sử
- Đầu năm 1896, phong trào Cần Vương, một phong trào đấu tranh vũ trang chống
P đã thất bại, thể hiện sự bất lực của hệ tư tưởng phong kiến trước nhiệm vụ giải phóng
Trang 13dân tộc do lịch sử đặt ra Cách mạng Việt Nam rơi vào tình trạng bế tắc khủng hoảng vềđường lối…
- Sau khi dập tắt được phong trào Cần Vương, Thực dân Pháp đã tiến hành chươngtrình khai thác thuộc địa lần thứ nhất (1897 – 1914) Những chính sách của thực dânPháp đã làm cho nền kinh tế Việt Nam chuyển biến (khái quát về chuyển biến kinh tế)
- Chính sách cai trị, khai thác, bóc lột của thực dân Pháp đã kéo theo sự phân hóa xãhội ngày càng sâu sắc, các giai cấp, tầng lớp mới xuất hiện (khái quát về chuyển biến xãhội)
- Chính sách cai trị, khai thác, bóc lột của thực dân Pháp đã kéo theo sự phân hóa xãhội ngày càng sâu sắc, các giai cấp, tầng lớp mới xuất hiện (khái quát về chuyển biến xãhội)
- Trong lúc giai cấp TS và TTS chưa ra đời, các trí thức PK đã tiếp thu tư tưởng tưsản làm vũ khí chống P, dấy lên một PTYN sôi nổi, rộng lớn với hai xu hướng chủ yếu làbạo động và cải cách
- Về qui mô: Diễn ra trên địa bàn rộng lớn, cả ở trong và ngoài nước,với sự thamgia của nhiều tầng lớp
Tại sao đầu thế kỉ XX, khuynh hướng cách mạng dân chủ tư sản lại xuất hiện ở Việt Nam? Tính cách mạng của trào lưu đó được biểu hiện ở những điểm nào?
* Khuynh hướng cách mạng dân chủ tư sản xuất hiện ở Việt Nam đầu thế kỷ XX doảnh hưởng của điều kiện trong nước và những tác động từ bên ngoài
* Điều kiện trong nước :
- Sau khi cơ bản bình định được Việt Nam bằng quân sự, thực dân Pháp tiến hànhcuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất trên đất nước ta, làm cho cơ cấu kinh tế và xã hộiViệt Nam có sự thay đổi
Trang 14+ Kinh tế: Sự thâm nhập phương thức sản xuất kinh tế tư bản vào nước ta làm tan rãdần nền kinh tế tự nhiên ở nông thôn.
+ Xã hội : Làm cho các giai cấp trong xã hội có sự phân hóa, giai cấp công nhân rađời, tầng lớp tư sản và tiểu tư sản hình thành… Các sĩ phu Nho học cũng có chuyển biến
về tư tưởng chính trị Họ không chỉ đọc các kinh sách Nho giáo mà đọc những cuốn sáchmới của các tác giả Châu Âu, Trung Quốc…
-Sự bế tắc của phong trào giải phóng dân tộc ở Việt Nam sau khi phong trào Cầnvương thất bại đòi hỏi những người yêu nước Việt Nam tìm con đường cứu nước mới
* Điều kiện bên ngoài :
-Ảnh hưởng của Trung Quốc :
+ Phong trào cải cách chính trị - văn hóa Trung Quốc, gắn liền với Lương KhảiSiêu, Khang Hữu Vi
+ Cách mạng Tân Hợi (1911) nổ ra ở Trung Quốc đã làm ảnh hưởng đến tư tưởngcủa các sĩ phu Việt Nam
- Nhật Bản sau 30 năm tiến hành cuộc Duy tân Minh Trị đã trở thành một cườngquốc tư bản, đánh bại được cả nước Nga Sa Hoàng năm 1905 có tiếng vang lớn trên thếgiới Các sĩ phu Việt Nam nhận thấy muốn đất nước phát triển thì phải Duy Tân theoNhật, dựa vào Nhật
-Ảnh hưởng từ cách mạng Pháp với những tác phẩm của Rút-xô, Mông-te-xki-ơđược dịch sang tiếng Hàn du nhập vào nước ta
-Nhiều nước phương Đông khác như Ân Độ, Indonesia, Philippin đã bùng nổ tràolưu cải cách Duy Tân theo khuynh hướng tư sản, gia nhập trào lưu “ châu Á thức tỉnh ”Kết luận: Những biến đổi sâu sắc về kinh tế, xã hội đầu thế kỷ XX đẫ tạo cơ sở bêntrong cho sự tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản từ bên ngoài vào nước ta Từ đó dẫn tớiphong trào yêu nước théo khuynh hướng dân chủ tư sản đầu thế kỷ XX
* Tính cách mạng (điểm mới) của trào lưu cách mạng dân chủ tư sản đầu XX đượcthể hiện:
- Thành phần lãnh đạo: văn thân, sĩ phu tư sản hóa Đây là lớp người mang tính quá
độ từ hệ tư tưởng phong kiến sang hệ tư tưởng tư sản bởi họ là những sĩ phu phong kiếnchịu ảnh hưởng của tư tưởng dân chủ tư sản bên ngoài Họ đã mất niềm tin vào chế độphong kiến, cho phong kiến là sâu mọt, là kẻ đục khoét dân, là thủ phạm làm cho đấtnước suy yếu rồi mất độc lập Họ bắt đầu có ý thức về dân chủ, dân quyền, khái niệm
“dân” và “nước” gắn liền với nhau
- Mục tiêu đấu tranh: không chỉ đánh Pháp giải phóng dân tộc mà phải gắn liền vớiDuy tân và thay đổi chế độ xã hội
- Lực lượng tham gia: không chỉ có nông dân mà có đông đảo các tầng lớp khác(công nhân, tiểu tư sản, địa chủ, phú nông)
Trang 15- Hình thức đấu tranh: không chỉ hạn chế trong khởi nghĩa vũ trang mà kết hợpnhiều biện pháp như đoàn kết dân tộc, tiến hành phong trào cải cách sâu rộng, mà điềucốt yếu là phải nâng cao dân trí,chấn hưng dân trí, làm cho người dân ý thức được dânquyền của mình.
- Quy mô: rộng khắp, không chỉ trong nước mà còn phát triển ra các nước bênngoài
Trình bày những đặc điểm của phong trào yêu nước và giải phóng dân tộc Việt Nam
từ cuối thế kỉ XIX đến hết Chiến tranh thế giới thứ nhất.
Năm 1884, thực dân Pháp đã cơ bản hoàn thành quá trình xâm lược Việt Nam Phong trào yêu nước và giải phóng dân tộc ở nước ta ngày càng phát triển mạnh mẽ
Những đặc điểm của của phong trào yêu nước và giải phóng dân tộc
- Cuối thế kỷ XIX, ngọn cờ phong kiến đã lỗi thời, các phong trào đấu tranh đều đãthất bại
- Trong bối cảnh đó, tư tưởng dân chủ tư sản dần ảnh hưởng vào Việt Nam, đưa đến
sự phát triển của khuynh hướng dân chủ tư sản đầu thế kỷ XX nhưng do những hạn chếnên cuộc vận động yêu nước của các sĩ phu đã thất bại
- Bên cạnh khuynh hướng dân chủ tư sản, đầu thế kỷ XX các phong trào đấu tranhchống Pháp của nông dân, binh lính vẫn phát triển mạnh mẽ nhưng cũng nhanh chóngthất bại
- Cùng với những chuyển biến về kinh tế, xã hội, phong trào đấu tranh chống Phápcủa giai cấp công nhân cũng phát triển nhưng vẫn mang tính tự phát
- Các phong trào yêu nước chống Pháp cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đều thấtbại Cách mạng Việt Nam rơi vào tình trạng bế tắc, khủng hoảng về đường lối và giai cấplãnh đạo Trong bối cảnh đó, Nguyễn Tất Thành đã ra đi tìm con đường cứu nước mới
TDP đã dập tắt được phong trào CầnVương, chúng bắt tay vào cuộc khaithác thuộc địa lần thứ nhất Xã hộiViệt Nam bị phân hoá sâu sắc, nhiềugiai tầng mới xuất hiện (tư sản, côngnhân, tiểu tư sản…)
Phong trào giải phóng dân tộc nhất là
ở Châu Á (Trung Quốc, Nhật Bản) lêncao theo khuynh hướng mới dân chủ
1,0
Trang 16Sau cuộc phản công kinh
thành Huế 7/1885 không
thành Tôn Thất Thuyết lấy
danh nghĩa Vua Hàm Nghi
đã hạ chiếu Cần Vương kêu
gọi nhân dân cả nước đứng
lên giúp vua chống Pháp
cứu nước
tư sản đã tác động và ảnh hưởng đếnViệt Nam
Giai cấp
lãnh đạo
Vua Hàm Nghi, Tôn Thất
Thuyết và các sĩ phu yêu
nước Tiêu biểu là Đinh
Công Tráng, Phạm Bành,
Tống Duy Tân, Nguyễn
Thiện Thuật, Phan Đình
Phùng…
Các sĩ phu, văn thân chịu ảnh hưởngcủa khuynh hướng dân chủ tư sản.Tiêu biểu là Phan Bội Châu và PhanChâu Trinh và một số sĩ phu yêu nướctiến bộ
0,75
LL tham
gia
Đông đảo quần chúng nhân
dân, trước tiên là nông dân
Gồm nhiều tầng lớp, giai cấp khácnhư: Tư sản, địa chủ, phú nông, tiểu tư
xã hội theo hướng mới 0,5
Hình thức
ĐT
Đấu tranh vũ trang Đấu tranh vũ trang, đoàn kết dân tộc,
cải cách xã hội, đấu tranh ngoại
Kết quả, ý
nghĩa
Tạo ra một phong trào đấu
tranh vũ trang sôi nổi trong
cả nước Tập hợp được đông
đảo quần chúng nhân dân
tham gia Gây cho Pháp
nhiều tổn thất, phải mất trên
10 năm mới bình định được
Việt Nam
Tuy thất bại, phong trào đã
thể hiện tinh thần yêu nước,
tư tưởng trung quân, ái quốc
của nhân dân ta Báo hiệu
con đường cứu nước theo
ngọn cờ phong kiến đã hoàn
toàn lỗi thời
Tạo ra một phong trào đấu tranh giảiphóng dân tộc sôi nổi, sâu rộng như:
PT Đông Du, Phong trào Duy Tân,Phong trào chống thuế ở Trung kỳ.Các phong trào đã thức tỉnh lòng yêunước của nhân dân
Mặc dù thất bại nhưng nó đã thể hiệntinh thần yêu nước, sự tìm kiếm conđường cứu nước, cứu dân của các tầnglớp nhân dân và thể hiện tinh thần dântộc, tạo ra động lực bên trong chocuộc vận động giải phóng dân tộc theomột khuynh hướng mới
0,75
Trang 17Tại sao phong trào yêu nước và cách mạng theo khuynh hướng dân chủ dân chủ tư sản đầu thế kỷ XX lại do tầng lớp sĩ phu yêu nước tiến bộ lãnh đạo?
1 Một trong những nét nổi bật của phong trào yêu nước và cách mạng đầu thế kỷ
XX theo khuynh hướng dân chủ tư sản là do tầng lớp sĩ phu yêu nước tiến bộ lãnh đạo.Tình hình này xuất phát từ đặc điểm của xã hội Việt Nam lúc này Giai cấp địa chủ phongkiến làm tay sai cho đế quốc, cấu kết với đế quốc thống trị, bóc lột nhân dân ta Nông dân
là một lực lượng cách mạng to lớn nhưng không có điều kiện để lãnh đạo Công nhân đãtrở thành một giai cấp mới trong xã hội nhưng còn trong tình trạng tự phát Tầng lớp tưsản dân tộc ngay từ đầu bị thực dân Pháp khống chế, chèn ép nên nhỏ bé về số lượng, thếlực kinh tế yêu ớt, thái độ chính trị chống Pháp không kiên định Tầng lớp tiểu tư sản mớixuất hiện còn nhiều mặt hạn chế …., do đó tất cả các giai cấp, tầng lớp trên đều không cókhả năng lãnh đạo
2 Chỉ có tầng lớp sĩ phu yêu nước tiến bộ có đủ điều kiện lãnh đạo hơn các giai cấpkhác do ngoài nhiệt tình cứu nước, họ có uy tín trong đời sống xã hội, có tri thức để nhậnthức thời cuộc và tiếp thu tư tưởng dân chủ tư sản tiến bộ Họ đã mạnh dạn đứng ra khởixướng và lãnh đạo phong trào Tiêu biểu nhất là Phan Bội Châu và Phan Châu Trinh
Làm rõ cuộc khủng hoảng về đường lối giải phóng dân tộc ở Việt Nam cuối thế
kỷ XIX đến năm 1918.
- Cuộc khủng hoảng về đường lối cách mạng: các phong trào đấu tranh của nhândân ta không xác định đúng mục tiêu, nhiệm vụ, lực lượng, phương pháp đấu tranh đểnhằm giải quyết hai mâu thuẫn cơ bản của xã hội thuộc địa nửa phong kiến ở Việt Namlúc đó
- Cuối thế kỷ XIX: phong trào Cân vương chống Pháp theo hệ tư tưởng phongkiến hạn chế trong việc xác định mục tiêu đấu tranh chống Pháp lập lại chế độ phongkiến, phương pháp đấu tranh bạo động vũ trang mang tính thủ hiểm, các phong trào thiếu
sự phối hợp thống nhất phong trào thất bại chấm dứt hoàn toàn con đường cứu nướctheo hệ tư tưởng phon kiến
- Phong trào nông dân Yên Thế ( 1884-1913): Phong trào tự phát của nông dânchống chính sách bình định của Pháp để bảo vệ cuộc sống của mình Phong trào còn hạnchế trong xác định nhiệm vụ, mục tiêu đấu tranh sau 30 năm phong trào thất bại
- Phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX theo khuynh hướng dân chủ tư sản do các sỹphu yêu nước có tư tưởng tiến bộ khởi xướng: Đông Du, Đông Kinh nghĩa thục, Duytân chống Pháp dưới nhiều hình thức khác nhau cải cách, bạo động, hạn chế trong xácđịnh kẻ thù, mục tiêu đấu tranh, tập hợp lực lượng phong trào thất bại
Trang 18- Phong trào trong những năm chiến tranh thế giới nổ ra: Khởi nghĩa của binh línhThái Nguyên, Hội kín ở Nam kỳ của binh lính, của nông dân thể hiện sự bế tắc trongđường lối đấu tranh đã nhanh chóng thất bại.
- Cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX tất cả các phong trào yêu nước chống Pháp ởnước ta diễn ra liên tục nhưng đều thất bại Nguyên nhân chính là thiếu đường lối đấutranh đúng đắn do đó phong trào yêu nước lâm vào khủng hoảng trầm trọng về đườnglối cách mạng và giai cấp lãnh đạo cách mạng
+ Trong hoàn cảnh trên, để nhanh chóng hàn gắn vết thương chiến tranh, khôiphục nền kinh tế, chính phủ Pháp một mặt ra sức khôi phục kinh tế trong nước, một mặttăng cường đầu tư, khai thác thuộc địa, trước hết và chủ yếu tại Đông Dương và châu Phi
+ Về thời gian, đợt khai thác thuộc địa lần 2 của thực dân Pháp chính thức đượctriển khai từ sau Đại chiến TG1 và kéo dài đến trước cuộc khủng hoảng kinh tế TG 1929-
1933, tức là trong khoảng 10 năm
- Nội dung
+ Nông nghiệp: Tăng cường cường cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền nhất là đồn
điền cao su , diện tích đồn điền cao su mở rộng, nhiều công ty cao su ra đời.
+ Công nghiệp: Coi trọng khai mỏ nhất là mỏ than Mở mang một số ngành công
nghiệp chế biến, sửa chữa
+ Thương nghiệp: Đẩy mạnh giao lưu buôn bán nội địa, độc quyền về ngoại thương + GTVT: Hệ thống giao thông được mở mang thêm đô thị được mở rộng, dân cư
đông hơn
+ Tài chính - ngân hàng: Ngân hàng Đông Dương nắm quyền chỉ huy toàn bộ nền
kinh tế ĐD, phát hành tiền giấy và cho vay lãi TDP còn thi hành các biện pháp tăng thuế đểbóc lột nhân dân ĐD
Trang 19- Đặc điểm: Tăng cường đầu tư để búc lột khai thác một cách gấp gáp, hối hả hơn
nhiều lần so với cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất Chỉ tính riêng trong 6 năm 1929), tổng số vốn đầu tư của tư bản Pháp vào Đông Dương đã tăng gấp 6 lần so với 20năm trước chiến tranh Khác với cuộc khai thác thuộc địa lần 1 vốn chủ yếu là của tư bảnnhà nước còn trong cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai này vốn của tư bản tư nhân đứng
(1924-vị trí hàng đầu
Vì sao nói: “Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm
1925 phát triển mạnh mẽ với nhiều hình thức đấu tranh phong phú, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia”?
- Diễn ra sôi nổi trên qui mô rộng lớn thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân ở thành thị tham gia với nhiều phong trào do nhiều giai cấp lãnh đạo thể hiện mục tiêu dân tộc, dân chủ.
- Phong trào đấu tranh của giai cấp tư sản dân tộc lãnh đạo với các cuộc tẩy chay
tư sản Hoa kiều, vận động người Việt Nam chỉ mua hàng của người Việt Nam, “chấnhưng nội hoá”, “bài trừ ngoại hoá”; đấu tranh chống độc quyền cảng Sài Gòn của tưbản Pháp và độc quyền xuất cảng lúa gạo tại Nam kỳ ( 1923) Trên cơ sở này, một số tưsản và địa chủ lớn ở Nam kỳ đã lập ra Đảng Lập Hiến ( 1923) tiến hành đấu tranh đòi
tự do, dân chủ
- Phong trào đấu tranh đòi tự do, dân chủ của tầng lớp tiểu tư sản trí thức diễn ra
sôi nổi với nhiều hình thức đấu tranh phong phú: thành lập các tổ chức chính trị yêunước như Việt Nam Nghĩa đoàn, Hội Phục Việt, Đảng Thanh niên để tập hợp lựclượng, tổ chức đấu tranh với nhiều hoạt động phong phú sôi động như mít tinh, biểutình, bãi khoá, đỉnh cao là cuộc đấu tranh công khai đòi nhà cầm quyền Pháp trả tự docho Phan Bội Châu (1925), phong trào truy điệu và để tang Phan Châu Trinh; xuất bảnbáo chí để tuyên truyền vận động (Chuông rè, An Nam trẻ, Người nhà quê, Hữu Thanh,Tiếng dân, Đông Pháp thời báo, Thực nghiệp dân báo ), lập các nhà xuất bản tiến bộ đểxuất bản sách yêu nước và cách mạng như Nam Đồng thư xã, Quan Hải tùng thư,Cường học thư xã
- Phong trào công nhân phát triển hơn trước với hơn 20 cuộc đấu tranh tiêu biểu
và đã bước đầu đi vào tổ chức với việc thành lập Công hội bí mật ở Sài Gòn- Chợ Lớn.Với cuộc đấu tranh của công nhân Ba Son ( 8-1925) đánh dấu một bước tiến mới củaphong trào công nhân Việt Nam ( )
- Bên cạnh ưu điểm, phong trào còn nhiều hạn chế Phong trào đấu tranh của tư
sán dân tộc thể hiện tính chất cải lương Phong trào đấu tranh của tiểu tư sản trí thứctuy diễn ra sôi nổi nhưng bồng bột nhất thời, dễ bị tan vỡ khi bị đàn áp hoặc đượcnhượng bộ Phong trào công nhân còn lẻ tẻ và tự phát
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, sự kiện nào đánh dấu bước phát triển mới của phong trào công nhân Việt Nam?
* Sự kiện đánh dấu bước phát triển mới của phong trào công nhân VN sau Chiến tranh thế giới thứ nhất là Cuộc bãi công của công nhân Ba Son (tháng 8/1925)