I. LỜI GIỚI THIỆUHiện nay, công tác đổi mới phương pháp giáo dục đang được các cấp và và cơ sở giáo dục đẩy mạnh thực hiện theo hướng phát huy sự chủ động, tích cực của học sinh. Điều đó xuất phát từ yêu cầu, đòi hỏi khách quan của thực tiễn trong kỉ nguyên công nghệ thông tin với các mối quan hệ xã hội ngày càng trở nên đa dạng và phức tạp hơn. Trong môi trường giáo dục trung học phổ thông, đối tượng học đang trong giai đoạn phát triển và biến động mạnh về tâm sinh lý nên dễ bị ảnh hưởng bởi các tác động từ bên ngoài. Do vậy đảm bảo một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, học sinh thực sự được đóng vai trò chủ thể của các hoạt động giáo dục là nhân tố hàng đầu để mục tiêu giáo dục phổ thông có hiệu quả. Tuy nhiên tình trạng học sinh bị quá tải do áp lực học tập hoặc sự thiếu định hướng về mục đích học tập, rèn luyện từ phía gia đình và những tác động tiêu cực khác từ xã hội khiến một bộ phận HS không hào hứng trong học tập, thiếu nghiêm túc trong rèn luyện. Để khắc phục tình trạng trên thì cần thiết phải tạo được sự chuyển biến bên trong nhận thức của học sinh, cần phải bồi dưỡng và phát huy động lực của học sinh, ý chí vươn lên khẳng định giá trị bản thân của các em. Từ nhận thức trên và xuất phát từ thực tiễn công tác tại nhà trường, bản thân tôi đã nghiên cứu, xây dựng và áp dụng một số mô hình hoạt động nhằm bồi dưỡng và phát huy động lực của học sinh trong học tập văn hóa, rèn luyện hạnh kiểm và phát triển các kĩ năng sống cho các em. Sau đây, tôi xin được trình bày các mô hình hoạt động đó tại nhà trường trong sáng kiến “Tổ chức một số mô hình hoạt động nhằm phát huy động lực của học sinh trong học tập và rèn luyện tại trường THPT Trại Cau”.II. TÊN SÁNG KIẾN: “Tổ chức một số mô hình hoạt động nhằm phát huy động lực của học sinh trong học tập và rèn luyện tại trường THPT Trại Cau”. III. TÁC GIẢ SÁNG KIẾN Họ và tên: Lăng Minh Tá. Chức vụ: Giáo viên. Địa chỉ: Tổ 8 thị trấn Trại Cau, huyên Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Đơn vị công tác : trường THPT Trại Cau, Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Điện thoại: 0982698425. Email: talangc3traicaugmail.comIV. CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾNLăng Minh Tá – Giáo viên, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THPT Trại Cau.V. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾNTrong phạm vi sáng kiến này, tôi áp dụng trong lĩnh vực phụ trách công tác Đoàn và phong trào thanh niên trường THPT Trại Cau.VI. NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦUNgày 5 tháng 9 năm 2017VII. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN1. Nội dung sáng kiến
Trang 1DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt
I LỜI GIỚI THIỆU
Trang 2Hiện nay, công tác đổi mới phương pháp giáo dục đang được các cấp và và
cơ sở giáo dục đẩy mạnh thực hiện theo hướng phát huy sự chủ động, tích cực của học sinh Điều đó xuất phát từ yêu cầu, đòi hỏi khách quan của thực tiễn trong kỉ nguyên công nghệ thông tin với các mối quan hệ xã hội ngày càng trở nên đa dạng
và phức tạp hơn Trong môi trường giáo dục trung học phổ thông, đối tượng học đang trong giai đoạn phát triển và biến động mạnh về tâm sinh lý nên dễ bị ảnh hưởng bởi các tác động từ bên ngoài Do vậy đảm bảo một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, học sinh thực sự được đóng vai trò chủ thể của các hoạt động giáo dục là nhân tố hàng đầu để mục tiêu giáo dục phổ thông có hiệu quả Tuy nhiên tình trạng học sinh bị quá tải do áp lực học tập hoặc sự thiếu định hướng về mục đích học tập, rèn luyện từ phía gia đình và những tác động tiêu cực khác từ xã hội khiến một bộ phận HS không hào hứng trong học tập, thiếu nghiêm túc trong rèn luyện Để khắc phục tình trạng trên thì cần thiết phải tạo được sự chuyển biến bên trong nhận thức của học sinh, cần phải bồi dưỡng và phát huy động lực của học sinh, ý chí vươn lên khẳng định giá trị bản thân của các em Từ nhận thức trên và xuất phát từ thực tiễn công tác tại nhà trường, bản thân tôi đã nghiên cứu, xây dựng và áp dụng một số mô hình hoạt động nhằm bồi dưỡng và phát huy động lực của học sinh trong học tập văn hóa, rèn luyện hạnh kiểm và phát triển các kĩ năng sống cho các em Sau đây, tôi xin được trình bày các mô hình
hoạt động đó tại nhà trường trong sáng kiến “Tổ chức một số mô hình hoạt động nhằm phát huy động lực của học sinh trong học tập và rèn luyện tại trường THPT Trại Cau”.
II TÊN SÁNG KIẾN:
“Tổ chức một số mô hình hoạt động nhằm phát huy động lực của học sinh trong học tập và rèn luyện tại trường THPT Trại Cau”.
III TÁC GIẢ SÁNG KIẾN
- Họ và tên: Lăng Minh Tá
- Chức vụ: Giáo viên
- Địa chỉ: Tổ 8 thị trấn Trại Cau, huyên Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
Trang 3- Đơn vị công tác : trường THPT Trại Cau, Đồng Hỷ, Thái Nguyên.
- Điện thoại: 0982698425
- Email: talangc3traicau@gmail.com
IV CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN
Lăng Minh Tá – Giáo viên, Bí thư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trường THPT Trại Cau
V LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN
Trong phạm vi sáng kiến này, tôi áp dụng trong lĩnh vực phụ trách công tác Đoàn và phong trào thanh niên trường THPT Trại Cau
VI NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG LẦN ĐẦU
Ngày 5 tháng 9 năm 2017
VII MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN
1 Nội dung sáng kiến
Nội dung của sáng kiến bao gồm hai phần: Phần một điều tra, khảo sát tình hình học sinh qua phiếu thăm dò để có định hướng xây dựng các hoạt động; phần hai tổ chức các hoạt động nhằm phát huy động lực của HS trong học tập và rèn luyện
1.1.Phần một: Tổ chức điều tra, khảo sát nắm tình hình học sinh.
Tổ chức điều tra, khảo sát tình hình hình HS nhằm nắm bắt những thông tin của học sinh về thái độ và động cơ học tập, năng khiếu, sở trường nhu cầu nguyện vọng…để từ đó có phương hướng tổ chức các mô hình hoạt động sát với đối tượng, phù hợp và hiệu quả Công việc này được tiến hành thông qua việc lấy ý kiến của học sinh bằng Phiếu thăm dò ý kiến
Mẫu phiếu Phiếu thăm dò ý kiến học sinh được thiết kế như sau:
PHIẾU THĂM DÒ Ý KIẾN
I Thông tin của người được lấy ý kiến
Họ và tên:………ngày, tháng, năm sinh………
Trang 4Dân tộc:………số điện thoại liên lạc (bố, mẹ)……….
Chỗ ở hiện nay:………
Họ tên bố………nghề nghiệp………
Họ tên mẹ:……… nghề nghiệp………
II Bạn vui lòng trả lời câu hỏi/ đánh dấu x vào ô dưới đây Bạn muốn tham gia trò chơi nào : kéo co ; đẩy gậy ; nhảy bao Hoặc không muốn tham gia chơi trò nào Dòng nhạc yêu thích : Nhạc cách mạng ; nhạc trẻ ; nhạc bolero - Bạn có thích đọc sách không (ngoài sách giáo khoa) : có ;
không Nếu có bạn hay đọc thể loại nào sau đây: + Văn hóa xã hội – Lịch sử: + Văn học nghệ thuật: + Truyện tranh: + Tiểu thuyết: + Tâm lý, tâm linh, tôn giáo: + Sách về kĩ năng sống: + Sách về danh nhân: - Sở trường của bạn : bóng đá ; cầu lông …
Bạn không có sở trường nào cả - Mục tiêu của bạn trong năm học: HSTT ; HSG
Bạn không đặt mục tiêu nào cả
- Bạn có muốn tham gia sinh hoạt trong câu lạc bộ nào sau đây không ? Không ; có Nếu có bạn muốn tham gia câu lạc bộ nào ?
Đội văn nghệ ; đội kịch tuyên truyền ; sách và hành động
Thời điểm điều tra, khảo sát là tháng 9 năm 2017 Sau khi thu thập phiếu, tôi tiến hành tổng hợp và rút ra được những thông tin sau:
- Tổng số HS nhà trường : 714, số HS trả lời câu hỏi 702
- Số HS muốn tham gia các trò chơi: 550 (tỉ lệ 78,3%) ; số không muốn tham gia 152 (tỉ lệ 21,7 %)
Trang 5- Số HS thích đọc sách 350 (tỉ lệ 49,9 %); số không thích đọc sách 351 (tỉ lệ 50,1 %) ; thể loại thích đọc nhất là truyện tranh 210 em (tỉ lệ 60 %) ; sách về kĩ sống 70 HS (tỉ lệ 20 %); còn lại là các thể loại khác
- Số HS trả lời mình có các sở trường bóng đá, cầu lông là 180 em (tỉ lệ 25,64 %); số HS cho rằng mình không có năng khiếu nào là 522 em(tỉ lệ 74,35%)
- Số HS đặt ra cho mình mục tiêu phấn đấu HSTT, HSG là 176 em (tỉ lệ 25
%), còn lại không xác định mục tiêu là 526 em (tỉ lệ 75%)
- Số học sinh muốn tham gia các CLB 140 em (tỉ lệ 20%); số không muốn tham gia 562 em (tỉ lệ 80 %)
Qua tổng hợp, thấy rằng số HS xác định cho mình một mục tiêu phấn đấu đạt các danh hiệu HSTT, HSG và số học sinh khẳng định mình có năng khiếu và nhu cầu được tham gia sinh hoạt trong các câu lạc bộ còn ít Đặc biệt, nếu so sánh
số HS đề ra mục tiêu đạt HSTT, HSG với năm học trước (2016-2017) thì cho con
số khá chênh lệnh
Năm học 2017 - 2018 Năm học 2016 - 2017
Tống số học sinh được lấy ý kiến: 702 Tổng số học sinh : 682
Số học sinh đề ra mục tiêu đạt học sinh
tiên tiến, học sinh giỏi Số học sinh tiên tiến, học sinh giỏi
Tình trạng trên do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân là do HS chưa xác định được động cơ học tập, thiếu động lực phấn đấu để phát huy các năng lực của bản thân Để giải quyết tình trạng trên, tôi đã nghiên cứu và áp dụng một
số mô hình hoạt động sau nhằm giúp các em HS phát huy động lực của bản thân trong học tập và rèn luyện
1.2 Phần hai: Các mô hình hoạt động phát huy động lực của HS trong học tập và rèn luyện tại trường THPT Trại Cau
1.2.1 Mô hình câu lạc bộ sách và hành động
a Lí do thành lập:
Trang 6Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin và truyền thông
đã tạo nên sự lấn át của văn hóa nghe nhìn đối với văn hóa đọc của con người Đối với đa phần HS, việc tìm kiếm, lựa chọn, trao đổi một cuốn sách hay giàu ý nghĩa nhân văn không phải là công việc sở thích nữa Thường chỉ khi do yêu cầu học tập, cần tưu liệu về một vấn đề nào đó được định hướng HS mới tìm kiếm, tham khảo từ các loại sách Tuy nhiên, khi đó HS thường chọn giải pháp giải quyết nhanh nhất là tra trên mạng internet thay vì đến thư viện hay hiệu sách Điều này đồng nghĩa với việc HS sẽ tiếp cận với nguồn thông tin phong phú nhưng ẩn chứa nhiều nguy cơ : nhiều thông tin không chính thống, thông tin chưa được cơ quan chức năng kiểm duyệt, thông tin xuyên tạc, các văn hóa phẩm đồi trụy…Từ đó ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi, dễ dẫn đến sự phát triển lệch lạc về nhân cách đạo đức Mặt khác, điều này cũng sẽ ảnh hưởng đến năng lực tư duy của HS, các
em dễ bị thụ động, thiếu sáng tạo do không được trải nghiệm, khám phá, tự rèn luyện thông qua việc đọc sách
Từ thực tế tại trường THPT Trại Cau, tôi nhận thấy rằng, để gây dựng, phát triển văn hóa đọc trong HS trước hết cần làm cho HS thấy được giá trị, ý nghĩa của việc đọc, tìm hiểu, nghiên cứu về sách Giải quyết vấn đề này cần có một đội ngũ được tổ chức từ chính các em HS để làm gương, để tuyên truyền, thu hút, lôi cuốn bạn bè đọc, tìm hiểu về những cuốn sách hay giàu ý nghĩa, tạo được động lực cho học sinh trong học tập, rèn luyện và thực tế đời sống Đội ngũ các em HS đó được
tổ chức trong câu lạc bộ có tên gọi “Câu lạc bộ sách và hành động trường THPT Trại Cau” hoạt động trên tinh thần phát huy tinh thần chủ động tích cực của HS
đã và đang góp phần quan trọng giáo dục đạo đức, lối sống cho HS nhà trường
b Nội dung hoạt động: Hoạt động của CLB sách và hành động trường
THPT Trại Cau chia làm 02 nội dung chính:
- Thứ nhất : Xây dựng phong trào đọc sách và văn hóa đọc trong HS
- Thứ hai: Tổ chức hoạt động để CLB thực hành vận dụng và tuyên truyền
giá trị, bài học từ sách vào thực tiễn
Trong quá trình tổ chức các hoạt động hai nội dung trên được đan xen, lồng ghép vào nhau làm cho mục đích, ý nghĩa hoạt động của CLB được đảm bảo đầy
đủ, xuyên suốt và thuận lợi
c Cách thức tổ chức thành lập và hoạt động của CLB sách và hành động trường THPT Trại Cau.
- Xác định mục đích, nội dung hoạt động của CLB:
Trang 7Sách là kho tàng tri thức vô cùng phong phú, nguồn giá trị của sách đem lại cho con người cũng rất lớn lao, toàn diện Đối với lứa tuổi THPT việc đón nhận, hấp thu và phát huy những giá trị mà sách đem lại có ảnh hưởng rất quan trọng trong hình thành nhân cách sống Trên cơ sở mục tiêu, nội dung chương trình giáo dục phổ thông bậc THPT và những ảnh hưởng lớn lao từ sách, bản thân tôi xác định nội dung hoạt động của CLB như đã nêu ở trên Việc tổ chức thành lập và hoạt động của câu lạc bộ là một giải pháp góp phần thực hiện và hỗ trợ công tác giáo dục của nhà trường với phương châm thức tỉnh và phát huy động lực của chính học sinh, phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh
- Lựa chọn hạt nhân xây dựng CLB
Công việc này đóng vai trò là cơ sở, nền tảng cho việc thực hiện thành công
mô hình CLB Sách và hành động trường THPT Trại Cau Bản thân học sinh sẽ đóng vai trò là chủ thể tổ chức hoạt động thực tế trong khi GV đóng vai trò là người thiết kế định hướng Để lựa chọn HS làm hạt nhân xây dựng mô hình tôi dựa vào những nguồn thông tin về đối tượng học sinh, bao gồm : Phiếu thu thập thông tin, ý kiến của GV chủ nhiệm, hoạt động công tác Đoàn thanh niên Những học sinh lựa chọn là hạt nhân gây dựng cho CLB, đặc biệt là những ngày đầu triển khai
mô hình có những ưu điểm sau:
+ Có sở thích đọc sách và nhu cầu muốn trao đổi, chia sẻ những ý nghĩa từ sách;
+ Nhiệt tình trong hoạt động phong trào;
+ Có khả năng diễn thuyết, hùng biện;
+ Có thành tích nổi bật về học tập;
+ Có uy tín nhất định trong lớp, trường:
Dựa vào đó, tôi đã lựa chọn được những em HS nhiệt tình và có năng lực làm hạt nhân để xây dựng mô hình Tiêu biểu 02 em Phạm Thị Huyền lớp 11A2 và
em Hoàng Thị Hậu lớp 12A3 ở năm học 2017 – 2018; em Vũ Hồng Vy lớp 10A7
và em Hoàng Thị Thanh Hiền lớp 12A3 ở năm học 2018 – 2019
- Thảo luận thống nhất định hướng hoạt động:
Sau khi lựa chọn được những em học sinh làm hạt nhân để xây dựng mô hình, tôi tổ chức họp bàn với các em để định hướng hoạt động của CLB; tổ chức
HS trao đổi thảo luận để các em bàn bạc, thống nhất việc tổ chức hoạt động và cách triển khai như thế nào để đạt hiểu quả cao Công việc này có ý nghĩa quan trọng, vì khi HS được nêu ý kiến, được trao đổi thảo luận thì HS sẽ ý thức được ý
Trang 8thức, trách nhiệm và vinh dự của bản thân mình khi bước vào thực hiện công việc
có tính trải nghiệm đem lại ý nghĩa to lớn cho bản thân và bạn bè Phương pháp tiến hành là cá nhân nêu ý kiến, tập thể trao đổi thảo luận để rút ra ý kiến chung Sau khi tiến hành công việc này, Ban chủ nhiệm sẽ triển khai các bước tiếp theo là tuyển chọn thành viên CLB và tổ chức các hoạt động
- Tuyên truyền, phổ biến về CLB: Ban chủ nhiệm CLB thông tin, tuyên
truyền về CLB Để tiến hành, tôi tận dụng những giờ chào cờ đầu tuần (khoảng 10 phút), loa phát thanh của nhà trường
- Tuyển chọn thành viên: Công việc tuyển chọn thành viên nhằm mở rộng
CLB, tuyên truyền mục đích và ý nghĩa hoạt động của CLB Những HS đăng kí tham gia sẽ phải trải qua hoạt động trải nghiệm để thử thách (như tổ chức ve chai, nhặt giấy vụn, bộ tập thể 8km) để trở thành thành viên của CLB
- Tổ chức hoạt động:
+ Xây dựng kế hoạch hoạt động: Công việc này tôi giao cho Ban chủ nhiệm xây dựng dự thảo, sau đó trao đổi HS để thống nhất Việc xây dựng kế hoạch hoạt động bám sát vào mục tiêu, nội dung hoạt động của CLB, điều kiện thực tế của nhà trường
+ Xây dựng tủ sách: Vận động quyên góp từ thầy cô, bạn bè; thông qua quỹ thu được từ hoạt động thu gom phế liệu, giấy vụn
Tổ chức phân loại sách và đánh mã số để thuận tiện cho quản lí
+ Tổ chức Phòng đọc:
Trong thời gian đầu, phòng Đoàn thanh niên được sử dụng bố trí tủ sách của CLB Hiện nay, tôi đã tham mưu với lãnh đạo nhà trường bố trí một phòng đọc để
tủ sách cho HS đến mượn và đọc
+ Giới thiệu sách của CLB: Thứ hai đầu tuần, Ban truyền thông của CLB sẽ giới thiệu trước toàn trường về một cuốn sách
+ Hoạt động thu gom phế liệu, giấy vụn để thực hành những bài học được rút ra từ sách: Thành viên CLB tổ chức thu gom giấy vụn, giấy nháp ở các phòng học, phế liệu ở trên địa bàn thị trấn Trại Cau và địa phương bán vừa gây quỹ hoạt động cho CLB dùng để mua sách vừa góp phần xây dựng cảnh quan xanh, sạch, đẹp cho nhà trường và tuyên truyền, giáo dục ý thức bảo vệ môi trường
+ Tham gia ngày hội đọc của nhà trường: Phối hợp với tổ Ngữ văn, CLB Sách và hành động đã sân khấu hóa các trích đoạn tác phẩm văn học trong chương
Trang 9trình biểu diễn trong Ngày hội đọc Đến nay, hàng loạt những trích đoạn như Hạnh phúc của một tang gia trong tác phẩm Số đỏ của Vũ Trọng Phụng, Tức nước vỡ bờ trong tác phẩm Chị Dậu của Ngô Tất Tố, tác phẩm Đồng hào có ma của Nguyễn Công Hoan…qua diễn xuất trên sân khấu của CLB đã nhận được sự hưởng ứng của đông đảo giáo viên và học sinh
Hoạt động giới thiệu và bán sách gây quỹ của CLB Sách và hành động
trường THPT Trại Cau trong một giờ ra chơi
1.2.2 Tổ chức HS tham gia đội kịch tuyên truyền và văn nghệ xung kích.
- Xuất phát từ thực tế có nhiều HS có năng khiếu về văn hóa, văn nghệ mong muốn có cơ hội để thể hiện năng khiếu, phát triển năng lực và đóng góp cho hoạt động giáo dục của nhà trường Trong khi đó, mỗi dịp tổ chức các hoạt động nhà trường gặp không ít khó khăn trong việc xây dựng chương trình văn nghệ Để đáp ứng nhu cầu của HS và chuẩn bị một cách chủ động cho các hoạt động của nhà trường, tôi đã tổ chức câu lạc bộ nghệ thuật, trước hết là đội kịch tuyên truyền và đội văn nghệ xung kích
- Tổ chức thành lập : Dựa vào phiếu thu thập thông tin để nắm bắt nhu cầu,
nguyện vọng, sở trường, sở thích của HS; tiến hành tuyên truyền để thu hút HS tham gia CLB Thành viên tham gia trên cơ sở tự nguyện, chủ động và tích cực Sau khi có danh sách HS đăng kí tham gia, tôi tổ chức cho các em thảo luận, bầu ra ban chủ nhiệm để quản lý và tổ chức hoạt động
- Hoạt động:
Đối với đội văn nghệ: Đội văn nghệ xác định thể loại tập luyện biểu diễn là
hát, múa, nhảy với các chủ đề ca khúc cách mạng, ca ngợi quê hương, đất nước, ca ngợi Đảng, Bác Hồ; thể hiện tình cảm bạn bè, mái trường, thầy cô
Trang 10Về lịch sinh hoạt, tôi giao cho ban chủ nhiệm căn cứ vào thời khóa biểu chủ động sắp xếp lịch tập để không ảnh hưởng đến việc học của các em
Tổ chức hội thi văn nghệ vào đầu năm để tuyển chọn, thu hút thêm thành viên đồng thời tạo thi đua giữa các lớp qua đó kịp thời biểu dương, khích lệ các thành viên tích cực hoạt động Vào thứ Hai hàng tuần, đội văn nghệ duy trì biểu diễn 2 tiết mục hát có nội dung gắn với những ngày kỉ niệm trong tháng (20/11, 22/12 26/3, 30/4, 7/5,15/5) góp phần thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, chính trị cho HS
Trong những dịp khai giảng, bế giảng, kỉ niệm Ngày nhà giáo Việt Nam, kỉ niệm ngày thành lập Đoàn, Đội văn nghệ xung kích đảm nhận xây dựng và biểu diễn các tiết mục văn nghệ theo chủ đề được nhà trường đánh giá cao, góp phần quan trọng cho thành công chung của những hoạt động đó Đặc biệt, đội văn nghệ xung kích tham gia dự thi các hội thi và đạt kết quả cao