tl môi trường ô nhiểm nguồn nước

tác động của ô nhiễm môi trường đặc biệt là ô nhiễm nguồn nước đến xã hội, địa phương và tìm ra hướng giải quyết cho vấn đề này là công việc hết sức cấp bách nhằm ổn định xã hội về phát triển kinh tế, bảo vệ sức khỏe cho bà con, phòng chống các bệnh về hô hấp, tiêu hóa, đặc biệt là các bệnh dịch có sức lây lan nhanh như xuất huyết, tiêu chảy cấp…qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống từ vật chất đến tinh thần cho bà con địa phương, xây dựng nếp sống làng xã ngày một văn minh hơn

MỤC LỤC

Lời nói đầu 02

I KHÁI QUÁT VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ TÌNH TRẠNG Ô NHIỂM NGUỒN NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNG 03

1 Khái quát vè địa phương 03

2 Nguyên nhân rây ra việc ô nhiểm môi trường nước ở địa phương 03

II THỰC TRẠNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NƯỚC Ở XÃ A 04

1 Thực trạng 04

2 Kế hoạch và những phương án của chính quyền địa phương về bảo vệ ô nhiểm nguồn nước 05

3 Nguyên nhân và những hạn chế bất cập 07

4 Thực trạng tuyên truyền và giải quyết những vấn đề liên quan 08

III GIẢI PHÁP 10

Kết luận 12

TÀI LIỆU THAM KHẢO 13

LỜI MỞ ĐẦU Nông thôn Việt Nam nói chung và trên địa bàn xã A nói riêng là nơi sinh sống của nhiều hộ nông dân, là vùng sản xuất nông nghiệp là chính Tuy nhiên trong những năm qua, kinh tế địa phương tương đối phát triển mạnh nhờ sản xuất đa ngành, từ một địa phương thuần nông nay xuất hiện nhiều ngành nghề như làm bún truyền thống, nuôi trâu bò, nuôi lợn, nuôi gà, trồng hoa màu, một số hoạt động kinh doanh dịch vụ cũng xuất hiện…nhờ đó đã làm cho đời sống kinh tế của người dân địa phương có những bước phát triển mới Cùng với sự phát triển đó thì đời sống bà con địa phương được nâng lên Các hoạt động sản xuất kinh doanh diễn ra sôi nổi; nhà nhà làm kinh tế, người người làm kinh tế Công ăn việc làm ở địa phương cơ bản được giải quyết, các

hộ nghèo giảm hẳn Nhà của của bà con được xây dựng khang trang kiên cố Đường xá được bê tông hóa nên giao thông đi lại rất thuận tiện Tuy nhiên, từ

đó cũng nảy sinh những vấn đề mà xã hội đang quan tâm đó là nạn ô nhiễm môi trường Địa phương tôi cũng phải sống trong cảnh môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng từ nước thải chuồn trại gia súc không đảm bảo, nước thải sản xuất bún , sản xuất nông nghiệp, rác thải sinh hoạt…

Nghiên cứu tác động của ô nhiễm môi trường đến xã hội địa phương và tìm ra hướng giải quyết cho vấn đề này là công việc hết sức cấp bách nhằm ổn định xã hội

về phát triển kinh tế, bảo vệ sức khỏe cho bà con, phòng chống các bệnh về hô hấp, tiêu hóa, đặc biệt là các bệnh dịch có sức lây lan nhanh như xuất huyết, tiêu chảy cấp…qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống từ vật chất đến tinh thần cho bà con địa phương, xây dựng nếp sống làng xã ngày một văn minh hơn

I KHÁI QUÁT VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ TÌNH TRẠNG Ô NHIỂM NGUỒN NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNG

1 Khái quát về địa phương

Dân số toàn xã hiện nay là 3.056 hộ với 13.915 người trong đó dân tộc Kinh chiếm đa số 3.024 hộ, với 12.780 khẩu; Dân tộc khơmer 30 hộ, với 125 người; Dân tộc Hoa 2 hộ, với 12 người Hiện nay ở địa phương có khoảng 120 hecta trồng lúa, 70 hecta rau màu, 200 hộ nuôi lợn ( Mỗi hộ bình quân nuôi từ

10 đến 20 con lợn), khoảng 20 hộ nuôi gà ( tất cả khoảng 10 ngàn con), 10 hộ nuôi trâu bò( Khoảng 200con) và khoảng 05 hộ làm bún truyền thống và khoảng 05 hộ kinh doanh mua bán thuốc trừ sâu Đây là tiềm lực kinh tế lớn của địa phương nhưng cũng là những ngành nghề gây ô nhiễm nhất

Hơn nữa mấy năm địa phương chỉ chú trọng đến phát triển kinh tế mà chưa chú trọng đến bảo vệ môi trường phát triển bền vững Chưa nhận thức rõ môi trường tác động đến đời sống xã hội như thế nào Hiện nay ở địa phương cũng rất lúng túng chưa có hướng giải quyết nhằm cải thiện về vấn đề môi trường để địa phương có nếp sống văn minh, thôn sóm sạch đẹp, cải thiện chất lượng cuộc sống của bà con qua đó phòng ngừa một số dịch bệnh sống cho bà con địa phượng, ổn định xã hội Nhiều cuộc họp dân với sự tham gia của chính quyền địa phương nhưng vấn đề này chưa có hướng giải quyết Cũng chưa có cuộc nghiên cứu đánh giá cụ thể nào về ô nhiễm môi trường tác động đời sống xã hội của nhân dân địa phương

Nhìn chung ô nhiễm môi trường ở địa phương diễn ra ngày một nghiêm trọng, ảnh hưởng đến đời sống sức khỏe của bà con địa phương, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành chăn nuôi, tác động đến cảnh quan môi trường thiên

nhiên, môi trường xã hội

2 Nguyên nhân rây ra việc ô nhiểm môi trường

Qua tìm hiểu thì tôi nhận thấy những thực tế điều kiện hoàn cảnh thực trạng vấn đề như sau:

* Ô nhiễm từ chất thải chăn nuôi:

Hầu hết các hộ chăn nuôi tự phát theo hộ gia đình, quy mô nhỏ, có khi nuôi gia súc thả rong, làm chuồng trại tạm bợ không đạc tiêu chuẩn Các chất

thải từ trang trại không được xử lý Chất thải nầy vừa gây ô nhiễm nguồn nước, tạo cơ hôi cho các dịch bệnh phát triển lại vừa gây ra mùi khó chịu làm

ô nhiễm không khí

* Ô nhiễm từ chất thải nghề làm bún:

Đây cũng tác tác nhân gây ô nhiễm không kém Tương tự như chăn nuôi, các chất thải hữu cơ từ nghề làm bún cũng gây ô nhiễm nguồn nước và không khí, làm ảnh hưởng đến môi trường sống của địa phương, ảnh hương đến sưc khỏe đời sống của bà con ở địa phương

* Ô nhiễm từ sản xuất nông nghiệp:

Do kinh nghiệm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón của bà con ta còn hạn chế, tùy tiện nên xảy ra tình trạng dư lượng thuốc và phân tồn đọng trong môi trường và trên sản phẩm nông nghiệp gây ảnh hương không nhỏ đến sức khỏe cộng đồng các chai lọ bao bì đựng phân thuốc vất ngổn ngan ra môi trường làm thêm ô nhiễm, nếu không có biện pháp hạn chế ngăn chặn thì lâu dài là rất nguy hiểm

* Ô nhiễm từ chất thải sinh hoạt:

Do chưa có đội ngũ thu gom xử lý rác thải sinh hoạt đồng thời ý thức bà con vứt rác đúng nơi quy định của bà con địa phương còn hạn chế Vì vậy đi đâu cũng thấy rác làm mất vệ sinh và cảnh quang thôn xóm, cũng là tác nhân

gây ô nhiễm trầm trọng

II THỰC TRẠNG VỀ PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG NƯỚC Ở XÃ A

1 Thực trạng

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về bảo vệ tài nguyên nước đã được xây dựng, bổ sung và tương đối đã hoàn thiện

Chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường và việc tổ chức thực hiện của các

cơ quan chức năng Theo thống kê của Bộ Tư pháp, hiện nay có khoảng 300 văn bản pháp luật về bảo vệ môi trường để điều chỉnh hành vi của các cá nhân, tổ chức, các hoạt động kinh tế, các quy trình kỹ thuật, quy trình sử dụng nguyên liệu trong sản

xuất Tuy nhiên, hệ thống các văn bản này vẫn còn chưa hoàn thiện, thiếu đồng bộ, thiếu chi tiết, tính ổn định không cao, tình trạng văn bản mới được ban hành chưa lâu đã phải sửa đổi, bổ sung là khá phổ biến, từ đó làm hạn chế hiệu quả điều chỉnh hành vi của các cá nhân, tổ chức, các hoạt động kinh tế trong việc bảo vệ môi trường

Quyền hạn pháp lí của các tổ chức bảo vệ môi trường, nhất là của lực lượng Cảnh sát môi trường chưa thực sự đủ mạnh, nên đã hạn chế hiệu quả hoạt động nắm tình hình, phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường Các cở sở pháp lí, chế tài xử phạt đối với các loại hành vi gây ô nhiễm môi trường và các loại tội phạm về môi trường vừa thiếu, vừa chưa đủ mạnh, dẫn đến hạn chế tác dụng giáo dục, phòng ngừa, răn

đe đối với những hành vi xâm hại môi trường Rất ít trường hợp gây ô nhiễm môi trường bị xử lí hình sự; còn các biện pháp xử lí khác như buộc phải di dời

ra khỏi khu vực gây ô nhiễm, đóng cửa và đình chỉnh hoạt động của các cơ sở gây ô nhiễm môi trường cũng không được áp dụng nhiều hoặc có áp dụng nhưng các cơ quan chức năng thiếu kiên quyết, doanh nghiệp trây ỳ nên cũng không có hiệu quả

Các cấp chính quyền chưa nhận thức đầy đủ và quan tâm đúng mức đối với công tác bảo vệ môi trường, dẫn đến buông lỏng quản lí, thiếu trách nhiệm trong việc kiểm tra, giám sát về môi trường Công tác thanh tra, kiểm tra về môi trường của các cơ quan chức năng đối với các cơ sở sản xuất dường như vẫn mang tính hình thức, hiện tượng “phạt để tồn tại” còn phổ biến Công tác thẩm định và đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư còn tồn tại nhiều bất cập và chưa được coi trọng đúng mức, thậm chí chỉ được tiến hành một cách hình thức, qua loa đại khái cho đủ thủ tục, dẫn đến chất lượng thẩm định và phê duyệt không cao

2 Kế hoạch và những phương án của chính quyền địa phương về bảo vệ

ô nhiểm nguồn nước

Để ngăn chặn, khắc phục và xử lí có hiệu quả những hành vi gây ô nhiễm môi trường, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp chủ yếu sau đây: Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường, trong đó những

chế tài xử phạt (cưỡng chế hành chính và xử lí hình sự) phải thực sự đủ mạnh

để đủ sức răn đe các đối tượng vi phạm Bên cạnh đó, cần xây dựng đồng bộ

hệ thống quản lí môi trường trong các nhà máy, các khu công nghiệp theo các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời tổ chức giám sát chặt chẽ nhằm hướng tới một môi trường tốt đẹp và thân thiện hơn với con người

Tăng cường công tác nắm tình hình, thanh tra, kiểm tra, giám sát về môi trường (thường xuyên, định kỳ, đột xuất); phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chuyên môn, nhất là giữa lực lượng thanh tra môi trường với lực lượng cảnh sát môi trường các cấp, nhằm phát hiện, ngăn chặn và xử lí kịp thời, triệt để những hành vi gây ô nhiễm môi trường của các tổ chức, cá nhân Đồng thời, nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác môi trường; trang bị các phương tiện kỹ thuật hiện đại để phục vụ có hiệu quả hoạt động của các lực lượng này

Cần chú trọng và tổ chức thực hiện nghiêm túc việc thẩm định, đánh giá tác động môi trường đối với các dự án đầu tư, trên cơ sở đó, cơ quan chuyên môn tham mưu chính xác cho cấp có thẩm quyền xem xét quyết định việc cấp hay không cấp giấy phép đầu tư Việc quyết định các dự án đầu tư cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích đem lại trước mắt với những ảnh hưởng của nó đến môi trường về lâu dài Thực hiện công khai, minh bạch các quy hoạch, các

dự án đầu tư và tạo điều kiện để mọi tổ chức và công dân có thể tham gia phản biện xã hội về tác động môi trường của những quy hoạch và dự án đó

Cuối cùng, phải đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, giáo dục về môi trường trong toàn xã hội nhằm tạo sự chuyển biến và nâng cao nhận thức,

ý thức chấp hành pháp luật bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội của người dân, doanh nghiệp trong việc gìn giữ và bảo vệ môi trường; xây dựng ý thức sinh thái, làm cho mọi người nhận thức một cách tự giác về vị trí, vai trò, mối quan hệ mật thiết giữa tự nhiên - con người - xã hội

Tình trạng môi trường ở Việt Nam tuy nghiêm trọng nhưng vẫn có thể cứu vãn nếu mỗi người dân biết góp sức của mình, chung tay bảo vệ môi trường Vì vậy, chúng ta cần chung tay bảo vệ môi trường và tránh gây ô

nhiễm Vì tương lai một Việt Nam xanh, sạch, đẹp và vì cuộc sống của chính chúng ta cũng như của các thế hệ sau

3 Nguyên nhân và những hạn chế bất cập

a Nguyên nhân khách quan

Quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước làm gia tăng nhu cầu khai thác, sử dụng tài nguyên nước cũng như nguy cơ tác động xấu đến môi trường nước trên diện rộng Bên cạnh đó, ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính, suy thoái kinh tế toàn cầu, tốc độ tăng trưởng kinh tế của nước bị chựng lại trong giai đoạn 2011 đến nay dẫn đến đầu tư từ doanh nghiệp và xã hội cho công tác bảo vệ tài nguyên nước bị giảm sút

b Nguyên nhân chủ quan

Một là, Một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa nhận thức đầy đủ

tầm quan trọng của công tác bảo vệ môi trường nước ở các lĩnh vực như chăn nuôi, làm bún, nông nghiệp và cấc chất thải sinh hoạt và phát triển bền vững trong chỉ đạo, điều hành Tư tưởng “ưu tiên cho tăng trưởng kinh tế, xem nhẹ yêu cầu bảo vệ môi trường” còn phổ biến ở nhiều cấp Đảng ủy và chính quyền

Hai là, Ý thức về BVMT nói chung, bảo vệ tài nguyên nước nói riêng

vẫn chưa trở thành thói quen, nếp sống của một số hộ gia đình và cá nhân ở địa phương, các thói quen xấu ấy gây ô nhiễm nguồn nước, làm ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng như: vứt rác, chất thải, xác súc vật bừa bãi xuống nguồn nước, ao hồ vẫn còn phổ biến Ý thức chấp hành Luật BVMT nói chung, bảo vệ tài nguyên nước nói riêng của các hộ sản xuất kinh doanh ở các ngành nghề còn thấp

Ba là, Công tác xã hội hóa hoạt động BVMT và quản lý tài nguyên nước

chưa thực sự hiệu quả; chưa huy động của sức mạnh toàn dân Chưa có sự phân công cụ thể và đầu tư nguồn lực cho một tổ chức có chức năng quản lý nhà nước theo dõi toàn diện về xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường nói chung và tài nguyên nước nói riêng

Bốn là, Ý thức thực thi trách nhiệm công vụ về bảo vệ tài nguyên nước

của nhiều cán bộ các cấp ở Trung ương cũng như cấp tỉnh và địa phương trong điều hành, chỉ đạo và thực hiện công việc còn chưa tốt; dẫn tới tình trạng bỏ qua hoặc không tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về bảo vệ tài nguyên nước

Năm là, Công tác tuyên truyền, giáo dục, phổ biến pháp luật về bảo vệ

tài nguyên nước tới cộng đồng dân cư còn hạn chế; việc thực thi chính sách, pháp luật vệ tài nguyên nước còn chưa nghiêm, hiệu lực, hiệu quả chưa cao

4 Thực trạng tuyên truyền và giải quyết những vấn đề liên quan

a Thực trạng về việc tuyên truyền

Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo vệ môi trường nói chung và bảo vệ tài nguyên nước nói riêng tại các vùng nông thôn chưa có hiệu quả, chủ yếu tập trung cho khối cơ quan quản lý và khối doanh nghiệp, chưa phổ biến, giáo dục sâu rộng đến các đối tượng khác như người dân, học sinh Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật chủ yếu là tổ chức hội thảo, tập huấn, đăng tải trên trang tin điện tử nội bộ, báo, tạp chí, bản tin chuyên ngành; kinh phí thực hiện hạn chế nên khó khăn trong việc đa dạng hóa hình thức cũng như việc mở rộng đối tượng phổ biến, giáo dục pháp luật

về bảo vệ môi trường và tài nguyên nước, càng làm cho việc quản lý môi trường và tài nguyên nước kém hiệu quả Vì vậy, nhiều đối tượng vẫn chưa coi nước là một tài nguyên quan trọng Với quan niệm ”Nước là của trời cho, vô hạn” nên dùng vô tư, không cần xin phép, không cần tiết kiệm, không biết bảo

vệ, phòng chống ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt nguồn nước và làm cho tình trạng ngập mặn tăng cao , cộng đồng thiếu nước sạch để sinh hoạt và sử dụng trong nông nghiệp

Công tác tuyên truyền về các văn bản, chính sách liên quan đến môi trường, hình thức đơn điệu, không hấp dẫn, thu hút người dân quan tâm Chế tài xử lý đối với các vi phạm về vệ sinh môi trường ở cơ sở còn thiếu hoặc có nhưng chưa đủ mạnh và không khả thi

b Giải quyết những vấn đề liên quan

Các vấn đề về môi trường chỉ có thể được giải quyết tốt khi có sự tham gia chủ động, tích cực của các cơ quan quản lý và toàn bộ người dân Sự tham gia này thể hiện từ các biện pháp, cách thức giải quyết các vấn đề môi trường, cũng như xây dựng chính sách, pháp luật về BVMT Khi cộng đồng đã có nhận thức tốt, cần nâng cao năng lực trong việc phát hiện, khai thác và sử dụng các nguồn lực

+ Rà soát các chính sách về BVMT và kiện toàn bộ máy quản lý

+ Phát huy sức mạnh truyền thông.

+ Khuyến khích xây dựng các hương ước làng bản.

+ Kiểm tra và xử phạt các vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

+ Khuyến khích những hộ chăn nuôi nên xây hầm bioga để đảm bảo không xã nước thải chăn nuôi ra ngoài.

Ngoài ra, các cấp chính quyền ở địa phương cần lồng ghép việc thực thi pháp luật về bảo vệ môi trường và bảo vệ tài nguyên nước với các tiêu chí về môi trường của Chương trình xây dựng nông thôn mới Tổ chức và hình thành các mô hình làng bản, ấp văn hóa, trong đó nòng cốt là các vấn đề về và thực thi pháp luật BVMT Phối hợp với cơ quan liên quan để tiến hành lồng ghép và đưa những tiêu chí về BVMT nói chung và thực thi pháp luật bảo vệ môi trường và bảo vệ tài nguyên nước nói riêng vào các tiêu chí xét danh hiệu các gia đình văn hóa, các xóm thôn văn hóa, các cá nhân điển hình tiên tiến

Để ngành chăn nuôi phát triển bền vững thì lãnh đạo địa phương học hỏi kinh nghiệm ở địa phương khác về mô hình chuồn trại khép kín: chuồn thông thoáng, phân được xử lý sử dụng làm phân bón cho nông nghiệp đặc biệt tuyên truyền vận động bà con xây hầm bi-o-ga vừa kinh tế vừa bảo đảm vệ sinh môi trường Lãnh đạo địa phương có trách nhiệm hướng dẫn bà con kỹ thuật và hỗ trợ một phần kinh phí

Về nghề bún thì hướng dẫn vận động các hộ sản xuất áp dụng các hình thức sản xuất mới khép kín vệ sinh Xây dựng các bể xử lý chất thải sử dụng

các chất vi sinh, nuôi bèo bể để nước thải được xử lí trước khi thải ra môi trường

Tuyên truyền vận động bà con cách sử dụng phân, thuốc bảo vệ thực vật đúng cách tránh lãng phí, hiệu quả kinh tế Đặc biệt tuyên truyền cho bà con hiểu chai lọ bao bì phân thuốc bảo thực vật là rác rất nguy hiểm cần phải vứt đúng chỗ để tiện thu gom xử lý

Về rác thải sinh hoạt thì rất cấp bách; phải tuyên truyền bà con thải rác đúng nơi quy định Xây dựng đội ngũ thu gom rác tự quản Kinh phí thì vận động mỗi hộ gia đình đóng để tạo nguồn kinh phí cho đội này hoạt động thường xuyên hiệu quả thu gom rác hoạt động một cách bền vững, tuyền truyền cho từng gia đình ý thức bảo vệ môi trường , hợp tác với nhau để bảo

vệ môi trường một cách triệt để

Trên đây là những đề xuất mà một số địa phương khác đã thực hiện và

có hiệu quả cao, nếu được địa phương nghiên cứu triển khai đồng bộ thì tôi tin chắc rằng môi trường địa phương sẽ được cải thiện, ô nhiễm môi trường sẽ được khống chế và đẩy lùi Kinh tế địa phương sẽ phát triển một cách bền vững, sức khỏe bà con trên địa bàn sẽ được đảm bảo; hạn chế, đẩy lùi các dịch bệnh Đời sống vật chất lẫn tinh thần của bà con sẽ được nâng cao toàn diện

III GIẢI PHÁP

Thời gian tới cần phải tiếp tục xây dựng và hoàn thiện hệ thống văn bản QPPL về tài nguyên nước, trong đó tập trung vào việc sửa đổi Luật tài nguyên nước và các văn bản hướng dẫn Luật tài nguyên nươc, chú trọng công tác bảo vệ

và chống suy thoái môi trường nước Về thuế tài nguyên nước, cần đánh giá lại mức thu, tình hình thu để không bỏ sót đối với nhiều đối tượng có thể thu và cần thu Tăng cường đầu tư thực hiện các dự án điều tra cơ bản, nắm chắc nguồn nước, kiểm kê tài nguyên nước quốc gia, xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin về tài nguyên nước, thường xuyên thanh tra, kiểm tra việc khai thác, sử dụng nước, xả thải vào nguồn nước, xử lý triệt để các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BVMT nước