Bài 4. Chuyển động thẳng biến đổi đều

Viết được công thức vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều.. Hiểu được mối quan hệ giữa dấu của gia tốc và dấu của vận tốc trong chuyển động nhanh dần đều và trong chuyển động chậm

Ngày soạn :

Ngày dạy :

Tiết 5 Bài 4 Chuyển động thẳng biến đổi đều

I Mục tiêu

1 Hiểu được gia tốc là đại lượng vật lí đặc trưng cho sự biến đổi nhanh, chậm của vận tốc

2 Biết được các định nghĩa vectơ gia tốc trung bình, vectơ gia tốc tức thời

3 Phát biểu được định nghĩa chuyển động thẳng biến đổi đều

4 Viết được công thức vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều

5 Hiểu được mối quan hệ giữa dấu của gia tốc và dấu của vận tốc trong chuyển động nhanh dần đều và trong chuyển động chậm dần đều

6 Biết cách vẽ đồ thị vận tốc theo thời gian

7 Vận dụng để giải các bài tập đơn giản giống trong SGK – SBT

II Chuẩn bị

1 Giáo viên

2 Học sinh

Xem lại định nghĩa vectơ vận tốc trung bình, vectơ vận tốc tức thời, chuyển động thẳng đều

III Tiến trình dạy học

Hoạt động của Giáo viên và Học sinh Nội dung

.GV: Đặt vấn đề vào bài : Một chiếc xe

lăn chuyển động trên máng nghiêng, có

đồ thị vận tốc theo thời gian là một

đường thẳng xiên góc Vậy, dạng

chuyển động của chiếc xe lăn là gì?Để

trả lời câu hỏi đó, chúng ta nghiên cứu

bài 4

.GV: Khi một vật chuyển động, vận tốc

của nó thay đổi Để đặc trưng cho độ

biến đổi nhanh chậm của vận tốc, dùng

khái niệm gia tốc

.GV: Gia tốc có phải là một đại lượng

vectơ không?

.HS: Gia tốc là một đại lượng vectơ

Vectơ gia tốc đặc trưng cho sự biến đỏi

của vectơ vận tốc

.GV: Xác nhận câu trả lời đúng Yêu cầu

HS nghiên cứu SGK cho biết vectơ gia

tốc trung bình của chất điểm trong

khoảng thời gian từ t1 đến t2 tính bằng

biểu thức nào?

Bài 4 Chuyển động thẳng biến đổi đều

1 Gia tốc trong chuyển động thẳng

Gia tốc là đại lượng vật lí đặc trưng cho độ biến đổi nhanh chậm của vận tốc

a Gia tốc trung bình

.HS:

1 2

1 2

t t

v v t

v

a tb





















.GV: Trong chuyển động thẳng, chọn

trục Ox  đường thẳng quỹ đạo thì giá

trị đại số của vectơ gia tốc trung bình

tính như thế nào?

.HS:

1 2

1 2

t t

v v t

v

a tb













.GV: Đơn vị của atb là gì?

.HS: [atb] = m/s2

.GV: Nêu ý nghĩa đơn vị của atb : Nếu

trong khoảng thời gian 1 s, vận tốc của

chất điểm tăng lên 1 m/s thì gia tốc

trung bình của nó bằng 1 m/s2

GV: Yêu cầu HS áp dụng công thức atb

để kiểm tra số liệu đưa ra ở trang 22 –

SGK

HS: Kiểm tra số liệu đưa ra ở trang 22 –

SGK

.GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho

biết vectơ gia tốc tức thời tính bằng biểu

thức nào?





t

v

a





.GV: Trong chuyển động thẳng, chọn

trục Ox  đường thẳng quỹ đạo thì giá

trị đại số của vectơ gia tốc tức thời tính

như thế nào?





t

v

a

+

1 2

1 2

t t

v v t

v

a tb





















+ Trong chuyển động thẳng, chọn trục Ox 

đường thẳng quỹ đạo  Giá trị đại số của vectơ gia tốc trung bình :

1 2

1 2

t t

v v t

v

a tb













+ [atb] = m/s2

 Nếu trong khoảng thời gian 1 s, vận tốc của chất điểm tăng lên 1 m/s thì gia tốc trung bình của nó bằng 1 m/s2

b Gia tốc tức thời





t

v a





+ Trong chuyển động thẳng, chọn trục Ox 

đường thẳng quỹ đạo  Giá trị đại số của vectơ gia tốc tức thời :   0





t

v a

.GV: Chiếc xe lăn chuyển động trên

máng nghiêng có đồ thị vận tốc theo

thời gian là một đường thẳng xiên góc,

có thể coi vận tốc của xe tăng đều theo

thời gian Chuyển động của xe chính là

chuyển động thẳng biến đổi đều Vậy,

chuyển động thẳng biến đổi đều là gì?

.HS1: Chuyển động thẳng biến đổi đều

là chuyển động thẳng trong đó vận tốc

tăng đều hoặc giảm đều theo thời gian

.HS2: Chuyển động thẳng biến đổi đều

là chuyển động thẳng trong đó gia tốc

2 Chuyển động thẳng biến đổi đều

tức thời không đổi.

.GV: Chính xác hóa định nghĩa chuyển

động thẳng biến đổi đều Hỏi : Trong

chuyển động thẳng biến đổi đều, gia tốc

tức thời và gia tốc trung bình có mối liên

hệ với nhau như thế nào?

.HS: a = atb

CĐTBĐĐ : + Quỹ đạo thẳng + aconstatb

.GV: Đưa ra bài toán: Một chất điểm

chuyển động thẳng biến đổi đều với gia

tốc a trên trục Ox Gọi v, v0 lần lượt là

vận tốc tại thời điểm t và t0 = 0 Tìm

biểu thức vận tốc v theo thời gian t?

.HS: Chất điểm chuyển động thẳng biến

đổi đều nên

t

v v

  vv0at (*) GV: (*) là công thức vận tốc trong

chuyển động thẳng biến đổi đều Thông

báo : Chuyển động thẳng nhanh dần đều

có v.a > 0; Chuyển động thẳng chậm

dần đều có v.a < 0

.GV: Nhận xét về mối quan hệ giữa v và

t?

.HS: v là hàm bậc nhất của t

.GV: Yêu cầu 2 HS lên bảng vẽ đồ thị

v – t trong chuyển động nhanh dần đều

và chuyển động chậm dần đều? Nhận

xét dạng đồ thị?

.HS1 : Đồ thị v – t trong chuyển động

nhanh dần đều :

3 Sự biến đổi của vận tốc theo thời gian

a Công thức vận tốc trong chuyển động thẳng biến đổi đều

Chọn trục Ox  đường thẳng quỹ đạo gốc thời gian lúc bắt đầu khảo sát chuyển động

+ Vận tốc : v = v0 + at

v : vận tốc tại thời điểm t

v0 : vận tốc tại t0 = 0

a : gia tốc

+ Chuyển động nhanh dần đều : v,a cùng

chiều  v.a > 0

+ Chuyển động chậm dần đều : v,a ngược

chiều  v.a < 0

b Đồ thị v – t

+ Chuyển động nhanh dần đều : v.a > 0

.HS2: Đồ thị v – t trong chuyển động

chậm dần đều :

.GV: Hệ số góc của đường biểu diễn

v – t tính như thế nào? Nhận xét?

.HS: Hệ số góc của đường biểu diễn v - t

t

v v



 0

 Trong chuyển động thẳng biến đổi

đều, hệ số góc của đường biểu diễn v – t

có giá trị bằng gia tốc

.GV: Yêu cầu HS làm bài tập 1,2,4 – tr

24 – SGK tại lớp

+ Chuyển động chậm dần đều : v.a < 0

 Đồ thị v – t là một đường thẳng xiên góc

+Hệ số góc của đường biểu diễn v - t :

t

v v



 0

.GV: Giao nhiệm vụ về nhà cho HS: trả

lời câu hỏi 4, làm bài tập 3,5 – tr 24

SGK, 1.10, 1.12 – SBT và ôn lại cách vẽ

đồ thị hàm số bậc hai trong toán học