LỊCH SỬ ẤN ĐỘ

I/ Sự phát triển lịch sử, văn hoá truyền thống trênlãnh thổ Ấn Độ :  Thế kỉ VII Ấn Độ suy yếu, chia 2 miền & nhiều nước nhỏ, Pa la Đông Bắc ,Pa-la-va miền Nam có vai trò nổi trội.. SỰ

I/ Sự phát triển lịch sử, văn hoá truyền thống trên

lãnh thổ Ấn Độ :

 Thế kỉ VII Ấn Độ suy yếu, chia 2 miền & nhiều nước nhỏ,

Pa la (Đông Bắc) ,Pa-la-va (miền Nam ) có vai trò nổi trội.

 Mỗi nước có văn hoá riêng trên cơ sở văn hoá truyền thống Ấn Độ, chữ viết, văn họïc nghệ thuật Hin-đu

 Văn hoá Ấn phát triển , ảnh hưởng ra bên ngoài nhờ bến cảng và đường biển ở Pa-la-va.

SỰ PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ VÀ NỀN VĂN HOÁ ĐA DẠNG CỦA ẤN ĐỘ

PALA

II/ Vương triều Hồi giáo Đê-Li :

 1055 Đạo Hồi truyền đến I-Ran, Trung Á Người Hồi Giáo gốc Trung Á chiếm Ấn Độ lập Vương quốc Đê-Li.

 Vương triều Đê-Li (1206 -1526) truyền bá,áp đặt Hồi Giáo cho người theo Phật Giáo, Hin-đu Giáo Theo đạo Hồi được ưu tiên ruộng đất, địa vị,không theo phải nộp thuế ngoại đạo.

 Những công trình kiến trúc mang dấu ấn HồiGiáo.

 Đê-Li trở thành thành phố lớn nhất thế giới (thế kỉ XIV).

 Bước đầu có giao lưu văn hoá ……….

 Đạo Hồi truyền bá rộng ở Đông Nam Á vào triều Đê-Li.

Chữ Brahmi

Chương 4

Vua A sô ka Đế quốc A sô ka

Chương 4

Chöông 4

Chùa hang Ajanta xây dựng thế kỉ II TCN đến

VI, có nhiều cột chống với 29 gian Có 500 bức họa trên vách và trần hang, mô tả xã hội muôn màu muôn vẻ, từ thế giới trần gian đến thiên đường Trước cổng chùa hang có nhiều tượng lâm nữ treo mình rất đẹp Chùa được xem là

“Bông hoa tiêu biểu nhất của nền nghệ thuật Ấn Độ”.

Thần Brama Thần Visnu Thần Shi-va

Các vị thần trong Hin đu giáo

Chương 4

Chuøa hang Ajanta

III/ Vương triều Mô – Gôn :

 Thế kỉ XV, vua Trung Á: Ti-mua-leng chỉ huy Mông Cổ tấn công Ấn Độ từ 1398 Đến vua Ba –bua chiếm Đê-Li lập Vương triều Mô – Gôn.

 Vương triều Mô Gôn (1526 - 1707) “Ấn Độ hoá” và xây dựng đất nước Vua A-cơ-ba (1556 - 1605) :

 Xây dựng chính quyền mạnh mẽ, liên kết quí tộc.

 Khuyến khích phát triển văn hoá, nghệ thuật.

III/ Vương triều Mô – Gôn :

 A-cơ-ban là đấng chí tôn.

 Con,cháu A-cơ-ba: Gia-han-ghia & Sa- Gia-

han(1605 –1658) cai trị chuyên chế Xây lăng mộ Ta giơ-ma-han,lâu đài Thánh Đỏ (La-ki-la) , đốt cháy thành quả của A-cơ ban bị chia rẽ, khủng hoảng Bồ Đào Nha xâm chiếm, vua Ao- rang-lép để mất Ma-đrát, Bom-bay.

Ti-mua Leng

Chöông 4

Chöông 4

• 4 Sơ kết bài học

• Kiểm tra nhận thức của HS bằng các câu hỏi :

• + Nêu sự phát triển của văn hoá

truyền thống Ấn Độ.

• + Những nét chính của vương triều

Hồi giáo Đê-li và Vương triều Mô-gôn trong lịch sử Ấn Độ?

• - Những nét chính về lịch sử Ấn Độ dưới vương triều Hồi giáo Dehli và Mogol, sự khác nhau và

vị trí của hai vương triều này trong lịch sử AĐ

• - Ấn Độ chia rẽ và khủng hoảng trước nguy cơ xâm lược của thực dân phương Tây

bày quá trình ra đời, tổ chức bộ máy nhà nước, chính sách thống trị và sự khác nhau giữa hai vương triều này, không cần đi sâu vào nguyên nhân của sự khác nhau, không sa đà vào việc phân tích kể lể về những công trình kiến trúc của Ấn Độ mà tập trung giới thiệu hai kiến trúc tiêu biểu với những nét chính về giá trị nghệ thuật

II Một số điều cần lưu ý:

1 Văn hóa truyền thống Ấn Độ:

• - Định hình thời Gúp-ta và Harsa (Gúp-ta là vương triều Hindu giáo, còn Harsa là vương triều Phật giáo).

• - Thời Gúpta là thời kì tạo nên linh hồn, bản sắc, sức sống văn hóa truyền thống Ấn Độ.

a Tư tưởng tôn giáo (đồng thời là đạo lí (thậm chí là luật pháp) Tôn giáo không phải là văn hóa truyền thống nhưng triết lí của nó lại là văn hóa (phản ánh qua kinh, kệ, lễ nghi, phong tục) Hai tôn giáo chính Hindu và Phật giáo ra đời từ thế kỉ V TCN, phát triển song song trong một thời gian dài.

- Hindu giáo: có nguồn gốc từ đạo

Bà-la-môn, nhưng hoàn chỉnh hơn về hệ thống quan niệm thần thánh (ra đời từ trước nhưng đến giai đoạn này mới định hình rõ (kinh, giáo lí, kiến trúc, điêu khắc, nghệ thuật)

- Trong quá trình phát triển, do đạo Hindu nảy sinh từ chiều sâu xã hội, gắn với đặc tính của người Ấn nên ở đâu có người Ấn thì

ở đó có đạo Hindu (Theo Néhru, Hindu không phải là Ấn giáo vì Ấn giáo còn gồm Phật, Jain, Sikh nhưng 80% dân Ấn theo Hindu giáo nên có thể xem Hindu giáo là Ấn giáo) => góp phần quan trọng định hình văn hóa Ấn Độ.

- Phật giáo khởi nguồn từ Ấn Độ nhưng lại

* Indra: Thần tối cao (Sấm-Sét), mang đậm chất nhân, gần gũi với người trần thế.

- Thần có thân hình đỏ rực, có nhiều tay dài vô tận mang lưỡi tầm sét, cưỡi voi trắng, được xem là thần trấn trị phương Đông

- Là biểu tượng sự chinh phục tự nhiên, đặc biệt là trị thủy và làm thủy lợi

* Brahma: Thần sáng tạo có 4 đầu, nước da trắng hồng (tượng trưng cho nguyên lí sáng tạo), 4 tay cầm pho kinh Véda, cây trượng, tràng hạt (hoặc cây cung) và bình nước sông Hằng Thần thường mặc đồ trắng, đội mũ miện, đeo tràng hoa, ngồi trên tòa sen

* Visnu: Thần Bảo hộ, ở giữa Brahma sáng tạo và Siva hủy diệt.

xanh xẫm, đầu đội mũ dát ngọc, 4 tay cầm: cái tù và vỏ ốc, đĩa tròn, chùy đóa

ngũ hành, mặt trời soi sáng, tri thức nguyên thủy và sự vận động vũ trụ Trên ngực Visnu có một món tóc tượng trưng

* Siva: Thần hủy diệt và tái tạo

- Hình tượng: da trắng (tro), có 3 mắt (mắt giữa trán là mắt hướng nội, nhìn vào bên trong, soi thấu và đốt cháy sự vật)

- Đầu có mặt trăng lưỡi liềm, tóc rối cuộn sóng (khởi nguồn của sông Hằng), đeo tràng hoa kết bằng sọ đầu lâu và một con rắn quấn cổ, khoác da hổ hoặc voi Bốn tay cầm 1 miếng da hươu, một chiếc đinh ba (hoặc ngọn lửa), một cái trống và một cái chùy có đính sọ người, tượng trưng cho tri thức, uy quyền và sự trừng phạt của vị thần

- Siva là thần duy nhất có ngẫu tượng (vừa hủy diệt vừa sáng tạo) => bán nam, bán nữ, vừa là linga vừa là yoni) => quan niệm duy trì nòi giống là tự nhiên và cao quý (kinh Kamasutra)

• Engels cho rằng : “Hindu là một tôn giáo khắc kỷ và nghiệt ngã” vì không có thiên đường cũng chẳng có Niết Bàn, không tạo cho con người niềm an ủi nào => người ta tìm cách giải thoát trong chính cuộc

b Nghệ thuật kiến trúc

- Phát triển nở rộ, tạo nên phong cách Gúp-ta, nguyên mẫu của nghệ thuật Ấn Độ : đền kiểu tháp, tháp kiểu núi

+ Chùa: thờ hình tượng phật, đồng thời là nơi sư sãi cư ngụ Tất cả các chùa ở Aán Độ đều là chùa hang nhưng không phải xây trong hang mà người ta đục đá thành kiến trúc chùa trong lòng núi, từ đó đục sang hai bên làm nơi

ở của các sư, có cột, vách chống đỡ, rất lớn và công phu (Trần Huyền Trang sang Tây Trúc thỉnh kinh ghé chùa hang Ajanta, chép lại trong Đại Đường Tây Vực kí: “ở đây tất cả đều

kì vĩ, tất cả đều tinh tế”)

+ Stupa: để thờ hình tượng Phật trong Phật giáo; trong Hindou giáo phải có một tháp cao tượng trưng cho đỉnh Néhru thần thánh.

c Điêu khắc

- Tượng thần, Phật là những biểu hiện sinh động và lí thú của văn hóa truyền thống Ấn Độ Tượng được tạc mềm mại, uyển chuyển, sinh động và mạnh mẽ, trông rất tự nhiên, mang đậm tính hiện thực (cổng vào chùa

Cột Ashoka (Cột Sácnát)

_ Làm bằng đá sa thạch nguêyn khối, cao khoảng 15 mét Phần đỉnh cốt cao 2,45 m, gồm 3 bộ phận: một hình trụ đóa sen lộn ngược, đỡ một bệ đá tròn, xung quanh khắc 4 bánh xe xen kẽ 4 hình thú (bò rừng, ngựa, sư tử và voi) Trên cùng là 4 con sư tử ngồi dụng mạnh, oai vệ, quay về 4 hướng (sau này trở thành biểu tượng quốc huy nước CH AĐ)

d Chữ viết: đã có nguồn gốc từ rất xa xưa, có thể từ 1000 năm TCN, do một học giả chỉnh lí, gọi là chữ sanskrit, phát triểûn hoàn thiện thành một hệ văn tự phổ biến (ghi chép kinh kệ, văn bản, sử thi…)

- Chữ Phạn (Hindi)

- Chữ Ba-li (Phật giáo)

2 Các mốc lịch sử, các triều đại, các nhân vật lịch sử quan trọng

- 500 TCN: Magađa: A-sô-ca - thế kỷ III TCN, thống nhất lãnh thổ, phát triển Phật giáo và dựng nhiều cột A-sô-ka.

- Gúpta (319 – 467) và Hác-sa (606 – 647): định hình và phát triển văn hóa truyền thống Ấn Độ ( văn hóa Gúpta).

- TK VII – XII: Phân liệt thành 6 nước, vai trò Pala ở Đông Bắc và Palava ở miền Nam: phát triển văn hóa rộng khắp lãnh thổ và có ảnh hưởng ra bên ngoài, đặc biệt là Đông Nam Á.

- Vương triều Hồi giáo Dehli

nên sự giao lưu giữa văn hóa phương Tây (Hồi giáo A-rab) và phương Đông (Aán Độ Hindu giáo).

tảng văn hóa Ấn tiếp tục phát triển, được giữ gìn và duy trì đến nay Thời kì