Đây thôn vĩ dạ p2

Một bên là tràn trề ánh sáng, mướt xanh sự sống; một bên hiu hắt, u buồn, chia li, dẫu vẫn còn sự thơ mộng, êm đềm: “Gió theo lối gió mây đường mầy Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay Thuyền

Tiếp theo phần 1

2 Khổ 2

Từ khổ thơ thứ nhất sang khổ thơ thứ hai, mạch thơ có sự chuyển đổi đột ngột, mở ra một thế giới khác của Huế, khác hẳn với thế giới ban đầu Một bên là tràn trề ánh sáng, mướt xanh sự sống; một bên hiu hắt, u buồn, chia li, dẫu vẫn còn sự thơ mộng, êm đềm:

“Gió theo lối gió mây đường mầy Dòng nước buồn thiu hoa bắp lay Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?”

Thấm đượm trong lời thơ là một cảm giác buồn vắng, sầu tủi, chia lìa, đọc lên nghe chua xót ám ảnh như hai câu thơ của Thế Lữ:

“Anh đi đường anh, tôi đường tôi Tình nghĩa đôi ta chỉ thế thôi”

Nhưng nếu như Thế Lữ nói bằng cách phát ngôn trực tiếp lời nhân vật trữ tình, thì ở đây Hàn Mặc Tử lại nói qua bức tranh phong cảnh, nói bằng hình ảnh Mạch thơ đã vận động đi từ ngoại cảnh vào tâm cảnh Bức tranh sông nước, bờ bãi như trải dài và thấm sâu một nỗi buồn li biệt Phải chăng mang nặng mặc cảm của một người thiết tha gắn bó với đời mà có nguy cơ phải chia lìa khỏi cõi đời và một mối tình đang ở dạng đơn phương chưa có những phút giây gặp gỡ ngọt ngào đã sớm rơi vào cảnh ngộ cay đắng, chia lìa nên cảnh như hoà vào lòng người mà sầu tủi chia li? Bởi đang trong tâm trạng như vậy, nên nhìn vào đâu cũng thấy cảnh vật như đang chia lìa, sầu tủi Gió thổi mây bay theo quy luật tự nhiên, thường là một chiều, nhưng ở

đây là đôi đường đứt gãy Gió đóng khung trong gió, mây cuộn trong mây Điệp từ “gió” và điệp từ “mây” đã

tô đậm ý thơ ấy Ngoài việc dùng điệp từ, câu thơ còn sử dụng phép đối và lối ngắt câu giữa dòng để nhấn

mạnh ý Và ngay hình ảnh “dòng nước buồn thiu” lặng im trôi và “hoa bắp lay” cũng không còn là hình ảnh

thực mà nó đã nhuốm màu tâm trạng, mang hồn người Cảnh có sự lay động nhưng là sự lay động, khẽ khàng, vật vờ, hiu hắt của hoa bắp chỉ làm tăng thêm sự tĩnh lặng, buồn vắng trong cảnh Và đó cũng là cảm giác cô đơn, vắng lặng, buồn hiu hắt trong lòng thi sĩ

ĐÂY THÔN VĨ DẠ (PHẦN 2)

- HÀN MẶC TỬ - TÀI LIỆU BÀI GIẢNG

Đây là tài liệu tóm lược các kiến thức đi kèm với bài giảng Đây thôn Vĩ Dạ (Phần 2) thuộc khóa học Luyện thi Đại

học KIT-1: Môn Ngữ văn (Thầy Nguyễn Quang Ninh) tại website Hocmai.vn Để có thể nắm vững kiến thức về

bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ, Bạn cần kết hợp xem tài liệu cùng với bài giảng này

Hai câu thơ không chỉ nhằm tả cảnh, tả tình trong cảnh, mà dường như còn muốn tả cái nhịp điệu của cảnh Đó là cái nhịp điệu êm ả, lững lờ, cái nét trầm tư không nơi nào có được của Huế đẹp và thơ Hai câu thơ này có nhịp điệu khoan thai, chậm rãi cũng đã diễn tả thành công cảm xúc trên

Hai câu sau:

“Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?”

Mạch thơ đã chuyển hẳn một thế giới thôn Vĩ thực và tràn đầy ánh nắng sang một thế giới mộng thấm

đẫm ánh trăng ở khổ hai “Thơ Hàn Mặc Tử ngày là cõi nắng, đêm là cõi trăng” (Chu Sơn) Hàn mặc Tử rất

mê trăng Trăng đã đi vào thơ Tử như một nhân vật huyền thoại, một nơi chốn để tâm hồn thi nhân được phiêu diêu, thoát tục Không ai viết nhiều và viết hay về trăng như Hàn Mặc Tử:

“Không gian đắm đuối toàn trăng cả Anh cũng trăng mà em cũng trăng”

Hay:

“Gió lùa ánh sáng vào trong bãi Trăng ngập dòng sông chảy láng lai”

Vì thế, viết về xứ Huế mộng và mơ, Hàn Mặc Tử không thể không tả trăng Trăng dưới ngòi bút tài hoa của ông bỗng trở nên huyền ảo, tràn đầy vũ trụ, tạo nên không khí nửa thực, nửa hư như trong cõi mộng:

“Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?”

Chỉ có trong mộng thì sông mới là “sông trăng” và “thuyền” mới chở đầy trăng Đúng như lời nhận xét của Bích Khê “Hàn Mặc Tử có con mắt rất mơ rất ảo Nhìn vào sự thực thì sự thực thành chiêm bao; nhìn vào chiêm bao lại biến thành huyền diệu Câu thơ của Tử thanh tao quá Đọc lên nghe ngọt lịm cả người” Câu thơ của Hàn Mặc Tử làm cho ta nhớ tới câu thơ rất mực tao nhã và phong lưu của Nguyễn Công

Trứ:

“Gió trăng chứa một thuyền đầy Của kho vô hạn biết ngày nào vơi”

Có khác chăng, ở đây thi sĩ Hàn Mặc Tử đã trăng hoá toàn bộ tạo vật, làm nên một không gian tràn ngập ánh trăng trong tâm tưởng Trăng là biểu tượng cho cái đẹp, thiên nhiên, cuộc đời; cho sự thanh bình, hạnh phúc, niềm vui Với Hàn Mặc Tử, trong cảnh ngộ lúc đó, trăng có ý nghĩa như một bám víu duy nhất, như người bạn tri âm tri kỷ để sẻ chia đồng cảm và an ủi, giờ chỉ còn là nỗi ước ao, là sự khát khao gặp gỡ và nỗi niềm lo âu về sự muộn màng, dang dở Nó đã trở thành một nỗi ám ảnh da diết Cho nên, lời thơ của Tử

cất lên như một câu hỏi đau đáu một nỗi niềm day dứt với một chữ “kịp” đầy phấp phỏng;

“Có chở trăng về kịp tối nay?”

3 Khổ 3

Từ thế giới của cõi mộng, sang khổ thơ thứ 3, thi nhân đưa ta tới thế giới cõi hư Đó là thế giới mang

vẻ đẹp huyền ảo của xứ Huế và chất chứa tình đời, tình người thiết tha nhưng xa xăm vô vọng của nhà thơ:

“Mơ khách đường xa, khách đường xa

Áo em trắng quá nhìn không ra

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh

Ai biết tình ai có đậm đà?”

Xứ Huế buồn, lắm nắng nhiều mưa nên xứ Huế cũng lắm “sương khói”:

“Ở đây sương khói mờ nhân ảnh”

là thế Nhớ về miền đất ấy, thi nhân nghĩ nhiều về con người, đặc biệt là bóng dáng của người con gái như thực như mơ:

“Mơ khách đường xa khách đường xa”

Câu thơ có điệp ngữ “khách đường xa” thể hiện tâm trạng khắc khoải nhớ mong và khoảng cách xa

vời của một mối tình đơn phương, vô vọng Hình ảnh người con gái xứ Huế xuất hiện trực diện bằng tiếng

“em” rất mơ hồ - mơ hồ tới mức chỉ thấy "áo", nhưng lại “nhìn không ra” “Em” gần gũi đấy mà quá đỗi xa

vời Gần gũi vì đây là hình ảnh hoài niệm thường trực trong cõi lòng thi nhân; xa vời vì giữa hai người là khoảng cách thời gian và màn khói sương của một mối tình chưa có lời ước hẹn Màu áo trắng là màu áo dài

nữ sinh Huế và cũng là màu gợi về sự tinh khiết trắng trong rất phù hợp với hình ảnh cô gái trong mộng tưởng Đúng như Huy Cận đã viết:

“Áo trắng đơn sơ mộng trắng trong Hôm xưa em đến mắt như lòng”

Trong câu thơ của Hàn Mặc Tử, màu áo "trắng" là màu vừa thực, vừa mộng dễ gợi cảm giác bâng khuâng, hư ảo Cái màu áo "trắng" ấy gây ấn tượng rất mạnh Nó choán cả không gian, làm lập loà cả thị giác tới mức “nhìn không ra” Ở đây, tất cả đều chìm vào ảo ảnh, chỉ còn lại sự băn khoăn day dứt trong tâm

hồn thi nhân với một câu hỏi buông vào hư không:

“Ai biết tình ai có đậm đà?”

Đại từ “ai” vừa mang tính cụ thể, vừa phiếm chỉ: một lần nữa xuất hiện hai lần ở câu thơ cuối như

khoảng trống đầy thắc mắc, dằn vặt trong tâm hồn con người Cô gái Huế dịu dàng, kín đáo, e lệ, trong trắng

quá, như nàng tiên ở cõi Bồng Lai nào? Liệu tình yêu của “em” có đậm đà, bền chặt chăng, hay cũng bảng

lảng như khói sương sông Hương đất Huế? Đây là câu hỏi của trái tim và đó cũng là câu hỏi muôn thuở của tất cả những người đang yêu: Càng yêu thiết tha, càng day dứt, dằn vặt:

“Hoa ơi sao chẳng nói?

Anh ơi sao lặng thinh?

Đốt lòng em câu hỏi Yêu em nhiều không anh?”

(Xuân Quỳnh – Mùa hoa dơi) Như vậy, bài thơ về phong cảnh đã chuyển dần thành bài thơ tình yêu, tình người, tình đời vừa thiết tha, xa xăm, vô vọng, vừa bâng khuâng, man mác

KẾT LUẬN:

Trong thế giới “Thơ điên” ma quái, kì dị với những cuộc vật lộn đau đớn, giằng xé giữa linh hồn và thể xác của thi nhân, với sự đi về của hai hình tượng sống động là hồn và trăng, “Đây thôn vĩ Dạ” là một nốt

nhạc hồn nhiên, trong trẻo lạ thường Đó là sự hồn nhiên trong trẻo của cõi lòng Hàn Mặc Tử vẫn thiết tha gắn bó với đời Bởi thế, trong tất cả những gì còn lại mà Hàn Mặc tử dành cho đời, người đọc sẽ luôn nhớ và

yêu bài thơ “Đây thôn Vĩ Dạ”.Như Chế Lan Viên đã nói “Đây thôn Vĩ Dạ” như “một viên ngọc chói lọi nghìn năm” (Chế Lan Viên)

Giáo viên: Nguyễn Quang Ninh Nguồn: Hocmai.vn