Vai trò corticosteroids trong suy hô hấp cấp

Vai trò corticosteroids trong suy hô hấp cấp

VAI TRÒ CORTICOSTEROIDS TRONG SUY HÔ HẤP CẤP

Bs Châu Trần Chấn Huy

NỘI DUNG

 Nhắc lại vài vấn đề về Corticosteroids

 Corticosteroids trong suy hô hấp cấp

 Kết luận

NHẮC LẠI MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ

CORTICOSTEROIDS

ĐỊNH NGHĨA

 Corticosteroids (corticoids):

 Tên một nhóm thuốc có tác dụng

Glucocorticoid cũng như Cortisol

của thượng thận,

 Chủ yếu để chống viêm và ức

chế miễn dịch.

Cơ chế điều hòa bài tiết cortisol

 Tồn tại 2 dạng :

 95% gắn với transcortin ,

 5% ở dạng tự do và là dạng hoạt động

 Dạng gắn với transcortin thay đổi trong ngày :

 cao nhất lúc 8g sáng : 100 - 200 ng/ml

 thấp nhất về đêm, lúc 24 giờ là 50 ng/ml

TÁC DỤNG SINH LÝ

 Trên chuyển hóa:

 Chuyển hóa glucid : làm tăng đường huyết

 Chuyển hóa protid : teo cơ, mô liên kết kém bền vững, teo mô lympho

 Chuyển hóa lipid : đọng mỡ

 Chuyển hóa nước và điện giải:

 tăng hấp thu Na và nước.

 tăng thải K , Ca

TÁC DỤNG SINH LÝ

 Trên các mô, cơ quan:

 Kích thích thần kinh trung ương

 Tăng đông máu, tăng hồng cầu , bạch cầu, tiểu cầu, giảm tế bào lympho.

 Trên ống tiêu hóa : viêm loét dạ dày.

 Làm chậm lên hạt mô sẹo vết thương

CÁC TÁC DỤNG ĐƯỢC DÙNG

TRONG ĐIỀU TRỊ

 Tác dụng chống viêm :

 Ứùc chế mạnh sự di chuyển của bạch cầu về ổ viêm.

  sản xuất &  hoạt tính chất trung gian hóa học ( histamin,

serotonin, bradykinin, dẫn xuất acid arachidonic ).

 Ức chế giải phóng men tiêu thể, các ion superoxyd (gốc tự do), giảm hoạt tính các yếu tố hoá ứng động, các chất hoạt hóa

plasmingen,collagenase

 Giảm hoạt động thực bào của đại thực bào, bạch cầu đa nhân, giảm sản xuất các cytokine

CÁC TÁC DỤNG ĐƯỢC DÙNG

TRONG ĐIỀU TRỊ

 Tác dụng chống dị ứng:

 Glucocorticoid ức chế Phospholipase C, ngăn chặn sự giải phóng trung gian hóa học của phản ứng dị ứng IgE gắn lên tế bào nhưng không hoạt hóa những tế bào đó,ngăn phóng thích các hóa chất trung gian gây

dị ứng

PHÂN LOẠI

 Nhóm mineralocorticoid :

 Tác dụng trên chuyển hóa nước và chất điện giải

 gồm aldosteron và desoxycorticosteron ( DOC )

 Nhóm glucocorticoid :

 Tác dụng chuyển hóa đường

 Glucocorticoid thiên nhiên : gồm Hydrocortison (cortisol ) và cortison.

 Glucocorticoid tổng hợp : nhằm gia tăng tác dụng kháng

BẢNG SO SÁNH HIỆU LỰC VÀ LIỀU TƯƠNG

ĐƯƠNG CỦA MỘT SỐ CORTICOID TIÊU BIỂU

chống viêm

Tác dụng giữ Na

Chuyển hóa đường

t/2 sinh học (giờ)

Liều tương đương (mg) Cortison

Hydrocortison

0,8 1

0.8 1

0.8 1

8-12 8-12

25 20

0,8 0,8 0,5 0

4 4 5 5

12-36 12-36 12-36 12-36

5 5 4 4

Betamethason

Dexamethason

25-30 25-30

0 0

25 25

36-54 36-54

0,75 0,75

 Các bệnh thận.

 Các bệnh hệ thống collagen.

 Bệnh dị ứng.

 Các bệnh ngoài da.

Các chỉ định khác: Viêm loét ruột, bệnh Crohn

 Viêm gan virus A và B , không A không B

 Chỉ định thận trọng trong Đái tháo đường , Tăng huyết áp.

NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG

CORTICOID

 Cho một liều duy nhất uống vào 8g sáng.

 Khi dùng lâu dài phải thăm dò liều dựa vào hiệu quả lâm sàng , tìm liều tối thiểu có tác dụng.

 Điều trị lâu dài với liều cao, phải giảm liều từ từ, không ngưng thuốc đột ngột.

 Cần có chế độ ăn thích hợp: ít đường, mỡ, muối, nhiều K và protid .

CÁC CHẾ PHẨM

 Dạng uống: khi cần điều trị lâu dài.

 Dạng tiêm chích:

 ester phosphat, ester succinat : đạt nồng độ đỉnh trong 1g , sử

dụng khi khẩn cấp

 ester acetat và butylacetat : thời gian tác dụng dài , sử dụng trong điều trị khớp

 Dạng thuốc mỡ: chứa các steroid không tan (clobetasol

propionat, triamcinolon acetonid, triamcinodon diacetat)

 Khí dung: betamethasone diprobionat, betamethasone

valerat.

CORTICOID TRONG SUY HOÂ HAÁP

VAI TRÒ CORTICOID TRONG ARDS

 Sự tăng sinh mô xơ xảy ra trong vòng 7 ngày từ lúc vào ARDS, tăng nhanh ờ tuần thứ 2 và 3

 Quá trình này xảy ra không thể kiểm soát được trong nhu mô phổi.

 Sự phá vỡ màng phế nang mao mạch giải phóng các cytokine vào hệ mạch, có thề dẫn đến Hội

chứng đáp ứng viêm toàn thân và Suy đa cơ quan

VAI TRÒ CORTICOID TRONG ARDS

Các nghiên cứu cho thấy rằng :

 không có cải thiện lâm sàng và tình trạng

nhiễm trùng đối với bn có nguy cơ cao vào

VAI TRÒ CORTICOID TRONG ARDS

Các nghiên cứu chưa đưa ra một kết luận cụ thể về thời điểm, thời gian, loại thuốc, liều dùng cụï thể nào trong việc điều trị với corticoid ở bệnh nhân bị

ARDS

VAI TRÒ CỦA CORTICOID ĐỐI VỚI

HEN PHẾ QUẢN

 Corticoid cải thiện FEV1 khi kết hợp thuốc dãn phế quản

 Liều TB cortioid (40mg methylprednisolone /6g) đã có hiệu quả đáng kể

 Đường uống và tiêm mạch có hiệu quả tương tự như nhau.

VAI TRÒ CỦA CORTICOID ĐỐI VỚI

HEN PHẾ QUẢN

 Corticoid nên được sử dụng ở tất cả bn hen vào ICU

 Ưu tiên chọn methylprednisolone hơn là hydrocortison.

 Liều tối thiểu 40 mg methylprednisolone / 6g ( 60 mg/ 6g)

 Việc giảm liều dựa vào đáp ứng lâm sàng của bệnh

nhân

VAI TRÒ CORTICOID TRONG COPD

 Cải thiện kháng lực đường thở, chức năng hô hấp cải thiện đáng kể

 Giảm thiểu thời gian nằm viện

VAI TRÒ CORTICOID TRONG COPD

 Thuốc dãn PQ không hiệu quả > Corticoid

 Bắt đầu 30 mg Prednisone/lần/ngày.

 Khẳng định tác dụng của Corticoid bằng đo CNHH

 Giảm dần liều tối thiểu có tác dụng

VAI TRÒ CORTICOID TRONG COPD

 Nên sử dụng corticoid cho những bệnh nhân có bệnh lý nặng và cần phải vào khoa ICU, đặc biệt khi cần thông khí cơ học.

 Liều 40-60 mg methylprednisolon/6-12g, trong

vòng 72g ( 0,5 mg/kg IV/ 6g)

 Prednison 40-60 mg/ngày , giảm liều dần

KẾT LUẬN

Corticoid được sử dụng trong điều trị SHH ở một số bệnh hô hấp thường gặp trong khoa ICU.

Cân nhắc giữa lợi ích & tác dụng phụ corticoid

Chưa có một liều lượng cụ thể được khẳng định trong điều trị

Xin chân thành cảm ơn sự quan tâm theo dõi

của các anh chị và các bạn.