ĐỒNG CHÍ Chính Hữu I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT - Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng anh bộ đội được khắc hoạ trong bài thơ – những người đã viết nên những trang sử Việt Nam thời kỳ kháng chiến c
Trang 1ĐỒNG CHÍ Chính Hữu
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng anh bộ đội được khắc hoạ trong bài thơ – những người đã viết nên những trang sử Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp
- Thấy được những đặc điểm nghệ thuật nổi bật được thể hiện qua bài thơ này
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
- Một số hiểu biết về thể hiện thực trạng những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta
- Lý tưởng cao đẹp và tình cảm keo sơn gắn bó làm nên sức mạnh tinh thần của những người chiến sĩ trong bài thơ
- Đặc điểm nghệ thuật của bài thơ: ngôn ngữ thơ bình dị, biểu cảm, hình ảnh tự nhiên, chân thực
2 Kỹ năng:
- Đọc diễn cảm một bài thơ hiện đại
- Bao quát toàn bộ tác phẩm, thấy được mạch cảm xúc trong bài thơ
- Tìm hiểu một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó thấy được giá trị nghệ thuật của chúng trong bài
III CHUẨN BỊ
1.GV: Tập thơ: Đầu súng trăng treo - Chính Hữu
Tranh minh họa
2 HS: Chuẩn bị bài ở nhà
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Đọc thuộc lòng đ trích “Lục Vân Tiên cứu KNN” và nêu nội dung, nghệ thuật của đoạn trích
3 Bài mới
Hoạt động 1: Khởi động
Ra đời vào những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp, bài thơ Đồng chí là kết quả của những trải nghiệm thực và cảm xúc sâu xa , mạnh mẽ của tác giả và đồng đội trong chiến dịch Việt Bắc.Giờ học hôm này các em sẽ tìm hiểu bài thơ này
Trang 2* Hoạt động 2: Tìm hiểu chung về tác giả, chú
thích
HS đọc chú thích sgk
Tìm hiểu về tác giả - GV khái quát những nét
chính
- Chính Hữu từ người lính trung đoàn thủ đô
trở thành nhà thơ quân đội Thơ của ông hầu
như chỉ viết về người lính và hai cuộc kháng
chiến, đặc biệt là những tình cảm cao đẹp của
người lính, như tình đồng chí, đồng đội, tình
quê hương, sự gắn bó giữa tiền tuyến và hậu
phương
- GV đọc, hd: đọc giọng tha thiết, phù hợp
giọng điệu và nhịp điệu từng đoạn
- HS đọc, nhận xét
Hỏi: Nêu hoàn cảnh ra đời của tác phẩm? Hiểu
gì về đất nước năm 1948? ND chính bài thơ?
- Chính Hữu cùng đơn vị tham gia chiến đấu
trong chiến dịch Việt Bắc (thu đông 1947)
Trong chiến dịch ấy, cũng như những năm đầu
của cuộc kháng chiến, bộ đội ta còn hết sức
thiếu thốn Nhưng nhờ tinh thần yêu nước, ý
chí chiến đấu và tình đồng chí, đồng đội, họ đã
vượt qua tất cả để làm nên chiến thắng Sau
chiến dịch Việt Bắc, Chính Hữu viết bài thơ
“Đồng chí” vào đầu năm 1948, tại nơi ông phải
nằm điều trị bệnh Bài thơ là sự thể hiện những
tình cảm tha thiết, sâu sắc của tác giả với
những người đồng chí, đồng đội của mình
? Bài thơ làm theo thể thơ nào?? Em có nhận
xét gì về độ dài ngắn của các dòng thơ?
- Các câu thơ có độ dài ngắn khác nhau , làm
nổi bật cảm xúc của tg: khi dồn nén , khi dàn
trải mênh mang…
? Chỉ ra bố cục bài thơ và nội dung từng phần?
I Đọc - Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- Nhà thơ - người chiến sĩ
2 Tác phẩm
- Sáng tác năm 1948- tg cùng đồng đội cđ trong chiến dịch VB
- Trích:“Đầu súng trăng treo”- XB 1968
- Thể loại: thơ tự do
Trang 3Hoạt động 2 Đọc- Tìm hiểu chi tiết
* Hoạt động 2:
Học sinh đọc 7 dòng thơ đầu
? Những câu thơ nào nói về h/c xuất thân của
người lính?
? Những thành ngữ:“nước mặt đồng chua, đất
cày lên sỏi đá” nói lên điều gì về nguồn gốc
xuất thân của anh và tôi?
? Tình đống chí còn được bắ nguồn từ cơ sở
nào nữa?Em có nhận xét gì về h/a thơ ở đây?
- H/a thơ sóng đôi,cùng diiệp từ “bên” gợi ra
t/c , sự gắn bó của t/c nảy sinh từ c/s, chiến đấu
gian khổ
? Đôi tri kỉ và hai người bạn thân cùng đôi
đồng chí có gì chung, có gì khác nhau?
? Tại sao câu thơ thứ 7 lại chỉ có hai tiếng
“đồng chí” và dấu chấm cảm? Hãy nêu cảm
nhận về vẻ đẹp của câu thơ đặc biệt ấy?
Gọi hs đọc 10 dòng thơ tiếp theo
? Tình cảm đồng chí của những người lính
được thể hiện rất cụ thể, giản dị mà sâu sắc
Hãy tìm những chi tiết, hình ảnh chứng minh?
- Hình ảnh “ruộng nương ra lính” gợi cho
em thấy biểu hiện gì của tình đồng chí? Từ
“mặc kệ” có phải chứng tỏ người lính rất vô
tâm, vô tình, vô trách nhiệm với gia đình? Ý
- Từ khó: SGK
3 Bố cục: 3 phần
- 6 câu đầu: Những cơ sở của tình đồng chí
- 11 câu tiếp theo: Những biểu hiện
và sức mạnh của tình đồng chí
- 3 câu cuối: Bức tranh đẹp về tình đồng chí
II Đọc- Tìm hiểu chi tiết
1 Cơ sở của tình đồng chí
- Qh anh nước mặn đồng chua Làng tôi đất cày sỏi đá Chung cảnh ngộ xuất thân , cùng g/c
- Súng bên súng- đầu sát bên đầu …tri kỉ
H/a sóng đôi, điệp từ chung lí tưởng chiến đấu Tình đống chí nảy
nở và gắn bó bền chặt từ c/s gian lao của cuốc chiến đấu
- Đồng chí! Dòng thơ đbiệt, kết tinh cao độ cảm xúc, là sự phát hiện,
là lời khẳng định tình cảm thiêng liêng của người lính, là bản lề
khép-mở ý thơ tạo nên sự độc đáo trong giọng điệu bài thơ
2 Những biểu hiện cao đẹp của tình
Trang 4kiến của em?
+ Đó là nỗi nhớ nhà, là tình cảm lúc chia tay
lên đường đánh giặc
+ Đó là tình cảm lạc quan cách mạng của người
lính trẻ Từ “mặc kệ” cho thấy người lính
không phải hoàn toàn vô tâm, vô trách nhiệm
với gia đình, cha mẹ, vợ con, quê hương mà
đây là sự hi sinh tình nhà cho việc nước thật
giản dị và cảm động
NĐT: Sáng chớm lạnh … lá rơi đầy
? Tuy tự nhủ là “mặc kệ” nhưng trong lòng họ
còn có chung nỗi nhớ ntn?
? Họ cùng nhau vượt qua những gian lao khắc
nghiệt của cuộc kháng chiến ntn? Điều gì giúp
họ có thể vượt qua ?
? Em cảm nhận gì về h/a “ thương nhau tay
nắm…tay”?
-Họ truyền cho nhau hơi ấm, truyền cho nhau
sm để vững vàng trước mọi gian nan…
- Có nhận xét gì về đặc điểm cấu trúc các câu
thơ và hình ảnh ở đoạn thơ này?
(Những câu thơ sóng đôi, đối ứng nhau từng
cặp hoặc trong từng câu )
? Cảm nhận của em về sức mạnh của tình đồng
chí ở 3 câu cuối bài thơ?
(Hình ảnh trong những câu thơ gợi cho em cảm
nghĩ gì? )
GV bình: (súng - trăng, gần - xa, hiện thực - trữ
tình, chiến sĩ - thi sĩ )
đồng chí
- Ruộng nương anh gửi…
Gian nhà… mặc kệ…
H/a đối xứng, khẩu ngữ Sự cảm thông sâu xa những tâm tư, nỗi lòng của nhau, cùng thể hiện nỗi nhớ quê hương
-Giếng nước gốc đa nhớ…ÂD, nhân hoá chung nỗi nhớ hai chiều tha thiết giữa qh - người lính
- Áo rách…quần vá…
…cười … không giày
- Thương nhau tay nắm lấy bàn tay
Sự động viên, sưởi ấm của tình đồng chí vượt qua mọi gian khổ
h/a sóng đôi, chân thực Cùng nhau chia sẻ những gian lao, thiếu thốn của đời lính với tinh thần lạc
quan-sm của tình đồng chí
=>Đoạn thơ đã khắc hoạ tình đồng chí trong chiến đấu, trong sinh hoạt của người chiến sĩ thật cụ thể, gần gũi, chắt lọc mà tiêu biểu và cảm động
Trang 5HĐ 4 Tổng kết
Hỏi: - Nêu giá trị đặc sắc về nội dung và nghệ
thuật của bài thơ?
HĐ 5 Luyện tập:
Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về
đoạn cuối bài thơ “Đồng chí”
3 Biểu tượng đẹp về cuộc đời người chiến sĩ
- Truyền cho nhau hơi ấm nơi chiến trường
+Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
=> chủ động đánh giặc => sức mạnh của tình đồng chí đã giúp họ đứng vững bên nhau, vượt lên tất cả những khắc nghiệt của thời tiết và mọi gian khổ thiếu thốn
+ Đầu súng trăng treo => Biểu tượng cao đẹp của tình đồng chí, đồng đội, vẻ đẹp hài hoà của tinh thần chiến sĩ - thi sĩ, hiện thực và lãng mạn
III Tổng kết ( ghi nhớ sgk)
- ND:
- NT:
IV Luyện tập:
4 Củng cố
? Khái quát nội dung chính bài thơ ?
Chung g/c Đồng chí Chung nỗi nhớ
Chung lí tưởng Chia sẻ gian lao
Đầu súng trăng treo
Biểu tượng đẹp về tình đ/c
Trang 65 Hướng dẫn học bài:
- Học thuộc bài thơ
- Phân tích hình ảnh người lính trong bài thơ
- Soạn: Bài thơ về tiểu đội xe không kính