SKKN Tiếng việt cấp 1

Cơ sở lý luận Kể chuyện là một phân môn trong môn tiếng Việt, là một môn học đợc học sinh chờ đón và tiếp thu bằng một tâm trạng hào hứng, vui thích khác với những môn học toán, tự nhiên

I - Đặt vấn đề

1 Cơ sở lý luận

Kể chuyện là một phân môn trong môn tiếng Việt, là một môn học đợc học sinh chờ đón và tiếp thu bằng một tâm trạng hào hứng, vui thích khác với những môn học toán, tự nhiên xã hội… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh hầu nh thoát ly hẳn với sách vở mà giao hoà tình cảm một cách hồn nhiền thông qua nội dung những câu chuyện đợc kể, thông qua lời kể của giáo viên hay lời kể của các bạn Học sinh gần nh đợc sống trong những giây phút hồi hộp, xúc cảm

Tiết Kể chuyện luôn tạo nên tâm lý thoải mái cho giáo viên và học sinh, tạo nên mối quan hệ gần gũi giữa thầy và trò Học sinh có thể tìm thấy trong mỗi câu chuyện là mỗi lời ru ngọt ngào, là những bài học có giá trị nhân văn sâu sắc

2 Cơ sở thực tế

Trong những năm học 2003 - 2004, 2004 - 2005, ngành GD & ĐT nớc ta

đã áp dụng việc đổi mới chơng trình sách giáo khoa của một số cấp học trong đó

có cấp học PTCS Bản thân tôi là một giáo viên đợc tiếp thu chuyên đề hay sách lớp 2 (2003 - 2004) Qua việc thăm lớp dự giờ, tham khảo ý kiến đồng nghiệp,

đặc biệt là qua thực tế dạy học cho thấy Dạy học môn tiếng Việt nói chung và từng phân môn trong môn Tiếng Việt nói riêng có nhiều u điểm, song bên cạnh

đó còn có một số tồn tại mà theo tôi mỗi ngời giáo viên cần phải tìm cách khắc phục Cụ thể nh trong mỗi tiết kể chuyện, hầu nh học sinh sa vào đọc thuộc truyện theo một lối mòn sáo rỗng, cha có sự sáng tạo trong ngôn ngữ kể, cha kết hợp hài hoà giữa lời nói với điệu bộ cử chỉ Dẫn đến giờ kể chuyện trở nên đơn

điệu nhàm chán

Với thực tế nêu trên và cũng với yêu cầu ngày cao trong việc thực hiện

ch-ơng trình giáo dục phổ thông mới Để góp phần phát triển kỹ năng nghe và nói cho học sinh, củng cố, mở rộng vốn tích luỹ từ ngữ, phát triển t duy hình tợng và

t duy lô gíc, nâng cao sự cảm nhận về hiện thực đời sống thông qua nội dung câu chuyện đòng thời bồi dỡng tình cảm tốt đẹp, trau dồi hứng thú đọc và kể chuyện,

đem lại niềm vui trong tuổi thơ trong hoạt động học tập cho mỗi học sinh Bản thân tôi xin đa ra một vấn đề nhỏ trong việc: "Góp phần nâng cao hiệu quả giờ

kể chuyện"

II - Giải quyết vấn đề

1 Đặc điểm tình hình lớp:

Đầu năm học 2004 - 2005, tôi đợc Ban lãnh đạo nhà trờng phân công chủ nhiệm lớp 2A, dạy một số môn học trong đó có phân môn kể chuyện

+ Thuận lợi:

- Bản thân vừa tốt nghiệp chơng trình Đại học tiểu học nên thuận lợi cho việc tiếp cận và nắm bắt đầy đủ tinh thần đổi mới trong chơng trình giáo dục phổ thông

- Hai năm học 2003 - 2004, 2004 - 2005 đợc phân công chủ nhiệm khối lớp 2 nên có điều kiện nghiên cứu kỹ về chơng trình

- Ban lãnh đạo nhà trờng đã quan tâm, tạo điều kiện cho tôi đợc học hỏi, tiếp thu những kinh nghiệm trong giảng dạy của các đồng nghiệp trong trờng cũng nh ở trờng bạn

+ Khó khăn:

- Trong lớp có một số học sinh tiếp thu quá chậm, cha có kỹ năng diễn đạt lời nói trôi chảy

- Phần lớn phụ huynh cha nắm bắt kịp thời tinh thần đổi mới chơng trình sách giáo khoa nên cha có phơng pháp dạy học phù hợp cho con em mình

Trớc tình hình đó, tôi đã trực tiếp trao đổi với phụ huynh một số biện pháp

hỗ trợ học sinh học ở nhà nhằm khắc phục khó khăn trên

Qua việc tiếp thu chơng trình tập huấn cho đối tợng một và qua thực tế dạy học năm học 2003 - 2004, tôi rút ra đợc những vấn đề sau:

+ Ưu điểm:

- Trong mỗi tiết kể chuyện, học sinh hầu nh bắt gặp đợc hình ảnh của chính mình thấp thoáng sau những nhân vật vì phần lớn mỗi câu chuyện gần gủi với đời sống đời thờng của các em

- Học sinh đã nắm chắc nội dung chuyện qua phân môn tập đọc

Mỗi câu chuyện đều có tranh minh hoạ cho phần nội dung với hình ảnh khá sinh động

Học sinh đợc hớng vào hoạt động giao tiếp nhiều hơn

+ Tồn tại:

- Hầu nh học sinh sa vào đọc thuộc chuyện

- Cha có kỹ năng diễn đạt lời nói theo ý của mình vì vốn từ của các em còn hạn chế

- Cha kết hợp hài hoà giữa lời nối với điệu bộ cụ thể

- Lời nói cha biểu thị tính cảm xúc

Dời đây là bảng chất lợng tôi có đợc qua một năm áp dụng đúng theo sách hớng dẫn của Bộ GD & ĐT, năm học 2003 - 2004

Lớp 2B

Học lực

Sĩ số

31 8/31  26% 13/31  40% 6/31  20% 4/31  14%

Sau đây, tôi xin trình bày một số biện pháp mà tôi đã áp dụng vào dạy môn kể chuyện trong thời gian từ ngày 05/9/2000 đến nay

Dạy theo hớng dẫn Của sách giáo viên

* Hớng dẫn kể chuyện:

- Kể chuyện từng đoạn dựa vào tranh

minh hoạ

+ Giáo viên hoặc học sinh đọc yêu

cầu

+ Kể trong nhóm: HS quan sát

tranh và kể theo nhóm

- Kể trớc lớp

Đại diện nhóm thi kể

Giáo viên cùng cả lớp nhận xét bổ sung

áp dụng biện pháp cá nhân

Giáo viên hoặc học sinh đọc yêu cầu

Giáo viên hớng học sinh tập trung đồng thời vào mỗi tranh minh hoạ, nêu câu hỏi để giúp học sinh khái quát toàn bộ truyện đồng thời học sinh nhớ lại đợc trình tự nội dung câu chuyện Khai thác triệt để những chi tiết dù là rất nhỏ của hình ảnh có trong tranh, bởi có thể những chi tiết đó chính là tình huống của câu chuyện hoặc chính là khắc hoạ tính cánh của nhân vật

+ Gọi học sinh khá, giỏi kể nối tiếp toàn truyện dựa vào tranh

Giáo viên nhận xét bổ sung hoàn chỉnh tuyên dơng

+ Thành lập nhóm: Kể chuyện trong nhóm

Kể trớc lớp

Đại diện nhóm thi kể

về nội dung cách diễn đạt, cách thể

hiện

* Phân vai dựng lại câu chuyện

- Giáo viên cùng tham gia với học sinh

phân vai dừng lại câu chuyện (hầu hết

là giáo viên trong vai ngời dẫn chuyện)

+ Học sinh hôm nay dựng lại câu

chuyện

+ Các nhóm thi dựng lại câu chuyện

trớc lớp

+ Giáo viên cùng cả lớp nhận xét, bổ

sung tuyên dơng nhóm kể hay

Thi kể giữa các nhóm Giáo viên cùng các bạn nhận xét bổ sung hoàn chỉnh Tuyên dơng nhóm kể hay nhất

Phân vai dựng lại câu chuyện

- Để giúp học sinh xác định rõ từng nhân vật có trong truyện, giáo viên đa

ra câu hỏi:

? Để dừng lại câu chuyện, chúng ta cần mấy vai diễn, đó là những vai diễn nào?

Khi học sinh phát hiện đợc các vai diễn, giáo viên nêu tiếp câu hỏi:

? Nếu em vào vai nhân vật (… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh) em sẽ thể hiện nh thế nào? (Học sinh thực hành trên lớp)

? Ngoài cách thể hiện của bạn, ai còn

có cách thể hiện nào khác? (Học sinh thực hành trên lớp)

Giáo viên cùng cả lớp nhận xét bổ sung, tuyên dơng

Với trình tự nh trên, học sinh thoát ly hẳn với cách đọc thuộc lòng sáo rỗng với từng câu chữ trong bài tập đọc Giúp các em hiểu sâu hơn tính cách, tình cảm của nhân vật trong câu chuyện đã học, tạo cho các em cách kể

tự nhiên, linh hoạt, sáng tạo

Học sinh phân vai dựng lại câu chuyện

Kể phân vai trong nhóm Các nhóm thi dựng lại câu chuyện trớc lớp

Giáo viên cùng cả lớp nhận xét, bổ sung tuyên dơng nhóm kể hay

Sau đây tôi xin đa ra một trong những giáo án mà tôi đã mà áp dụng biện pháp dạy học trên

Kể chuyện : Bác sĩ sói

I - Mục tiêu:

- Dựa vào tranh minh hoạ và gợi ý của giáo viên, kể lại từng đoạn và toàn

bộ nội dung câu chuyện Bác sĩ sói

- Biết thể hiện lời kể tự nhiên, phối hợp đợc lời kể với điệu bộ, nét mặt Phối hợp đợc với bạn để dựng lại câu chuyện

- Biết nghe và nhận xét lời kể của bạn

II - Đồ dùng dạy - học: 4 tranh minh hoạ ở sách giáo khoa

III - Hoạt đọng dạy học

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1 ổn định tổ chức

2 Bài cũ: Gọi học sinh kể chuyện Một

trí khôn hơn trăm trí khôn

Giáo viên nhận xét ghi điểm

3 Dạy - học bài mới

Hoạt động 1: Giới thiệu bài

? Tiết tập đọc đầu tuần, các em đã đợc

học bài tập đọc nào?

? Câu chuyện khuyên em điều gì?

Trong giờ kể chuyện này, chúng ta

cùng thi nhau kể lại câu chuyện Bác sĩ

sói

Hoạt động 2: Hớng dẫn kể chuyện

* Kể từng đoạn theo tranh

- Gọi một học sinh đọc yêu cầu

- Cho học sinh quan sát bức tranh 1

? Hãy nêu nội dung bức tranh 1?

Giáo viên lu ý để học sinh thấy đợc bản

chất độc ác của Sói thể hiện qua đôi

mắt,… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh

(Thực hiện tơng tự với 3 bức tranh còn

4 học sinh kể nối tiếp

… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh Bài Bác sĩ sói Phải biết bình tĩnh, đối phó với

… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh những kẻ độc ác giả nhân, giả nghĩa

1 học sinh đọc yêu cầu Học sinh quan sát tranh 1

… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh 1 chú Ngựa đang ăn cỏ, 1 con Sói

đang thèm thịt Ngựa đến rỏ dãi

Quan sát tranh và trở lời câu hỏi

Gọi 4 học sinh kể liên hoàn toàn bộ

câu chuyện dựa theo tranh

Giáo viên cùng cả lớp nhận xét, bổ

sung

- Cho học sinh thành lập nhóm 4 kể lại

câu chuyện

- Gọi đại diện các nhóm thi kể

Thi kể giữa các nhóm

Giáo viên nhận xét, bổ sung về nội

dung, cách diễn đạt, cách thể hiện

Tuyên dơng nhóm kể hay nhất

* Phân vai dừng lại câu chuyện

? Để dựng lại câu chuyện Bác sĩ sói

chúng ta cần mấy vai diễn đó là những

vai diễn nào?

? Nếu em nhập vào vai của Sói, em sẽ

thể hiện nh thế nào?

Giáo viên cùng cả lớp nhận xét

? Ngoài cách thể hiện của bạn, ai còn

cách thể hiện nào khác?

Giáo viên nhận xét bổ sung về lời nói

cử chỉ (Thực hiện câu hỏi tơng tự với

hai vai diễn còn lại)

Gọi 3 học sinh khá, giỏi lên phân vai

dựng lại câu chuyện

Chia nhóm 3, yêu cầu học sinh phân

vai dừng lại câu chuyện

- Gọi các nhóm thi kể chuyện trớc lớp

dới hình thức phân vai

Giáo viên nhận xét, bổ sung, tuyên

d-ơng nhóm kể hay nhất Động viên

khích lệ các nhóm còn lại

3 Củng cố, dặn dò: Tổng kết nội dung,

nhận xét chung giờ học Dặn học sinh

kể lại câu chuyện cho bà, mẹ… ở tiết kể chuyện, giáo viên và học sinh nghe

4 học sinh kể nối tiếp

Học sinh kể chuyện theo nhóm 4

Đại diện các nhóm thi kể trớc lớp Các nhóm thi kể trớc lớp

3 vai diễn: Ngời dẫn chuyện, Sói và Ngựa

Sói: Giọng giả nhân giả nghĩa (cho học sinh vào vai luôn)

Cho một số học sinh thực hành

3 học sinh thực hiện Các nhóm dựng lại câu chuyện Các nhóm thi đua trình bày trớc lớp

Qua một thời gian vận dụng những biện pháp dạy học nêu trên vào thực tế tôi xin đa ra bản đánh giá chất lợng nh sau:

Lớp 2A

Học lực

Sĩ số

33 13/33  40% 16/33  50% 2/33  5% 2/33  5%

Dựa vào bảng đánh giá chất lợng trớc và sau khi áp dụng các biện pháp dạy học trên Tôi thấy, chất lợng tăng lên rõ rệt Điều này góp phần không nhỏ vào việc thực hiện tốt mục tiêu giáo dục

III - Kết thúc vấn đề

Trên đây, tôi đã đa ra một số biện pháp dạy học nhằm góp phần nâng cao chất lợng giờ kể chuyện Tuy nhiên, đó là ý kiến riêng của bản thân tôi và nó

đang còn nhiều mặt hạn chế Rất mong Hội đồng khoa học góp ý để tôi tiếp tục thực hiện giảng dạy chơng trình mới ngày càng có hiệu quả hơn./