QUAN NIỆM VỀ VĂN CHƯƠNG CỦA TÁC GIA VIỆT NAM Xuân Diệu: - Đối với tác phẩm văn chương, thời gian là người vặt lông vịt một cách tài tình, vịt khô xù lông có vẻ béo, vịt ướt lông dính
Trang 1QUAN NIỆM VỀ VĂN CHƯƠNG CỦA TÁC GIA VIỆT NAM
Xuân Diệu:
- Đối với tác phẩm văn chương, thời gian là người vặt lông vịt một cách tài tình, vịt khô xù lông
có vẻ béo, vịt ướt lông dính ra có vẻ gầy, thời gian đều vặt hết lông một cách khách quan và bao nhiêu thịt vịt thật đều hiện ra trần trụi trước mắt
Thanh Tịnh:
Tôi chỉ biết một điều là, không yêu cái thật, cái tốt đẹp tới mức nồng cháy, không ghét cái dối, cái ác, cái xấu một cách sâu sắc thì cũng chẳng làm được một việc gì hay cả, kể cả làm thơ, làm báo, kể cả làm thợ hay làm thầy Ngạn ngữ ta có câu: Ép dầu ép mỡ, ai lỡ ép duyên Văn nghệ là duyên, ép văn nghệ ép duyên chỉ tìm ra được toàn chuyện vô duyên
Xuân Diệu:
- Nghệ thuật luôn là một thế quân linh động, quân binh giữa cái mới và cái bền, giữa cái tự do
và cái gò bó
- Nghệ thật như chế độ, sống nhờ mâu thuẫn mà chết trong sự bừa bãi nhác lười
- Tác phẩm nghệ thuật là một sản phẩm rất cá thể, không thể đẹp ở đầu, mình, tay, chân đẹp ở nhiều nơi để trở thành một con người đẹp đẽ Chúng ta yêu cái thật cái đẹp thẳng cánh thẳng tay, cái đẹp được diễn tả với một khiếu thẩm mĩ chắc chắn và đồng thời chúng rất sợ cái đèm đẹp
- Đối với tác phẩm văn chương, thời gian là người vặt lông vịt một cách tài tình, vịt khô xù lông
có vẻ béo, vịt ướt lông dính ra có vẻ gầy, thời gian đều vặt hết lông một cách khách quan và bao nhiêu thịt vịt thật đều hiện ra trần trụi trước mắt
- Nhà văn nhà thơ là kĩ sư tâm hồn, tức là kĩ sư tâm hồn của quần chúng thông qua tâm hồn nhà thơ
- Một nhà thơ không được xa rời ngôn ngữ dân tộc mình dù chỉ là một bước Đứt gốc ngôn ngữ dân tộc thì cũng là mất đi cái cầu thông cảm với đồng bào mình…Vì thơ không phải chỉ là nội dung tư tưởng tình cảm, thơ còn là cái thần của ngôn ngữ nữa Thơ do tiếng mẹ đẻ đẻ ra Người thì sĩ trước hết phải là thi sĩ của tiếng mẹ đẻ
Chế Lan Viên:
Trong lúc sáng tác ta đừng tìm cách “lộ” cái ta, cũng đừng tìm cách “ giấu” nó Cứ tự nhiên mà
tả hoàn toàn nhập tâm vào cái “ khách quan” ta tả Thế rồi trong khi ta ngỡ là chỉ tả có cái núi
Trang 2cái sông ta đã tả được cả con người, và trong khi ta ngỡ ta tả người khác, thì ta đã vô tình tả
cả ta vào trang ấy
Phan Kế Bính:
Đức Khổng Tử nói rằng:“ Nhờ văn cốt cho đạt được ý mình thì thôi” Nghĩa là làm văn bất tất phải cầu kì, chỉ quý hồ làm cho ta tỏ được ý mình là đủ Lời ấy mới nghe tựa hồ dễ ràng mà kì thực thì rất khó Bởi vì làm văn lắm khi phải có ý tứ, mà không biết nói thì không sao tả ra được.Và ý càng nhiều thì lời lại càng khó xếp đặt, phải nghĩ thế nào thì mới được
Tố Hữu:
Văn nghệ là tiếng nói tình cảm, nhưng tình cảm của chúng ta là tình cảm có lí trí soi sáng Không có lí trí thì không có tình cảm đẹp Có lí và có tình, đó là nét đặc trưng của con ngưòi chân chính
Nguyễn Khải:
Giá trị một tác phẩm nghệ thuật trước hết là ở chỗ giá trị tư tưởng của nó Nhưng là tư tưởng
đã được rung lên ở các cung bậc của tình cảm, chứ không phải là cái tư tưởng nằm thẳng đơ trên trang giấy Có thể nói tình cảm của người viết là khâu đầu tiên và là khâu cuối cùng trong quá trình xây dựng một tác phẩm nghệ thuật Xây dựng một tác phẩm cao thượng tức là tạo điều kiện tiếp thu một cách nhanh chóng những tư tưởng tiên tiến Được soi sáng bởi tư tưởng tiên tiến, những tình cảm cao thượng càng trong sáng vững bền
- Tình cảm là vẻ đẹp là linh hồn trong mọi tác phẩm nghệ thuật Thiếu nó tất cả sẽ vô nghĩa,
mặc dù mọi cái khác đều có đầy đủ
Nam Cao:
-Nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối
Nguyễn Đình Thi:
- Nói nghệ thuật tức nói đến sự cao cả của tâm hồn Đẹp tức là một cái gì cao cả Đã nói đến cái đẹp là nói đến cao cả Có khi nhà văn tả một cái rất xấu, một tội ác, một tên giết người, nhưng cái nhìn cách miêu tả cái đó phải là cao cả
- Nghệ sĩ chọn những rung động mạnh nhất sâu sắc nhất của tâm hồn, những ý nghĩa sâu sắc
nhất, những tình cảm mãnh liệt nhất, nhưng xúc cảm xúc tinh vi nhất, tất cả làm cho tác phẩm
có một sự sống riêng đậm đà hơn, kết tinh hơn sự sống thường thường của thực tại
- Tôi cố lượm lặt so sánh những cái hay cái đẹp của nhà văn tiền bối rồi tiến hoá đi thành cách riêng của mình Vốn sống không dồi dào thì phải dụng công mà học Tài tình càng ít thì càng phải chịu khó, phải có công, không có công, đó ông làm lên nổi việc gì
Trang 3- Văn học là nghệ thuật của tiếng nói, người viết văn là người dùng tiếng nói để diễn tả đời sống, diễn tả tâm hồn con người Cho nên học viết văn phải học tiếng nói, trước hết là học lời
ăn tiếng nói của quần chúng
Nguyễn Khải:
Một tác phẩm có thể thuộc về một con người có tầm tư tưởng lớn, một cách sống lớn Một tâm hồn đẹp đẽ sẽ viết lên những lời đẹp đẽ, một tâm hồn chật hẹp thì chỉ viết ra những tác phẩm tầm thường Người ta chỉ lừa dối được người khác nhưng không có gì lừa dối được ngay chính bản thân mình, mà viết văn lại là một phương pháp tự biểu hiện mình trọn vẹn nhất
Nguyễn Tuân:
Ở đâu có lao động thì ở đó có sáng tạo ra ngôn ngữ Nhà văn không những chỉ học tập ngôn ngữ của nhân dân mà còn là một người phát triển ra ngôn ngữ có sáng tạo Không nên ăn bám vào ngôn ngữ của người khác Giàu ngôn ngữ thì văn sẽ hay Trường vốn sẽ đi được xa
Nguyễn Thi:
Đã vào nghề văn là phải chí thú đến cùng không thì thôi Mỗi ngày phải viết ít nhất một trang, mỗi trang phải nói lên một cái gì mới hơn hôm qua
Nguyễn Đăng Mạnh:
Văn học dù có vẻ hoang đường đến đâu cũng bắt nguồn từ cuộc sống và luôn phản ánh cuộc sống ở mặt này mặt khác Vì thế văn học luôn thay đổi tuỳ theo sự thay đổi của xã hội, mà xã hội bao giờ cũng là một xã hội của cộng đồng dân tộc nhất định Do đó, văn học bao giờ cũng
có tinh thần dân tộc Văn học nhận thức thế giới không giống các bộ môn khoa học Ngôn ngữ văn học bắt nguồn từ đời sống nhưng được chọn lọc, gọt dũa để xây dựng hình tượng văn học Ngôn ngữ văn học phải phong phú, trong sáng, hàm xúc, cá thể hoá, giàu hình ảnh, giàu tính biểu cảm, nhưng quan trọng nhất là phải chính xác theo yêu cầu riêng hết sức tinh vi của văn
học.Nghĩa là phải chọn đúng từ ấy chứ không phải từ khác, phải bắt đúng chỗ ấy, dáng điệu ấy, cái tình ấy Văn học phải hết sức tôn trọng người đọc Nó tránh đưa ra những lời răn dạy trực tiếp đã dành mà còn thấy không nhất thiết phải xây dựng những hình tượng nêu gương Nó chú trọng khêu gợi những vấn đề này khác để đối thoại tranh luận một cách bình đẳng với người đọc Đây là cách văn học tham gia cải tạo cuộc sống