bến quê

Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới khồn sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây là một chan trời gần gũi, mà lại xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến – cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước của sổ nhà

VĂN BẢN

(Trích)

Nguyễn Minh Châu Ngoài của sổ bấy giờ những bông hoa bằng lăng đã thưa thớt - cái giống hoa ngay khi mới nở, màu sắc đã nhợt nhạt Hản có lẽ vì đã sắp hết mùa, hoa đã vãn trên cành, cho nên mấy bông hoa cuối cùng còn sót lại trở nến đậm sắc hơn Ừ cũng chả phải, Nhĩ ngồi để cho vợ bón từng thìa thức ăn vừa nghĩ, chính vì thời tiết đã thay đổi, đã sắp lập thu rồi, cái nóng hầm hập trong phòng cùng với thứ ánh sáng loa lóa vừa nhìn đã thấy chói cả mắt ở bên ngoài sông Hồng không bết đã rút đi đâu từ bao giờ

Bên ngoài những hàng cây bằng lăng, tiết trời đầu thu đem đến cho con sông Hồng một màu đỏ nhạt, mặt sông như rộng thêm ra Vòm trời cũng như cao hơn Những tia nắng sớm đang từ từ di chuyển từ mặt nước lên những khoảng bờ bãi bên kia sông, và cả một vùng phù sa của bãi bồi bên kia sông Hồng lúc này đang phô ra trước khuôn của sổ nhà Nhĩ một thứ màu vàng thau xen màu xanh non – những màu sắ thân thuộc quá như da thịt, hơi thở của đất màu mỡ Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới khồn sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây

là một chan trời gần gũi, mà lại xa lắc vì chưa hề bao giờ đi đến – cái bờ bên kia sông Hồng ngay trước của sổ nhà mình

Nhĩ khó nhọc nâng một cánh tay lên khẽ ẩy cái bát miến trên tay Liên ra Anh ngửa mặt như một đửa trể để cho thằng Tuấn cầm chiếc khăn bông tẩm nước ấm khẽ lau miệng, cằm và hai bên má cho mình

Anh không dám nhìn vào mặt con Trong khi lại nghiêng mặt ra ngoài cửa sổ, anh ngạc nhiên nhận thấy những cánh hoa bằng lăng càng thẫm màu hơn – một màu tím thấm như bóng tối

Chờ khi đứa con trai đã bưng thau nước xuồng dưới nhà, anh hỏi Liên:

- Đêm qua lúc gần sáng em có nghe thấy tiếng gì không?

Liên giả vờ không nghe thấy câu chồng vừa hỏi Trước mặt chị hiện ra một cái bờ đất lở dốc đừng của bờ bên này, và đêm đêm cùng với cơn lũ nguồn

đã bắt đầu dồn về, những tảng đất đổ òa vào giấc ngủ

- Hôm nay đã là ngày mấy rồi em nhỉ?

Liên vẫn không đáp và biết chồng đang làm gì Chị đưa những ngón tay gầy guộc âu yếm vuốt ve bên vai chồng:

- Anh cứ yên tâm Vất vả, tốn kém đến bào nhiêu em với các con cũng chăm lo cho anh được

Lần đầu tiên Nhĩ để ý thấy Liên đang mặc tấm áo vá.

- Suốt đời anh chỉ làm em khổ tấm… mà em vẫn nín thinh

- Có hề sao đâu… Miễn là anh sống, luôn luôn có mặt anh, tiếng nói của anh trong gian nhà này…

Ngừng một lát, Liên nói tiếp:

- Anh cứ tập tành và uống thuốc cho đều Sang tháng mười, nhất định anh đi lại được

- Vậy thì đầu hoặc giữa tháng mười một, anh sẽ đi Thành phố Hồ Chí Minh một chyến

Liên biết chồng nói đùa:

- Đi Thành phố Hồ Chí Minh thì chắc chẳng được nhưng anh có thể chống gậy đi trong nhà Hoặc tiến triển tốt hơn, em có thể đỡ anh men cầu thang bước xuống một bậc… hoặc giá anh lại khỏe hơn, chúng mình có thể bước xuống hai bậc

- Ừ, tưởng gì… nhất định đầu thàng mười anh sẽ đi được đến đầu cầu thang…

Liên đặt bàn tay sau phiến lưng đã có nhiều mảng da thịt vừa chai cừng vừa lở loét của Nhĩ:

- Em đỡ anh nằm xuống nhé ?

- Khoan Em cần ra chợ hay đi đâu thì cứ đi Khi nào mỏi anh sẽ gọi con Một lát sau Nhĩ còn nghe tiếng vợ đi lại dọn dẹp và dặn dò co điều gì đó Liên hãm nước thuốc ở cái siêu đất ra chiếc bát chiếu yêu, Nhĩ đoán thế, nghe tiếng nước rót ra lẫn mùi thuốc bắc bày vào nhà Rồi Liên xuống thang, vẫn cái tiếng bước chân rón rén quen thuộc suốt cả một đời người đán bà trên những bậc gỗ mòn lõm

Chờ Liên xuống tầng dưới rồi Nhĩ mới lên tiếng:

- Tuấn, Tuấn à!

Anh con trai đánh trần ngồi tựa vào bức tường đầu cầu thang, tay nhặt rau muống, mắt cúi xuống một quyển sách truyện dịch Nghe bố gọi, Tuấn chạy vào trong tay vẫn cầm quyển sách dày cộp gập đôi:

-Bố mỏi rồi Con đỡ bố nằm xuống nhé!

-Chưa…- đến lúc này Nhĩ mới ngắm kỹ đứa con trai Nó là đứa thứ hai, gần một năm nay vắng nhà, đi học tận trong một thành phố phía nam và vừa mới trở về đêm qua Anh thấy càng lớn thằng con anh càng có nhiều nét giống anh

Người cha sắp giã từ còi đời đang giấu một tâm sự bí mật gì đó trong cái

vẻ lúng túng Anh ngước nhìn ra ngoài cửa sổ rồi quay vào bất chợt hỏi:

- Đã bao giờ Tuấn… sang bên kia chưa hả ?

- Sang đâu hả bố ?

- Bên kia sông ấy !

Anh con đáp bằng vẻ hờ hững :

- Chưa…

Nhĩ tập trung hết sức còn lại để nói rõ cái điều ham muốn cuối cùng của đời mình:

- Bây giờ con sang bên kia sông hộ bố…

- Để lám gì ạ ?

- Chẳng để lám gì cả – Nhĩ có vẻ ngượng nghịu vì cái điều anh sắp nói

ra quá ư kì quặc- Con hãy qua đò đặt chân lên bờ ben kia, đi chơi loanh quanh rồi ngồi xuống nghỉ chân ở đâu đó một lát, rồi về…

Anh con trai cười :

- Bố sai con làm cái việc gì lạ thế ?

- Hay là thế này nhé – Nhĩ vẫn không hề thay đổi ý kiến – Con cầm đi mấy đồng bạc xem bến ấy có hàng quán người ta bán bành trái gì, con mua cho bố

Anh con trrai miễn cưỡng mặc quần áo, đội chiếc mũ nan rộng vành đề phòng đến trưa có thể nắng to – theo lời yêu cầu khẩn khoản của Nhĩ- giắt vào người mấy đồng bạc

Vừa nghe Tuấn nện lộp bộp đôi dép sa bô xuống thang, Nhĩ đã thu hết tàn lực lết dần, lế dần trên chiếc phản gỗ Nhấc mình ra được bên ngoài phiến nệm nằm, anh tưởng như mình vừa bay được một nửa vòng trái đất – trong một chuyến đi công tác ở một nước bên Mĩ La-tinh hat năm trước đây Anh mệt lử

Và đau nhức Ngồi lại nghỉ một chặng và chỉ muốn có ai đỡ cho để nắm xuống

Nghe tiếng chân giậm thình thịch đều đặn bên kia tường Nhĩ cúi xuống thở hổn hển để lấy lại sức rồi cất tiếng gọi yếu ớt : “Huệ ơi !”

Từ phòng bên kia có một cô bé rất xinh mặc chiếc áo may ô con trai và vẫn còn cầm thu thu một đoạn dây sau lưng chạy sang Cô bé nhà hàng xóm đã quan vớ công việc này Nó lễ phép hỏi Nhĩ : “ Bac cần nằm xuống phải không ạ

?” Nhĩ đáp trong hơi thở gấp gáp : “Ừ, ừ… chào cháu !” Cô bé nhảy lên phản vừa mó vào người Nhĩ đã vội vã nhảy xuống, nó chạy ra đầu cầu thang cầm đoạn dây khẽ phất xuống bên dưới và gọi toáng lên :

- Vân ơi, Tam ơi, Hùng ơi !

Một lát sau không phải chỉ có ba đứa mà cả một lũ trẻ ở tầng dưới lần lượt chạy lên :

- Chúng cháu chào bác ạ !

- Chào bác Nhĩ ạ !

Vây bọc bởi đám trẻ con đứng lố nhố chung quanh, Nhĩ nhận thấy hoàn cảnh của mình thật buồn cười, y nhữ một chú bé mới đẻ đang toét miệng cười với tất cả, tận hưởng sự thích thú được chúng chăm sóc và chơi với

Cả bọn trẻ xúm vào, và rất nương nhẹ, giúp anh đi nốt nửa vòng trái

đất-từ mép tấm nệm nằm ra mép tấm phản, khoảng cánh ước chừng năm chục phân

Chẳng biết thế nào mà sáng nay tất cả những ngón tay của chúng đều chua lòm mùi nước dưa, nhưng không sao, vì thế anh lại càng yêu lũ trẻ trong ngôi nhà mình

Ngay lúc ấy, cái vật mà Nhĩ nhìn thấy trước tiên khi được ngồi sát ngay sau khuôn của sổ là một cánh buồn vừa bắt gió căng phồng lên Con đò ngang mỗi ngày chỉ qua lại một chuyến giữa hai bờ khúc sông Hồng này vừa mới bắt đầu chống sào ra khỏi chân bãi bồi bên kia, cánh buồm nâu bạc trắng vẫn còn che lấp gần hết cái miền đất mơ ước

Sát bên bờ dài đất dôc đứng bên này, một đám đông khách đợi đò đừng nhìn sang Người đi bộ, người dắt xe đạp Một vài tốp đán bà đi chợ về đang ngồi kháo chuyện hoặc xổ tóc ra bắt chấy Nhĩ nhìn mãi đám khách nhưng vẫn không tìm thấy cái mũ rộng vành và chiếc áo sơ mi màu trứng sao đâu cả

Thì ra thằng con trai anh mới chỉ đi được đến hàng cây bằng lăng bên kia đường Thằng bé vẫn cắp cuốn sách bên nánh đang sà vào một đám người đang chơ cờ phá thế trên hè phố Suốt đời Nhĩ cũng đã từng chơi phá cờ thế trên nhiều hè phố, thật là không thể dứt ra được Không khéo rồi thằng con trai anh lại trễ mát chuyến đò trong ngày, Nhĩ nghĩ một cách buồn bã, con người ta trên đường đời thật khó tránh được những điều vòng vèo hoặc chùng chình, vả lại

nó đã thấy gì hấp dẫn ở bên kia sông đâu ? Họa chăng chỉ có anh đã từng trải,

đã từng in gót chân lên khắp mọi chân trời xa lạ mới nhìn thấy hết sự giàu có lẫn mọi vè đẹp của một bãi bồi sông Hồng ngay bờ bên kia, cả trong nét tiêu sơ,

và cái điều anh khám phá thấy giồng như một niềm say mê pha lẫn với nỗi ân hận đau đớn, lời lẽ không bao giờ giải thích hết

Nhĩ chợt nhớ ngày bố mẹ anh mới cưới Liên từ một làng bên kia sông về làm vợ anh Liên vẫn còn đang mặc áo nâu và chit khăn mỏ quạ So với ngày ấy bây giờ Liên đã trở thành một người đan bà thành thị Tuy vậy, cũng như cánh bãi bồi đang năm phơi mình bên kia, tâm hồn Liên vẫn giữu nguyên vẹn những nét tần tảo và chịu đựng hi sing từ bào đời xưa, và cũng chính nhờ có điều đó

mà sau nhiều ngày thàng bôn tẩu, tìm kiếm… Nhĩ đã tìm thấy dduowcj nơi nương tựa là gia đình trong những ngày này

Con đò đã sang quá nửa sông, ngồi đây Nhĩ có thể nhìn thấy rõ từng mảnh vá trên lá buồm cánh dơi in nổi bật trên một vùng nước đỏ

Giữa lúc Nhĩ đang nhìn thấy trong tưởng tượng chính mình trong tấm áo màu xanh trứng sáo và chiếc mũ nan rộng vành, như một nhà thám hiểm đang chậm rãi đặt từng ước chân lên cái mặt đất dấp dình phù sa - chợt nghe sau lưng có tiếng ho Nhĩ quay lại

Ông cụ giáo Khuyến tựa chiếc gậy song đang đứng bên phản Đã thành

lệ, buổi sáng nào ông cụ già hàng xóm đi xếp hàng mua báo về cũng ghé vào hỏi thăm sức khỏe của Nhĩ

- Cụ ạ - Nhĩ bắt đầu ra hiệu về phía đầu tấm nệm của mình – cháu Huệ

có gửi lại chìa khóa cho cụ

- Hôm náy ông Nhĩ có vẻ khỏe ra nhỉ?

- Dạ, con cũng thấy như hôm qua…

Chợt ông cụ già hàng xóm hốt hoảng quá! Ông cụ giáo Khuyến chợt

nhân thấy mặt mũi Nhĩ đỏ rựng một cách khác thường, hai mặt long lanh chứa

một nỗi mê say đầy đau khổ, cả mười đầu ngón tay Nhĩ đang bấu chặt vào cái

bậu cửa sổ, những ngón tay vừa bấu chặt vừa run lẩy bẩy Anh đang cố thu nhặt

hết mọi chút sức lực cuối cùng còn sót lại để đu mình nhô người ra ngoài, giơ

một cánh tay gầy guộc ra phía ngoài cửa sổ khoan khoát y như đang khẩn thiết

ra hiệu cho một người náo đó

Ngay lúc bấy giờ, chiếc đò ngang mỗi ngày một chuyến chở khách qua

lại hai bên sông Hồng vừa chạm mũi vào cái bờ đất lở dốc đứng phía bên này

Tiết 136,137:

BẾN QUÊ (Hướng dẫn đọc thêm)

A Mục tiêu cần đạt:

- Qua cảnh ngộ và tâm trạng của nhân vật Nhĩ trong truyện, cảm nhận được ý nghĩa triết

lí mang tính trải nghiệm về cuộc đời con người, nhận biết ra những vẻ đẹp bình dị và quý

giá trong những gì gần gũi của quê hương, gia đình.

- Thấy và phân tích được những đặc sắc của truyện, tạo tình huống nghịch lý, trần thuật

thông qua dòng nội tâm nhân vật, ngôn ngữ và giọng điệu đầy chất tư duy, hình ảnh biểu

tượng.

- Rèn luyện kỹ năng phân tích tác phẩm truyện có sự kết hợp các yếu tố tự sự, trữ tình và

triết lý.

B Tổ chức các hoạt động dạy và học;

1 Ổn định

2 Kiểm tra :

- Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài Sang thu Con thích nhất khổ thơ nào ? Vì sao?

- Phân tích những cảm nhận tinh tế của tác giả khi tả cảnh thiên nhiên từ mùa hạ

chuyển sang mùa thu.

- 3 học sinh viết đoạn văn phân tích hai câu thơ cuối của bài.

3 Bài mới

Hoạt động của thầy Hoạt động của

trò

Yêu cầu cần đạt

Hoạt động 1: Đọc, tìm hiểu chung

về văn bản.

GV: Em hãy giới thiệu một số nét về

Nguyễn Minh Châu

Ông gia nhập Quân đội năm 1950,

I Đọc, tìm hiểu chung về văn bản:

1 Tác giả

a) Tác giả (1930-1989) quê Quỳnh Lưu – Nghệ An.

- Nguyễn Minh Châu là cây bút văn xuôi

Hoạt động của thầy Hoạt động của

sau đó trở thành nhà văn quân đội

GV: Sau 1975 Nguyễn Minh Châu

sáng tác chủ yếu là truyện ngắn Với

thể loại này, Nguyễn Minh Châu đã

thể hiện những tìm tòi đổi mới quan

trọng về tư tưởng nghệ thuật, góp

phần đổi mới văn học nước ta ở

những năm 80 của thế kỷ XX.

Nguyên Ngọc nhận xét: "NMC xứng

đáng thuộc trong số những người mở

đường tinh anh và tài năng, đã đi

được xa nhất trong chặng mở đầu của

công cuộc đổi mới văn học"

GV yêu cầu HS kể tên một số tác

phẩm tiêu biểu của Nguyễn Minh

Châu

GV: nêu xuất xứ của truỵên ngắn Bến

Quê:

- Truyện có ý nghĩa triết lý giản dị mà

sâu sắc, mang tính trải nghiệm, có ý

nghĩa tổng kết cuộc đời của một con

người.

GV hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu

phần chú thích trong SGK

Yêu cầu hs tóm tắt truyện

HS suy nghĩ trả lời

xuất sắc của nên văn học Việt Nam thời chống Mỹ và là hiện tượng nổi bật nước

ta những năm 80 của thế kỷ 20.

- Sau 1975, có những tìm tòi, đổi mới mạnh mẽ về tư tưởng và nghệ thuật, mở

ra chặng đường mới trong sáng tác của mình và thúc đẩy công cuộc đổi mới văn học.

- Các tác phẩm tiêu biểu:

Tiểu thuyết: Cửa sông, Dấu chân người lính

Truyện ngắn: Mảnh trăng cuối rừng, Bức tranh.

2 Tác phẩm

- Hoàn cảnh: in trong tập truyện cùng tên, xuất bản năm 1985

- Đọc – tìm hiểu chú thích.

- Thể loại: truyện ngắn hiện đại

- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm.

- Tóm tắt truyện

* Hoạt động 2:Hướng dẫn phân tích:

GV hỏi: trong 'Bến Quê', nhân vật

Nhĩ được đặt trong những tình

huống như thế nào? Anh đã gặp

những nghịch lý ra sao?

? xây dựng tình huống truyện ấy,

tác giả muốn thể hiện điều gì?

HS suy nghĩ trả lời

II Phân tích

1 Tình huống truyện:

- Một con người làm công việc đi nhiều thế mà cuối đời lại bị buộc chặt vào giường bệnh, đến mức muốn nhích người đến bên cửa sổ, thì việc ấy khó khăn như phải đi hết cả một nửa vòng trái đất phải nhờ sự giúp đỡ của trẻ con xóm làng.

- Khi xắp giã biệt cuộc đời, Nhĩ mới cảm nhận được vẻ đẹp thân thuộc và gần gũi của bãi bồi ven sông và vẻ đẹp của người

vợ tần tảo, giầu tình yêu và đức hi sinh Anh nhờ con trai thực hiện khao khát đó của mình, nhưng cậu lại để lỡ chuyến đò.

=> Tác giả muốn tâm sự và khái quát

những quy luật, triết lý của cuộc đời: cuộc sống và số phận củ một con người chứa đầy những sự bất thường – những

Hoạt động của thầy Hoạt động của

nghịch lý ngẫu nhiên vượt ra ngoài những dự định, ước muốn, cả những hiểu biết và toan tính của con người Và con người ta trên đường đời thật khó tránh được những cái điều vòng vèo hoặc chùng chình Nhưng không phải lúc nào cũng sớm nhận ra những điều bình thường, giản dị ấy, phải qua bao trải nghiệm, có khi phải đến cuối đời, trong những hoàn cảnh trớ trêu của bản thân buộc phải nếm trải có thể hiểu được.

=> Đó cũng chính là chủ thể đặc sắc của truyện.

* Phân tích những cảm xúc của

nhân vật Nhĩ (Câu 2,3,4 trong sgk)

- GV yêu cầu hs đọc phần đầu; từ

đầu đến "nhà mình"

GV: ở cảnh ngộ bị buộc chặt vào

giường bệnh, Nhĩ đã nhìn thấy

những gì qua khung cửa sổ?

? GV: Nhĩ đã cảm nhận cảnh vật đó

như thế nào? cách miêu tả có gì đặc

biệt?

+ Ngoài cửa sổ bấy giờ trở lên đậm

sắc hơn.

+ Bên kia những hàng cây Những

tia nắng với màu xanh non

2 Phân tích những cảm xúc và suy nghĩ của nhân vật Nhĩ:

a Cảm nhận của Nhĩ về vẻ đẹp của thiên nhiên trong một buổi sáng đầu thu, được nhìn từ khung cửa sổ căn phòng anh.

- Từ gần đến xa -> một không gian có chiều sâu rộng.

- Cảnh vật thiên nhiên hiện ra với vẻ đẹp riêng được cảm nhận bằng những cảm xúc tinh tế.

+ Hoa bằng lăng thưa thớt nhưng lại đậm sắc hơn.

+ Dòng sông màu đỏ nhạt như rộng thêm + Vòm trời như cao hơn

+ Sắc màu bờ bãi dưới nắng thu (màu vàng than xen màu xanh non)

- Kết hợp miêu tả với biểu cảm: Kết hợp với miêu tả biểu cảm

+ Những màu sắc thân thuộc quá của đất màu mỡ

+ Suốt đời Nhĩ đã từng đi tới không sót một xó xỉnh nào trên trái đất, đây là một chân trời gần gũi, mà lại xa lắc vì chưa

hề bao giờ đi đến cái bờ bên kia sông hồng ngay trước cửa sổ nhà mình.

?Điều này mang lại cho hai đoạn

văn tả cảnh ở đầu truyện một sắc

thái riêng nào?

HS suy nghĩ trả lời

=> cảnh hiện lên sinh động và gợi cảm

?Từ đó một vẻ đẹp như thế nào

được gợi lên từ quang cảnh bến

quê?

=> Quang cảnh bến quê gần gũi, thân quen

? Em hiểu gì về ý nghĩ sau đây của HS suy nghĩ trả => Nhĩ là người từng trải, am hiểu cuộc

Hoạt động của thầy Hoạt động của

Nhĩ: suốt đời Nhĩ đã từng đi tới

không sót một xó xỉnh nào trên trái

đất, trước cửa sổ nhà mình?

=> Tha thiết, mến yêu cuộc sống quê hương

Theo dõi đoạn truyện tiếp tiếp theo

Đọc những câu hỏi của Nhĩ và thái

độ im lặng, lảng tránh câu trả lời

chồng của Liên, người đọc cảm thấy

hình như anh đã nhận ra điều gì về

bản thân?

+ Đêm qua, lúc gần sáng, em có

nghe thấy tiếng gì không?

+Hôm nay đã là ngày mấy rồi em

nhỉ?

b Những suy ngẫm của Nhĩ từ hoàn cảnh của mình mà phát hiện quy luật giống như một nghịch lý của đời người

- Bằng trực giác, Nhĩ đã nhận ra ngay mình chẳng còn sống được bao lâu nữa Anh đang phải đối mặt với hoàn cảnh bi đát không còn lối thoát.

HS đọc đoạn văn: "Liên vẫn không

đáp bậc gỗ mòn lõm"

?Tìm những chi tiết miêu tả hình

dáng, cử chỉ, lời nói, thái độ của chị

đối với chồng?

?Qua nhân vật Liên, em thấy hình

ảnh người phụ nữ xuất hiện với

những vẻ đẹp nào?

Dịu dàng, nhẫn lại, giàu yêu thương

và đức hi sinh.

HS suy nghĩ trả lời

? Câu nói của Nhĩ " Suốt đời, anh chỉ

làm em khổ tâm mà em vẫn nín

thinh" cho ta thấy được điều gì trong

cảm nhận của Nhĩ về vợ mình?

? Nhĩ chợt nhớ tới điều gì? Hãy tìm

ở đoan truyện tiếp theo những dòng

suy tư của Nhĩ?

(trang 105)

HS suy nghĩ trả lời

Cảm nhận của Nhĩ về Liên:

+ Nhĩ cảm nhận lần đầu tiên về sự vất vả, tần tảo, chịu thương chịu khó và sự âu yếm, yêu thương của vợ anh

+ Chính những ngày cuối đời, Nhĩ mới thực sự thấu hiểu và biết ơn vợ sâu sắc.

- Nhĩ chợt nhớ ngày bố mẹ anh mới cưới Liên cũng như cảnh bãi bồi đang nằm phơi mình bên kia, tâm hồn Liên vẫn giữ nguyên vẹn những nét tần tảo và chịu đựng hi sinh từ bao đời xưa Và cũng chính nhờ vào điều đó mà sau nhiều ngày tháng bôn tẩu, tìm kiếm Nhĩ đã thấy được nơi nương tựa là gia đình trong những ngày này

? Em hiểu những suy tư ấy như thế

nào?

? Vì sao Nhĩ lại nảy sinh khao khát

được đặt chân lên bãi bồi bên kia

sông vào chính buổi sáng hôm ấy?

? Niềm khao khát vô vọng ấy của

HS suy nghĩ trả lời

Niềm khao khát mãnh liệt của Nhĩ: + Được đặt chân lên bãi bồi bên kia bến sông.

-> Quý trọng những vẻ đẹp và giá trị bình dị của cuộc sống quê hương

+ Sự thức tỉnh về những giá trị bền vững,

Hoạt động của thầy Hoạt động của

Nhĩ có ý nghĩa gì?

- Niềm khao khát ấy chứa đựng nhiều

ý nghĩa:

bình thường và sâu xa của cuộc sống + Đó là sự thức tỉnh xen với niềm ân hận

và nỗi xót xa.

Phân tích câu chuyện của Nhĩ với

cậu con trai

? Nhĩ nhờ con sang sông để làm gì?

Ước vọng của anh có thành công

không? vì sao?

? Từ đây, anh lại rút ra một quy luật

nào nữa trong cuộc đời con người?

Quy luật ấy được thể hiện ở câu văn

nào?

HS suy nghĩ trả lời

c/ Câu chuyện của Nhĩ với cậu con trai

và sự chiêm nghiệm của anh về một quy luật của đời người

- Nhĩ nhờ con trai đi sang bên kia bờ bãi thay mình.

- Đứa con không hiểu được ước muốn của cha.

=> Anh trầm ngâm rút ra quy luật đời người:

thật khó tranh được những cái điều vòng vèo hoặc chùng chình.

? Ngoài ra còn có quy luật nào khác? Một quy luật nữa: sự cách biệt, khác

nhau giữa các thế hệ già trẻ, cha – con.

Họ là những người thân yêu, ruột thịt của nhau, rất thương yêu nhau nhưng nào có hiểu nhau Đó là quy luật đáng buồn.

* Phân tích hình ảnh nhân vật Nhĩ ở

đoạn cuối truyện.

? Chân dung và cử chỉ của nhân vật

Nhĩ ở đây được tác giả miêu tả với vẻ

rất khác thường Vì sao vậy? Hãy

giải thích ý nghĩa của các chi tiết ấy,

đặc biệt là chi tiết: "Nhĩ giơ một cánh

tay gầy guộc ra phía ngoài cửa sổ

khát khoát ?"

d/ Hình ảnh Nhĩ ở đoạn cuối truyện

+ Chân dung và cử chỉ được miêu tả khác thường.

+Hành động cuối cùng: anh đang nôn nóng thúc giục cậu con trai hãy mau kẻo

lỡ chuyến đò nhưng hình ảnh này còn gợi ý nghĩa khái quát cao hơn:ý muốn thức tỉnh mọi người hãy sống khẩn trương, sống có ích đừng là cà, chùng chình, dềnh dàng ở những cái vòng vèo,

vô bổ mà chúng ta rất dễ sa đà, để dứt khoát khỏi nó, để hướng tới những giá trị đích thực, vốn rất giản dị, gần gũi và bền vững.

Nhân vật Nhĩ trong truyện là nhân vật tư tưởng chứ không phải là nhân vật số phận, nhân vật tính cách – Một loại nhân vật nổi lên trong sáng của Nguyễn Minh Châu giai đoạn sau 1975 Nhà văn thông qua một tình huống đặc biệt của nhân vật

đã gửi gắm nhiều đièu quan sát suy ngẫm – triết lý về cuộc đời con người Nhưng nhân vật không bị biến thành cái loa phát ngôn cho tác giả Những chiêm

Hoạt động của thầy Hoạt động của

nghiệm triết lý đã được chuyển hoá vào trong đời sống nội tâm của nhân vật với diễn biến của tâm trạng dưới sự tác động của hoàn cảnh được miêu tả tinh thế, hợp

lý nhưng không dữ dội, da diết như trong một số truyện khác của Nguyễn Minh Châu (bức tranh )

? Vậy nội dung truyện "Bến Quê" là gì III Tổng kết

1 Nội dung

- "Bến quê" là những suy ngẫm, trải nghiệm sâu sắc của nhà văn về con người

và cuộc đời, thức tỉnh ở mọi người sự trân trọng những vẻ đẹp và giá trị bình

dị, gần gũi của gia đình, quê hương.

? Hãy nêu giá trị đặc sắc về nghệ

thuật?

GV: Thế nào là hình ảnh biểu

tượng?

GV: Em hãy tìm một số hình ảnh

mang ý nghĩa biểu tượng trong

truyện ngắn Phân tích ý nghĩa biểu

tượng của chúng.

HS thảo luận, trả lời

HS suy nghĩ trả lời

2 Nghệ thuật

- Cách sử dụng nhiều hình ảnh giầu tính biểu tượng.

- Sự miêu tả tâm lý tinh tế

- Xây dựng tình huống truyện giàu sức biểu hiện.

- Trần thuật theo dòng tâm trạng của nhân vật