MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Hiểu được công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy.. Kiến thức: - Công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy trong văn bản.. Kĩ năng: - Sử dụng dấu chấm lửng
Trang 1DẤU CHẤM LỬNG, DẤU CHẤM PHẨY
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy.
- Biết sử dụng dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy để phục vụ yêu cầu biểu đạt.
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:
1 Kiến thức:
- Công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy trong văn bản
2 Kĩ năng:
- Sử dụng dấu chấm lửng, dấu chấm phẩy trong tạo lập văn bản
- Đặt câu có dấu chấm lửng, dấu chấm phẩy
3 Thái độ:
- Biết Biết dùng dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy khi viết
III PHƯƠNG PHÁP:
- Vấn đáp kết hợp thực hành, thảo luận nhóm
IV TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1 Ổn định :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Thế nào là liệt kê ? nêu tác dụng
? Có mấy kiểu liệt kê ? Lấy vd minh hoạ
Đáp án
Trang 2Câu Đáp án Điểm
Câu 1
- Khái niệm - Sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để
diễn tả được đầy đủ hơn , sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế và tư tưởng, tình cảm
*Tác dụng : Kích thích trí tưởng tượng và gây được ấn tượng sâu sắc
cho người đọc , người nghe
6
Câu 2
- Về cấu tạo : Liệt kê theo từng cặp và liệt kê không theo từng cặp
- Về ý nghĩa : Liệt kê tăng tiến và liệt kê không tăng tiến
VD
4
3 Bài mới : GV giới thiệu bài
- Khi viết đoạn văn hay câu văn chúng ta phải dùng dấu câu vậy dấu câu có tác dụng như thế nào
chúng ta cùng vào tìm hiểu tiết học hôm nay về hai dấu đó là dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ
HS
NỘI DUNG BÀI DẠY
* HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu
Công dụng của dấu chấm
lửng Công dụng của dấu
chấm phẩy
Hs đọc vd trong sgk
? Cho biết chức năng của dấu
chấm lửng trong các vd trên ?
- Hs: Suy nghĩ trả lời.
- Gv: Chốt ghi bảng
? Qua phân tích các vd em hãy
rút ra tác dụng của dấu chấm
I TÌM HIỂU CHUNG:
1 Công dụng của dấu chấm lửng:
a Xét Ví dụ:
- Vd.a: Biểu thị các phần liệt kê tương tự ,
không viết ra
- Vd.b: Tâm trạng lo lắng, hoảng sợ của
người viết
- Vd.c: Bất ngờ của thông báo
b Kết luận:
Trang 3lửng ?
- Hs: Đọc phần ghi nhớ SGK/
123
- Rút gọn phần liệt kê
- Nhấn mạnh tâm trạng của
người nói
- Giản nhịp điệu của câu văn
- Tạo sắc thái dí dỏm , hài
hước
? Em hãy lấy vd trong những
vb đã học để minh hoạ cho
những tác dụng trên ?
* Bài tập vận dụng
? Dấu chấm lửng trong câu
sau có chức năng gì ? (Thể điệu
ca Huế có sôi nổi , tươi vui , có
buồn tảm , bâng khuâng , có
tiếc thương , ai oán
Gọi hs đọc lại ghi nhớ
- Hs: Đọc vd trên bảng phụ
- Hs: +Vd a, Cốm không phải
là thứ quà của người ăn vội ; ăn
cốm phải ăn từng chút ít , thong
thả và ngẫm nghĩ
+ VD b: Về việc trồng , chăm
sóc và bảo vệ cây xanh : đã tổ
chức trồng được 100 cây các
loại ( bao gồm 50 cây bạch
đàn , 40 cây xà cừ và 10 cây
phượng vĩ ) ở khu vực Ban
Giám hiệu nhà trường phân
- Tỏ ý còn nhiều sự vật , hiện tượng tương tự chưa liệ kê hết
- Thể hiện chổ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng
- Làm giãn nhịp điệu câu văn , chuẩn bị cho sự xuật hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước , châm biếm
2 Công dụng của dấu chấm phẩy :
a Xét Vd:
-Vda: Vì ý của câu 1 chưa chọn vẹn nên
không thể dùng dấu chấm , hai ý trong câu không tạo nên câu ghép
- Đẳng lập nên không thể dùng dấu phẩy, do vậy dùng dấu chấm phẩy là để nối 2 ý trong một câu ghép có quan hệ phức tạp
- VDb: Dùng để liệt kê các sự vật , sự việc
trong một phép liệt kê phức tạp như : liệt
kê về việc trồng , chăm sóc và bảo vệ cây xanh Vì vậy không thể dùng dấu phẩy được
b Nhận xét:
- Đánh dấu ranh giới giữa các vế của một câu ghép phức tạp
- Đánh dấu ranh giới các bộ phận trong một phép liệt kê phức tạ
Trang 4công ; không bẻ cành , hái là
hoặc ngắt hoa nơi công cộng
? Trong câu a , tại sao sâu câu
thứ nhất lại không dùng dấu
chấm, dấu phẩy mà lại dùng
dấu chấm phẩy ?
- Hs: Vì ý của câu 1 chưa chọn
vẹn nên không thể dùng dấu
chấm , hai ý trong câu không
tạo nên câu ghép
- Đẳng lập nên không thể
dùng dấu phẩy , do vậy dùng
dấu chấm phẩy là để nối 2 ý
trong một câu ghép có quan hệ
phức tạp
? Trong vd b dấu chấm phẩy
dùng để làm gì ? có thể thay
dấu chấm phẩy bằng dấu phẩy
được không ?
- Hs: Dùng để liệt kê các sự
vật , sự việc trong một phép
liệt kê phức tạp như : liệt kê
về việc trồng , chăm sóc và bảo
vệ cây xanh Vì vậy không thể
dùng dấu phẩy được
? Vậy dấu chấm phẩy có công
dụng gì ? ( sgk)
- Hs: Ghi nhớ SGK/122
*HOẠT ĐỘNG2: Hướng dẫn
luyện tập
1 Bài tập 1:
? Bài tập 1 yêu cầu điều gì ?
II LUYỆN TẬP :
1 Bài tập 1 : Dấu chấm lửng dùng để làm gì ?
a Biểu thị lời nói bị ngắt quãng, sợ hãi, lúng túng ( - Dạ , bẩm…)
b Biểu thị câu nói bị bỏ dở Biểu thị sự liệt kê chưa đầy đủ
2 Bài tập 2: Công dụng của dấu chấm
Trang 5- HS: Thảo luận trình bày bảng.
- GV: Chốt ghi bảng
2 Bài tập 2:
? Bài tập 2 yêu cầu điều gì ?
- HS: Thảo luận trình bày bảng.
- GV: Chốt ghi bảng
3 Bài tập 3:
? Bài tập 3 yêu cầu điều gì ?
- HS: Thảo luận trình bày bảng.
- GV: Chốt ghi bảng
phẩy
- a, b,c dùng để ngăn cách các vế trong của những câu ghép có cấu tạo phức tạp
3 Bài tập 3:
a Câu dùng dấu chấm phẩy
- Thuyền để thưởng thức ca Huế trên sông hương đượcchuẩn bị rất chu đáo : Mũi thuyền phải có không gian rộng để ngắm trăng ; trong thuyền , phải có sàn gỗ
có mui vòm trang trí lộng lẫy ; xung quanh thuyền , có hình rồng và trước mũi
là một đầu rồng
b Câu có dùng dấu chấm lửng
Người ta đi thuyền đêm trên sông hương
để ngắm cảnh trăng đẹp nhưng thật ra là
để … ru hồn Cứ mở đầu cuộc ru bằng khúc lưu thuỷ , kiêm tiền xuân phong …
là đã thấy xao động tâm hồn
V CỦNG CỐ, DĂN DÒ,HƯỚNG DẪN TỰ HỌC :
- Nêu công dụng của dấu chấm lửng và dấu chấm phẩy ?
- Học phần ghi nhớ
- Làm bài tập b số 3
- Soạn bài tiếp theo “Dấu gạch ngang’
VI RÚT KINH NGHIỆM
………
……… .………
Trang 6******************************************************