- Tóm tắt được nội dung vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung, ý nghĩa và 1 số đặc điểm nghệ thuật Xung đột: kịch, ngôn ngữ, hành động nhân vật,.... Trong đó vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính lấy
Trang 1Ngữ văn7 - Bài 29:
QUAN ÂM THỊ KÍNH
A-Mục tiêu bài học: Giúp HS:
- Hiểu được 1 số đặc điểm cơ bản của sân khấu chèo truyền thống
- Tóm tắt được nội dung vở chèo Quan Âm Thị Kính, nội dung, ý nghĩa và 1 số đặc điểm nghệ thuật (Xung đột: kịch, ngôn ngữ, hành động nhân vật, ) của trích đoạn “Nỗi oan hại chồng”
B-Chuẩn bị: - Đồ dùng: Bảng phụ
- Những điều cần lu ý: Nỗi oan hại chồng là 1 trong 2 nút chính của vở chèo Thân phận, địa vị ngời phụ nữ trong quan hệ gia đình và hôn nhân Phong kiến bộc lộ ở đây
C-Tiến trình tổ chức dạy - học:
1- Ổn định tổ chức:
2-Kiểm tra: Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản Ca Huế trên
sông Hương ?
3-Bài mới:
Nghệ thuật sân khấu dân gian cổ truyền VN rất phong phú và độc đáo: chèo, tuồng,
rối Trong đó vở chèo cổ Quan Âm Thị Kính lấy sự tích từ chuyện c.tích về đức Quan Thế Âm Bồ tát, là một trong những vở tiêu biểu nhất, được phổ biến khắp cả nước
Như-ng troNhư-ng điều kiện khó khăn hiện nay, cta mới chỉ có thể bằNhư-ng lòNhư-ng với việc tìm hiểu tính (kịch bản) chèo, mà cũng chỉ một đoạn ngắn mà thôi.
- Văn bản Quan Âm Thị Kính
thuộc thể loại nào ?
- Thế nào là chèo ? (Hs đọc chú
thích*).
I- Giới thiệu chung:
1, Tìm hiểu chung về chèo
a, K/niệm Chèo
Kịch hát múa dân gian, kể chuyện, diễn tích bằng
hình thức sân khấu
Trang 2thác ở đâu?
? Nội dung của chèo?
Nhân vật trong chèo thường
mang đặc trưng gì?
- Hs đọc phần tóm tắt nội dung
vở chèo
Văn bản này gồm có mấy phần ?
- Hướng dẫn đọc đoạn trích: Đọc
phân vai theo các nhân vật
GV giải thích từ khó Sgk
? Trong trích đoạn được học có
những nhân vật nào?
Thị Kính Thiện Sĩ
Sùng Bà, Sùng ông
Được khai thác từ truyện cổ tích và truyện Nôm
c) Nội dung phản ánh trong chèo
Chèo để khuyến giáo đạo đức cho con người Trau
dồi tình yêu thương giữa con người với nhau
d) Nhân vật trong chèo
Có tính ước lệ và cách điệu cao Kết hợp chặt chẽ giữa cái bi và cái hài.
2,Tìm hiểu văn bản Quan âm Thị Kính
VB gồm: 3 phần
-Phần 1: án giết chồng
-Phần 2: án hoang thai -Phần 3: Oan tình được giải -Thị Kính lên toà sen
II, Đọc tìm hiểu đoạn trích
1,
Đọc phân vai.
2) Giải thớch từ khú:
3) Vị trí của đoạn trích:
- Nằm ở nửa sau của phần 1 vở chèo
4) Nhõn vật chớnh
+ Sùng bà (vai mụ ác) Đại diện cho tầng lớp địa chủ phong kiến
+ Thị Kính:(vai nữ chính)Đại diện cho những người phụ nữ lao động, người dân thường
5, Bố cục: 3 phần
- Phần 1: Từ đầu…Thấy sự bất thường
Trước khi nỗi oan xảy ra
- Phần 1: Tiếp….Đi, đi vào
Trong khi Thị Kớnh bị oan
Trang 3Khung cảnh gia đình Trước khi
nỗi oan xảy ra?
Nàng đã có cử chỉ ntn?
?Trước khi mắc oan Thị Kính là
người phụ nữ có những đức tính
gì ?
- Sự việc cắt râu chồng của Thị
Kính đã bị bà mẹ chồng khép
vào tội gì ? Chi tiết nào chứng
tỏ điều đó ?
- Kẻ gieo họa cho Thị Kính là ai
- Phần3: Quyết chí đi tu
III) Tỡm hiểu chi tiết đoạn trích
1) Cảnh 1: Trước khi nỗi oan xảy ra
- Chồng dùi mài kinh sử để nhập hội long vân
- Vợ ngồi khâu áo
Một khung cảnh sinh hoạt gia đình ấm cúng, hạnh phúc
Cử chỉ của Thị Kính: - Dọn kỷ cho chồng nghỉ
- Quạt cho chồng ngủ
Thị Kính thương chồng với một tình cảm dịu dàng
Tâm trạng của Thị Kính: Băn khoăn lo lắng khi thấy chiếc râu mọc ngược dưới cằm chồng
Suy nghĩ:
- Trước đẹp mặt chồng sau đẹp mặt ta
- Dạ thương chồng lòng thiếp sao an Hành động:
Âu dao bộn, thiếp xộn tày một mực
=> Thị Kính là người PN Yêu thương chồng chân thật và mong muốn có hạnh phúc lứa đôi tốt đẹp 2) Cảnh 2: Trong khi Thị Kính bị oan
* Sùng bà:
Ngôn ngữ nói
về nhà mình
Ngôn ngữ nói
về Thị Kính
Hành động
-Giống nhà bà đây giống
-Liu điu lại nở
ra dòng liu điu
Dúi đầu Thị Kính xuống
Trang 4? (Sùng bà-mẹ chồng Thị Kính).
Theo dõi nhân vật Sùng bà.
- Sự việc cắt râu chồng của Thị
Kính đã bị bà mẹ chồng khép
vào tội gì ? Chi tiết nào chứng
tỏ điều đó ?
- Trong bản luận tội Thị Kính,
Sùng bà đã căn cứ vào 3 điểm
chính: Cho rằng Thị Kính là
loại đàn bà hư đốn, tâm địa xấu
xa; cho rằng Thị Kính là con
nhà thấp hèn không xứng đáng
với nhà mình; cho rằng Thị
Kính phải bị đuổi đi Em hãy tìm
những lời buộc tội cụ thể của
Sùng bà ?
- Em có nhận xét gì về cách luận
tội của Sùng bà ?
- Cùng với lời nói, Sùng bà còn
có những cử chỉ nào đối với Thị
Kính ?
- Tất cả những lời nói và cử chỉ
đó đã làm hiện nguyên hình một
người đàn bà có tính cách như
thế nào ?
- Sùng bà thuộc loại nhân vật
đặc biệt nào trong chèo cổ ?
công
-Nhà bà đây cao môn lệnh tộc
- Trứng rồng lại
nở ra rồng
=>Khoekhoang , hãnh diện vênh váo…
nhà cua ốc -Cả gan say hoa đắm nguyệt…
- Dụng tình bất trắc
- Gái say trai lập chí giết chồng… … mặt gái trơ như mặt thớt
-Ngựa bất kham, con gái
nỏ mồm phó
về cho rảnh
=> Coi thương, dè bỉu, khinh bỉ,
vu hãm, mắng nhiếc,
xỉ vả, lăng nhục, thắt buộc…
ngửa mặt lên Không cho Thị kính phân bua
-Dúi tay đẩy Thị Kính ngã khuỵu
xuống…
=>Thô bạo, tàn nhẫn, bất nhân.
- Cái con mặt sứa gan lim này ! Mày định giết con bà à
? -> Thị Kính bị khép vào tội giết chồng
Trang 5Nhân vật này gây cảm xúc gì
cho người xem ?
- Theo dõi nhân vật Thị Kính.
- Khi bị khép vào tội giết chồng,
Thị Kính đã có những lời nói, cử
chỉ nào ?
- Em có nhận xét gì về tính chất
của những lời nói, cử chỉ đó ?
- Những lời nói và cử chỉ của
Thị Kính đã được nhà chồng
đáp lại như thế nào ? (Chồng im
lặng, mẹ chồng cự tuyệt: Thôi
im đi ! lại còn oan à, bố
chồng thì a dua với mẹ chồng:
Thì ra con Thị Kính này nó là
gái giết chồng thật à).
- Trong cảnh ngộ này, Thị Kính
là người như thế nào ?
- Tuồng bay mèo mả gà đồng lẳng lơ
- Trứng rồng lại nở ra rồng Liu điu lại nở ra dòng liu điu
- Mày là con nhà cua ốc
- Con gái nỏ mồm thì về với cha,
- Gọi Mãng tộc, phó về cho rảnh
->Sùng bà tự nghĩ ra tội để gán cho Thị Kính
- Dúi đầu Thị Kính ngã xuống
- Khi Thị Kính chạy theo van xin, Sùng bà dúi tay ngã khụyu xuống,
=>Sùng bà là người đàn bà độc địa, tàn nhẫn, bất nhân
->Nhân vật mụ ác, bản chất tàn nhẫn, độc địa- Ghê sợ
về sự tàn nhẫn
*Thị Kính:
-Lạy cha, lạy mẹ! Con xin trình cha mẹ Giời ơi! Mẹ
ơi, oan cho con lắm mẹ ơi! Oan thiếp lắm chàng ơi !
- Vật vã khóc, ngửa mặt rũ rượi, chạy theo van xin ->Lời nói hiền dịu, cử chỉ yếu đuối, nhẫn nhục
->Thị Kính đơn độc giữa mọi sự vô tình, cực kì đau khổ và bất lực
=> Thị Kính phải chịu nhẫn nhục, oan ức nhưng vẫn
Trang 6- Qua đó tính cách nào của Thị
Kính được bộc lộ ?
- Thị Kính thuộc loại nhân vật
đặc sắc nào trong chèo cổ ?
Cảm xúc của người xem được
gợi từ nhân vật này là gì ?
- Những cử chỉ và lời nói đó
phản ánh nỗi đau nào của Thị
Kính ?
- ý định không về với cha, phải
sống ở đời mới mong tỏ rõ
ng-ười đoan chính, đã chứng tỏ
thêm điều gì ở người phụ nữ này
? (Không đành cam chịu oan
trái, muốn tự mình tìm cách giải
oan).
- Cái cách giải oan mà Thị Kính
nghĩ đến là gì ?
- Con đường Thị Kính chọn để
giải oan có ý nghĩa gì ?
thể hiện là người chân thực, hiền lành, biết giữ phép tác gia đình
->Nhân vật nữ chính, bản chất đức hạnh,nết na, gặp nhiều oan trái- Xót thương, cảm phục
3) Cảnh 3: Quyết chí đi tu :
Cuộc sống gia đình bị oan:
+ Thị Kính rơi vào bế tắc + Sát hại chồng không thể ở nhà được + Xấu hổ không về được nhà cha mẹ + Không thể lấy người khác ->gái hư + Bỏ đi xa là người không đoan chính + Minh oan không ai tin
-> con đường duy nhất là đi tu để tự giải thoát cho mình
- Tích cực: Thị Kính muốn sống để tỏ rõ con người đoan chính.
- Tiêu cực: Thị Kính không nhận ra nguyên nhân nỗi khổ của mình, không đấu tranh mà nhẫn nhục cam chịu
Không thoát khỏi đau khổ
=>Phản ánh số phận bế tắc của người phụ nữ trong
XH cũ và lên án thực trạng XH vô nhân đạo đối với
Trang 7- Thảo luận: Nêu chủ đề của
trích đoạn Nỗi oan hại chồng ?
- Em hiểu thế nào về thành ngữ
"Oan Thị Kính" ?
những người lương thiện.
IV Tổng kết:
1, Nghệ thuật:
Xung đột kịch gay gắt.
2 Nội dung:
- Những phẩm chất tốt đẹp cùng nỗi oan bi thảm,
bế tắc của người phụ nữ trong xã hội cũ.
- Những đối lập giai cấp (gia đình, hôn nhân).
* Luyện tập:
- Chủ đề đoạn trích: Thể hiện sự đối lập giàu- nghèo trong XH cũ thông qua xung đột gia đình, hôn nhân và thể hiện những phẩm chất tốt đẹp của người PN nông thôn: hiền lành, chân thật, biết giữ lễ nghi và cam chịu oan nghiệt
- Thành ngữ "Oan Thị Kính" dùng để nói về những nỗi oan ức quá mức chịu đựng, không thể giãi bày được
D-Hướng dẫn học bài:
- Học thuộc ghi nhớ, tóm tắt trích đoạn Nỗi oan hại chồng
- Soạn bài : Ôn tập văn học