Pháp nằm trong hệ thống Dân luật (Luật Châu Âu lục địa), hệ thống luật giữ vai trò quan trọng trên thế giới hiện nay (59% dân số thế giới chịu ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp bởi hệ thống pháp luật này).
Trang 1HỆ THỐNG PHÁP LUẬT
NƯỚC PHÁP
Trang 2Các nội dung chính
3 Hệ thống Tòa Án
2 Bộ luật Dân sự Napoleon
4 Nghề luật – Đào tạo luật
1 Lịch sử hình thành
Trang 31 Lịch sử hình thành
1.1 Giai đoạn trước 1789
1.2 Giai đoạn chuyển tiếp từ 1789 - 1799
1.3 Giai đoạn sau 1799
Trang 41.1 Giai đoạn trước 1789
Sau 475 đế chế La Mã tan rã, lãnh thổ bị phân hóa nhiều vùng khác nhau.
Chuyển tiếp áp dụng luật cá nhân sang luật của vùng
Chia 60 vùng pháp luật khác nhau, phân làm 2 vùng chính:
• Miền Nam: Áp dụng luật thành văn
• Miền Bắc: Áp dụng luật tập quán
Ngoài ra, Luật nhà vua -> hình sự, dân sự - thừa kế.
Luật giáo hội ->kết hôn, khai sinh, khai tử.
Trang 5- Luật La Mã được ưu
- Tập quán được xem là
Nguồn luật chủ yếu
Vì sao?
- Tập quán là Bộ luật Xa
Lích (Thế kỷ VI, German).
- Thế kỷ XIII, biên soạn
bộ tập quán ngẫu nhiên.
- Thế kỷ XVI, Bộ tập quán
chính thống (Paris - 1510).
Trang 61.1 Giai đoạn trước 1789
Đặc trưng pháp luật :
- Chưa có HTPL chính thống, Tòa án giải quyết
xung đột pháp luật theo cách riêng.
- Pháp luật không bình đẳng, chia 3 tầng lớp: tăng
lữ, quý tộc, đẳng cấp thứ 3.
- Pháp luật mang tính gia trưởng.
- Pháp luật chỉ bảo vệ giai cấp phong kiến.
Trang 71.2 Giai đoạn 1789 - 1799
- Cách mạng tư sản Pháp 1789 là cuộc cách mạng
triệt để -> Tuyên ngôn nhân quyền 10/8/1789:
Pháp luật chỉ do Nhà nước ban hành.
Ghi nhận quyền cơ bản của con người.
Hình sự: nguyên tắc suy đoán vô tội, chế tài.
Dân sự: tự do ngôn luận, tự do sở hữu…
Thương mại: tự do hóa thương mại, chế định
hợp đồng, bồi thường thiệt hại, phạt vi phạm…
- Các bản Hiến pháp lần lượt ra đời 1791, 1793,
1795 khẳng định quyền tự do, bình đẳng.
Trang 81.2 Giai đoạn 1789 - 1799
Đặc trưng pháp luật:
+ Đề cao quyền tự do, bình đẳng, dân chủ của công dân.
+ Thiết lập nhà nước pháp quyền đầu tiên ở Châu Âu.
Thành tựu:
+ Ảnh hưởng mạnh đến quốc gia Châu Âu khác.
+ Thành công khi xây dựng nhà nước Tư sản.
+ Tuyên ngôn nhân quyền có sức ảnh hưởng đến Bản Hiến
pháp về sau và với các quốc gia khác trên thế giới.
+ 1799 quá trình thống nhất pháp luật Pháp thành công.
Trang 91.2 Giai đoạn sau 1799
- Không tuân thủ giá trị nhân văn của Tuyên ngôn nhân quyền (Hiến Pháp 1791)
- 1799, Napoleon lên nắm chính quyền
+ Thành lập Hội đồng nhà nước ( hành pháp – tư pháp –
Trang 101.3 Giai đoạn sau 1799
Đặc trưng pháp luật:
- Quá trình pháp điển hóa phát triển mạnh
- Pháp luật mang tính kế thừa
- Pháp luật mang tính gián đoạn
Trang 112 BỘ LUẬT DÂN SỰ NAPOLEON
-Dễ hiểu, đầy đủ, chuẩn xác.
-Sử dụng ngôn ngữ đời thường.
2.3 Kỹ thuật lập pháp:
-Phát triển mạnh mẽ.
-Kế thừa Luật La Mã trình độ pháp điển hóa cao.
Trang 122 BỘ LUẬT DÂN SỰ NAPOLEON
2.4 Nội dung Bộ luật:
-Quyển 1: quy định thể nhân, hôn nhân gia đình,
con nuôi (tồn tại nhiều bất đồng và khuyết điểm).
-Quyển 2: quy định quyền sở hữu tài sản, hoa lợi, định danh tài sản, địa dịch, dịch quyền.
-Quyển 3: phương thức xác lập quyền sở hữu tài
sản, quyền sở hữu chung tài sản vợ chồng (hôn ước).
Trang 132 BỘ LUẬT DÂN SỰ NAPOLEON
2.5 Vai trò Bộ luật Dân sự Napoleon:
-Khẳng định quyền bình đẳng của mọi công dân -Bảo hộ sở hữu tư nhân.
-Tôn trọng quyền tự do hợp đồng.
-Khẳng định HTPL thành văn, cấm thẩm phán
đưa ra nguyên tắc pháp lý mới (Điều 5).
-Hiện tại, án lệ là nguồn luật bổ sung để lấp khiếm
khuyết của Bộ luật Dân sự.
Trang 143 HỆ THỐNG TÒA ÁN PHÁP
NHÁNH TÒA THẨM
QUYỀN CHUNG
NHÁNH TÒA HÀNH CHÍNH
CẤU TRÚC NHỊ NGUYÊN
Giải quyết vụ án
Dân sự, hình sự Giải quyết vụ án Hành chính
Phân chia luật công và tư rõ ràng
Trang 15NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG
CÁC TÒA
SƠ THẨM
CÁC TÒA PHÚC THẨM
CÁC TÒA PHÁ ÁN
Trang 16NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG
Tòa vi cảnh Tòa hình sự đặc biệt
Tòa thương mại
Tòa lao động
Trang 17NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG
CÁC TÒA PHÚC THẨM
35 Tòa
Phúc thẩm
Thẩm quyền:
Xét xử nội dung &
hình thức
Thủ tục:
3 – 7 thẩm phán từ các vùng liên quan vụ việc
Trang 18NHÁNH TÒA THẨM QUYỀN CHUNG
CÁC TÒA PHÁ ÁN
Trang 19NHÁNH TÒA HÀNH CHÍNH
CÁC TÒA
SƠ THẨM
CÁC TÒA PHÚC THẨM
TỐI CAO PHÁP VIỆN HỘI ĐỒNG NHÀ NƯỚC THAM CHÍNH VIỆN
Trang 20TÒA XUNG ĐỘT
- Phân định thẩm quyền Tòa tư pháp& Tòa hành chính.
- Là tòa độc lập trong hệ thống Tòa án Pháp.
Trang 21- Theo dõi, giám sát tuân thủ hiến pháp của Nghị viện,
+ Kiểm tra tính hợp hiến văn bản pháp luật.
+ Xử lý khiếu nại về bầu cử nghị viện, tổng thống,
thượng nghị sĩ, hạ nghị sĩ, trưng cầu dân ý.
- Văn bản do Hội đồng bảo hiến ban hành thể hiện dưới
dạng quyết định (Khác Mỹ).
HỘI ĐỒNG BẢO HIẾN
Trang 22NGHỀ LUẬT – ĐÀO TẠO LUẬT
- Nghề luật đa dạng.
- Một số nghề mang tính độc quyền: công chứng
viên, luật sư…
- Nghiệp vụ thẩm phán được đào tạo chuyên biệt
cho 2 nhánh tòa.
- Thừa phát lại phát triển.
Trang 23THẢO LUẬN
1 Nguyên nhân dẫn tới cấu trúc nhị nguyên
trong hệ thống pháp luật Pháp.
2 Vì sao thống nhất pháp luật là đặc điểm của
Châu Âu lục địa.
Trang 241 Vì sao Civil law mở rộng sang các khu vực khác trên thế giới?
2 Lý do phân chia luật công và tư ở Pháp?
THẢO LUẬN