MÁY VÀ HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN SỐ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO MÁY BỘ MÔN CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY... Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Trang 1MÁY VÀ HỆ THỐNG
ĐIỀU KHIỂN SỐ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Số 1 Võ Văn Ngân, Quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh Tel: +84 8 7221223, Fax: +84 8 8960640
Trang 2MÁY VÀ HỆ THỐNG
ĐIỀU KHIỂN SỐ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO MÁY
BỘ MÔN CÔNG NGHỆ CHẾ TẠO MÁY
Trang 3MÁY VÀ HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN SỐ
BỘ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT TP HỒ CHÍ MINH
Tp Hồ Chí Minh, 4 - 2014
CHƯƠNG 11: HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
VÀ CNC
Trang 4Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
NỘI DUNG
11.1 CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG CNC
11.2 HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
11.3 THÀNH PHẦN TRONG HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC/CNC
11.4 PHẦN MỀM TRONG HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY CNC
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Số 1 Võ Văn Ngân, Quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh Tel: +84 8 7221223, Fax: +84 8 8960640
Trang 5Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
10.1 KHÁI NIỆM VÀ PHÂN LOẠI TÍN HIỆU
Phân theo chức năng chính, hệ thống CNC bao
gồm các bộ phận MMI , bộ phận NCK , và các bộ phận PLC
Các thành phần của hệ
thống CNC
Trang 6Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.1 CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG CNC
Phân theo chức năng chính, hệ thống CNC bao gồm các bộ
phận MMI, bộ phận NCK, và các bộ phận PLC
11.1.1 Chức năng của MMI
Giao diện Machine (HiTrol-M100)
Trang 7Man-Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Trang 8Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.1 CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG CNC
Một hệ thống PLC có thể được xác định như một bộ điều
khiển logic dựa trên phần mềm
Tính linh hoạt: Điều khiển logic có thể được thay đổi bằng cách
thay đổi một chương trình.
Khả năng mở rộng: Việc mở rộng của hệ thống là có thể bằng
cách thêm các mô-đun và thay đổi chương trình.
Hiệu quả kinh tế: Giảm chi phí có thể bằng cách giảm trong quá
trình thiết kế thời gian, độ tin cậy cao, và bảo trì dễ dàng.
Thu nhỏ: Kích thước cài đặt nhỏ hơn so với một hộp điều khiển
relay.
11.1.3 Chức năng của PLC
Trang 9Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.1 CÁC THÀNH PHẦN CỦA HỆ THỐNG CNC
Trong một hệ thống NC, bộ NCK, bộ PLC, và bộ MMI phải
được thực hiện trong khoảng thời gian liên tục Với tính
chất này, hệ thống NC là một hệ thống thời gian thực phức
tạp.
11.1.4 Hệ thống điều khiển thời gian thực
Trang 10Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.2 HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
Hệ thống điều khiển điểm được ứng dụng trong các máy khoan lỗ, hàn điểm, đột lỗ, đánh dấu định tâm…
11.2.1 Hệ thống điều khiển theo điểm và theo đoạn
1 Điều khiển theo điểm
Trang 11Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.2 HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
Loại điều khiển này dùng cho dùng cho các máy phay rãnh,
khoan, tiện trụ có bậc
11.2.1 Hệ thống điều khiển theo điểm và theo đoạn
1 Điều khiển theo đoạn
Trang 12Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.2 HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
11.2.1 Hệ thống điều khiển theo điểm và theo đoạn
Sơ đồ cấu trúc điều khiển
theo điểm và đoạn
Trang 13Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.2 HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
Hệ thống điều khiển theo đường là hệ thống điều khiển có sự phối hợp chuyển động giữa các bàn máy hay giữa các trục để tạo nên một chuyển động tương đối giữa phôi và dao theo một đường có hình dáng bất kỳ
11.2.2 Hệ thống điều khiển theo đường
Điều khiển theo đường
Trang 14Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.2 HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN MÁY NC
11.2.2 Hệ thống điều khiển theo đường
Sơ đồ cấu trúc điều khiển theo đường
Trang 15Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC
Dựa trên số liệu hình dáng, tức các kích thước chi tiết, ta
xác định tọa độ các điểm, đoạn hay các đường quĩ đạo gia công.
Trên cơ sở những yêu cầu đối với chi tiết gia công và dựa
vào các điều khiển đã có của máy, dao cắt và đồ gá, ta thiết
kế qui trình công nghệ gia công
Trong khi lập qui trình này, ta lập thành bảng các số liệu cần
thiết để gia công, tức là lập chương trình điều khiển quá trình gia công dưới dạng các mã hiệu.
11.3.1.1 Xác định số liệu hình dáng 11.3.1 Dữ liệu gia công
Trang 16Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Số liệu công nghệ là những số liệu bổ sung cần thiết để tạo nên hình dáng của chi tiết gia công, trong đó bao gồm cả những số liệu về tính năng kỹ thuật của máy Trên cơ sở
đó, ta có thể xác định các chế độ cắt để gia công chi tiết
Tất cả những số liệu hình dáng và số liệu công nghệ được
tổng hợp lại trong một bảng kê chương trình có số cột và số hàng được qui chuẩn hóa, để tiến hành biến đổi các số liệu thành mã hiệu
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC
11.3.1.2 Xác định số liệu công nghệ 11.3.1 Dữ liệu gia công
Trang 17Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Một chương trình NC bao gồm một chuỗi các lệnh mà
máy công cụ CNC sẽ được hướng dẫn để sản xuất ra một công cụ nhất định
Đối với mỗi quá trình gia công trên một máy công cụ CNC,
chương trình NC có một lệnh với các thông tin có liên quan Các lệnh này được mã hóa, chúng bao gồm chữ cái, số và ký tự
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.2 Chương trình NC
Trang 18Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Tiêu chuẩn ISO-6983 đạt tiêu chuẩn lập trình NC của máy
trong các khu vực sản xuất
Tuy nhiên điều này sẽ giới hạn tiêu chuẩn hóa các lệnh
nhất định cũng như các cấu trúc chung của một chương trình NC
Các nhà sản xuất bộ điều khiển CNC có quyền tự do đáng
kể cho kết hợp lệnh NC của mình trong điều khiển của họ
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.2 Chương trình NC
11.3.2.1Chương trình NC tiêu chuẩn
Trang 19Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC
11.3.2 Chương trình NC 11.3.2.2 Cấu trúc của một chương trình NC
Cấu trúc của chương trình NC
Trang 20Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Cấu trúc của khối chương trình
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.2 Chương trình NC
11.3.2.3 Cấu trúc của một khối chương trình
Trang 21Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Cấu trúc chữ chương trình
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.2 Chương trình NC
11.3.2.2 Cấu trúc chữ chương trình
Trang 22Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.2 Chương trình NC
11.3.2.2 Cấu trúc chữ chương trình
Trang 23Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Bìa đục lỗ là một dạng thiết bị nhớ mà trên đó nó lưu trữ chương trình gia công
Các vị trí có lỗ tương đương với tín hiệu 1 và các vị trí không
có lỗ tương đương với tín hiệu 0
Trên bìa đục lỗ, ngoài những dữ liệu về tọa độ gia công, còn
có cả các thông tin về lượng chạy dao và vận tốc vòng trục chính
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.3 Cơ cấu mang chương trình
11.3.3.1 Bìa đục
Trang 24Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Băng đục lỗ cũng là một dạng thiết bị nhớ
tương tự như bìa đục lỗ và được sử dụng
rộng rãi trong những thập niên trước đây.
Băng đục lỗ có thể được chế tạo từ giấy,
nhựa, kim loại với kích thước được tiêu
chuẩn hoá: ví dụ: băng 5 hàng lỗ có kích thước 17,4mm (châu Âu) và băng 8 hàng
lỗ có kích thước 24,5mm (Mỹ)
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.3 Cơ cấu mang chương trình
11.3.3.2 Băng đục lỗ
Trang 25Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Băng từ có mật độ chứa tín hiệu cao hơn nhiều so với bìa
và băng đục lỗ Nó thường được làm bằng nhựa có tráng
một lớp chất nhiễm từ
Ưu điểm của loại cơ cấu mang chương trình này là dễ dàng
tẩy xóa và ghi lại, dung lượng chứa lớn
Tuy nhiên nó dễ bị nhiễm bẩn, và môi trường làm việc cũng
phải có tính chống bụi cao và khó kiểm tra các sai sót
Việc đọc tín hiệu trên băng từ là quá trình ngược lại của quá trình ghi
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.3 Cơ cấu mang chương trình
11.3.3.3 Băng từ
Trang 26Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Đĩa từ: Đĩa thường cấu tạo bằng nhôm hoặc thuỷ tinh, trên
bề mặt được phủ một lớp vật liệu từ tính là nơi chứa dữ liệu Tuỳ theo hãng sản xuất mà các đĩa này được sử dụng một hoặc cả hai mặt trên và dưới Số lượng đĩa có thể nhiều hơn một, phụ thuộc vào dung lượng và công nghệ của mỗi hãng sản xuất khác nhau Mỗi đĩa từ có thể sử dụng hai mặt, đĩa cứng có thể có nhiều đĩa từ, chúng gắn song song, quay đồng trục, cùng tốc độ với nhau khi hoạt
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.3 Cơ cấu mang chương trình
11.3.3.4 Đĩa từ
Trang 27Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
USB (Universal Serial Bus) là một chuẩn kết nối tuần tự đa
dụng trong máy tính
USB sử dụng để kết nối các thiết bị ngoại vi với máy tính,
chúng thường được thiết kế dưới dạng các đầu cắm cho các thiết bị tuân theo chuẩn cắm-là-chạy mà với tính năng
cắm nóng thiết bị (nối và ngắt các thiết bị không cần phải khởi động lại hệ thống)
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.3 Cơ cấu mang chương trình
11.3.3.5 Đĩa thẻ gắn USB
Trang 28Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Chương trình có thể được ghi lên băng nhờ một thiết bị ghi
mã hiệu gọi là cơ cấu đột lỗ
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.4 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.4.1 Máy đục lỗ
Trang 29Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Cách ghi mã được thực hiện như
sau: băng từ (1) được kéo di động phía trước đầu từ (2) với một khoảng cách rất nhỏ
Dòng điện xung được dẫn vào cuộn
dây của đầu từ, một từ trường xuất hiện sẽ làm cho băng bị nhiễm từ
Các điểm của băng bị nhiễm từ tương đương với tín hiệu 1 và các điểm không bị nhiễm từ tương đương với tín hiệu 0. Cơ cấu ghi băng từ
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.4 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.4.2 Máy ghi băng từ
Trang 30Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Ổ đĩa mềm (Floppy Disk Drive,
với các loại đĩa có kích thước
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.4 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.4.3 Ỗ đĩa mềm
Trang 31Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Ổ đĩa cứng, hay còn gọi là ổ cứng ( tiếng Anh: Hard Disk Drive,
viết tắt: HDD) là thiết bị dùng để lưu trữ dữ liệu trên bề mặt các tấm đĩa hình tròn phủ vật liệu từ tính
Ổ đĩa cứng là loại bộ nhớ "không thay đổi" (non-volatile), có
nghĩa là chúng không bị mất dữ liệu khi ngừng cung cấp nguồn điện cho chúng
Ổ đĩa cứng là một thiết bị rất quan trọng trong hệ thống bởi chúng chứa dữ liệu thành quả của một quá trình làm việc của những người sử dụng máy tính
Ổ đĩa cứng là một khối duy nhất, các đĩa cứng được lắp ráp cố định trong ổ ngay từ khi sản xuất nên không thể thay thế được các "đĩa cứng" như với cách hiểu như đối với ổ đĩa mềm hoặc
ổ đĩa quang
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.4 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.4.4 Ỗ đĩa cứng
Trang 32Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Ổ đĩa quang là một loại thiết bị dùng để đọc đĩa quang, nó
sử dụng một loại thiết bị phát ra một tia laser chiếu vào bề mặt đĩa quang và phản xạ lại trên đầu thu và được giải mã thành tín hiệu
Bài này viết về những ổ đĩa quang được sử dụng trong
các máy vi tính bao gồm ổ đọc dữ liệu (Read-only) và ổ đọc-ghi kết hợp (Burn and Read).
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.4 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.4.5 Ỗ đĩa quang
Trang 33Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Ổ USB flash, ổ cứng di động USB, ổ cứng gắn nhanh cổng USB (gọi tắt là ổ USB) là thiết bị lưu trữ dữ liệu sử dụng
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.4 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.4.6 Ỗ đĩa USB
Trang 34Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Ở loại này, các mũi dò (1)
luôn trượt trên các hàng lỗ của băng hoặc bìa mang
chương trình (2)
Ở những vị trí có lỗ, dưới tác
dụng của lò xo nén (3), mũi
dò (1) sẽ cắm vào lỗ, tiếp điểm (4) được khép kín,
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.5 Cơ cấu đọc
11.3.5.1 Cơ cấu đọc bằng cơ khí
Trang 35Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Nhờ trục cuốn băng (1), băng đục lỗ 2
được kéo qua đầu đọc 3 Đầu đọc (3) bao gồm một nguốn sáng (4) phát ánh sáng đi qua khe hở của tấm chắn 5 và các lỗ của băng đục lỗ (2), tác dụng vào các quang trở 6 để tạo thành tín hiệu đưa
về cơ cấu giải mã (7) Quang trở nào nằm ở vị trí lỗ sẽ cho tín hiệu 1, và ở vị trí không có lỗ sẽ cho tín hiệu 0
Cơ cấu đọc quang điện được dùng phổ
biến nhất vì nó đọc nhanh, kết cấu đơn
giản
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.5 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.5.2 Cơ cấu đọc bằng quang điện
Trang 36Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Băng hoặc bìa đục lỗ 1 di trượt trên đầu vòi phun khí nén 2
Nếu có một lỗ đang nằm ngay trên
đầu vòi phun, áp suất ở trong ống phun giảm xuống
Lực lò xo 3 sẽ thắng lực khí nén và đẩy tiếp điểm 4 đóng mạch
Ngược lại, khi không có lỗ, áp suất
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.5 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.5.3 Cơ cấu đọc bằng khí nén
Trang 37Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Cơ cấu giải mã làm công việc
ngược với công việc của cơ
cấu mã hóa, có nghĩa là nó biến đổi các tín hiệu mã hóa
thành các tín hiệu điều khiển
tương ứng trong các xích điều
khiển
Cơ cấu giải mã có cấu tạo phụ
thuộc vào cách mã hóa và loại
mã sử dụng để mã hóa tín
hiệu.
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.6 Cơ cấu giải mã và phân phối
Trang 38Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Nếu lưới trở có n điện trở thì
Ở đây, các đại lượng được mã
hóa dưới dạng nhị phân nên
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.7 Cơ cấu chuyển đổi
11.3.7.1 Cơ cấu chuyển đổi số - tương tự
Trang 39Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Mạch trên thể hiện một bộ chuyển
đổi tín hiệu tương tự thành tín hiệu
số sử dụng các IC khuyếch đại
thuật toán (OP AMP)
Mạch này là mạch của bộ chuyển đổi
4 bit, cần tới 16 IC khuyếch đại thuật
toán cảm nhận (SA) có chốt(latches)
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.7 Cơ cấu ghi chương trình
11.3.7.2 Cơ cấu chuyển đổi tương tự - số
Trang 40Khoa Cơ Khí Máy - Bộ môn Công nghệ Chế tạo máy
Ở hệ thống điều khiển theo đường, các tín hiệu hành trình
cần phải thực hiện việc xác định vị trí tương đối giữa dao
và phôi, tức là xác định mối quan hệ chuyển động của các bàn máy
Cơ cấu dùng để xác định mối quan hệ này được gọi là cơ cấu nội suy Thực chất đây là một máy tính
Tùy thuộc vào quá trình điều khiển, ta có thể phân biệt hệ
thống điều khiển với cơ cấu nội suy đặt ở bên trong hoặc đặt ở bên ngoài quá trình xử lý dữ liệu
11.3 Các thành phần trong hệ thống điều khiển
máy NC/CNC 11.3.8 Cơ cấu nội suy