- Tác dụng của phép ẩn dụ.. - Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép tu từ ẩn dụ trong thực tế sử dụng Tiếng việt.. - Bước đầu tạo ra một số kiểu ẩn dụ đ
Trang 1Tiết 95:
ẨN DỤ
A – Mục tiêu cần đạt.
1 Kiến thức
- Khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ
- Tác dụng của phép ẩn dụ
2 Kỹ năng
- Bước đầu nhận biết và phân tích được ý nghĩa cũng như tác dụng của phép tu
từ ẩn dụ trong thực tế sử dụng Tiếng việt
- Bước đầu tạo ra một số kiểu ẩn dụ đơn giản trong nói, viết
3 Thái độ
- Biết sử dụng, vận dụng biện pháp tu từ trong nói, viết
B – Chuẩn bị của thầy và trò.
- Giáo viên: Giáo án, sách chuẩn kiến thức kĩ năng
- Học sinh: Vở soạn, sách giao khoa
C – Tiến trình các hoạt động dạy và học.
Kiểm tra 15 phút:
Đề ra:
1) Thế nào là so sánh ?
2) Trong câu ca dao sau đây:
Trang 2Trâu ơi ta bảo trâu này Trâu ăn no cỏ trâu cày với ta Cách trò chuyện của người với trâu trong bài ca dao trên cho em cảm nhận gì?
Đáp án:
Câu 1: 4 điểm
- Học sinh trình bày được khái niệm của phép so sánh 1 điểm
Câu 2: 6 điểm
- 2 điểm: Em chú ý cách xưng hô của người đối với trâu
- 2 điểm: Cách xưng hô như vậy thể hiện thái độ tình cảm thân thiết, quý trọng gần gũi như những người bạn giữa trâu với người
- 2 điểm: Chỉ ra được tầm quan trọng của trâu đối với nhà nông
Bài mới:
Hoạt động của GV, HS Nội dung cần đạt
- Cho HS đọc khổ thơ trong SGK I ẩn dụ là gì ?
? Trong khổ thơ, cụm từ “người cha”
dùng để chỉ ai ?
- Chỉ Bác Hồ
? Vì sao tác giả có thể ví như vậy ? - Ví Bác với người cha có những phẩm
chất giống nhau (tuổi tác, tình thương
Trang 3yêu, sự chăm sóc chu đáo)
? Nhờ đâu mà em biết cụm từ “người
cha” dùng để chỉ Bác Hồ ?
- Nhờ vào ngữ cảnh khổ thơ và cả bài thơ
- Giáo viên dẫn một ví dụ : Nhà thơ Tố
Hữu viết
“Bác Hồ, cha của chúng con
Hồn của muôn hồn … ”
? Em thấy cách nói của Tố Hữu và
Minh Huệ giống và khác nhau ở chổ
nào ?
- Giống : Đều so sánh Bác Hồ với người cha
- Khác : Minh Huệ lược bỏ vế A, chỉ còn
vế B Tố Hữu không lược bỏ, câu thơ còn nguyên cả 2 vế
- Giáo viên : Đó là điểm tương đồng và
khác biệt giữa ẩn dụ và so sánh, ta gọi
ẩn dụ là so sánh ngầm (ẩn kín)
? Căn cứ vào việc phân tích ví dụ ở
SGK, em hiểu thế nào là ẩn dụ ?
- Là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó
? ẩn dụ có tác dụng gì ? - Tăng tính hàm súc, gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt
? LÊy vÝ dô minh häa ? - Häc sinh tù lÊy vÝ dô
Trang 4- GV nhấn mạnh nội dung kiến
thức, yêu cầu HS học thuộc
II Các kiểu ẩn dụ.
? Các từ in đậm trong câu thơ
của Nguyễn Đức Mậu đợc dùng
để chỉ những hiện tợng hoặc
sự vật nào ?
- “Lửa hồng” ⇒ chỉ màu đỏ của hoa Râm bụt
- “thắp” ⇒ chỉ sự nở hoa
? Vì sao có thể ví nh vậy ? - Màu đỏ đợc ví với “lửa hồng”
vì chúng có sự tơng đồng (màu sắc)
- Sự nở hoa đợc ví với hành
động “thắp” vì chúng giống nhau ở cách thức thực hiện
- Xét phần 2 (II), cho học sinh
đọc câu văn của Nguyễn
Tuân
? “Giòn tan” thờng dùng để
nêu đặc điểm của cái gì ? - Dùng để chỉ tiếng cời.
? Đợc cảm nhận bằng giác quan
? Nắng có thể dùng thính giác
để cảm nhận không ?
- Không
Trang 5? Vậy cách nói của tác giả có
gì đặc biệt ? - Đây là cách so sánh đặc biệtvì có sự chuyển đổi cảm giác
từ thính giác sang thị giác
? Từ 4 ví dụ đã phân tích, hãy
rút ra các kiểu ẩn dụ thờng
gặp ?
- Học sinh trả lời
- Giáo viên nhấn mạnh, bổ sung
* Ghi nhớ :
- Cho 1 học sinh đọc ghi nhớ
- GV nhấn mạnh nội dung kiến thức, yêu cầu HS học thuộc
III Luyện tập.
* Hớng dẫn học sinh làm bài tập 1, 2, 3 tại lớp
* Củng cố bài : Ẩn dụ và tỏc dụng của ẩn dụ
* Hướng dẫn : Học sinh về làm bài tập 5 (SBT trang 40)