SKKN toan4

Qua thực tế tham gia công tác giảng dạy bồi d ỡng và chấm thi, tôi thấy rằng học sinh còn lúng túng khi chọn lựa các ph ơng pháp so sánh phân số; nhầm lẫn khi thực hiện.. Do vậy tôi thấy

so sánh phân số nh thế nào?

Đơn vị: Trờng TH hồng đức Ninh giang-hải dơng

Hồng đức-tháng 3 năm 2006

chủ động cho thế hệ trẻ, cho ng ời lao động Việt Nam trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n ớc Một trong những đổi mới cơ bản của ngành là đổi mới ph ơng pháp dạy và học, hơn thế nữa “ở các bậc học càng thấp, ph ơng pháp dạy học lại càng quan trọng” (Giáo s Trần Hồng Quân) Định h ớng chung của đổi mới phơng pháp dạy học là coi trọng học tập của học sinh, rèn luyện cho học sinh tính năng động, sáng tạo, việc bồi d ỡng năng lực sáng tạo bằng cách tích cực hoá hoạt động học tập của chúng Để thực hiện mục tiêu đào tạo học sinh trở thành những ng ời lao

động, tự chủ, năng động, sáng tạo, việc bồi d ỡng năng lực sáng tạo cho học sinh là nhiệm vụ quan trọng của nhà tr ờng, trong đó cần sự đóng góp không nhỏ của giáo viên dạy bộ môn Toán

ii.Cơ sở thực tiễn

Tôi ra tr ờng cách đây 11 năm, nh ng thật may mắn cho tôi là

có 10 năm tham gia công tác bồi d ỡng học sinh giỏi Quả là những điều đã biết chỉ là giọt n ớc, năm đầu tiên tôi hoàn toàn thất bại vì kiến thức và cách thức bồi d ỡng còn nhiều hạn chế Rút kinh nghiệm cho năm sau, tôi đi sâu vào nghiên cứu các đề

đã thi và các sách tham khảo Sau hai năm bồi d ỡng và học hỏi

tôi đã dần dần phân loại đ ợc các dạng toán Giờ đây sau 10 năm tích lũy kinh nghiệm, theo dõi các đề thi của các nơi tôi thấy có mảng toán về so sánh phân số xuất hiện ở rất nhiều đề thi Qua thực tế tham gia công tác giảng dạy bồi d ỡng và chấm thi, tôi thấy rằng học sinh còn lúng túng khi chọn lựa các ph ơng pháp so sánh phân số; nhầm lẫn khi thực hiện Do vậy tôi thấy rằng cần phân loại chỉ ra tính chất đặc tr ng của các ph ơng pháp so sánh phân số là cần thiết mà học sinh cần đạt Quan điểm bồi d ỡng HS

giỏi của tôi là "bồi d ỡng sâu chứ không bồi d ỡng cao" Với quan

điểm đó, trong phạm vi của đề tài này tôi muốn đi sâu vào lĩnh

IV tài liệu tham khảo

1 Sách giáo khoa lớp 4, lớp 5

2 Sách giáo viên lớp 4, lớp 5

3 Hỏi đáp về dạy học toán 5

4 Toán tuổi thơ từ số 1 đến số 72

5 Học vui toán 4, toán 5

Phần 2: giải quyết vấn đề

a một số khó khăn của hs khi so sánh phân số.

I một số khó khăn của học sinh

Thông thờng HS đợc học ở trong sách giáo khoa cách so sánh phân số với một hoặc cùng mẫu số hoặc cùng tử số Hiện nay trong sách giáo khoa đã xuất hiện nhiều bài toán yêu cầu học sinh so sánh một cách linh hoạt hơn Các bài toán nâng cao hoặc thi học sinh giỏi thì lại không cho phép quy đồng mẫu số hoặc quy đồng tử số Nghĩa là học sinh có rất ít cách so sánh phân số Học sinh đợc học thêm một số cách so sánh phân số nh phần bù tới 1, phân số trung gian Nh ng tìm phân số trung gian nh thế nào đây? Khi so sánh hai phân số thông qua phân số trung gian thì học sinh th ờng tìm phân số trung gian bằng cách lấy tử số của phân số này ghép với mẫu số của phân số kia để đ ợc phân số

trung gian Ví dụ khi so sánh hai phân số 8

9 và 165 thông qua phân số trung gian thì nhiều học sinh dễ dàng lấy 8 làm tử số và

16 làm mẫu số của phân số trung gian để đ ợc phân số 8

16 Cách này chỉ là may mắn nhiều tr ờng hợp không làm đ ợc Ví dụ so sánh hai phân số 165 và 209

Trong phạm vi đề tài này tất cả những v ớng mắc trên sẽ đ ợc giải quyết

ii khảo sát chất lợng.

Đầu năm học, sau phần ôn tập lớp 4 tôi đã tiến hành khảo sát hai lớp 5A và 5B, mỗi lớp 10 em Đề bài và kết qua nh sau:

Đề bài

Bài kiểm tra số 1 (thời gian làm bài 45 phút)

- Học sinh không biết các ph ơng pháp so sánh phân số thông dụng.

- Sự vận dụng còn máy móc, miễn c ỡng

2 ý kiến:

- Cần giúp học sinh có đ ợc các phơng pháp so sánh phân số

- Cần có kĩ năng xác định và lựa chọn ph ơng pháp so sánh phân số một cách hợp lí nhất

- Học sinh phải linh hoạt trong khi giải một số bài tập để đ a

- So sánh hai phân số qua phân số trung gian.

- So sánh hai phân số bằng cách cộng thêm với cùng một phân số.

- So sánh hai phân số bằng cách chia hai phân số.

Đây là cách phát huy tính sáng tạo của học sinh mà không

lệ thuộc vào cách quy đồng mẫu số hoặc tử số.

Ta thấy: 0,3125 < 0,45 nên 16 < 20

* Lu ý: Trong các đề thi học sinh giỏi th ờng không cho phép

đổi ra số thập phân nên cách này chỉ dùng để đối chiếu so sánh

5) So sánh hai phân số qua phân số trung gian

5

Nh vậy ta đã chọn đ ợc vài phân số trung gian, chẳng hạn

nh so sánh qua phân số trung gian là 13.

Ta có: 165 < 155 = 13 ; 209 > 279 = 31

Vì 165 < 31 < 209 nên 165 < 209

6) So sánh hai phân số bằng cách cộng thêm với cùng một phân số

Cách này là cách khá hay nó phát triển đ ợc t duy của học sinh nhng thờng phù hợp với các phân số có tử số và mẫu số là

số tự nhiên nhỏ.

Ví dụ: So sánh hai phân số: 165 và 209

Ta có: 165 + 53 = 8073 < 1

9 + 53 = 2021 > 1

Nh vậy: 165 + 53 < 209 + 53 hay 165 < 209

7) So sánh hai phân số bằng cách chia hai phân số

Cách này dựa trên cơ sở so sánh th ơng số với 1 để biết đ ợc

số bị chia lớn hay số chia lớn: Ta có hai phân số A và B

Nếu A : B > 1 thì số bị chia lớn hơn số chia hay A > B

Nếu A : B = 1 thì số bị chia bằng số chia hay A = B

Nếu A : B < 1 thì số bị chia nhỏ hơn số chia hay A < B

Điều này xuất phát từ cơ sở so sánh phân số với 1, nh ng A

Ta thấy thơng của phép chia 209 : 165 là 3625 > 1 nên số bị chia

của phép chia lớn hơn số chia hay 209 > 165

8) So sánh hai phân số bằng cách gấp lên cùng một số lần

Đây là cách so sánh rất đơn giản nh ng mang lại hiệu quả rất cao.

10) So sánh hai phân số bằng cách quy đồng mẫu số hai phân số

Cách so sánh hai phân số bằng cách quy đồng mẫu số hay

tử số chỉ là để nhằm nêu và thống kê cho nhiều cách so sánh hai phân số, chứ trong các đề thi HS giỏi th ờng không cho phép quy

đồng mẫu số hoặc quy đồng tử số.

12) So sánh bằng cách nhân chéo (Tích trung tỉ, tích ngoại tỉ)

Cách này phù hợp với lớp 6, tôi đ a ra đây chỉ mang tính giới thiệu để tham khảo.

D KÕt qu¶ kh¶o s¸t

1 Kh¶o s¸t kiÓm chøng

Đến cuối tháng 1 năm 2007, tôi đã tiến hành khảo sát chất lợng 20 em học sinh ở hai lớp 5A và 5B đã tham gia khảo sát đầu năm Đề bài và kết qua nh sau:

cố gắng không ngừng của học trò, nh ng điều quan trọng là ng ời giáo viên phải có ph ơng pháp giảng dạy phù hợp Ng ời giáo viên phải trang bị đ ợc các kiến thức cơ bản và nâng cao một cách phù hợp cho học sinh Trong quá trình áp dụng sáng kiến này, các giờ học toán nói chung và những tiết toán về phân số đã nhẹ nhàng hơn, hiệu quả hơn

phần 3: đánh giá chung và kết luận.

- Mọi giáo viên dạy học sinh lớp 4 lớp 5 đều có thể tham khảo, áp dụng đề tài này trong việc lên kế hoạch, giảng dạy cho học sinh.

- Đề tài này nếu đ ợc các đồng chí nghiên cứu, áp dụng sẽ

đem lại hiệu quả cao trong giảng dạy các bài tập về phân số cũng nh các dạng toán cơ bản liên quan đến phân số

- Học sinh nắm chắc các ph ơng pháp so sánh phân số sẽ hứng thú và học tập hiệu quả cao hơn khi học các dạng toán liên quan

- Với giáo viên trong quá trình dạy không chỉ chú ý tới kiến thức mà còn phải quan tâm đến ph ơng pháp làm bài

- Trên đây là những kinh nghiệm của tôi trong quá trình lao

động làm việc Song, đó chỉ là những kinh nghiệm vận dụng của riêng bản thân tôi, kính mong sự góp ý tận tình của đồng nghiệp, mong đợc sự giúp đỡ chỉ bảo của các cấp lãnh đạo

Tôi xin trân trọng cảm ơn !

Hồng Đức, thỏng 3 năm 2006

Nguyễn Hồng Quang