Tìm hiểu sự thay đổi nhận thức về giai cấp công nhân qua các kỳ đại hội Đảng

công nhân Anh là đứa con đầu lòng của nền công nghiệphiện đại Thứ hai, về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân lànhững người lao động không có hoặc về cơ bả

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên tác giả xin gửi lời cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâmgiúp đỡ trong quá trình thực hiện đề tài Xin chân thành cảm ơn lãnh đạo nhà Trường,lãnh đạo Khoa Cơ bản đã tạo điều kiện cho tác giả về mặt thời gian cũng như sự độngviên giúp đỡ để tác giả có thể hoàn thành đề tài này

Xin chân thành cảm ơn!

Đà Nẵng, ngày 19 tháng 6 năm 2017 Tác giả

Lương Xuân Thành

LỜI NÓI ĐẦU

Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa và phát triển kinh tế tri thức, giai cấpcông nhân ở các nước, nhất là các nước đang phát triển, là một trong những lực lượng

xã hội quan trọng nhất, đang tham gia tích cực vào các chương trình, dự án phát triểnkinh tế - xã hội của quốc gia

Giai cấp công nhân là một lực lượng tiên phong trong sự nghiệp công nghiệphóa, hiện đại hóa chung của đất nước Giai cấp công nhân chính là nền tảng và là cơ sởchính trị - xã hội vững chắc của Đảng Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh trongđiều kiện hiện nay về thực chất là góp phần quan trọng vào quá trình xây dựng Đảng,phát triển kinh tế tạo cơ sở cho giữ vững chế độ, định hướng xã hội chủ nghĩa

Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, giảng dạy học phần những nguyên lý cơ bản củachủ nghĩa Mác – Lênin Giai cấp công nhân là 1 nội dung quan trong thuộc chươngVII: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và cách mạng xã hội chủ nghĩa trong họcphần những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin tuy nhiên giới hạn của giáotrình chỉ nêu qua nội dung cơ bản, để hiểu sâu hơn nội dung, đầy đủ hơn còn phải đọc

và hệ thống nhiều tài liệu khác nhau

Tác giả nhận thấy việc nghiên cứu về sự thay đổi nhận thức về giai cấp côngnhân qua các kỳ đại hội Đảng là cần thiết, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và có ý nghĩa

lý luận trang bị nhận thức chính trị đúng đắn cho sinh viên trong nhà trường

Vì những lý do nêu trên, tác giả chọn “Tìm hiểu sự thay đổi nhận thức về giai cấp công nhân qua các kỳ đại hội Đảng” làm đề tài nghiên cứu khoa học cấp khoa

của mình

Nội dung của đề tài gồm 2 chương:

Chương 1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh vềgiai cấp công nhân

Chương 2 Sự thay đổi nhận thức về giai cấp công nhân qua các thời kỳ đại hộiĐảng

Hi vọng, đề tài là tài liệu bổ ích cho giáo viên và sinh viên trong quá trình dạy vàchương VII môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin II, môn chính trịdành cho trung cấp và cao đẳng tại trường CĐ CNTT hữu nghị Việt Hàn.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VÀ TƯ TƯỞNG HỒCHÍ MINH VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN 2

1 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN.2

1.1 Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó 21.2 Những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 31.3 Vai trò của Đảng Cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của giaicấp công nhân 5

2 QUAN ĐIỂM CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN 6

2.1 Giai cấp công nhân 62.2 Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân 7CHƯƠNG 2 SỰ THAY ĐỔI NHẬN THỨC VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA CÁC THỜI KỲ ĐẠI HỘI ĐẢNG 9

1 GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN ĐẠI TRÊN THẾ GIỚI ĐÃ CÓ NHIỀU BIẾN ĐỔI SO VỚI THẾ KỶ XIX 9

1.1 Về nguồn gốc xuất thân từ đô thị của giai cấp công nhân hiện nay 91.2 Đô thị là nơi mà đấu tranh giai cấp hiện đại bộc lộ tính điển hình của nó 101.3 Cơ cấu đa dạng của giai cấp công nhân hiện đại cũng làm nảy sinh những nhucầu bổ sung nhận thức mới 10

2 SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN SỨ MỆNH LỊCH SỬ 11

2.1 Giai cấp công nhân Việt Nam vào cuối thế kỷ thứ XIX đến giữa thế kỹ XX 122.2 Giai cấp công nhân Việt Nam vào cuối thế kỷ XX đến nay 17

3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG SỨC MẠNH CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 22

3.1 Cần chú trọng xây dựng giai cấp công nhân phát triển về số lượng, chất lượng

và cơ cấu hợp lý 223.2 Kết hợp giữa phát triển kinh tế với chăm lo đời sống vật chất và tinh thần chogiai cấp công nhân 243.3 Chú trọng, tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho giai cấp côngnhân 253.4 Đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá gắn với phát triển kinh tế tri thức theo định hướng xã hội chủ nghĩa 27KẾT LUẬN 30DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 31

MỞ ĐẦU

1 Tên đề tài: “TÌM HIỂU SỰ THAY ĐỔI NHẬN THỨC VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA CÁC KỲ ĐẠI HỘI ĐẢNG”

2 Mã số đề tài:

3 Chủ nhiệm đề tài: Th.S Lương Xuân Thành

4 Đơn vị chủ trì: Khoa Cơ bản

5 Danh sách cán bộ tham gia:

Đơn vị công tác (ghi rõ

Bộ môn, Khoa/Trung tâm, đơn vị ngoài trường)

Thực hiện số chương, điều, mục của báo cáo

6 Thời gian thực hiện được phê duyệt: 06 tháng (từ 3/2017-6/2017)

- Tìm hiểu sự thay đổi nhận thức về giai cấp công nhân qua các kỳ đại hội Đảng

- Kết quả của đề tài là tài liệu bổ ích cho giáo viên và sinh viên trong quá trình dạy vàchương VII môn Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin II, môn chính trị dành chotrung cấp và cao đẳng tại trường CĐ CNTT hữu nghị Việt Hàn

Nội dung nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu trên, đề tài phải làm rõ quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về giai cấp công nhân, sự thay đổi nhận thức về giai cấp công nhân qua các kỳ đại hội Đảng

9 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu:

Là những vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan tới sự thay đổi nhận thức về giai cấpcông nhân qua các kỳ đại hội Đảng

- Phạm vi nghiên cứu:

Về nội dung: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu nội dung sự thay đổi nhận thức về giai cấpcông nhân qua các kỳ đại hội Đảng

Về không gian: Đề tài nghiên cứu nội dung trên ở Việt Nam

Về thời gian: năm 2017

CHƯƠNG 1 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VÀ TƯ TƯỞNG HỒ

CHÍ MINH VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN

1 QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN.

1.1 Giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của nó

a Khái niệm giai cấp công nhân

Trong nhiều tác phẩm của mình C.Mác và Ph.Ăngghen đã sử dụng nhiều thuậtngữ như: giai cấp công nhân, giai cấp vô sản, giai cấp vô sản hiện đại, giai cấp côngnhân công nghiệp, giai cấp công nhân hiện đại Dù khái niệm giai cấp công nhân cónhiều tên gọi khác nhau như thế nào đi nữa thì theo C.Mác và Ph.Ăngghen giai cấpcông nhân vẫn chỉ mang hai thuộc tính cơ bản Đó là:

Thứ nhất, về phương thức lao động, phương thức sản xuất (nghề nghiệp),đó lànhững người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tínhchất công nghiệp ngày càng hiện đại và xã hội hoá cao Đây là tiêu chí cơ bản để phânbiệt người công nhân hiện đại với người thợ thủ công thời Trung cổ thay người thợtrong công trường thủ công C.Mác viết: Trong công trường thủ công và trong nghề thủcông, người công nhân sử dụng công cụ của mình, còn trong công xưởng thì ngườicông nhân phải phục tùng máy móc Công nhân cũng là phát minh của thời đại mới.Giống như máy móc vậy công nhân Anh là đứa con đầu lòng của nền công nghiệphiện đại

Thứ hai, về vị trí trong quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, giai cấp công nhân lànhững người lao động không có hoặc về cơ bản không có tư liệu sản xuất, làm thuê chogiai cấp tư sản và bị bóc lột giá trị thặng dư Đây là đặc trưng cơ bản nhất của giai cấpcông nhân dưới chế độ tư bản chủ nghĩa Chính vì vậy, C.Mác và Ph.Ăngghen đều gọigiai cấp công nhân dưới chủ nghĩa tư bản là giai cấp vô sản Ngày nay, với sự pháttriển không ngừng của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, bộ mặt của chủ nghĩa

tư bản đã có những thay đổi to lớn và đi cùng với nó là sự thay đổi nhất định của giaicấp công nhân so với trước kia Cơ cấu ngành nghề của giai cấp công nhân đã có

những thay đổi to lớn: bên cạnh công nhân của nền công nghiệp cơ khí, đã xuất hiệncông nhân của nền công nghiệp tự động hoá Giai cấp công nhân hiện nay không chỉbao gồm những người lao động trong công nghiệp, trực tiếp tạo ra các giá trị vật chấtcho xã hội mà còn bao gồm những người lao động trong các bộ phận dịch vụ côngnghiệp, gián tiếp tham gia vào quá trình sản xuất vật chất Song, dù cho trình độ kỹthuật có thay đổi như thế nào đi nữa thì xét theo tiêu chí kinh tế - xã hội, giai cấp côngnhân vẫn tồn tại như một giai cấp đặc thù với cả hai tiêu chí cơ bản nêu trên Căn cứvào hai thuộc tính nói ở trên chúng ta có thể đưa ra định nghĩa như sau về giai cấp côngnhân:

Giai cấp công nhân là một tập đoàn xã hội ổn định, hình thành và phát triển cùngvới quá trình phát triển của nền công nghiệp hiện đại, với nhịp độ phát triển của lựclượng sản xuất có tính chất xã hội hoá ngày càng cao; là lực lượng lao động cơ bản tiêntiến trong các quy trình công nghệ, dịch vụ công nghiệp, trực tiếp hoặc gián tiếp thamgia vào quá trình sản xuất, tái sản xuất ra của cải vật chất và cải tạo các quan hệ xã hội;đại biểu cho lực lượng sản xuất và phương thức sản xuất tiên tiến trong thời đại hiệnnay

b Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:

Trong mỗi thời kỳ chuyển biến cách mạng lên một hình thái kinh tế - xã hội caohơn luôn có một giai cấp đứng ở vị trí trung tâm của lịch sử, đóng vai trò là động lựcchủ yếu và là lực lượng lãnh đạo quá trình cách mạng đó Giai cấp công nhân là sảnphẩm của nền đại công nghiệp, lực lượng sản xuất tiên tiến, phương thức sản xuất tiêntiến, đại biểu cho xu hướng phát triển của xã hội tương lai, do vậy về mặt khách quan

nó có nhiệm vụ xoá bỏ xã hội cũ, tổ chức, lãnh đạo, xây dựng xã hội mới phù hợp vớiquy luật phát triển của lịch sử Nhiệm vụ này do chính địa vị kinh tế - xã hội của giaicấp đó quyết định

Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là: Xoá bỏ chế độ tư bản chủnghĩa và tiền tư bản chủ nghĩa; từng bước xây dựng xã hội mới - xã hội xã hội chủnghĩa và cộng sản chủ nghĩa; xoá bỏ áp bức bóc lột; giải phóng mình đồng thời giảiphóng toàn nhân loại

Đó là nội dung cơ bản bao trùm sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Lịch sửphát triển của xã hội loài người chính là lịch sử của đấu tranh giai cấp, đấu tranh giaicấp là động lực cơ bản phát triển của lịch sử Để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình,giai cấp công nhân phải tập hợp các tầng lớp nhân dân lao động xung quanh mình, tiếnhành cuộc đấu tranh cách mạng nhằm xoá bỏ xã hội cũ và xây dựng xã hội mới về mọimặt Con đường để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình đó chính làphải tiến hành cuộc cách mạng không ngừng và triệt để qua hai giai đoạn: Một là, lật

đổ giai cấp tư sản giành lấy chính quyền, thiết lập nền chuyên chính cách mạng củagiai cấp công nhân Hai là, sử dụng chính quyền mới làm công cụ cải tạo xã hội cũ, tậphợp quần chúng nhân dân lao động xây dựng thành công xã hội mới - xã hội xã hội chủnghĩa để tiến lên chủ nghĩa cộng sản

1.2 Những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Trong tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõcác điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

a Địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp công nhân trong xã hội tư bản chủ nghĩa

Xét một cách tổng quát chúng ta có thể khẳng định rằng, địa vị kinh tế - xã hộicủa giai cấp công nhân quy định một cách khách quan vai trò sứ mệnh lịch sử của giaicấp công nhân Bởi vì:

Thứ nhất, giai cấp công nhân là bộ phận quan trọng nhất, cách mạng nhất trong

các bộ phận cấu thành lực lượng sản xuất dưới chủ nghĩa tư bản Trong nền sản xuấthiện đại, giai cấp công nhân vừa là chủ thể trực tiếp, vừa là sản phẩm căn bản nhất củanền sản xuất đó Tất cả các giai cấp khác đều suy tàn và tiêu vong cùng với đại côngnghiệp, còn giai cấp công nhân lại là sản phẩm của bản thân nền đại công nghiệp Giaicấp công nhân hiện đại có xu hướng ngày càng được tri thức hóa Điều này có được là

do yêu cầu khách quan của sự phát triển công nghiệp trong thời đại mà khoa học vàcông nghệ đã và đang trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp

Thứ hai, do không có tư liệu sản xuất nên giai cấp công nhân phải bán sức lao

động của mình cho nhà tư bản và bị nhà tư bản chiếm đoạt giá trị thặng dư, họ bị lệthuộc hoàn toàn trong quá trình phân phối các kết quả lao động của chính mình Dovậy, về mặt lợi ích giai cấp công nhân là giai cấp đối kháng trực tiếp với giai cấp tưsản Xét về bản chất, họ là giai cấp cách mạng triệt để nhất chống lại chế độ áp bức,bóc lột tư bản chủ nghĩa Điều kiện sinh hoạt khách quan của họ quy định rằng, giaicấp công nhân chỉ có thể tự giải phóng bằng cách giải phóng toàn xã hội khỏi chế độ tưbản chủ nghĩa Trong cuộc cách mạng ấy, họ không mất gì ngoài xiềng xích mà lạiđược cả thế giới

Thứ ba, giai cấp công nhân có lợi ích căn bản thống nhất với lợi ích của toàn thể

nhân dân lao động nên họ có thể tập hợp, đoàn kết, lãnh đạo đông đảo quần chúng đitheo làm cách mạng, đồng thời họ cũng là người đi đầu trong cuộc đấu tranh của toànthể nhân dân lao động và của dân tộc vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

b Đặc điểm chính trị - xã hội của giai cấp công nhân

Địa vị kinh tế - xã hội khách quan còn tạo ra những đặc điểm chính trị - xã hộicủa giai cấp công nhân Chính những đặc điểm này đã tạo ra khả năng để giai cấp côngnhân hoàn thành thắng lợi sứ mệnh lịch sử của mình Những đặc điểm chính trị - xã hộicủa giai cấp công nhân gồm:

Thứ nhất, giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong cách mạng.

Giai cấp công nhân là đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến nhất, chế độ xã hộitiên tiến nhất, do đó, họ đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ hơn phương thứcsản xuất tư bản chủ nghĩa Giai cấp công nhân luôn phát triển và lớn mạnh không chỉ

về số lượng mà còn về chất lượng cùng với sự phát triển của khoa học và công nghệhiện đại Chính điều kiện làm việc ở thành thị và các khu công nghiệp giúp cho giaicấp công nhân mở rộng các quan hệ xã hội, mở mang trí tuệ Cuộc đấu tranh chống ápbức bóc lột vì dân sinh dân chủ, cải thiện điều kiện làm việc đã tôi luyện cho giai cấpcông nhân có những phẩm chất cần thiết cho cuộc đấu tranh Lợi ích căn bản của giai

cấp công nhân thống nhất với lợi ích căn bản của nhân dân lao động nên họ có đủ khảnăng và điều kiện tập hợp quần chúng nhân dân làm cách mạng.

Thứ hai, giai cấp công nhân là giai cấp có tính cách mạng triệt để Trong Tuyên

ngôn của Đảng Cộng sản C.Mác và Ph.Ăngghen đã chỉ rõ: Trong tất cả các giai cấphiện đang đối lập với giai cấp tư sản thì chỉ có giai cấp vô sản là giai cấp thực sự cáchmạng, tất cả các giai cấp khác đều là những tầng lớp trung đẳng Đó là do giai cấpcông nhân không gắn với tư hữu, do vậy, họ kiên định trong cuộc đấu tranh xóa bỏ chủnghĩa tư bản và xây dựng xã hội mới

Thứ ba, giai cấp công nhân có ý thức tổ chức kỷ luật cao Môi trường làm việc

của giai cấp công nhân là sản xuất tập trung cao và có trình độ kỹ thuật ngày càng hiệnđại, có cơ cấu tổ chức ngày càng chặt chẽ, làm việc theo dây chuyền buộc giai cấpcông nhân phải luôn tuân thủ nghiêm ngặt kỷ luật lao động Do yêu cầu của cuộc đấutranh giai cấp chống lại giai cấp tư sản - là một giai cấp có tiềm lực về kinh tế - kỹthuật nên giai cấp công nhân phải đấu tranh bằng phẩm chất kỷ luật của mình

Thứ tư, giai cấp công nhân có bản chất quốc tế Giai cấp công nhân ở tất cả các

nước đều có chung một mục đích là giải phóng mình đồng thời giải phóng xã hội khỏi

áp bức bóc lột và họ đều có chung một kẻ thù là giai cấp tư sản bóc lột Và cũng do yêucầu của cuộc đấu tranh giai cấp, để chống lại chủ nghĩa tư bản, giai cấp tư sản khi màchúng đã liên kết với nhau thành tập đoàn tư bản, chủ nghĩa đế quốc, vì vậy mà giaicấp công nhân càng phải nêu cao tinh thần quốc tế của giai cấp mình Dựa vào đặcđiểm này, C.Mác - Ph.Ăngghen nhấn mạnh: trong sự nghiệp cách mạng của giai cấp vôsản Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại V.I Lênin sau này cũng khẳng định: Vô sản tất

cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại

1.3 Vai trò của Đảng Cộng sản trong quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân.

Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân xuất hiện một cách khách quan, song, đểbiến khả năng khách quan đó thành hiện thực thì phải thông qua những nhân tố chủquan Trong những nhân tố chủ quan ấy, việc thành lập ra Đảng Cộng sản trung thànhvới sự nghiệp, lợi ích của giai cấp công nhân là yếu tố quyết định nhất đảm bảo chogiai cấp công nhân có thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình

a Tính tất yếu và quy luật hình thành, phát triển chính đảng của giai cấp công nhân

Tính tất yếu của việc hình thành và phát triển đảng của giai cấp công nhân Trongthực tế lịch sử, phong trào công nhân chống giai cấp từ sản đã xuất hiện ngay từ khichủ nghĩa tư bản ra đời Mặc dù quy mô ngày càng mở rộng nhưng đều bị thất bại Khichưa có đảng lãnh đạo, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân chỉ mang tính tựphát, rời rạc, chưa có tổ chức và hệ thống, chưa có lý luận dẫn đường Khi Đảng Cộngsản ra đời và trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng và với tư cách là đội tiên phongchính trị của giai cấp công nhân và toàn xã hội, Đảng Cộng sản có nhiệm vụ đề racương lĩnh, mục tiêu, phương hướng, đường lối, chiến lược, sách lược, các chính sáchđúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước, với quy luật vận động kháchquan của thế giới; với quyền lợi của đại đa số nhân dân lao động Chỉ có Đảng Cộng

sản lãnh đạo giai cấp công nhân mới chuyển từ đấu tranh tự phát lên tự giác, sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản trở thành điều kiện để giai cấp công nhân hoàn thành sứ mệnhlịch sử của mình Để giữ được vai trò lãnh đạo của mình, Đảng phải luôn luôn hướngmọi hoạt động vì lợi ích chung của dân tộc, luôn tổ chức, giáo dục toàn đảng, toàn dânthực hiện thắng lợi các mục tiêu, yêu cầu nhiệm vụ đặt ra để hoàn thành sứ mệnh lịch

sử của mình Đảng phải chăm lo xây dựng về tổ chức, nâng cao năng lực lãnh đạo,vững mạnh về chính trị, gắn bó với nhân dân

Quy luật hình thành và phát triển đảng của giai cấp công nhân Bằng thực tiễncách mạng ở nước Nga cùng với phong trào cộng sản và công nhân quốc tế V.I Lênin

đã khái quát và nêu lên một vấn đề có tính quy luật về sự ra đời của Đảng Cộng sản, đólà: Chủ nghĩa Mác kết hợp với phong trào công nhân dẫn tới sự ra đời của Đảng Cộngsản Đây là vấn đề có tính phổ biến đối với sự ra đời của Đảng Cộng sản ở nhiều nướctrên thế giới, nhất là châu Âu Vận dụng một cách sáng tạo quan điểm của chủ nghĩaMác-Lênin vào tình hình cụ thể của Việt Nam, Nguyễn Ái Quốc đã sáng lập ra ĐảngCộng sản Việt Nam (03/02/1930), đó là sản phẩm của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam Đây là một sángtạo, một đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho phong trào cộng sản và công nhânquốc tế Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam chính là sự kết hợp một cách nhuầnnhuyễn giữa chủ nghĩa Mác-Lênin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước ởViệt Nam

b Mối quan hệ giữa Đảng Cộng sản với giai cấp công nhân

Giai cấp công nhân là cơ sở giai cấp của Đảng Cộng sản, là nguồn bổ sung lựclượng cho Đảng, nói cách khác Đảng trước hết bao gồm những người ưu tú nhất tronggiai cấp công nhân Đảng Cộng sản là đội tiên phong chiến đấu, là lãnh tụ chính trị, là

bộ tham mưu chiến đấu của giai cấp công nhân Vai trò của đảng đối với giai cấp côngnhân thể hiện ở chỗ: Một là, không có một tổ chức chính trị nào hoạt động được mà lạikhông thông qua chính đảng của giai cấp mình Giai cấp công nhân cũng vậy, họ hoạtđộng, làm cách mạng thông qua đội tiên phong của mình, đó là Đảng Cộng sản, đảngcủa giai cấp công nhân Hai là, để hoàn thành sứ mệnh lịch sử của mình thì giai cấpcông nhân cần phải có một chính đảng chính trị vững vàng kiên định, sáng suốt, cóđường lối chiến lược sách lược đúng đắn thể hiện lợi ích của giai cấp hay toàn thểphong trào Ba là, với một Đảng Cộng sản chân chính thì sự lãnh đạo của Đảng chính

là sự lãnh đạo của giai cấp Đảng với giai cấp là thống nhất nhưng Đảng có trình độ lýluận và tổ chức cao nhất để lãnh đạo giai cấp và dân tộc, vì thế không thể lẫn lộn Đảngvới giai cấp

2 QUAN ĐIỂM CỦA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN.

2.1 Giai cấp công nhân

Những kết luận của Hồ Chí Minh về vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam làkết quả của một quá trình quan sát, tìm tòi nghiên cứu ở nhiều nước từ năm 1911, khiNgười ra đi tìm đường cứu nước Sự kiện Nguyễn Ái Quốc tham gia sáng lập ĐảngCộng sản Pháp năm 1920 đã nói lên quyết tâm của Người đi theo con đường cách

mạng vô sản để thực hiện mục tiêu giải phóng dân tộc Đối với giai cấp công nhân ViệtNam, khi được tin 600 thợ nhuộm Chợ Lớn đấu tranh (12-1922) đòi chủ xưởng bảođảm quyền lợi cho người lao động, Người đã viết: Khắp nơi giai cấp công nhân cũngbắt đầu giác ngộ về lực lượng và giá trị của mình…Đây là lần đầu tiên một phong tràonhư thế nhóm lên ở thuộc địa Chúng ta hãy ghi lấy dấu hiệu đó của thời đại

Ở nước ta sự xâm nhập của chủ nghĩa tư bản Pháp bằng chính sách khai thác thuộc địa

đã làm xuất hiện một lực lượng xã hội mới: giai cấp công nhân Nhưng đó là một giaicấp mới quá nhỏ bé, đến năm 1930 số lượng công nhân nước ta mới chỉ có 22 vạnngười, chiếm một tỷ lệ nhỏ trong dân cư Đây cũng là một trong nhiều lý do làm chonhiều nhà yêu nước đương thời không nhận thấy vai trò lịch sử của giai cấp công nhânđối với sự nghiệp giải phóng dân tộc

Vậy ai là giai cấp công nhân? Hồ Chí Minh cho rằng, tất cả những người không

có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động mà sống, là công nhân Bất kỳ họ lao độngtrong công nghệ hay trong nông nghiệp, bất kỳ họ làm nghề gì, cũng đều thuộc về giaicấp công nhân Trong đó, Người đặc biệt nhấn mạnh vai trò của công nhân lao độngtrong lĩnh vực công nghiệp, đây là lực lượng chủ lực, tiêu biểu cho giai cấp công nhân,chủ chốt của giai cấp ấy, là những công nhân ở các xí nghiệp như: nhà máy, hầm mỏ,

xe lửa, vân vân Những công nhân thủ công nghệ, những người làm thuê ở các cửahàng, những cố nông, vân vân, cũng thuộc về giai cấp công nhân Nhưng chỉ côngnhân công nghệ là hoàn toàn đại biểu cho cái đặc tính của giai cấp công nhân

2.2 Sứ mệnh lịch sử giai cấp công nhân

Do ra đời trong điều kiện của một đất nước thuộc địa, nữa phong kiến, phươngthức sản xuất nông nghiệp chiếm ưu thế, nên ngoài những đặc điểm chung với giai cấpcông nhân thế giới, giai cấp công nhân Việt Nam còn có những nét đặc trưng riêng: đa

số xuất thân từ nông dân; ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc; ít về số lượng, trình độhọc vấn và chuyên môn thấp Mặc dù vậy, giai cấp công nhân Việt Nam vẫn đủ khảnăng để lãnh đạo cách mạng đi đến thắng lợi:

Công nhân Việt Nam tuy tuổi còn trẻ, song ra đời trước giai cấp tư sản Số lượngít; nhất là từ khi kháng chiến kiến quốc, một số phân tán và một số ít đổi nghề Nhưngsau đó một phần đã tập hợp lại trong vùng bị tạm chiếm và số lượng công nhân vùng tự

do cũng tăng lên Còn nhiều quan hệ với nông dân, giai cấp công nhân Việt Nam chưađược thuần tuý lắm, trình độ học vấn tương đối thấp, nhưng đủ sức lãnh đạo cách mạngđến thắng lợi

Sự lãnh đạo của giai cấp công nhân nước ta thông qua đội tiên phong là ĐảngCộng sản Việt Nam Để phát huy vai trò lãnh đạo của giai cấp công nhân phải gắn liềnvới sự nghiệp xây dựng đảng cách mạng, ngược lại xây dựng đảng cách mạng phải điliền với xây dựng giai cấp công nhân ngày càng lớn mạnh Vì vậy, đảng cách mạngphải hiểu rằng phong trào nông dân, cho dù có quy mô to lớn tới đâu đi nữa cũngkhông mong gì giành được những thắng lợi quyết định nếu như giai cấp công nhânkhông hành động Do đó, xây dựng đảng chính là xây dựng giai cấp công nhân ngàycàng lớn mạnh để đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ cách mạng Giai cấp công nhân là cơ

sở chính trị - xã hội cho sự ra đời của đảng, khi đảng ra đời sẽ được tổ chức, lãnh đạophong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, nếu công nhân không có sự lãnh đạo của

Đảng thì không làm cách mạng thành công được, không thắng lợi được Thông quachính đảng của mình giai cấp công nhân tập hợp lực lượng, tổ chức, lãnh đạo phongtrào thực hiện mục tiêu giải phóng dân tộc, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội.Mặc dù trong bối cảnh lúc bấy giờ vẫn còn nhiều ý kiến nghi ngờ về khả nănglãnh đạo của giai cấp công nhân Việt Nam, khi cho rằng: ở Việt Nam không thể thựchiện cuộc cách mạng vô sản, vì giai cấp công nhân ít về số lượng Khác với giai cấpcông nhân ở các nước tư bản, ra đời từ nền sản xuất công nghiệp chính quốc, giai cấpcông nhân Việt Nam ra đời từ quá trình xâm lược thuộc địa của đế quốc, sản xuất manhmún Trước những băn khoăn đó, Hồ Chí Minh chỉ rõ:

Lãnh đạo được hay không, là do đặc tính cách mạng, chứ không phải do số ngườinhiều ít của giai cấp Giai cấp công nhân có chủ nghĩa Mác - Lênin Trên nền tảng đấutranh, họ xây dựng nên Đảng theo chủ nghĩa Mác - Lênin là Đảng Lao động Việt Nam.Đảng đề ra chủ trương, đường lối, khẩu hiệu cách mạng, lôi cuốn giai cấp nông dân vàtiểu tư sản vào đấu tranh, bồi dưỡng họ thành những phần tử tiên tiến

Khi giai cấp công nhân giành được chính quyền, phải tiến hành xây dựng chế độ

xã hội mới - chủ nghĩa xã hội Chế độ xã hội mới phải thể hiện được tính ưu việt của

nó, giai cấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động phải thực hiện được vai tròlàm chủ xã hội, làm chủ sản xuất Muốn làm được điều đó thì phải đẩy mạnh cải tiếnquản lý xí nghiệp, công nhân phải thực sự tham gia vào quản lý, phải thể hiện đượcmình là đại biểu cho lực lượng sản xuất hiện đại, tạo ra được nhiều của cải với chấtlượng cao, giá thành rẻ, quản lý hiệu quả: muốn thực hiện được vai trò làm chủ, giaicấp công nhân phải quản lý tốt kinh tế, quản lý tốt xí nghiệp, làm cho năng suất laođộng không ngừng nâng cao, của cải xã hội ngày càng nhiều với phẩm chất tốt, giáthành hạ Vì vậy, Hồ Chí Minh yêu cầu giai cấp công nhân phải luôn phấn đấu rènluyện về năng lực, nâng cao trình độ để thực sự xứng đáng là người làm chủ Muốnnâng cao năng lực thì phải cố gắng học tập, ý thức làm chủ không phải chỉ tỏ rõ tinhthần hăng hái lao động, mà còn tỏ rõ ở tinh thần say mê học tập để không ngừng nângcao năng lực làm chủ của mình Khi đi lên chủ nghĩa xã hội sự đối lập giữa lao độngchân tay và lao động trì óc dần được xoá bỏ, có chăng chỉ là sự khác nhau ở trình độđào tạo Do đó, Hồ Chí Minh mong muốn công nông hoá trí thức, trí thức hoá côngnông Nghĩa là công nông cần học tập văn hóa và nâng cao trình độ tri thức của mình,trí thức cần gần gũi công nông và học tập tinh thần, nghị lực, sáng kiến và kinh nghiệmcủa công nông Một khi khoa học công nghệ ngày càng phát triển, thì người công nhânphải có trình độ kỹ thuật rất cao không kém gì kỹ sư

Như vậy, trong tư tưởng Hồ Chí Minh vấn đề trí thức hóa giai cấp công nhân đãđược Người đặc biệt quan tâm, và coi đây là xu thế phát triển tất yếu khi lực lượng sảnxuất ngày càng phát triển Đây là điều kiện để giai cấp công nhân thực hiện vai trò làmchủ của mình trong sản xuất, cũng như lãnh đạo xã hội trong quá trình thực hiện cáchmạng

Phát hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân thế giới là công lao của Mác vàĂngghen Nhưng qua những cuộc tranh luận lý luận về vấn đề đó trong phong tràocách mạng và phong trào công nhân từ sau khi C.Mác và Ph Ăngghen qua đời và xemxét vấn đề đó vào những điều kiện cụ thể của Việt Nam những năm hai mươi của thế

kỷ hai mươi mới thấy đầy đủ giá trị của lý luận và thực tiễn mà Hồ Chí Minh đã cốnghiến cho cách mạng Việt Nam Sau này, đánh giá về giai cấp công nhân Việt Nam, HồChí Minh khẳng định: Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, cách mạng nhất,luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc thực dân Với lý luận cách mạng tiênphong và kinh nghiệm của phong trào công nhân quốc tế, giai cấp công nhân ta tỏ ra làngười lãnh đạo xứng đáng nhất và tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam

CHƯƠNG 2 SỰ THAY ĐỔI NHẬN THỨC VỀ GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA

CÁC THỜI KỲ ĐẠI HỘI ĐẢNG

2.1 Sự thay đổi nhận thức về giai cấp công nhân qua các thời kỳ đại hội Đảng thời kỳ trước đổi mới.

trong

1 GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN ĐẠI TRÊN THẾ GIỚI ĐÃ CÓ NHIỀU BIẾN ĐỔI SO VỚI THẾ KỶ XIX

1.1 Về nguồn gốc xuất thân từ đô thị của giai cấp công nhân hiện nay

Giai cấp công nhân thời Mác là giai cấp lao động, làm thuê, bị bóc lột và xuấtthân chủ yếu từ nông dân và nông thôn Nhưng từ những năm 60 của thế kỷ XX trở lạiđây, xu thế đô thị hóa và đông đảo cư dân đô thị đã bổ sung một lượng lớn vào nguồnnhân lực của giai cấp công nhân

Trong những thập niên gần đây, quá trình đô thị hóa trên thế giới có sự khác biệtkhi so với vài thế kỷ trước đây và đang diễn ra với tốc độ cao

Trước đây, các vùng tụ cư trong lịch sử nhân loại thường ở lưu vực các con sônglớn, nơi thuận tiện cho canh tác nông nghiệp và có nguồn nước cho sinh hoạt Ngàynay, đặc biệt là từ giữa thế kỷ XX, bắt đầu xuất hiện những thành phố lớn trên sa mạcnhư LasVegas cùng nhiều đô thị ở Trung Đông… Chúng hầu như được xây dựng vàphát triển dựa trên nguyên lý mới: khắc phục sự khắc nghiệt của tự nhiên, nhân tạo hóacác điều kiện sống bằng khoa học và công nghệ hiện đại Đây là một quá trình gắn liềnvới phát triển văn minh và công nghệ Đó là những thành phố được dịch vụ bởi côngnghệ hiện đại Nó cần đến công nghệ mới, công nghiệp và công nhân

Hiện nay, khu vực có mức đô thị hóa cao nhất là Bắc Mỹ với 82% dân số sống ở

đô thị, tiếp đó là Mỹ La tinh và Caribbean 80% và châu Âu 73% Báo cáo Nhìn lạitriển vọng đô thị hoá thế giới của Liên hợp quốc năm 2005, mô tả thế kỷ XX đã chứngkiến quá trình đô thị hoá nhanh chóng của cư dân thế giới với tỷ lệ cư dân đô thị tăng

từ 13% (220 triệu người) năm 1900 lên 29% (732 triệu người) năm 1950 và 49% (3,2

tỷ người) năm 2005 Báo cáo này cũng ước tính rằng vào năm 2030 con số đó sẽ là60% (4,9 tỷ người) Một nhà nghiên cứu nhận định: Chúng ta đã chưa bao giờ có mộtcuộc cách mạng nhân khẩu học nhanh và triệt để như cuộc cách mạng của 100 nămqua Vào năm 1900 hay khoảng đó, gần 95% người ở khắp thế giới làm công việc chântay Và cũng chỉ có gần 5% người đã sống ở đô thị có dân cư trên 100.000 dân Ngàynay, ở các nước phát triển, tỷ lệ người làm công việc chân tay đã giảm xuống chỉ còn

từ 20 - 25% trong lực lượng lao động và gần 50% dân cư sống ở đô thị Từ đây đanghình thành dự trữ cho lực lượng lao động hiện đại

Ở các nước đang phát triển và phát triển ở trình độ cao, từ những năm 60 thế kỷ

XX trở lại đây, nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa có một bộ phận lớn và ngày càngtăng, được tuyển mộ từ nhóm cư dân đô thị Cơ cấu xuất thân của công nhân cũng đadạng hơn: họ xuất thân từ gia đình công nhân truyền thống, từ gia đình trí thức - côngchức, tiểu thương, dịch vụ… Lối sống đô thị khá gần gũi với tác phong lao động côngnghiệp cũng giúp cho người lao động bớt bỡ ngỡ khi tham gia vào phương thức sảnxuất công nghiệp

Đô thị hóa làm xuất hiện ngày một đông đảo hơn đội ngũ lao động làm thuê, vốn

có mặt từ thời Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, gồm bác sĩ, luật gia, tu sĩ, thi sĩ, báchọc đều bị giai cấp tư sản biến thành những người làm thuê Song hiện nay họ đôngđúc hơn, đa dạng hơn Đó là nhóm lao động dịch vụ xã hội với hàng nghìn nghề khácnhau Xét về cơ cấu xã hội, các nhà nghiên cứu đều thấy sự tăng lên của những nhómlao động dịch vụ mới Họ là những người kết hợp cả lao động chân tay và lao động trí

óc Trong các quốc gia phát triển đã có sự xuất hiện một cơ cấu xã hội mới với vai tròmới của trí thức, công nhân tri thức Piter Druke cho biết: Người làm việc cả bằng taylẫn bằng kiến thức lý thuyết đã tạo thành nhóm tăng nhanh nhất trong lực lượng laođộng Mỹ từ 1980 (Thí dụ các kỹ thuật viên máy tính, kỹ thuật viên X quang, nhà vật

lý trị liệu, các kỹ thuật viên phòng thí nghiệm y khoa , Cũng bởi vậy, ở nhiều nướcphát triển hiện nay, liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân đã khôngcòn cơ sở xã hội như thế kỷ XIX và thay vào đó là liên minh giữa những người laođộng mà chủ yếu là hai nhóm ngành lao động đông đảo ở đô thị là sản xuất côngnghiệp và dịch vụ bằng phương thức công nghiệp

1.2 Đô thị là nơi mà đấu tranh giai cấp hiện đại bộc lộ tính điển hình của

nó

Ph.Ăng ghen từng viết: Các thành phố lớn là nơi bắt nguồn của phong trào côngnhân: nơi đây công nhân lần đầu tiên đã bắt đầu suy nghĩ về tình cảnh của mình và đấutranh để thay đổi nó, nơi đây sự đối lập về lợi ích giữa giai cấp vô sản và giai cấp tưsản lần đầu đã biểu lộ ra, nơi đây những liên đoàn lao động, phong trào Hiến chương

và chủ nghĩa xã hội đã ra đời…

Phân hóa sâu sắc của xã hội đô thị hiện nay cũng khiến cho các điểm nóng xã hội,các cuộc đấu tranh chính trị hiện đại xuất hiện thường xuyên hơn tại các đô thị - đấutrường của chính trị hiện đại Cuốn sách Thế kỷ của những cuộc cách mạng 1789 -

1848 (xuất bản năm 1962 và tái bản 2005) của nhà sử học Eric Hobsbawm nói về vấn

đề đó Tác giả đã nhận định Phát triển đô thị trong giai đoạn giai đoạn 1789 - 1848 làmột quá trình chia tách giai cấp khổng lồ, đã đẩy những người lao động nghèo vào cácvũng lầy khổng lồ của tình trạng khốn cùng bên ngoài các trung tâm của chính phủ, củacác doanh nghiệp và của các khu dân cư của giai cấp tư sản… Mô tả này tương tự nhưquan sát và phân tích của Ph.Ăng ghen về mặt tối của các đô thị công nghiệp trongTình cảnh giai cấp công nhân Anh Và hiện nay thì, Liên hợp quốc nhận định: Quản lý

đô thị đã trở thành một trong những thách thức phát triển quan trọng nhất trong thế kỷXXI

Theo đó, cuộc đấu tranh vì tiến bộ xã hội hiện nay, sát cánh cùng giai cấp côngnhân là các tầng lớp cư dân đô thị và các nhóm lao động dịch vụ Trong quá trình thựchiện sứ mệnh lịch sử của mình, giai cấp công nhân không thể không quan tâm tới lựclượng xã hội to lớn này trong các đô thị

1.3 Cơ cấu đa dạng của giai cấp công nhân hiện đại cũng làm nảy sinh những nhu cầu bổ sung nhận thức mới

Trình độ mới của sản xuất và dịch vụ cùng với cách tổ chức xã hội hiện đại cũnglàm cho cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại đa dạng tới mức nội hàm của nó liêntục phải điều chỉnh theo hướng mở rộng: theo lĩnh vực (công nghiệp - nông nghiệp -dịch vụ) theo trình độ công nghệ (bộ phận công nhân áo xanh - công nhân của côngnghiệp truyền thống; áo trắng - công nhân có trình độ đại học cao đẳng chủ yếu làmcông việc điều hành quản lý sản xuất; áo vàng - công nhân của các ngành công nghệmới, áo tím - công nhân dịch vụ - lao động đơn giản như gác cầu thang, vệ sinh đôthị…); Phân loại công nhân theo sở hữu (có cổ phần, có tư liệu sản xuất và trực tiếp laođộng tại nhà để sống và, không có cổ phần) Phân loại công nhân theo chế độ chính trị(công nhân ở các nước phát triển theo định hướng xã hội chủ nghĩa, ở các nước G7, ởcác nước đang phát triển)

Cũng vì vậy, đã có hàng chục khái niệm để chỉ giai cấp công nhân và có nhiềuđiểm khác biệt về nội hàm khi so sánh các khái niệm ấy với nhau Sự mở rộng nội hàm

ấy đã khiến cho, chỉ còn đặc điểm lao động và bị bóc lột sức lao động (được dùng từthời C.Mác) là có thể chấp nhận được Còn các tiêu chí - phẩm chất khác như gắn liềnvới máy móc công nghiệp, lao động mang tính xã hội hóa, có tính tổ chức, kỷ luật vàtriệt để cách mạng, có tinh thần quốc tế và bản sắc dân tộc… trong nhiều trường hợp cụthể, là tương đối khó nhận diện

Vấn đề đặt ra là ở chỗ trí thức là người lao động, song có thực sự nên coi họ là bộphận của giai cấp công nhân hiện nay hay không? Có nơi (như Trung Quốc) cho luôntrí thức vào tầng lớp giai cấp công nhân cho tiện, song khái niệm giai cấp công nhânhiện đại cũng thật khó bao chứa những nhóm lao động này, nếu không muốn nói tớinguy cơ là làm tan loãng - xóa nhòa giai cấp công nhân

Vấn đề khác là, một giai cấp mà có nhiều nhóm, đội ngũ, tầng lớp với các bộphận có trình độ giác ngộ khác nhau như vậy, thì sự thống nhất - đoàn kết về ý chí và

tổ chức sẽ diễn ra như thế nào? Đã có tình trạng người lao động công nghiệp mà không

tự coi mình là giai cấp công nhân! Họ coi mình là giai cấp trung lưu, vừa làm thuê lạivừa hữu sản thông qua chế độ cổ phần… Đã có tình trạng đa nguyên công đoàn ởnhiều nước và Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) đã thừa nhận như một quyền của ngườilao động - quyền tự do nghiệp đoàn

Sự yếu ớt về chính trị và tổ chức của các đảng cộng sản, sự chia rẽ, phân liệt giữacác đảng cộng sản và đảng công nhân hiện nay cùng những vấn đề đặt ra từ lợi íchquốc gia dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa, liệu có thể là những trở lực từ bên trong

để ngăn cản khẩu hiệu Công nhân toàn thế giới đoàn kết lại để chống giai cấp tư sản vàchủ nghĩa tư bản hay không? Chính những vấn đề khách quan trên đã đặt ra nhu cầu bổsung nhận thức mới về giai cấp công nhân, một giai cấp luôn phát triển cùng với sựphát triển của công nghiệp và cách mạng khoa học và công nghệ

2 SỰ BIẾN ĐỔI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN VIỆT NAM TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN SỨ MỆNH LỊCH SỬ.

2.1 Giai cấp công nhân Việt Nam vào cuối thế kỷ thứ XIX đến giữa thế kỹ XX.

Trước yêu cầu đổi mới tư duy về giai cấp công nhân, một vấn đề đặt ra cần thốngnhất nhận thức là đi tới một khái niệm mới về giai cấp công nhân Việt Nam Nguyên lý

cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin là thực tiễn luôn luôn là tiêu chuẩn của chân lý.Thực tiễn về giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay đã có những đổi mới và điều đóđòi hỏi phải có những đổi mới cần thiết trong nội hàm khái niệm giai cấp công nhân.Định nghĩa khoa học về giai cấp công nhân còn có ý nghĩa thực tiến quan trọng Bởi nó

sẽ góp phần vào việc định hướng phát triển giai cấp công nhân cả về số lượng lẫn chấtlượng và còn là cơ sở để xây dựng những chính sách xã hội thích hợp đảm bảo mốiquan hệ hài hòa giữa các giai cấp, giữa giai cấp và dân tộc

Trong nhiều tác phẩm lý luận của mình, Mác và Ph.Ăng ghen đã đề cập đến sự rađời, phát triển và vai trò lịch sử của giai cấp vô sản Trong Những nguyên lý của chủnghĩa cộng sản, Ph.Ăng ghen chỉ rõ: Giai cấp vô sản là một giai cấp xã hội hoàn toànchỉ kiếm sống bằng việc bán lao động của mình, chứ không phải sống bằng lợi nhuậncủa bất cứ số tư bản nào, đó là một giai cấp mà hạnh phúc và đau khổ, sống và chết,toàn bộ sự sống còn của họ đều phụ thuộc vào số cầu về lao động…Nói tóm lại, giaicấp vô sản hay là giai cấp những người vô sản là giai cấp lao động trong thế kỷ XIX.Đến Tuyên ngôn của Đảng cộng sản, trong phần chú thích của mục Tư sản và vô sảncho lần xuất bản năm 1888, Ph.Ăng ghen định nghĩa: Giai cấp vô sản là giai cấp nhữngcông nhân làm thuê hiện đại, vì mất các tư liệu sản xuất của bản thân, nên buộc phảibán sức lao động của mình để sống Có thể nhận thấy, Mác và Ph.Ăng ghen đã đồngnhất hóa người công nhân hiện đại với người vô sản trong định nghĩa khoa học củamình Điều đó hoàn toàn đúng trong thế kỷ XIX

Sau khi cơ bản hoàn thành quá trình xâm lược nước ta thực dân Pháp tiến hành thựchiện kế hoạch khai thác thuộc địa ở Việt Nam, dưới tác động của những cuộc khai thácthuộc địa giai cấp công nhân ở nước ta đã ra đời Trước hết, thực dân Pháp tập trung

vào phát triển ngành khai thác mỏ, hàng ngàn nông dân bị bần cùng hóa may mắn đượctrở thành thợ mỏ làm việc trong các mỏ khai thác than, thiếc… Tuy chưa phải côngnhân hiện đại, sản xuất trong dây chuyền công nghiệp nhưng đây là mầm mống để pháttriển hình thành giai cấp công nhân Việt Nam Đẩy nhanh quá trình khai thác thuộc địa,nhiều khu công nghiệp được xây dựng tập trung ở Hà nội, Sài Gòn, Hải Phòng, NamĐịnh, Vinh – Bến Thủy, Hòn Gai đã làm cho số công nhân tăng nhanh… Số lượngcông nhân năm 1906 gần 5 vạn người trong đó có 1.800 thợ chuyên môn Nhiều xínghiệp tập trung đông công nhân như: Xi măng Hải phòng có 1.500 người, 4 nhà máydệt ở Nam Định, Hải Phòng, Hà Nội cũng có 1.800 người, các nhà máy xay xát ở SàiGòn có tới 3.000 người, riêng trên các tuyến đường sắt Vân Nam – Hải Phòng đã thuhút tới 6 vạn người, ngành mỏ (năm 1914) có tới 4.000 thợ, đó là chưa kể số thợ theomùa Tổng công nhân Việt Nam tính đến trước chiến tranh thế giới lần thứ I có khoảng

Đến cuối năm 1929, tổng số công nhân làm việc trong các doanh nghiệp của tư bảnPháp là hơn 22 vạn người, trong đó có 5,3 vạn thợ mỏ, 8,6 vạn công nhân các ngànhcông thương nghiệp Đó là chưa kể đến những người lao động làm việc ở xí nghiệp thủcông lớn, nhỏ, thợ may, thợ giặt, bồi bếp…

Trong quá trình chuẩn bị thành lập Đảng và từ khi Đảng ra đời cho đến khi Người

đi xa, Hồ Chí Minh luôn luôn khẳng định, luôn luôn làm cho toàn Đảng quán triệt.Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công nhân Đảng phải giữ vững và tăngcường bản chất giai cấp công nhân của Đảng Lịch sử dân tộc ta, trước Hồ Chí Minh đã

có nhiều nhà yêu nước đầy nhiệt huyết, nhưng đều không cứu được nước, không giànhđược độc lập dân tộc Khác với các nhà yêu nước đương thời Hồ Chí Minh đã sớm ýthức được sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân mà đội tiên phong là Đảng Cộngsản Người đã sáng lập ra Đảng ta, giáo dục, rèn luyện Đảng trở thành một Đảng MácLênin chân chính, lãnh đạo nhân dân ta vượt qua nhiều khó khăn, thử thách, đưa cáchmạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác

Xây dựng thành công một Đảng Cộng sản ở một nước vốn là thuộc địa nửaphong kiến, giai cấp công nhân rất nhỏ bé, giai cấp nông dân chiếm đại đa số, làm choĐảng luôn giữ vững được tính chất giai cấp công nhân, trung thành và phát triển sángtạo chủ nghĩa Mác-Lênin trong thời đại mới là một cống hiến quan trọng của Hồ ChíMinh về lý luận xây dựng Đảng vô sản kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân Trong tác phẩm Đường Cách mệnh viết năm 1926 Người đã chỉ rõ Đảng muốn vữngthì phải lấy chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủnghĩa ấy Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không

có bàn chỉ nam Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân