Do đó GDBVMT phải là một nội dung giáo dục quan trọng nhằm đào tạo con người có kiến thức về môi trường, có đạo đức về môi trường, có năng lực phát hiện và xử lí các vấn đề môi trường
Trang 1Phần một: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1 Giáo viên cần biết và hiểu:
- Mục tiêu, nội dung GDBVMT trong môn học
- Phương pháp và hình thức dạy học lồng ghép, tích hợp GDBVMT trong môn học
- Cách khai thác nội dung và soạn bài để dạy học lồng ghép, tích hợp GDBVMT trong môn học
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Trang 2Phần một: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
2 Giáo viên có khả năng:
- Phân tích nội dung, chương trình môn học, từ đó xác định được các bài có khả năng lồng ghép, tích hợp GDBVMT trong môn học
- Soạn bài và dạy học theo hướng lồng ghép, tích hợp GDBVMT
- Tích cực thực hiện dạy học lồng ghép, tích hợp GDBVMT vào môn học
Trang 3Phần một: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
- Môi trường là một tập hợp bao gồm tất cả các yếu tố xung quanh sinh vật, có tác động trực tiếp, gián tiếp, tác động qua lại tới sự tồn tại và phát triển của sinh vật
B MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG:
I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔI TRƯỜNG:
1 Khái niệm về môi trường:
- Môi trường là một tập hợp các điều kiện bên
ngoài mà sinh vật tồn tại trong đó
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Trang 4- Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật
chất nhân tạo bao quanh con người, có ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của
con người và sinh vật
- Môi trường sống của con người bao gồm tất cả
các yếu tố tự nhiên và xã hội Các yếu tố tự nhiên
và xã hội chi phối sự sống, sản xuất của con người như tài nguyên thiên nhiên, đất, nước và không khí;ánh sáng; công nghệ, kinh tế, chính trị, đạo đức, văn hoá, lịch sử và mỹ học
Trang 5* Môi trường tự nhiên bao gồm các yếu tố thiên
nhiên như vật lý, hoá học, sinh học tồn tại ngoài ý muốn của con người
* Môi trường xã hội là tổng hoà các mối quan hệ
giữa con người với con người Đó là các luật lệ,
thể chế, quy định nhằm hướng các hoạt động của con người theo một khuôn khổ nhất định, tạo thuậnlợi cho sự phát triển cuộc sống của con người
Môi trường sống của con người bao gồm môi trường
tự nhiên và môi trường xã hội
Trang 6Phần một: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
Môi trường có bốn chức năng:
- Cung cấp không gian sinh sống cho con người
- Cung cấp các nguồn tài nguyên cần thiết phục
vụ cho đời sống và sản xuất của con người
- Là nơi chứa đựng và phân huỷ các phế thải do con người tạo ra
- Là nơi lưu trữ và cung cấp thông tin
B MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG:
I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔI TRƯỜNG:
1 Khái niệm về môi trường:
2 Chức năng của môi trường:
Trang 7CHỨC NĂNG CHỦ YẾU CỦA
MÔI TRƯỜNG
Không gian sống
của con người
Lưu trữ và cung
cấp thông tin Chứa đựng các phế thải do con người tạo ra
Chứa đựng các nguồn tài nguyên thiên nhiên
Môi trường
Trang 8Phần một: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
B MỘT SỐ KIẾN THỨC VỀ MÔI TRƯỜNG VÀ GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG:
I MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ MÔI TRƯỜNG:
1 Khái niệm về môi trường:
2 Chức năng của môi trường:
3 Ô nhiễm môi trường:
Ô nhiễm môi trường hiểu một cách đơn giản là:
- Làm bẩn, làm thoái hoá môi trường sống
Trang 9- Làm biến đổi môi trường theo hướng tiêu cực toàn thể hay một phần bằng những chất gây tác hại
(chất gây ô nhiễm) Sự biến đổi môi trường như vậy làm ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp tới đời sống
con người và sinh vật, gây tác hại cho nông nghiệp, công nghiệp và làm giảm chất lượng cuộc sống của
con người
- Nguyên nhân của nạn ô nhiễm môi trường là các
sinh hoạt hằng ngày và hoạt động kinh tế của con
người, từ trồng trọt, chăn nuôi đến các hoạt động
công nghiệp, chiến tranh và công nghệ quốc phòng
Trang 10II GDBVMT TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC:
-GDBVMT là một quá trình (thông qua các hoạt động giáo dục chính qui và không chính qui) hình thành và phát triển ở người học sự hiểu biết, kĩ năng, giá trị và quan tâm tới những vấn đề về môi trường, tạo điều kiện cho họ tham gia vào một xã hội phát triển bền vững về sinh thái
Trang 11- GDBVMT nhằm giúp cho mỗi cá nhân và cộng
đồng có sự hiểu biết và sự nhạy cảm về môi
trường cùng với các vấn đề của nó (nhận thức); những khái niệm cơ bản về môi trường và BVMT (kiến thức); những tình cảm, mối quan tâm trong việc cải thiện và BVMT(thái độ, hành vi); những
kĩ năng giải quyết cũng như thuyết phục các thành viên khác cùng tham gia ( kĩ năng); tinh thần trách nhiệm trước những vấn đề về môi trường và có
những hành động thích hợp giải quyết vấn đề
Trang 12Mục đích của GDBVMT là “ làm cho các cá nhân
và các cộng đồng hiểu được bản chất phức tạp
của môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo,
là kết quả tương tác của nhiều nhân tố sinh học,
lí học, xã hội, kinh tế và văn hoá; đem lại cho họ
kiến thức, nhận thức về giá trị, thái độ và kĩ năng thực hành để họ tham gia một cách có trách nhiệm
và hiệu quả trong phòng ngừa và giải quyết các vấn
đề môi trường và chất lượng môi trường.”
Trang 13Sự thiếu hiểu biết về môi trường và GDBVMT của con người là một trong các nguyên nhân chính gây nên ô nhiễm và suy thoái môi trường Do vậy, cần
phải giáo dục cho mọi người biết và hiểu về môi
trường, tầm quan trọng của môi trường trong sự
phát triển bền vững và làm thế nào để BVMT Do đó GDBVMT phải là một nội dung giáo dục quan trọng nhằm đào tạo con người có kiến thức về môi trường,
có đạo đức về môi trường, có năng lực phát hiện và
xử lí các vấn đề môi trường trong thực tiễn
Trang 14a Làm cho HS bước đầu biết và hiểu:
- Các thành phần môi trường: đất, nước, không khí, ánh sáng, động vật, thực vật và quan hệ giữa chúng
- Mối quan hệ giữa con người và các thành phần môi trường
II GDBVMT TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC:
2 Mục tiêu GDBVMT trong trường Tiểu học:
Trang 15- Ô nhiễm môi trường.
- Biện pháp bảo vệ môi trường xung quanh ( nhà
ở, trường, lớp học, thôn xóm, làng bản, phố
phường .)
b HS bước đầu có khả năng:
- Tham ga các hoạt động BVMT phù hợp với lứa
tuổi (trồng, chăm sóc cây; làm cho môi trường
xanh - sạch - đẹp)
- Sống hoà hợp, gần gũi, thân thiện với tự nhiên
- Sống tiết kiệm, ngăn nắp, vệ sinh, chia sẻ, hợp tác
- Yêu quý thiên nhiên, gia đình, trường lớp, quê
hương, đất nước
-Thân thiện và quan tâm đến môi trường
Trang 16bộ phận, mức độ liên hệ
II GDBVMT TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC:
2 Mục tiêu GDBVMT trong trường Tiểu học:
3 Các mức độ tích hợp, lồng ghép GDBVMT
vào các môn học cấpTiểu học:
Trang 171 Mức độ toàn phần: Khi mục tiêu, nội dung của bài
phù hợp hoàn toàn với mục tiêu, nội dung của
GDBVMT
2 Mức độ bộ phận: Khi chỉ có một bộ phận bài học
có mục tiêu, nội dung phù hợp với GDBVMT
3 Mức độ liên hệ: Khi mục tiêu, nội dung của bài có
điều kiện liên hệ một cách logic với nội dung
GDBVMT
Trang 18Phần hai: TÍCH HỢP GDBVMT TRONG MÔN
ĐẠO ĐỨC
GDBVMT qua môn Đạo đức cấp Tiểu học nhằm
làm cho HS:
- Bước đầu nhận thức được vai trò của môi trường
đối với cuộc sống con người và mối quan hệ giữa
con người và môi trường; sự cần thiết phải bảo vệ
Trang 19- Góp phần hình thành và phát triển hành vi, thái độ
ứng xử đúng đắn, thân thiện với môi trường
- Bước đầu có thói quen gọn gàng, ngăn nắp, sạch sẽ
và tiết kiệm trong sinh hoạt hằng ngằy
- Biết quan tâm đến môi trường xung quanh, sống hoà hợp, gần gũi với thiên nhiên
- Tích cực tham gia các hoạt động chăm sóc, BVMT phù hợp với lứa tuổi
Trang 20Phần hai: TÍCH HỢP GDBVMT TRONG MÔN
ĐẠO ĐỨC
- Dạy học tích hợp GDBVMT trong môn Đạo đức
cần theo hướng tiếp cận giáo dục quyền trẻ em và tiếp cận kĩ năng sống
- Cần phát huy tính tích cực, chủ động của HS qua các phương pháp dạy học phù hợp như trò chơi,
thảo luận nhóm,dự án, đóng vai, động não
I MỤC TIÊU, HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP GDBVMT:
1 Mục tiêu:
2 Phương pháp và hình thức:
Trang 21- Chú trọng tổ chức dạy học trong môi trường tự nhiên và gắn với thực tiễn cuộc sống.
Trang 22
Phần hai: TÍCH HỢP GDBVMT TRONG MÔN
ĐẠO ĐỨC
Môn Đạo đức ở Tiểu học có khả năng tích hợp nội
dung GDBVMT Tuy nhiên , mỗi bài có thể tích hợp
nội dung GDBVMT ở các mức độ khác nhau Có 3
mức độ tích hợp: Tích hợp ở mức độ toàn phần; tích hợp ở mức độ bộ phận; tích hợp ở mức độ liên hệ
I MỤC TIÊU, HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP GDBVMT:
1 Mục tiêu:
2 Phương pháp và hình thức:
3 Mức độ tích hợp:
Trang 231.Mức độ toàn phần: Đối với các bài Đạo đức có
mục tiêu, nội dung hoàn toàn về GDBVMT thì những
bài đó được coi là có khả năng tích hợp ở mức độ
Trang 243 Mức độ liên hệ: Đối với các bài Đạo đức không trực tiếp nói về GDBVMT nhưng nội dung có yếu tố gần
gũi, có thể liên hệ với việc BVMT, nhằm nâng cao ý
thức cho HS, GV cần có ý thức tích hợp, lồng ghép
bằng cách gợi mở vấn đề liên quan đến BVMT nhằm giáo dục HS theo định hướng về GDBVMT.Tuy nhiên,
GV cũng cần xác định rõ: đây là yêu cầu “tích hợp”
theo hướng liên hệ và mở rộng, do vậy phải thật tự
nhiên, hài hoà và có mức độ; tránh khuynh hướng
liên hệ lan man, sa đà hoặc gượng ép, không phù
hợp với đặc trưng bộ môn
Trang 25I MỤC TIÊU, HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH HỢP GDBVMT:
II NỘI DUNG, ĐỊA CHỈ, MỨC ĐỘ TÍCH HỢP
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC:
1 Nội dung tích hợp GDBVMT trong môn Đạo đức
Trang 26
- Giáo dục cho các em lòng yêu quý, gần gũi thiên nhiên, ý thức bảo vệ các loài cây và hoa, BVMT xanh - sạch - đẹp qua các hành vi, thái độ ứng xử với môi trường
Trang 27GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 1
Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
Bài 2: Gọn
gàng sạch sẽ
Ăn mặc gọn gàng, sạch sẽ thể hiện người có nếp sống, sinh hoạt văn hoá, góp phần giữ gìn
vệ sinh môi trường, làm cho môi trường thêm đẹp, văn minh.
- Liên hệ.
Trang 28GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 1
- Thái độ ứng xử thân thiện với môi trường qua bảo vệ các loài cây và hoa.
-Toàn phần
Trang 292 Nội dung tích hợp GDBVMT trong môn Đạo đức
ở lớp 2 bao gồm:
- Giáo dục HS nếp sống gọn gàng, ngăn nắp là góp phần BVMT
- Giáo dục cho các em biết giữ gìn vệ sinh nhà ở, trường lớp; tôn trọng quy định trật tự vệ sinh nơi
công cộng góp phần BVMT
- Giáo dục HS biết yêu quý, bảo vệ, chăm sóc các loài vật có ích góp phần BVMT
Trang 30
Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
Bài 3: Gọn
gàng ngăn
nắp.
Sống gọn gàng, ngăn nắp làm cho khuôn viên, nhà cửa thêm gọn gàng, ngăn nắp, sạch sẽ, góp phần làm sạch, đẹp môi trường, BVMT.
- Bộ phận.
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 2
Trang 31Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
- Toàn phần
- Toàn phần
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 2
Trang 323 Nội dung tích hợp GDBVMT trong môn Đạo đức
ở lớp 3 bao gồm:
- Giáo dục HS có ý thức và tích cực tham gia vào
các hoạt động BVMT do nhà trường, lớp hoặc địa phương tổ chức
- Giáo dục cho các em biết tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước là góp phần BVMT
- Giáo dục HS biết, hiểu và tham gia bảo vệ, chăm
sóc cây trồng, vật nuôi là góp phần giữ gìn, bảo vệ
sự cân bằng sinh thái
Trang 33Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
Bài 6: Tích cực
tham gia việc
lớp, việc trường
Tích cực tham gia và nhắc nhở các bạn tham gia vào các hoạt động BVMT do nhà trường, lớp
-Liên hệ
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 3
Trang 34Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
-Toàn phần
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 3
Trang 354 Nội dung tích hợp GDBVMT trong môn Đạo đức
Trang 36GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4
-HS cần biết bày tỏ ý kiến của mình với cha mẹ, với thầy cô giáo, với chính quyền địa phương về môi trường sống của em trong gia đình, về môi trường lớp học, trường học, về môi trường ở cộng đồng địa phương,
và tài nguyên thiên nhiên.
-Bộ phận
Trang 37GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 4
vệ, giữ gìn bằng việc làm phù hợp với khả năng của bản thân
-Bộ phận
Trang 385 Nội dung tích hợp GDBVMT trong môn Đạo đức
- Giáo dục HS biết BVMT xung quanh
Trang 39Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
Bài 9: Em yêu
quê hương
-Tích cực tham gia các hoạt động BVMT là thể hiện tình yêu
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 5
Trang 40Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
An, -Tích cực tham gia các hoạt động BVMT là thể hiện tình yêu đất nước.
-Liên hệ
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 5
Trang 41Tên bài Nội dung tích hợp Mức độ
-Toàn phần
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC LỚP 5
Trang 42I MỤC TIÊU, HÌNH THỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC TÍCH HỢP GDBVMT:
II NỘI DUNG, ĐỊA CHỈ, MỨC ĐỘ TÍCH HỢP
GDBVMT TRONG MÔN ĐẠO ĐỨC:
ĐẠO ĐỨC
III MỘT SỐ LƯU Ý KHI SOẠN GIÁO ÁN CÓ TÍCH
HỢP NỘI DUNG GDBVMT :
Trang 43Để dạy tốt các bài Đạo đức có tích hợp/ lồng ghép
nội dung GDBVMT, cần làm tốt khâu soạn giáo án
Muốn vậy, khi soạn giáo án cần lưu ý một số điểm sau:
1 Xác định mục tiêu bài học
- Bài học cung cấp được những kiến thức gì về môi
trường và BVMT?
- Bài học góp phần rèn luyện kĩ năng, hành vi BVMT
cho HS như thế nào?
- Bài học giáo dục tình cảm đạo đức, hành vi BVMT
cho HS như thế nào?
2 Nghiên cứu nội dung bài dạy
- Xác định nội dung giáo dục môi trường có khả năng tích hợp trong bài
Trang 44Khi dạy các bài này cần chú ý khai thác nội dung
của bài theo các tiêu chí sau:
+ Những nội dung hiểu biết về môi trường và BVMT + Những nội dung của bài có thể tích hợp GDBVMT + Các kĩ năng, hành vi được hình thành qua bài học
có liên quan thế nào với kĩ năng BVMT
Trang 45Phần ba: THỰC HÀNH SOẠN GIÁO ÁN
Mỗi nhóm soạn 1 bài về tích hợp GDBVMT qua môn Đạo đức Cụ thể:
- Nhóm 1: Biết bày tỏ ý kiến (Lớp 4)
- Nhóm 2: Chăm làm việc nhà.(Lớp 2)
- Nhóm 3: Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ( Lớp 5)
Trang 46TRÌNH BÀY GIÁO ÁN
Chăm làm việc nhà (Lớp 2).
Biết bày tỏ ý kiến (Lớp 4).
Bảo vệ tài nguyên thiên nhiên ( Lớp 5).