Nội dung: Trong đoạn trích tác giả miêu tả thói ăn chơi xa xỉ, vô độ của chúa Trịnh và ác quan lại hầu cận trong phủ thông qua những cảnh và những việc cụ thể: xây dựng đình đài, thú nga
Trang 1A.Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh Phạm Đình Hổ –
1 Phạm Đình Hổ: ( 1768 1839) –
-Tên chữ là Tùng Niên hoặc Bỉnh Trực, tục gọi là Chiêu Hổ
-Quê: Hải Dơng
-Làm quan thời Minh Mạng nhà Nguyễn
-Là 1 nho sĩ sống trong thời chế độ PK đã khủng hoảng trầm trọng nên có t tởng muốn ẩn c
2 Vũ trung tuỳ bút: Tuỳ bút viết trong những ngày ma.
- Viết khoảng đầu đời Nguyễn ( đầu thế kỷ 19), gồm 88 truyện, là những ghi chép tuỳ hứng, tản mạn, không có hệ thống kết cấu
-Là 1 TP văn xuôi ghi lại 1 cách sinh động, hấp dẫn hiện thực đen tối của lịch sử nớc ta thời đó, cung cấp những kiến thức về văn hoá truyền thống, về phong tục, địa lý, danh lam thắng cảnh, xã hội - lịch sử.
3 Nội dung: Trong đoạn trích tác giả miêu tả thói ăn chơi xa xỉ, vô độ của chúa Trịnh và ác quan lại hầu cận trong phủ thông qua những cảnh và những việc cụ thể: xây dựng đình đài, thú ngao du vô độ, những cuộc dạo chơi của chúa, thu sản vật quí, thú quí; bày vẽ trong phủ gây phiền nhiễu tốn kém, từ đó kín đáo bộc lộ thái độ của mình tr … ớc việc ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và cảnh báo về thói ăn chơi, hởng lạc xa hoa trên mồ hôi, xơng máu của nhân dân sẽ dẫn đến cảnh suy tàn, tan vỡ đáng thơng.
4 ý nghĩa của đoạn: “Mỗi khi đêm thanh cảnh vắng kẻ thức giả biết đó là triệu chứng bất t … ờng”: Cảnh đợc miêu tả
là cảnh thực ở những khu vờn rộng, đầy trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch, lại đợc bày vẽ, tô điểm nh bến bể đầu non, nhng âm thanh lại gợi cảm giác ghê rợn trớc một cái gì đang tan tác, đau thơng chứ không phải trớc cảnh đẹp yên bình, phồn thực Cảm xúc chủ quan của tác giả đến đây mới bộc lộ, nhất là khi ông xem đó là triệu bất tờng, tức là
điềm gở, điềm chẳng lành Nó nh báo trớc sự suy vong tất yếu của một triều đại chỉ biết chăm lo đến chuyện ăn chơi hởng lạc trên mồ hôi, nớc mắt và cả xơng máu của dân lành Và quả thực điều đó sẽ xảy ra không lâu sau khi Thịnh Vơng mất.
5 Tìm hiểu ý nghĩa đoạn văn cuối bài: “Nhà ta ….cũng là vì cớ ấy
-Kết thúc đoạn văn, tác giả kể lại một sự việc đã từng xảy ra ngay tại gia đình mình: Bà mẹ của tác giả đã phải sai chặt
đi một cây lê và hai cây lựu quý, rất đẹp trong vờn nhà mình để tránh tai hoạ
Tác dụng :
+Tăng sức thuyết phục cho những chi tiết chân thực mà tác giả ghi ghép ở trên
+Làm cho cách viết thêm phong phú và sinh động.-> Cảm xúc của tác giả cũng đợc gửi gắm một cách kín đáo.
6 So sánh truyện và tuỳ bút ( Qua 2 tác phẩm “Chuyện ngời con gái Nam Xơng và Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh) -Thể loại truyện, hiện thực của cuộc sống đợc phản ánh thông qua số phận con ngời cụ thể, cho nên thờng có cốt truyện và nhân vật Cốt truyện đợc triển khai, nhân vật đợc khắc hoạ nhờ 1 hệ thống chi tiết nghệ thuật phong phú, đa dạng bao gồm chi tiết, xung đột, chi tiết nội tâm, ngoại hình của nhân vật, chi tiết tính cách thậm chí cả những chi … tiết tởng tợng, hoang đờng.
-Thể loại tuỳ bút nhằm ghi chép về những con ngời, những sự việc cụ thể, có thực, qua đó tác giả bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ, nhận thức, đánh giá của mình về con ngời và cuộc sống Sự ghi chép ở đây là tuỳ theo cảm hứng chủ quan, có thể tản mạn, không cần gò bó theo hệ thống, kết cấu gì, nhng vẫn tuân theo một t tởng, cảm xúc chủ đạo (Ví dụ: ở bài này là thái độ phê phán thói ăn chơi xa xỉ và tệ nhũng nhiễu nhân dân của bọn vua chúa và lũ quan lại hầu cận) Lối ghi chép của tuỳ bút giàu chất trữ tình hơn ở các loại ghi chép khác (ví dụ nh bút kí, kí sự.)
B Hoàng Lê nhất thống chí - Ngô gia văn phái
1 Ngô gia văn phái: 1 nhóm tác giả cùng trong dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai, tỉnh Hà Tây Có hai tác giả chính là:
-Ngô Thì Chí (1758-1788), em ruột Ngô Thì Nhậm, làm quan dới thời Lê Chiêu Thống
-Ngô Thì Du (1772-1840), anh em chú bác ruột với Ngô Thì Chí
2 Thể chí: Là 1 lối văn ghi chép sự vật, sự việc; là 1 thể văn vừa có tính văn học, vừa có tính lịch sử.
3 Nội dung:
- Tác phẩm ghi lại khá tỉ mỉ những sự kiện quan trọng trong lịch sử nớc ta từ cuối đời Lê Hiển Tông đến đầu đời Gia Long Tác giả không ghi chép 1 cách khô khan mà dựng lên 1 bức tranh sinh động, tạo đợc không khí lịch sử và đi sâu vào bản chất của lịch sử, nêu lên quá trình suy vong không gì cỡng nổi của chính quyền phong kiến lúc bấy giờ Vua chúa, quan lại đều bất tài vô dụng, ăn chơi, chỉ lo tranh giành địa vị Tác giả đã miêu tả cuộc khởi nghĩa Tây Sơn nh 1 sức mạnh phi thờng của quần chúng, của lực lợng chính nghĩa nhằm chiến thắng phi nghĩa Tác giả đã chú ý ghi lại hình ảnh đẹp đẽ của ngời anh hùng Nguyễn Huệ, ngời anh hùng dân tộc
4 Nghệ thuật: kết hợp hài hoà giữa chân lí lịch sử với chân lí nghệ thuật Tác giả không chỉ kể lại những gì đã xảy ra
mà kết hợp việc kể với việc miêu tả cái không khí của sự việc ấy.
- Tác giả không chỉ thấy các nhân vật lịch sử ấy đã làm gì mà đã cố gắng nói lên cái cách mà các nhân vật ấy làm nh thế nào? Chính vì thế, mặc dù trong tác phẩm nhân vật bị đẩy xuống bình diện thứ hai sau bình diện các sự kiện lịch
sử, ngời đọc vẫn thấy đợc diện mạo của các nhân vật.
- Nghệ thuật kể chuyện xen kẽ miêu tả 1 cách chân thực, cụ thể gây ấn tợng mạnh.
B Lục Võn Tiờn cứu Kiều Nguyệt Nga
Trang 21 Hỡnh tượng LVT là sự thể hiện ước vọng của nhà thơ về 1 đại trượng phu cú đủ nhõn, lễ, nghĩa, trớ tớn, dũng, hiệp Đú là hỡnh ảnh rực sỏng của trang anh hựng dẹp nội loạn, trừ ngoại xõm Ngụn ngữ và hành động mang những nột ngang tàng khớ phỏch của dõn Đồng Nai Với hỡnh tượng này NĐC nờu bật tư tưởng nhõn nghĩa, song đõy khụng phải là nhõn nghĩa chung chuang mà
là nhõn nghĩa gắn bú với dõn thường, được dõn thường giỳp đỡ
2 Chủ đề: Thể hiện ước mơ cứu khốn phũ nguy của NĐC Dời nhiều bất cụng ngang trỏi, ụng gửi gắm ước mơ của mỡnh vào những con người nghĩa hiệp, cú tấm lũng và cú tài năng để bờnh vực cho những nạn nhõn yếu đuối bất lực
3 Hỡnh ảnh LVT: tỏc giả khụng chỳ trọng miờu tả ngoại hỡnh, cũng khụng đi sõu vào thế giới nội tõm mà chỉ thụng 1qua hành động, cử chỉ, lời núi của nhõn vật để bộc lộ phẩm chất, tớnh cỏch
- Nhõn vật LVT bằng hành động đỏnh cướp và cỏch cư xử với người bị nạn đó để lại những ấn tượng tốt đẹp
+ 1 trang anh hựng hảo hỏn: cú tài vũ dũng, cú khớ phỏch anh hựng, cú tấm lũng vỡ nghĩa quờn thõn Chỉ cú 1 mỡnh, hai tay khụng đối chọi với bọn cướp hung hón đụng đảo, gươm giỏo đầy đủ, thanh thế lẫy lừng Cứu người, VT đó bẻ cõy làm gậy xụng vào trận khụng hề đắn đo suy nghĩ, khụng quản nguy hiểm đến tớnh mạng
+ 1 nho sinh chớnh trực, phong thỏi đường hoàng, khinh tài trọng nghĩa, đụn hậu bao dung, õn cần thăm hỏi, an ủi người bị nạn, thỏi độ ứng xử đỳng mực với hai cụ gỏi, từ chối mọi sự đền đỏp ơn huệ, làm ơn hỏ dễ trụng người trả ơn
* Kiến nghĩa bất vi: thấy việc nghĩa khụng làm Hai cõu thơ ý núi thấy việc nghĩa mà bỏ qua khụng làm thỡ khụng phải là người anh hựng
4.Hỡnh ảnh Kiều Nguyệt Nga.: thể hiện qua lời lẽ với VT
-Trớc hết, đó là lời lẽ của một cô gái khuê các, thuỳ mị, nết na, có học thức: cách x ng hô khiêm nhờng; cách nói năng văn vẻ, dịu dàng, mực thớc, cách trình bày vấn đề rõ ràng, khúc chiết
- 1 ngời đằm thắm, ân tình, c xử có trớc, có sau : l à người chịu ơn, nàng rất ỏy nỏy về chuyện trả ơn, dự biết rằng khú mà đền đỏp xứng đỏng
5.Nghệ thuật :
- Kết cấu tỡnh tiết men theo diễn biến hành động của nhõn vật, kiểu truyện kể, gần với mụ tớp truyền thống của loại truyện thơ Nụm bỡnh dõn
-Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, gần với lời nói thông thờng và mang màu sắc địa phơng Nam Bộ Ngôn ngữ thơ đa dạng, phù hợp với diễn biến tình tiết
* Lưu ý: Trận đỏnh kết thỳc nhanh chúng và bất ngờ như trong truyện cổ tớch Đú khụng phải là trận đỏnh của vũ lực mà là trận đỏnh của chớnh nghĩa thắng gian tà Chớnh nghĩa dự thụ sơ vẫn chiến thắng – đú là ước mơ ngàn đời của nhõn dõn
- Sau trận diệt cướp là cuộc gặp gỡ với Nguyệt Nga Điều thỳ vị là cuộc gặp gỡ chỉ toàn đối thoại, người hỏi, người đỏp, khụng
cú miờu tả Qua cuộc đối thoại ta cảm nhận VT là người quang minh chớnh đại
A Lục Võn Tiờn gặp nạn
1 Hành động tội ỏc của Trịnh Hõm:
-Động cơ : Chỉ vì tính đố kị, ganh ghét tài năng, lo cho con đờng tiến thân tơng lai của mình
- Hành động độc ác, bất nhõn, bất nghĩa
+Độc ác, bất nhân vì hắn đang tâm hãm hại một con ngời tội nghiệp, đang cơn hoạn nạn, không nơi nơng tựa, không có gì để chống đỡ
+Bất nghĩa vì Vân Tiên vốn là bạn của hắn, từng “trà rợu’’ và làm thơ với nhau, lại đã có lời nhờ cậy
*Hành động có toan tính, có âm mu, kế hoạch sắp đặt khá kĩ lỡng, chặt chẽ
+ Thời gian gây tội ác: giữa đêm khuya, khi mọi ngời đã chủ yên trên thuyền
+ Không gian: giữa khoảng trời nớc mênh mông
+Ra tay bất ngờ
+Đến lúc biết không ai còn có thể cứu đợc Vân Tiên hắn mới la ối om sòm lên kể lể bịa đặt để che lấp tội ác của mình Kẻ tội phạm, nhờ gian ngoan xảo quyệt đã phủi sạch tay, không mảy may cắn rứt lơng tâm
-Chỉ có tám dòng thơ để kể về một tội ác tày trời và lột tả tâm địa một kẻ bất nghĩa, bất nhân, Nguyễn Đình Chiểu đã thành công ở cách sắp xếp các tình tiết hợp lí, diễn biến hành động nhanh gọn, lời thơ vẫn giữ đợc vẻ mộc mạc, giản dị vốn có của tác phẩm
2 Việc làm nhân đức và tính cách ông Ng
- Cả nhà hối hả lo chạy chữa để cứu sống Vân Tiên bằng mọi cách, rất mực ân cần, chu đáo, -Sau khi cứu sống Vân Tiên, biết tình cảnh khốn khổ của chàng, ông Ng sẵn lòng cu mang chàng (ngời hoạn nạn) -> Là ngời trọng nghĩa khinh tài: làm
ơn mà không hề trông chờ sự báo đáp
-Cuộc sống đẹp của ông Ng Đây là một cuộc sống LĐ trong sạch, ngoài vòng danh lợi ô trọc
+ Một cuộc sống tự do phóng khoáng giữa đất trời cao rộng, hoà hợp, bầu bạn với thiên nhiên, thảnh thơi giữa sông nớc, gió trăng,
+ Đầy ắp niềm vui, bởi con ngời lao động tự do, tự làm chủ mình, có thể ứng phó với mọi tình thế
-Giá trị nghệ thuật ở đoạn thơ cuối, lời ông Ng nói về cuộc sống của mình Đó là một đoạn thơ hay của tác phẩm: ý tứ phóng khoáng mà sâu xa, lời lẽ thanh thoát, uyển chuyển hình ảnh thơ đẹp, gợi cảm Một khoảng thiên nhiên cao rộng, khoáng đạt
đợc mở ra với những doi, vịnh, chích, đầm, bầu trời, đất, gió, trăng, Con ngời hoà nhập trong cái thế giới thiên nhiên ấy, không chút cách biệt: hứng gió,chơi trăng, tắm ma, trải gió và niềm vui sống cũng dờng nh đầy ắp cái cõi thế của con ngời
ấy (tác giả dùng rất nhiều từ chỉ trạng thái tâm hồn thanh thản, vui sống ấy: vui vầy, thong thả, nghêu ngao, vui thầm, thung dung, vui say,) Có cảm giác nh chính Nguyễn Đình Chiểu đang nhập thân vào nhân vật để nói lên khát vọng sống và niềm tin yêu cuộc đời của mình
3 Nghệ thuật: Ngụn ngữ bỡnh dị, dõn dó nhưng cú chọn lọc, tinh tế và giàu sức biểu cảm hơn Hỡnh ảnh thơ đẹp, phúng khoỏng, gợi cảm Đoạn trớch thể hiện sự đối lập giữa cỏi thiện và cỏi ỏc