KHÁI NIỆM QUAN HỆ HÔN NHÂN GIA ĐÌNH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI - Khoản 25, Điều 3, Luật HNGĐ 2014 xác định: “Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ hôn nhân và gia đình
Trang 11 KHÁI NIỆM QUAN HỆ HÔN NHÂN GIA ĐÌNH CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
- Khoản 25, Điều 3, Luật HNGĐ 2014 xác định:
“Quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ hôn nhân
và gia đình mà ít nhất một bên tham gia là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; quan hệ hôn nhân và gia đình giữa các bên tham gia là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan
hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài.”
? Thế nào là người nước ngoài?
Khoản 1 Điều 3 Luật nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước
ngoài tại Việt Nam 2014 quy định: “Người nước ngoài là người mang giấy tờ xác định quốc tịch nước ngoài và người không quốc tịch nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú tại Việt Nam”.
Khoản 1 Điều 3 Luật Quốc tịch Việt Nam 2008 như sau: “Quốc tịch nước ngoài là quốc tịch của một nước khác không phải là quốc tịch Việt Nam” Và
ở Khoản 2 Điều 3 Luật này cũng quy định: “ Người không quốc tịch là người không có quốc tịch Việt Nam và cũng không có quốc tịch nước ngoài”.
2 VẤN ĐỀ XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH THEO QUY ĐỊNH CỦA CÁC NƯỚC
2.1 Xung đột pháp luật trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước
ngoài
? Hiện tượng xung đột pháp luật xảy ra khi nào?
Hiện tượng xung đột pháp luật xảy ra khi:
+ Có 2 hay nhiều hệ thống pháp luật khác nhau cùng có thể áp dụng để điều chỉnh đối với 1 QHPL cụ thể;
+ Các hệ thống pháp luật khác nhau này có những quy định cụ thể khác nhau khi giải quyết các vấn đề pháp lý cụ thể lien quan đến quan hệ có yếu tố nước ngoài được xem xét
- Mỗi nhóm quan hệ cụ thể trong quan hệ hôn nhân và gia đình có đặc trưng pháp lý riêng Hiện tượng xung đột pháp luật diễn ra trong từng nhóm ở nội dung và mức độ khác nhau
Trang 2+ Xung đột về điều kiện kết hôn: Độ tuổi kết hôn, điều kiện cấm kết hôn, tái hôn,…Có nước áp dụng Luật Quốc tịch, có nước áp dụng nguyên tắc luật nơi cư trú của đương sự
Pháp: Tuổi kết hôn: Nam 18, nữ 16 và cấm người có họ hàng trong phạm vi 3 đời kết hôn với nhau
Anh: Nam và nữ là 16 tuổi trở lên và cấm kết hôn trong phạm vi 4 đời
Điều 1313 Bộ Luật dân luật Đức: Người vợ góa hoặc ly dị chồng sau 10 tháng mới được tái giá
+ Nghi thức kết hôn: Đa số các nước áp dụng luật nơi tiến hành kết hôn
Nghi thức tôn giáo: Những nước theo thiên chúa giáo, Isarel, một số bang của Mỹ, một số tỉnh Canada
Nghi thức dân sự hoặc kết hợp tôn giáo và dân sự: Pháp, Đức, Thụy Sĩ,…
+ Điều kiện và cách thức giải quyết ly hôn: Vấn đề phức tạp nhất
Các nước cấm ly hôn: Anđora, Manta, Paragoay,
Đức: Việc ly hôn được giải quyết theo Luật Quốc tịch của người chồng vào thời điểm xin kết hôn, nhưng tòa án Đức được phép chấp nhận cho dẫn chiếu ngược trở lại luật Đức và dẫn chiếu đến nước thứ 3
Anh, Mỹ: Theo luật tòa án
+ Quan hệ nhân thân và tài sản giữa vợ và chồng…
Thụy Điển, Pháp, Australia thừa nhận chế độ tài sản theo thỏa thuận của vợ và chồng
Việt Nam: Thừa nhận chế độ tài sản theo thỏa thuận và chế độ tài sản theo pháp định
Italia, Đức: Nếu không thỏa thuận chọn pháp luật thì tài sản do pháp luật nước vợ chồng mang quốc tịch điều chỉnh
+ Quan hệ giữa cha mẹ và con cái:
Anh, Pháp, Đức,…có những quy định cụ thể về con trong giá thú
và con ngoài giá thú
Pháp luật các nước Đông Âu xóa bỏ sự bất bình đẳng giữa con trong và ngoài giá thú Điều 78, Hiến pháp Bungary: “Trẻ em ngoài giá thú có quyền tương tự như trẻ em trong giá thú
+ Trong vấn đề con nuôi: Đa số các nước áp dụng nguyên tắc luật nhân thân của người nuôi hoặc con nuôi
Trang 3 Pháp, Thụy Sĩ, quy định thời gian kết hôn nếu hai vợ chồng cùng nhận con nuôi là 05 năm
Anh: Khi người nuôi thường trú ở Anh hoặc cả người nuôi và con nuôi thường trú ở Anh và áp dụng pháp luật Anh giải quyết
Các nước Đông Âu: Theo luật của nước mà người nuôi mang quốc tịch
- Phương pháp chung để giải quyết xung đột pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình: Phương pháp xung đột và phương pháp thực chất