Chủ đề hình chiếu trục đo được xây dựng bởi 2 bài Hình chiếu trục đo Thực hành: Biểu diễn vật thểThông qua 2 bài này học sinh (HS) hiểu được phương pháp hình chiếu trục đo, phương pháp vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và hình chiếu trục đo xiên góc cân, phương pháp vẽ hình chiếu thứ 3 Như vậy 2 bài này đều có nội dung liên quan mật thiết với nhau do đó giáo viên (GV) nên ghép thành một chủ đề với tên gọi : Hình chiếu trục đo
Trang 1CHỦ ĐỀ: HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO ( BÀI 5,6 - CÔNG NGHỆ 11 - 3 TIẾT)
I. CƠ SỞ ĐỂ XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ
Chủ đề hình chiếu trục đo được xây dựng bởi 2 bài
- Hình chiếu trục đo
- Thực hành: Biểu diễn vật thể
Thông qua 2 bài này học sinh (HS) hiểu được phương pháp hình chiếu trục
đo, phương pháp vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và hình chiếu trục đo xiêngóc cân, phương pháp vẽ hình chiếu thứ 3
Như vậy 2 bài này đều có nội dung liên quan mật thiết với nhau do đó giáoviên (GV) nên ghép thành một chủ đề với tên gọi : Hình chiếu trục đo
II NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
Trong BVKT thường dùng các hình chiếu vông góc, hình chiếu trục đo để biểudiễn hình dạng của vật thể Vậy nội dung của chủ đề là
- Đọc được bản vẽ hình chiếu vuông góc của vật thể đơn giản
- Vẽ được hình chiếu thứ 3 , hình cắt trên hình chiếu đứng và hình chiếu trục
đo của vật thể
- Ghi kích thươc ccuar vật thể lên các hình chiếu vuông góc
Vận dụng phương pháp vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và hình chiếu trục
đo xiên góc cân để cho học sinh thực hành Để thực hành được cần cần
- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, vật liệu, tài liệu, đề bài
1 Chuẩn kiến thức, kĩ năng và thái độ của bài học
1.1 Kiến thức
- Hiểu được khái niệm của hình chiếu trục đo
- Biết được cách vẽ hình chiếu thứ 3 từ 2 hình chiếu vuông góc
- Vận dụng để phân biệt được hình chiếu trục đo vuông góc đều và hìnhchiếu trục đo xiên góc cân
- Vận dụng để thực hành vẽ các hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản bằngphương pháp hình chiếu trục đo vuông góc đều và xiên góc cân
1.2 Kĩ năng
- Vẽ được hình chiếu thứ 3từ 2 hình chiếu vuông góc
- Vẽ được hình chiếu trục đo bằng phương pháp hình chiếu trục đo vuônggóc đều và xiên góc cân
- Vẽ được hình cắt trên hình chiếu đứng
Trang 2+ Kỹ năng hợp tác.
+ Kỹ năng tư duy phê phán
+ Kỹ năng đảm nhận trách nhiệm
+ Kỹ năng đặt mục tiêu
+ Kỹ năng quản lí thời gian
+ Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin
1.3 Thái độ
- Nhận thức được vai trò của bản vẽ kĩ thuật trong sản xuất và đời sống; thấyđược ý nghĩa của việc nghiên cứu chúng để từ đó có thái độ nghiêm túc, ham họctập và làm việc theo quy trình, kiên trì, cẩn thận và yêu thích môn học Thông quaquá trình nhận thức sẽ hình thành và rèn luyện phương pháp nhận thức khoa học,tích cực, chủ động và bước đầu có tính sáng tạo
2 Định hướng các năng lực được hình thành
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ kĩ thuật: Với quan điểm đổi mới dạy học vàkiểm tra theo định hướng phát triển năng lực học sinh Áp dụng phương pháp dạyhọc tích cực, tăng cười hoạt động cá nhân, thảo luận nhóm và báo cáo trước lớp
HS sẽ hình thành và phát triển năng lực diễn đạt, lưu loát các thuật ngữ kĩ thuật Cụthể HS hiểu và sử dụng tốt các thuật ngữ như :HCTĐ, vật thể, tia chiếu, phépchiếu, hướng chiếu Với phương pháp dạy học tích cực , tăng cường hoạt động cánhân, thảo luận nhóm và báo cáo trước lớp, HS sẽ hình thành và phát triển nănglực diễn đạt, trình bày với sự sử dụng lưu loát các thuật ngữ kĩ thuật
- Năng lực hình thành ý tưởng và thiết kế kĩ thuật: Giúp HS biết cách lậpmột bản vẽ kĩ thuật đơn giản trên khổ giấy A4
- Năng lực tự học: Tự giác, chủ động xác định nhiệm vụ học tập Tích cực,
tự lực thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao.HS tự học, trao đổi trong nhóm,lớp qua đó biết được nội dung kiến thức cần học
Năng lực giải quyết vến đề : HS tự giác, chủ động, tích cực tự học, tự lựcthực hiện nhiệm vụ học tập được giao.Chịu khó nghiên cứu, ghi chép tự tin, tư duydáng tạo trong quá trình áp dựng từ lý thuyết đế thực hành Quá trình lý thuyết songsong với thực hành giúp HS hình thành ra những sáng tạo
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Xác định được trách nhiệm, vai trò củamình trong nhóm, tự đánh giá khả năng của mình và đánh giá khả năng của cácthành viên trong nhóm để phân công công việc phù hợp Chủ động hoàn thànhphần việc được giao, chỉ ra được, mặt thiếu sót của cá nhân và của cả nhóm.Khiêm tốn, lắng nghe tích cực trong quá trình học tập chủ đề, luôn học hỏi cácthành viên trong nhóm Diễn đạt được ý tưởng của bản thân một các tự tin, nêucao tình thần đoàn kết Với hình thức và phương pháp dạy học theo nhóm sẽ tạocho HS năng lực hợp tác trong làm việc
* Phẩm chất :
- Nhân ái và khoan dung
- Làm chủ bản thân
- Thực hiện nghĩa vụ học sinh (HS)
IV CÁC MỨC ĐỘ YÊU CẦU CỦA CÂU HỎI , BÀI TẬP DÙNG TRONG DẠY HỌC
Từ mục tiêu có thể mô tả các năng lực cần đạt theo 4 mức của cấp độ tư duy như sau :
Trang 3NỘI DUNG CÁC MỨC ĐỘ VÀ YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1.Chuẩn bị Dụng cụ vẽ
Vật liệu Tài liệu
Đề bài 2.Hình chiếu
trục đo
-khái niệm về HCTĐ
- Vẽ hình cắt, hình chiếu thứ 3
từ 2 hình chiếu vuông góc
- Biết cách vẽ hình chiếu trục
đo của vật thể đơn giản, của khối hộp…
-Hình chiếu trục
đo vuông góc đề
và hình chiếu trục đo xiên góc cân
Bài tập ứng dụng của hình chiếu trục đo vẽ các khối hộp
Vận dụng vẽ HCTĐ của vật thể đơn giản
Các bước tiến hành của bài thực hành
Làm các đề bài trong SGK
Sáng tạo như : xoay vật thể để
vẽ ở các góc khác nhau; sưu tầm thêm các vật thể trong đờisống
V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHỦ ĐỀ
TIẾT 1:
1 Mục tiêu:
1.1 Kiến thức
- Hiểu được khái niệm cơ bản của hình chiếu trục đo
- Xây dựng được cách vẽ hình chiếu trục đo xiên góc cân và vuông góc đều
- Vẽ được hình chiếu thứ 3, hình cắt và biểu diễn vật thể trên bản vẽ kĩ thuật
- Ghi kích thước trên các hình chiếu vuông góc
- Dựng được vật thể bằng phương pháp hình chiếu trục đo vuông góc đều và
hình chiếu trục đo xiên góc cân
1.3 Thái độ
- Nhận thức được vai trò của bản vẽ kĩ thuật trong sản xuất và đời sống; thấy
được ý nghĩa của việc nghiên cứu chúng để từ đó có thái độ nghiêm túc, ham học
Trang 4tập và làm việc theo quy trình, kiên trì, cẩn thận và yêu thích môn học Thông quaquá trình nhận thức sẽ hình thành và rèn luyện phương pháp nhận thức khoa học,tích cực, chủ động và bước đầu có tính sáng tạo.
- Bồi dưỡng tinh thần say mê nghiên cứu khoa học
1.4 Định hướng các năng lực được hình thành
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ kĩ thuật: HCTĐ, vật thể, phép chiếu Vớiphương pháp dạy học tích cực , tăng cường hoạt động cá nhân, thảo luận nhóm vàbáo cáo trước lớp, HS sẽ hình thành và phát triển năng lực diễn đạt, trình bày với
sự sử dụng lưu loát các thuật ngữ kĩ thuật
- Năng lực hình thành ý tưởng và thiết kế kĩ thuật: Giúp HS biết cách xâydựng hình chiếu trục đo của vật thể đơn giản trên khổ giấy A4
- Năng lực tự học: Tự giác, chủ động xác định nhiệm vụ học tập Tích cực,
tự lực thực hiện các nhiệm vụ học tập được giao
- Năng lực hợp tác nhóm: Với hình thức và phương pháp dạy học theo nhóm
sẽ tạo cho HS năng lực hợp tác trong làm việc
- Năng lực trình bày và trao đổi thông tin
Từ mục tiêu của chuyên đề, có thể mô tả các năng lực cần đạt theo 4 mứccủa cấp độ tư duy như sau
Các mức độ và yêu cầu cần đạt Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao
- Hiểu được nội
dung cơ bản của
2 hình chiếuvuông góc
- Vẽ được HCTĐcủa các khối hìnhhọc cơ bản
- Vẽ được HCTĐcủa một số vật thểđơn giản
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
2.1 Chuẩn bị của giáo viên:
2.1.1 Chuẩn bị phương tiện dạy học
+ Các bảng phụ cho học sinh làm việc theo nhóm
+ + Máy chiếu
+ Tranh vẽ phóng to các hình 5.1, 5.2, 5.3,5.4, 5.5, 5.6 trang 27,28,29,30 SGK
+ Vật mẫu theo hình 5.1 trang 11 SGKvà mô hình vật thê trong không gian 3chiều
+ Tranh vẽ phóng to các hình 5.7 trang 30 SGK
+ Vật mẫu hoặc tranh vẽ hình chiểu trục đo của ổ trục hình 6.1 SGK
+ Tranh vẽ các đề của bài 6
2.1.2 Lập kế hoạch dạy học:
Khi lập kế hoạch dạy học, GV cần lưu ý một số điểm sau:
Trang 5- Đọc kĩ nội dung bài 5, 6 trong SGK Công nghệ 11 và hướng dẫn trong sách giáo viên Xem thêm nội dung có liên quan trong các tài liệu kĩ thuật về HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO
- Nghiên cứu một số hình vẽ của bài hình chiếu trục đo trên máy tính
- Phân tích mục tiêu bài dạy
- Xác định nội dung trọng tâm và các nhiệm vụ dạy học cụ thể
- Lựa chọn phương pháp dạy học
2.2 Chuẩn bị của học sinh
- Ôn lại nội dung hình vẽ trục đo công nghệ 8
- Đọc trước bài 5 và sưu tầm một số vật liệu liên quan
- Chuẩn bị vật liệu và dụng cụ để vẽ thực hành
- Quan sát một số vật thể đơn giản có trong thực tế
2.3 Bài làm của học sinh: Bài làm của học sinh
2.4 Đánh giá: Giáo viên đánh giá sự tìm tòi , khả năng vận dụng kiến thức và ý
thức tự giác của học sinh thông qua bài làm của học sinh
- Cách vẽ hình chiếu trục đo
30 phút
Luyện tập Hoạt động 3 Vận dụng luyện
tập vẽ các hình chiếu trục đo củavật thể đơn giản
10 phút
Tìm tòi, mở rộng Hoạt động 4 Tìm hiểu ứng
dụng của HCTĐ trong đời
Trang 6tiết cho bởi 2 hình chiếu đứng và bằng có hình dạng nhưthế nào?hãy mô tả nó?qua 2 hình chiếu vuông góc có hìnhdung được hình dạng của vật thể không
2 Thực hiện
nhiệm vụ
HS hoạt động nhóm theo bàn thảo luận thống nhất:
Đồng thời quan sát quá trình làm việc của các nhóm để độngviên kịp thời
3 Báo cáo,
thảo luận
Đại diện một số nhóm báo cáo kết quả, các nhóm còn lại lắngnghe bổ sung
4 Kết quả GV nhận xét kết quả làm việc của các nhóm
Khi chỉ sử dụng hình chiếu vuông góc không thể hiện 3 chiềucủa vật thể,không thể hiện tính lập thể của vật thể.Nên theoTCVN để khắc phục nhược điểm này bằng cách sử dụnghình chiếu trục đo Hôm nay chúng ta đi nghiên cứu chủ đề:Hình chiếu trục đo
Giới thiệu bài học: BVKT được ví như ngôn ngữ dùng chung trong của
người vẽ mong muốn mà không cần thêm hành động cử chỉ gì muốn thế ngoàinhững quy định thống nhất về quy cách khổ giấy, tỷ lệ, nét vẽ, chữ viết, cách ghikích thước như học ở bài trước người ta còn quy định cả cách thể hiện một vậtthể lên bản vẽ sao cho thống nhất nữa mỗi một cách thể hiện vật thể lên bản vẽ haynói cho đơn giản mỗi một cách vẽ hình sẽ cho ra một loại hình vẽ riêng của hình vẽ
đó Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu loại hình ve thường dùng nhất đó là hình chiếutrục đo
Ôn lại kiến thức về phép chiếu: Các phép chiếu được học ở Công nghệ lớp 8
và ôn lại một số từ ngữ chuyên biệt:
Trang 7-Để khắc phục TCVN bổ sung thêm hình chiếu trục đo để bổ sung thêm cho hìnhchiếu vuông góc Với phương pháp này người ta dùng phép chiếu song song chiếuvật thể lên các mặt phẳng hình chiếu, qua đó cùng trên 1 hình biểu diễn thể hiệnđược cả 3 chiều của vật thể
- Ưu điểm của phương pháp này là người đọc dễ hình dung ra hình dáng của vậtthể cần biểu diễn,số lượng hình biểu diễn.Do vậy với những bản vẽ phức tạp , bêncạnh các hình chiếu vuông góc người ta vẽ thêm hình chiếu trục đo của vật thể đó
Ví dụ hình chiếu trục đo của 1 số vật thể sau đây
Trang 8HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
Đây là một hoạt động trọng tâm của chuyên đề, với quan điểm dạy học theođịnh hướng phát triển năng lực của HS, cần tăng cường tổ chức cho HS hoạt động
cá nhân, hoạt động nhóm kết hợp với sự sử dụng các PPDH và kĩ thuật dạy họctích cực Đặc biệt để hình thành cho HS khả năng tư duy, sáng tạo GV cần kết hợp
sử dụng một số phương tiện dạy học hiện đại như máy chiếu,
2 Thực hiện
nhiệm vụ
HS hoạt động cá nhân, sau đó thảo luận theo nhóm 8-10
GV gợi ý: Sử dụng hình vẽ và cung cấp cho học sinh nhữngthông tin sau đây: vật thể, mặt phẳng hình chiếu, hệ trục tọa
độ vuông góc gắn vào vật thể; hướng chiếu l, hệ trục đo ,hìnhchiếu trục đo
GV nhận xét kết quả làm việc của các nhóm
Sau đó kết luận về các nội dung của bài gồm các phần sau:
Trang 9I. KHÁI NIỆM
Gv phát bảng phụ cho 4 nhóm Chia lớp thành 4 nhóm mỗi nhóm khoảng
10 HS Mỗi nhóm nghiên cứu 1 nội dung và trình bày vào bảng nhóm hóc sinh
Khái niệm hình chiếu trục đo
Khái niệm Là hình biểu diễn 3 chiều của vật thể được xây dựng
bằng phép chiếu song song
Thông số cơ bản - O’X’,O’Y’,O’Z’ là các trục đo
- Gợi ý: GV sử dụng máy chiếu để hướng dẫn đưa hình vẽ cho học sinh quan
sát cách xây dựng HCTĐ Và lần lượt trả lời các câu hỏi vào bảng phụ
Sau khi tổng hợp lại kiến thức phần khái niệm giáo viên sẽ sử dụng mô hình vềhình hộp chữ nhật ,sử dụng mặt phẳng bảng làm mật phảng hình chiếu minh họacho học sinh về phương pháp xây dựng hình chiếu trục đo (nếu có thời gian thì đặtvật thể cố định yêu cầu 4 học sinh ở 4 góc lớp vẽ nhanh hình dạng của hình hộpchữ nhật tại vị trí các em đang quan sát, kết quả sẽ khác nhau ở các vị trí khácnhau)
Chia lớp thành 4 nhóm như trên giao nhiệm vụ học tập cho mỗi nhóm nghiên cứu 1nội dung.Yêu cầu các nhóm thảo luận và trình bày vào bảng phụ nhóm
HCTĐ vuông góc đều HCTĐ xiên góc cânHướng chiếu l vuông góc P’ l không vuông góc P’Góc trục đo X’O’Y’=Y’O’Z’=Z’O’X’ Z’O’X’= 900 ; Y’O’Z’=
Trang 10III CÁCH VẼ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO
Đề bài: cho bản vẽ 2 hình chiếu, vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và hình chiếu trục đo xiên góc cân
• Cách 1: Vẽ 1 mặt làm mặt cơ sở, vẽ tiếp các mặt khác, cắt bỏ lỗ rảnh nếu có
• Cách 2: Vẽ khối bao ngoài và cắt bỏ từng phần
Sau khi giáo viên giới thiệu 2 cách vẽ hình chiếu trục đonhư trên lại yêu cầu học sinh hoạt động nhóm.Chia lớp thành 2 nhóm
- Nhóm 1 tìm hiểu cách dựng bằng phương pháp hình chiếu trục đo vuông góc đều
- Nhóm 2 tìm hiểu cách dựng bằng phương pháp HCTĐ xiên góc cân
Cách 1
- Bước 1: Chọn mặt phẳng O’X’Z’ làm mặt cơ sở thứ nhất để vẽ 1 mặt phẳng vật thể theo kích thước đã cho
Trang 11- Bước 2: Dựng mặt phẳng cơ sở thứ 2 song song và cách mặt phẳng thứ nhất
1 khoảng để vẽ mặt còn lại của vật thể
- Bước 3: Nối các đỉnh còn lại của 2 mặt phẳng vật thể và xóa các đường thừa,đường khuất ta thu được hình chiếu trục đo của vật thể
• Cách 2: Vẽ khối bao ngoài và cắt bỏ từng phần
III. CÂU HỎI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
Câu 1: Đâu là các thông số cơ bản của hình chiếu trục đo vuông góc đều
A, X’O’Z’= 900 , X’O’Y’=Y’O’Z’= 1350, p=q=r=1:1:1
Trang 12Câu 3: Trình bày cách xây dựng hình chiếu trục đo
Câu 4: Hình chiếu trục đo xiên góc đều và vuông góc cân có đặc điểm gi?
Làm việc cá nhân sau đó làm việc nhóm theo bàn
3 Báo cáo, thảo luận Đại diện một số nhóm trình bày kết quả, các nhómcòn lại quan sát, nhận xét.
4 Kết quả thực hiệnnhiệm vụ
GV nhận xét kết quả làm việc của các nhóm
Kết luận: Ổ trục gồm 2 phần phần trên có chiều cao
28, đường kính 30 phần dưới có chiều cao 12 và chiều dài 60
Phần dưới có dạng hình hộp chữ nhật khoét rãnh trên đế
từ 2 hình chiếu đã HS làm việc cá nhân sau đó làmviệc nhóm đôi
2 Thực hiện nhiệm vụ HS hoạt động cá nhân, sau đó thảo luận theo nhómđôi.
3 Báo cáo, thảo luận Đại diện một số nhóm trình bày kết quả, các nhóm
Trang 13còn lại lắng nghe, quan sát, nhận xét bổ sung.
4 Kết quả thực hiệnnhiệm vụ
GV nhận xét kết quả làm việc của các nhóm
Kết luận:
- Vẽ hình chiếu cạch từ 2 hình chiếu đã cho
- Lần lượt vẽ từng bộ phận(hình 6.4)như cách vẽ giá chữ L ở bài 3
GV nhắc: Sau khi cắt xong cần kiểm tra lại các hình
vẽ để sửa chữa những chỗ sai sót, tẩy xóa nhữngđường nét không cần thiết như một số trục hìnhchiếu, các đường gióng giữa các hình chiếu
3 Báo cáo, thảo luận Đại diện một số HS trình bày kết quả, các bạn cònlại quan sát, nhận xét.
4 Kết quả thực hiệnnhiệm vụ
GV nhận xét kết quả làm việc của HS
Kết luận: Đối với ổ trục, hình chiếu đứng là hình đối xứng, nên chọn mặt phẳng cắt đi qua đi qua rãnh trên đế,qua lỗ chính giữa ở ổ trục và song song với mặt phẳng hình chiếu
3 Báo cáo, thảo luận Đại diện một số HS trình bày kết quả, các HS cònlại quan sát, nhận xét.
Trang 14- Vẽ mờ bằng nét liền mảnh
- Kiểm tra bản vẽ, tẩy xóa các nét dựng hình
- Ghi kích thước
- Kẻ và ghi nội dung của khung tên
Yêu cầu những HS thao tác chậm về tiếp tục luyệntập
GV hướng dẫn HS vẽ HCTĐcủa một số khối hình học cơ bản
Bài toán 1: Vẽ HCTĐ vuông góc đều của hình nón cụt
Bài toán 2: Vẽ HCTĐ xiên góc cân của hình chóp cụt