BÀI tập NHÓM TTHCMx

"Nêu khái niệm, đối tượng và phương pháp nghiên cứu của tư tưởng Hồ Chí Minh".

MỤC LỤC

MỞ BÀI

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một người anh hùng giải phóng dân tộc, một danh nhân văn hóa lỗi lạc mà còn là một người thầy vĩ đại của cách mạng việt Nam Cả cuộc đời và sự nghiệp của Người là tấm gương sáng cho Đảng và nhân dân ta cùng lớp thế hệ người Việt Nam phấn đấu suốt đời và noi theo Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng đã nêu cao tư tưởng Hồ Chí Minh và ghi vào

Cương lĩnh cũng như điều lệ của mình: "Đảng lấy chủ nghĩa Mác- Lênin và tư

tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động" Để nghiên

cứu, học tập một cách có hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh thì việc tìm hiểu khái niệm, đối tượng và phương pháp nghiên cứu tư tưởng của Người là bước đi đầu tiên hết sức quan trọng và cần thiết Đó không những là nhiệm vụ hàng đầu của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta trong thời kì đổi mới đất nước, quá độ lên chủ nghĩa xã hội mà còn giúp cho chúng ta có cái nhìn tương đối tổng quát và toàn diện

về tư tưởng của Người Nhận thức rõ được tầm quan trọng của những vấn đề căn bản khi tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh như vậy, vì thế trong khuôn khổ của bài tập

nhóm chúng em xin chọn đề tài: "Nêu khái niệm, đối tượng và phương pháp nghiên

cứu của tư tưởng Hồ Chí Minh".

NỘI DUNG

1 Khài niệm tư tưởng Hồ Chí Minh

Quá trình nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh được phát triển từ thấp đến cao, từ những vấn đề cụ thể đến hệ thống hoàn chính Đặc biệt, từ sau đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng cộng sản Việt Nam Để có thể thầm nhuần được tư tưởng Hồ Chí Minh thì trước hết chúng ta cần tìm hiểu và làm rõ

"vậy khái niềm tư tưởng Hồ Chí Minh là gì?" Giới nghiên cứu trong và ngoài nước

đã nêu lên nhiều định nghĩa khác nhau về tư tưởng Hồ Chí Minh Mỗi định nghĩa trong đó đều phản ánh được khía cạnh này hay khía cạnh khác của tư tưởng Hồ Chí Minh, song chưa định nghĩa nào đạt tới sự toàn diện về tư tưởng của Người

Trong văn kiện đại hội lền thứ IX của Đảng viết: "Tư tưởng Hồ Chí Minh là

hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vần đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội Tư tưởng Hồ chí Minh soi đường cho cuộc đấu

tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng ta".

Phần lớn các nhà nghiên cứu đều cho rằng khái niệm trên của Đảng đã giúp cho giới nghiên cứu đi sâu hơn và đạt đến sự khái quát toàn diện, hệ thống về tư tưởng

Hồ Chí Minh

Cũng có một khái niệm khác về tư tưởng hồ Chí Minh đã được ra trong cuốn

Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh của hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn như

sau: "Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về

những vần đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dấn đến cách mạng xã hội chủ nghĩa; là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể nước ta đồng thời lầ sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người".

Các định nghĩa này đã bao quát được hệ thống tư tưởng quan điểm cơ bản, nguồn gốc và mục đích hướng tới của tư tưởng Hồ Chí Minh, song còn dài và khó nhớ.

Tư tưởng Hồ Chí Minh không phải là một tập hợp đơn giản những ý tưởng, những suy nghĩ cụ thể của Hồ Chí Minh trong những hoàn cảnh cụ thể, mà là một

hệ thống các quan điểm, quan niệm về con đường cách mạng Việt Nam được hoàn thiện trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin Vì thế, tư tưởng Hồ Chí Minh là một

"khái niệm" khao học Việc định nghĩa khái niệm này không những cần phải đạt đến sự khái quát toàn diện, có hệ thống về tư tưởng, quan điểm cơ bản, mà còn cần phải trình bày cô đọng, súc tích, dễ hiểu và dễ nhớ Xuất phát từ đó, có thể định

nghĩa: Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống tư tưởng, quan điểm cơ bản phản

ánh sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, cách mạng thuộc địa trên cơ sở thừa kế, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin đồng thời là sự kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ nhân loại, nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng con người.

Trong nội hàm khái niệm đã nêu rõ:

Một là, bản chất cách mạng, khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh: Đó là hệ thống

tư tưởng, quan điểm cơ bản phản ánh sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, cách mạng thuộc địa

Hai là, nội dung cốt lõi trong tư tưởng Hồ chí Minh là các vần đề liên quan trực

tiếp đến cách mạng Việt Nam và cách mạng thuộc địa

Ba là, nguồn gốc trong tư tưởng, lí luận Hồ Chí Minh là chủ nghĩa Mác-Lênin;

tinh hoa văn hóa dân tộc, trí t tuệ nhân loại

Bốn là, mục đích hướng tới và những giá trị để lại của tư tưởng Hồ Chí Minh:

nhằm giải phóng nhân dân, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

Như vậy, khái niệm trên đã phản ánh một cách khái quát, toàn diện sâu sắc những nội dung cốt lõi, hệ thống tư tưởng quan điểm cơ bản, nguồn gốc hình thành

và mục đích hướng tới của tư tưởng Hồ Chí Minh Không những thế, tư tưởng Hồ Chí Minh còn thể hiện sự thống nhất giữa các giá trị nhân văn của dân tộc với những giá trị văn hóa nhân loại

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành ngọn cờ thắng lợi cả cách mạng Việt Nam trong suốt hơn 80 năm qua và tiếp tục soi sáng con đường chúng ta tiến lên xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản Việt Nam

2 Đối tượng nghiên cứu của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Đối tượng nghiên cứu của tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống quan điểm,

lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại mới mà cốt lõi là tư tưởng độc lập, tự do; về mối quan hệ giữa lý luận và thực tiễn của hệ thống quan điểm lý luận cách mạng Hồ Chí Minh ; về mối liên hệ biện chứng trong sự tác động qua lại của tư tưởng độc lập tự do với tư tưởng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội, về các quan điểm cơ bản trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh được nghiên cứu ở ba nhóm đối tượng

Thứ nhất, nghiên cứu làm rõ những nội dung cơ bản các quan điểm trong hệ

thống tư tưởng Hồ Chí Minh gắn với điều kiện lịch sử xã hội,truyền thống cách mạng Việt Nam qua các thời kì Để làm rõ được những vấn đề này cần có sự tìm hiểu nghiên cứu tổng hòa trên nhiều phương diện:

+ Những tác phẩm của Hồ Chí Minh

+ Những tư liệu, văn kiện của Đảng về chủ tịch Hồ Chí Minh

+ Những bài nói, bài viết của bạn bè, đồng chí hay học trò của Người để lại + Những công trình khoa học về Hồ Chí Minh của các tác giả trong và ngoài nước

Ngoài ra việc tham khảo những tài liệu phản diện để đối chiếu, so sánh có thêm

cơ sở khẳng định giá trị khoa học, cách mạng của tư tưởng Hồ Chí Minh cũng là một việc làm cần thiết hiện nay

Thứ hai, chúng ta cần tìm hiểu cách thức hay phương pháp mà Hồ Chí Minh đã

kế thừa ,vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin, các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc như chủ nghĩa yêu nước truyền thống, ý chí đấu tranh anh dũng, tinh thần nhân nghĩa, đoàn kết tương thân tương ái người dân cần cù, dũng cảm thông minh sáng tạo , cùng với tinh hoa văn hóa nhân loại là sự kết hợp của những giá trị phương Đông và những giá trị phương Tây, là sự kết hợp những giá trị của Nho giáo, Đạo giáo, Phật giáo từ lâu đời với những tri thức văn hóa của thời đại, những tư tưởng dân chủ và cách mạng của các nước đặc biệt là Anh, Pháp Mỹ vào điều kiện cụ thể trong từng giai đoạn của cách mạng Việt Nam

Thứ ba, cần nghiên cứu để làm sáng tỏ sự vận dung sáng tạo và phát triển tư

tưởng Hồ Chí Minh của Đảng ta thực tiễn cách mạng Việt Nam trong giai đoạn hiện nay - giai đoạn đổi mới đất nước và thực hiện công nghiệp hóa đất nước Tư tưởng của Người vẫn còn giá trị to lớn đối với đất nước hiện nay khi mà các thế lực thù địch quốc tế và những kẻ phản động, tay sai trong nước dùng mọi thủ đoạn lợi dụng toàn cầu hóa nhằm phá hoại con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta

Có thể nói những tư tưởng của Người là kim chỉ nam soi đường chỉ lối cho Đảng,

Nhà nước, nhân dân trong giai đoạn hiện nay.Việc vận dụng sáng tạo phù hợp tư tưởng của Người là nhân tố có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa đất nước ta phát triển

Như vậy, đối tượng nghiên cứu của tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ là bản thân

hệ thống các quan điểm lý luận được thể hiện trong toàn bộ di sản Hồ Chí Minh mà còn là quá trình vận động hiện thực hóa các quan điểm lý luận đó trong thực tiễn cách mạng Việt Nam.Việc nghiên cứu không thể dừng lại chỉ là sự mô tả giản đơn các sự kiện, biến cố lịch sử cụ thể, rời rạc về cuộc đời sự nghiệp hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh mà cần phải làm rõ logic tư tưởng thông qua những mốc lịch sử trong qua trình hoạt động đó Nghĩa là gắn với từng điều kiện lịch sử- xã hội Đó là quá trình mang tính quy luật bao gồm hai mặt thống nhất biện chứng: Sản sinh tư tưởng và hiện thực hóa tư tưởng theo các mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ, chủ nghĩa xã hội, giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người Đồng thời, cần làm rõ giá trị để lại của từng nội dung tư tưởng quan điểm cho chúng ta ở giai đoạn hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh.

Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh cần phải dựa trên cơ sở thế giới quan, phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênnin và những quan điểm cơ bản của Đảng cộng sản Việt Nam; cần phải kết hợp chặt chẽ phương pháp logic với phương pháp lịch

sử và cần phải nắm vững đối tượng nghiên cứu nhằm phản ánh trung thực quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện từng nội dung tư tưởng của Người

Trong quá trình nghiên cứu cần phải nắm vững những nguyên tắc phương pháp luận Hồ Chí Minh như: lý luận gắn liền với thực tiễn, lập trường dân tộc thống nhất với lập trường giai cấp, "Dĩ bất biến, ứng vạn biến", tính đảng thống nhất với tính khoa học, nguyên tắc toàn diện gắn liền với hệ thống, nguyên tắc kế thừa gắn liền với phát triển, nguyên tắc lịch sử - cụ thể

Trong quá trình nghiên cứu cần phải kết hợp với việc sử dụng phương pháp khác

đã biết như: phân tích tổng hợp, so sánh, thống kê, điều tra xã hội học, tiếp xúc

nhân chứng lịch sử nhằm phản ánh chân thực quá trình hình thành và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Một cách sơ lược nhất ta có thể hệ thống lại các phương pháp nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh dưới các ý sau:

• Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử là cơ sở phương pháp luận khoa học để nghiên cứu, học tập, vận dụng và phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

• Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh ưu điểm lớn của học thuyết Mác là phép duy vật biện chứng Phép biện chứng duy vật một phương pháp duy nhất khoa học là linh hồn của toàn bộ học thuyết Mác Hồ Chí Minh thường nhắc nhở chúng ta phải đứng trên lập trường, quan điểm, phương pháp của chủ nghĩa Mác-Lênnin để tổng kết kinh nghiệm, phân tích một cách đúng đắn những đặc điểm của đất nước mới

có thể dần hiểu được quy luật phát triển của cách mạng đến thắng lợi Chính nhờ nắm vững phép biện chứng duy vật, Hồ Chí Minh từ rất sớm đã nêu vần đề cần bổ

sung "cơ sở lịch sử" của chủ nghĩa Mác bằng cách đưa thêm vào đó những tư liệu

mà ở thời kì đó, Mác không thể có được; phải xem lại chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch

sử của nó, củng cố nó bằng dân tộc học phương Đông Với phương pháp biện chứng, khi nghiên cứu thực tiễn đất nước, lịch sử dân tộc Việt Nam, Người kết

luận: " Chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn nhất của đất nước"; phát động chủ nghĩa

dân tộc bản sứ nhân danh Quốc tế cộng sản là một chính sách mang tính hiện thực

tuyệt với "Giờ đây người ta sẽ không thể làm gì được cho người An Nam nếu không

dựa trên các động lực vĩ đại, và đời sống xã hội của họ" Điều này thể hiện sự sáng

tạo của Hồ Chí Minh trong việc nắm vững và sử dụng phương pháp biện chứng duy vật của Mác

Phương pháp tư tưởng Hồ Chí Minh là phương pháp biện chứng duy vật, không giáo điều, rập khuôn, luôn luôn xem xét sự vật trong sự vận động và phát triển

• Cùng với chủ nghĩa duy vật biện chứng, chúng ta cần vận dụng chủ nghĩa duy vật lịch sử vào việc nghiên cứu, học tập tư tưởng Hồ Chí Minh

Trong nghiên cứu khoa học, theo V.I.Lênin, chúng ta không được quên mối liên

hệ lịch sử căn bản, nghĩa là phải xem xét một hiện tượng nhất định đã xuất hiện trong lịch sử như thế nào, hiện tượng đó đã trải qua những giai đoạn phát triển chủ yếu nào và đứng trên quan điểm của sự phát triển đó để xem xét hiện nay nó đã trở thành như thế nào? Nắm vững quan điểm này giúp ta hiểu được tư tưởng Hồ Chí Minh mang đậm dấu ấn của quá trình phát triển lịch sử, quá trình phát triển sáng tạo, đổi mới

• Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống toàn diện và sâu sắc về cách mạng Việt Nam, có quan hệ thống nhất biện chứng nội tại của nó Một yêu cầu về phương pháp luận khi nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh trên bình diện tổng thể hay từng bộ phận là phải luôn quán triệt mối liên hệ qua lại của các yếu tố, các bộ phận khác nhau trong sự gắn kết tất yếu của hệ thống tư tưởng quanh hạt nhân cốt lõi là

tư tưởng độc lập, tư do V.I Lênin cũng đã viết: "Muốn thực sự hiểu được sự vật,

cần phải nhìn bao quát và nghiên cứu tất cả các mặt, tất cả mối liên hệ và "quan hệ gián tiếp" của sự vật đó"

• Hồ Chí Minh là một nhà lý luận thực tiễn

Hồ Chí Minh là người xây dựng lý luận, vạch cương lĩnh, đường lối, chủ trương cách mạng và trực tiếp tổ chức, lãnh đạo thực hiện Và thực tiễn Người tổng kết, bổ sung, hoàn thiện để phát triển cho nên tư tưởng cách mạng Hồ Chí Minh luôn luôn sáng tạo, không lạc hậu, giáo điều Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh không chỉ không chỉ căn cứ vào tác phẩm, bài viết mà cần coi trọng hoạt động thực tiễn của Người, thực tiễn cách mạng dưới sự tổ chức và lãnh đạo của Đảng do Người đúng đầu Hơn nữa Hồ Chí Minh có một phong cách nói và viết rất ngắn gọn, không theo lối viết kiểu hàn lâm Vì vậy chỉ căn cứ vào bài nói, tác phẩm của Người là chưa

đủ Hành động thực tiễn, chủ nghĩa anh dùng dân tộc trong chiến đấu và dựng xây của nhân dân Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh cũng chính là lời giải thích rõ ràng giá trị khoa học của tư tưởng Hồ Chí Minh Chân lí cụ thể, cách mạng là sáng

tạo, sự sáng tạo cách mạng của Hồ Chí Minh trước hết là sự sáng tạo về tư duy lí luận, về chiến lược, về đường lối Điều đó giữ vai trò quyết định hàng đầu dẫn đến thắng lợi cách mạng Tư tưởng, lý luận Hồ Chí Minh đã góp phần phát triển phong phú thêm lí luận cách mạng của thời đại, trước hết là về cách mạng thuộc địa Tư tưởng Hồ Chí Minh đã tỏa sáng vượt ra ngoài biên giới Việt Nam, đến với những người nô lệ ở các nước phương Đông và người lao động làm thuê ở phương Tây

KẾT BÀI

Trải qua hơn nữa thế kỉ hình thành và phát triển, tư tưởng Hồ Chí Minh là sản phẩm tất yếu của Cách mạng Việt Nam trong thời đại mới, là ngọn cờ chiến thắng của dân tộc Việt Nam trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do, giải phóng dân tộc và chủ nghĩa xã hội Việc tìm hiểu khái niệm, đối tượng và phương pháp nhiêm cứu tư tưởng Hồ Chí Minh sẽ cho chúng ta một cái nhìn toàn diện và đầy đủ về nội dung cốt lõi, hệ thống tư tưởng, quan điểm cơ bản cũng như những nguồn gốc hình thành

và mục đích hướng tới của tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời giúp chúng ta đưa ra được những phương pháp nghiên cứu đúng đắn và hợp lí nhằm vận dụng vào thực tiễn Cách mạng Việt Nam, đặc biêt là trong thời kì đổi mới

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh một số nhận thức cơ bản, TS Nguyễn Mạnh Tường, nxb Chính Trị Quốc Gia

2 Chủ Nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh, TS Nguyễn Mạnh Tường, nxb Chính Trị Quốc Gia

3 Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh- Bộ giáo dục và Đào tạo, nxb Chính Trị Quốc Gia

4 Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh, Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia, nxb Chính trị Quốc Gia