Con lắc đơn: • Con lắc đơn là hệ cơ học gồm: sợi dây có chiều dài l không giãn, một đầu gắn vào điểm cố định đầu còn lại gắn với một vật nhỏ có khối lượng m.. G là trọng tâm vật rắn là
Trang 1T = 2π
g
l
Bài 8: NĂNG LƯỢNG TRONG DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
1 Con lắc đơn:
• Con lắc đơn là hệ cơ học gồm: sợi dây có chiều dài l không giãn, một
đầu gắn vào điểm cố định đầu còn lại gắn với một vật nhỏ có khối lượng m
• Con lắc dao động trên một cung tròn xung quanh vị trí cân bằngO
2 Phương trình động lực học:
• Khi vật ở vị trí M thì:
+ Vật nặng xác định bởi cung ¼OM =s
+ Vị trí dây treo xác định bởi góc: ·OQM =α
• Các lực tác dụng lên vật: Trọng lực P ur
, lực căng dây T ur
.Áp dụng định luật II Niu tơn:
ma r
=P ur
+T ur
m ar = ur uurP P t + n + Turchiếu lên Mx
ma = -mgsinα ms//+mgsinα = 0 Với góc lêch α bé thì sinα = α = s/l
Suy ra: s//+g
l s = 0 Đặt ω2 = g
l
ta được: s//+ω2s = 0 (1) giống như x'' +ω2x = 0
s//+ω2s = 0 gọi là phương trình động lực học của con lắc đơn
3.Nghiệm của phương trình (1):
s = Acos(ωt + ϕ)
Phương trình dao động điều hòa của con lắc:
s = s0 cos(ωt + ϕ) Và α = α0 cos(ωt + ϕ)
Chú ý: tùy theo điều kiện kích thích cụ thể mà ϕ có các giá trị khác nhau
Vậy: Dao động của con lắc đơn với góc lệch bé là dđđiều hoà với chu kì .
Tần số: f = 1/T (Hz)
4 Con lắc vật lý :
Con lắc vật lý là một vật rắn quay được quanh một trục nằm ngang
cố định.Hình bên trục đi qua Q và vuông góc với mặt phẳng hình vẽ
G là trọng tâm vật rắn là điểm đặt trọng lực Pur, α góc lệch của QG
so với đường thẳng đứng, chiều dương là chiều của mũi tên
Phương trình dao động của con lắc vật lý: α = α0 cos(ωt + ϕ)
Với:ω = mgd
I
với d: khoảng cách QG,I là momen quán tính của Vật rắn quay
quanh trục
Chu kỳ : T=2π I
mgd
5 Hệ dao động:
a.Hệ dao động gồm: vật dao động + vật gây ra lực hồi phục,
Ví dụ: Con lắc lò xo: + Vật nặng là vật gắn vào lò xo,+ Vật gây ra lực hồi phục:
Con lắc đơn: Vật nặng là vật treo vào sợi dây,+ Vật gây ra lực hồi phục: trái đất.
b Dao động tự do:
• Dao động của hệ xảy ra dưới tác dụng chỉ của nội lực gọi là dao động tự do hoặc dao động riêng
• Trong dao động tự do chu kì dao động chỉ phụ thuộc vào các đặc tính bên trong hệ
6 Năng lượng trong dao động điều hòa:
1 thế năng: thời điểm t bất kì vạt có li độ x=Acos(ωt+ϕ) và lò xo có thế năng:
Q
P
uu r
α
M A
O
t
P
ur
n
P
uu r
α
G
Q
R
u r
P
u r
G
Q
α
R
u r
P
u r Hình vẽ con lắc vạt lý
+
Trang 2Wt=………… …………=……… Thay k = ……… ta được:
Wt= ………
2 động năng: Tại thời điểm t bất kì vật nặng m có vận tốc v =
Wđ=……… =
4 Biểu thức cơ năng: Cơ năng của vật tại thời điểm t: W = Wt + Wđ
W=
Suy ra Cơ năng trong dao động điều hòa:
Nhận xét:
BÀI TẬP Câu1: đối chiếu dao động củ con lắc đơn với dao động của con lắc lò xo Trả lời các câu hỏi sau đối với từng con lắc:
a Lực kéo về có phụ thuộc vào vật nặng hay không?
b Gia tốc của vật nặng có phụ thuộc khối lượng của nó không?
c Tần số góc có phụ thuộc khối lượng của vật nặng hay không?
Câu 2: chu kỳ dao động nhỏ của con lắc phụ thuộc vào:
A Khối lượng con lắc B trọng lượng con lắc
C tỉ số của trọg lượng và khối lượng con lắc D Khối lượng riêng của con lắc
Câu 3: Chu kỳ của con vật lý được xác định bằng công thức nào sau đây:
A T= 1 mgd
mgd T=2π
I T=2π
2πI T=
mgd Câu 4: Một con lắc chiều dài 1,2m dao động tại một nơi có gia tốc roi tự do 9,8m/s2 kéo con lắc ra khỏi vị trí cân bằng theo chiều dương một góc α0 = 100 rồi thả ra:
a Tính chu kỳ dao động củ con lắc lò xo
b Viết phương trình dao động của con lắc
c Tính tốc độ và gia tốc của quả cầu con lắc khi nó qua vị trí cân bằng
Câu 5: một con lắc đơn gồm một ảu cầu có khối lượng 50g được treo vào đầu một dợi dây dài 2m , lấy g = 9,8m/s2
a tính chu kỳ dao động của con lắc đơn khi biên độ góc nhỏ
b kéo con lắc ra khỏi vị trí cân bằng đến vị trí có li độ góc α = 300 rồi buông ra không vận tốc đầu \ Tính tốc độ của quả cầu và lực căng dây khi con lắc qua vị tíc cân bằng
Câu 6: Tìm chiều dài của con lắc đơn chi kỳ 1s ở nơi có gia tốc trọng trường g = 9,81m/s2
Câu 7: ở nơi mà con lắc đơn đếm giây ( tức chu kỳ 2s) có độ dài 1m thì con lắc đơn có độ dài 3m dao động với chu kỳ banừg bao nhiêu?
Câu 8: Một vật rắn có khối lượng m = 1,5kg có thể quay quanh một trục nằm ngang Dưới tác dụng của trọng lực, vật dao động nhỏ với chu kỳ t = 0,5s khoảng cách từ trục quay đến trọng tâm của vật
là d = 10cm Tính momen quán tính của vật đối với trục quay lấy g = 10m/s2
Câu 9: Động năng của vật nặng doa động điều hòa biến đổi theo thời gian:
A theo một hàm sin B Tuần hòan với chu kỳ T C Tuần hoàn với chu kỳ t/2 D Không đổi Câu 10: một vật có khối lượng750g dao động điều hòa với biên độ 4cm và chu kỳ t = 2s Tính năng lượng của dao động điều hòa
Câu 11: tính thé năng, động năng của con lắc đơn ở một vị trí ( li độ góc bất kỳ) và thử lại ràng cơ năng không đổi trong chuyển động
Câu 12: Dựa vào định luật bảo tòan cơ năng, tinh;
Trang 3b Vận tốc con lắc đơn khi qua vị trí cân bằng theo biên độ góc α0