VẤN ĐỀ KHAI THÁC THẾ MẠNH Ở TÂY NGUYÊN

Tây Nguyên là vùng có vị trí đặc biệt quan trọng về quốc phòng và xây dựng kinh tế. Hướng tới phát triển năng lực HS: nhận thức, liên hệ thực tiễn, tư duy tổng hợp theo lãnh thổ,… Vận dụng được nhiều phương pháp dạy học tích cực: Giải quyết vấn đề, liên hệ thực tế…

SẢN PHẨM TRƯỜNG THPT ………

Giáo viên: ………

TÊN CHUYÊN ĐỀ : VẤN ĐỀ KHAI THÁC THẾ MẠNH Ở TÂY NGUYÊN

( Thời lượng : 4 tiết – đối tượng : học sinh lớp 12)

- Liên hệ được những vấn đề khó khăn hiện nay trong phát triển cây công nghiệp

- Giải thích được ý nghĩa của trồng cây công nghiệp

- Trình bày được vấn đề khai thác chế biến lâm sản ở Tây Nguyên

- Chứng minh được thế mạnh khai thác thủy điện

- So sánh được sự khác nhau về trồng cây công nghiệp lâu năm và chăn nuôi giasúc lớn giữa Trung du và miền núi Bắc Bộ với Tây Nguyên

xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

- Có ý thức bảo vệ môi trường

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tự học, năng lực

giải quyết vấn đề, năng lực tổ chức, năng lực sử dụng và khai thác công nghệ thông

tin…

- Năng lực chuyên biệt: Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; năng lực sử dụng

bản đồ; năng lực xử lý số liệu thống kê; năng lực sử dụng tranh ảnh, video,…

II NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

1 Vị trí của Tây Nguyên

2 Phát triển cây công nghiệp lâu năm

3 Khai thác và chế biến lâm sản

4 Khai thác thủy năng kết hợp với thủy lợi

5 So sánh một số thế mạnh của Tây Nguyên với các vùng khác

III MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢCHÌNH

THÀNH

1 Bảng mô tả các mức độ nhận thức và năng lực được hình thành

thấp

Vận dụng cao

1.Vị trí

của Tây

Nguyên

- Trình bày được vị trícủa Tây Nguyên

- Giải thíchđược TâyNguyên có vịtrí quan trọngkhông chỉ về

tự nhiên mà

cả về an ninh

và quốcphòng

- Giải thích được vì saocây công nghiệp lâu nămlại được phát triển mạnh

lâu năm - Dựa vào Atlat kể tên

các cao nguyên ở Tây

Nguyên

- Trình bày được ýnghĩa, điều kiện pháttriển cây công nghiệplâu năm ở Tây Nguyên

- Trình bày được thựctrạng phát triển câycông nghiệp lâu năm ởTây Nguyên Nêuđược giải pháp đểnâng cao hiệu qủatrong việc sản xuấtcây công nghiệp của

vùng

- Lựa chọn được và nêukhó khăn lớn nhất hiệnnay cản trở việc pháttriển cây công nghiệp lâunăm ở TN và giải thích

vì sao

để thấy được

cơ cấu câycông nghiệpcủa tâynguyên

ngày ở TâyNguyên có ýnghĩa to lớnkhông chỉ vềmặt kinh tế -

xã hội mà cònmôi trường

- Giải thích được tại saoTây Nguyên cần khaithác và bảo vệ vốn rừng,nêu các biện pháp bảo vệ

- Phân tích

số liệu thống

kê, biểu đồ,bản đồ đểthấy được

- Liên hệđược Tại saoTây Nguyên

có thể hìnhthành các bậcthang thủyđiện? Nêuảnh hưởngtích cực vàtiêu cực củaviệc hìnhthành các bậcthang thủyđiện ở TâyNguyên

và trung dumiền núi bắcbộ.

- so sánhđược sự khácnhau côngnghiệp củaTây Nguyênvới Trung du

và miền núiBắc Bộ

- Giải thíchđươc tại sao

ở TâyNguyên bòđược đượcnhiều hơnTrâu còn ởTDMNNBBthì ngược lại,

- Liên hệ

được việckhai thácboxit khônghợp lí ở TâyNguyên cótác động nhưthế nào đếntài nguyên,

môi trường.

- Phân tíchđược mốiquan hệ vềkinh tế giữaTây Nguyên

và Duyên HảiNam TrungBộ

- Năng lực chung: Năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tự học, năng lực giải quyếtvấn đề, năng lực tổ chức, năng lực sử dụng và khai thác công nghệ thông tin…

- Năng lực chuyên biệt: Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ; năng lực sử dụng bản đồ;năng lực xử lý số liệu thống kê; năng lực sử dụng tranh ảnh, video,…

2 Câu hỏi và bài tập

2.1 Nhận biết ( Trình bày, nêu, biết…)

Câu 1

Dựa vào Atlat và kiến thức đã học em hãy: Xác định vị trí và kể tên các tỉnh của Tây Nguyên

Hướng dẫn trả lời:

- Bao gồm 5 tỉnh là Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lắk, Đăk Nông và Lâm Đồng

- Tiếp giáp: DHNTB, Đông Nam Bộ, Campuchia và Lào

• Vùng duy nhất không giáp biển

• Dân cư thưa thớt, địa bàn cư trú của nhiều đồng bào dân tộc ít người

• Có vị trí đặc biệt về xây dựng quốc phòng và kinh tế

Câu 2 Dựa vào Atlat Địa lý Việt Nam và kiến thức đã học:

Kể tên và nơi phân bố của các cây công nghiệp lâu năm ở Tây Nguyên.

Hướng dẫn trả lời

Tên và nơi phân bố của các cây công nghiệp.

– Cà phê: Đắk lắk, Đăk Nông, Kon Tum, Gia Lai

– Cao su: Đăk Lăk, Đăc Nông, Gia Lai, Kon Tum

– Hồ tiêu: Đắk Lắk, Gia Lai

– Chè: Lâm Đồng, Gia Lai

- Tạo nguồn hàng xuất khẩu quan trọng

- Góp phần lớn cho việc thu ngoại tệ cho vùng và cho cả nước

- Tạo việc làm cho một số lao động ở địa phương, tạo nguồn thu nhập quan trọngcho đồng bào các dân tộc thiểu số, hình thành tập quán sản xuất mới, hạn chế nạn

du canh du cư

- Thu hút dân cư và lao động từ các vùng khác trong cả nước góp phần phân bố lạidân cư và lao động trong cả nước, tham gia vào quá trình phân công sản xuất

- Phát triển cây công nghiệp lâu năm còn có tác dụng điều hoà khí hậu, nguồn nướcngầm, hạn chế xói mòn đất, tận dụng tài nguyên đất…

Điều kiện phát triển:

+ Khí hậu:

Mang tính chất cận xích đạo thuận lợi để trồng các cây công nghiệp nhiệt đới phânmùa rõ rệt, mùa mưa cung cấp một lượng nước tưới lớn, mùa khô là điều kiện chophơi sấy sản phẩm

Khí hậu có sự phân hoá theo độ cao thuận lợi cho việc phát triển các vùng chuyêncanh quy mô lớn và đa dạng Tuy nhiên mùa khô kéo dài gây thiếu nuớc nghiêmtrọng và mùa mưa gây sói mòn đất Do ảnh hưởng của độ cao nên trong khi cáccao nguyên cao 400 – 500 m khí hậu khá nóng thì ở các cao nguyên trên 1000 mkhí hậu lại mát mẻ Vì thế ở TN có thể trồng các cây công nghiệp nhiệt đới ( càphê, cao su, hồ tiêu) và cả các cây có nguồn gốc cận nhiệt đới ( chè,…) khá thuậnlợi

+Nguồn nước:

Khá phong phú nhất là các tài nguyên nước ngầm, đó là nguồn cung cấp nước rấtquan trọng cho các vùng chuyên canh cây công nghiệp

Điều kiện kinh tế xã hội

+ Dân cư – lao động:

Người dân có kinh nghiệm trong việc trồng và chế biến cây công nghiệp ( cà phê)

+ Cơ sở vật chất và kết cấu hạ tầng:

Hệ thống đường giao thông, cơ sở chế biến sản phẩm cây công nghiệp đang dầnđược chú trọng đầu tư, xây dựng mới

+ Thị trường:

Nhu cầu các sản phẩm cây công nghiệp của thị trường trong nước ngày càng tăng

và nhu cầu thị trường ngoài nước được mở rộng là động lực thúc đẩy sự phát triểncây công nghiệp

+ Chính sách:

Nhà nước có nhiều chính sách thuận lợi để phát triển cây công nghiệp như đầu tưvốn, khuyến khích phát triển cơ sở chế biến, cơ chế chính sách thu mua, bao tiêusản phẩm

- Khó khăn:

+ Mùa khô kéo dài gây thiếu nước nghiêm trọng và mùa mưa tập trung, đe dọa xóimòn đất

+ Trình độ lao động xã hội còn thấp đặc biệt thiếu các lao động có trình độ chuyênmôn kỹ thuật.

+ Cơ sở chế biến các sản phẩm nông sản của vùng còn hạn chế, phát triển chưatương xứng với tiềm năng của vùng

- Xây dựng các công trình thuỷ lợi để đảm bảo nước tưới cho cây công nghiệp vào

mùa khô, xây dựng hệ thống cơ sở vật chất kĩ thuật, hoàn thiện, nâng cấp cải tạo vàxây dựng mới các cơ sở công nghiệp chế biến

- Hoàn thiện quy hoạch các vùng chuyên canh cây công nghiệp mở rộng diện tíchcây công nghiệp, có kế hoạch và cơ sở khoa học đi đôi với việc bảo vệ rừng vàphát triển thủy lợi

- Đa dạng hóa cơ cấu cây công nghiệp, để vừa hạn chế những rủi ro trong tiêu thụsản phẩm, sử dụng hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên

- Đẩy mạnh khâu chế biến các sản phẩm cây công nghiệp và đẩy mạnh xuất khẩu

Câu 6: Trình bày vấn đề khai thác và chế biến lâm sản ở Tây nguyên.

Hướng dần trả lời:

- Tây Nguyên là (kho vàng xanh) của nước ta, rừng TN chiếm tới 36% diện tích đất

có rừng và 52% sản lượng gỗ có thể khai thác của cả nước

+ Rừng Tây Nguyên là nguồn cung cấp gỗ quý và nhiều loại lâm sản khác Đâycũng là môi trường sống của động vật hoang dã trong đó có các loại động vật quýhiếm

+ Rừng Tây Nguyên có vai trò quan trọng trong chống xói mòn đất và bảo vệnguồn nước Nhất là nguồn nước ngầm

- Lâm nghiệp hiện là một thế mạnh nổi bật của Tây Nguyên

- Tuy nhiên sự suy giảm từ 600 - 700 nghìn m3 vào cuối thập kỷ 80 của thế kỷ XXđến nay chỉ còn khoảng 200 - 300 nghìn m3 mỗi năm Trong những năm gần đâynạn phá rừng gia tăng làm giảm sút nhanh chóng lớp phủ rừng và giảm sút chấtlượng các loại gỗ quý, đe doạ môi trường sống của các loài chim, thú quý, làm hạmực nước ngầm về mùa khô

- Do vậy vấn đề đặt ra là :

+ Phải ngăn chặn nạn phá rừng, khai thác rừng hợp lý đi đôi với khoanh nuôi trồngrừng mới

+ Đẩy mạnh công tác giao đất giao rừng

+ Chú trọng hơn nữa chế biến gỗ tại địa phương và hạn chế xuất khẩu gỗ tròn.+ Quản lí tốt việc định canh, định cư

2.2 Thông hiểu (chứng minh, phân tích, giải thích, tại sao )

Câu 1: Giải thích vì sao cây công nghiệp lâu năm lại được phát triển mạnh ở vùng này.

+ Với nguồn nước trên mặt và nước ngầm thuận lợi

Điều kiện kinh tế - xã hội:

- Dân cư và lao động:

+ Là vùng nhập cư lớn nhất nước ta người dân có kinh nghiệm trong việc trồng vàchế biến sản phẩm cây công nghiệp

- Cơ sở vật chất - kỹ thuật:

+ Cơ sở vật chất – kỹ thuật đang được nâng cấp nhất là hệ thống giao thông thuỷlợi

+ Đã hình thành một số cơ sở chế biến sản phẩm từ cây công nghiệp lâu năm

- Chính sách phát triển của cả nước:

+ Do thị trường trong nước và quốc tế

Câu 2: Lựa chọn và nêu khó khăn lớn nhất hiện nay cản trở việc phát triển cây công nghiệp lâu năm ở TN và giải thích vì sao.

Hướng dần trả lời:

Khó khăn lớn nhất hiện nay là vấn đề thị trường - giá cả vì:

- Thị trường là động lực cho sự phát triển cây công nghiệp ảnh hưởng đến quy môsản xuất và hướng chuyên môn hoá Vì vậy đòi hỏi phải nâng cao trình độ sản xuất

và chế biến để tạo ra các sản phẩm có chất lượng tốt và giá thành thấp nhất đápứng nhu cầu thị trường

- Trong thời gian thị trường tiêu thụ sản phẩm cây công nghiệp có nhiều biến động(nhất là thị trường cà phê) gây ra nhiều khó khăn cho sự phát triển cây công nghiệpcủa Tây Nguyên

Câu 3 : Tại sao ở Tây Nguyên cần khai thác và bảo vệ vốn rừng Nêu các biện pháp bảo vệ rừng.

Hướng dần trả lời:

- Ở Tây nguyên cần khai thác và bảo vốn rừng vì:

+ Rừng bị tàn phá, làm giảm nhanh độ che phủ của rừng, tác động tiêu cực đến tính

đa dạng sinh học, môi trường…

+ Việc khai thác rừng chưa hợp lí ( xuất khẩu gỗ tròn, không tận thu gỗ cành,ngọn )

- Các biện pháp:

- Ngăn chặn nạn phá rừng

- Khai thác hợp lý đi đôi với khoanh nuôi trồng thêm rừng mới

- Đẩy mạnh công tác giao đất giao rừng

- Hạn chế khai thác và xuất khẩu gỗ tròn

- Phát triển công nghiệp chế biến gỗ tại chỗ

Câu 4 Hãy chứng minh rằng thế mạnh về thuỷ điện của Tây Nguyên đang

được phát huy và điều này sẽ là động lực cho sự phát triển kinh tế – xã hội ở Tây Nguyên.

Hướng dẫn trả lời:

Tài nguyên nước của các hệ thống sông Xê Xan, Xrê Pôk, Đồng Nai đang được

sử dụng ngày càng có hiệu quả hơn :

- Trước đây đã xây dựng các nhà máy thuỷ điện Đa Nhim (160 MW) trên sông ĐaNhim, thượng nguồn sông Đồng Nai, Đrây Hơ-linh (12 MW) trên sông Xrê Pôk

- Từ thập kỉ 90 thế kỉ XX trở lại đây, hàng loạt công trình thuỷ điện lớn đã và đangđược xây dựng :

- Công trình thuỷ điện Y-a-ly (720 MW) trên sông Xê Xan, bốn nhà máy thuỷ điệnkhác dự kiến sẽ được xây dựng là Xê Xan 3, Xê Xan 4 (ở phía hạ lưu của sông XêXan), Plây Krông và Thượng Kon Tum (thượng lưu của sông Xê Xan) Khi hoànthành các nhà máy thuỷ điện này, thì dòng sông Xê Xan sẽ cho tổng công suấtkhoảng 1500 MW Công trình thuỷ điện Xê Xan 3 (công suất 260 MW) đã đi vàohoạt động từ giữa năm 2006

- Trên dòng sông Xrê Pôk, 6 bậc thang thuỷ điện đã được quy hoạch, với tổng côngsuất lắp máy trên 600 MW, trong đó lớn nhất là thuỷ điện Buôn Kuôp (280 MW)khởi công tháng 12 năm 2003

- Trên hệ thống sông Đồng Nai, các công trình thuỷ điện Đại Ninh (300 MW)Đồng Nai 3 (180 MW) và Đồng Nai 4 (340 MW) đang được xây dựng và sẽ đi vàohoạt động trong khoảng thời gian từ 2008 đến 2010

* Ý nghĩa của việc phát triển thuỷ điện ở Tây Nguyên :

- Việc xây dựng các công trình thuỷ điện, các ngành công nghiệp của vùng sẽ cóđiều kiện thuận lợi hơn để phát triển, trong đó có việc khai thác và chế biến bộtnhôm từ nguồn bôxit rất lớn của Tây Nguyên

- Các hồ thuỷ điện còn đem lại nguồn nước tưới quan trọng cho Tây Nguyên trongmùa khô và có thể khai thác cho mục đích du lịch, nuôi trồng thuỷ sản

2.3 Vận dụng thấp ( Phân tích bảng số liệu, Atlat,…)

Câu 1 Cho bảng số liệu sau

Diện tích gieo trồng một số cây công nghiệp ở Tây Nguyên và cả nước năm 2008

b Hãy nêu vai trò của Tây Nguyên trong cả nước về phát triển cây cà phê, cao su, hồtiêu.

- Vẽ biểu đồ hình tròn có đủ các nội dung và chính xác về tỉ lệ %

b Vai trò của Tây Nguyên trong sản xuất cây cà phê, cao su, hồ tiêu

- Tây nguyên có vai trò quan trọng đối với việc phát triển các cây công nghiệpnhiệt đới, có giá trị kinh tế cao và có nhu cầu lớn trên thị trường trong nước vàquốc tế

- Cây cà phê chiếm vị trí quan trọng nhất, chiếm trên 90% diện tích gieo trồng của cảnước

- Cây cao su chiếm 62,7%, cây hồ tiêu chiếm 33,6% diện tích gieo trồng của cảnước

a Vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu diện tích gieo trồng cây công nghiệp lâu năm của cảnước nói chung cũng như Tây Nguyên và Trung du miền núi Bắc Bộ năm 2005.

b Dựa vào kiến thức đã học hãy nhận xét sự giống nhau và khác nhau trong sảnxuất cây công nghiệp lâu năm của hai vùng chuyên canh

Hướng dẫn trả lời:

a Xử lí số liệu: Lấy tổng giá trị của cả nước, Trung du và miền núi Bắc Bộ, TâyNguyên là 100%, các loại cây tính cơ cấu % theo tổng diện tích

Cơ cấu diện tích cây công nghiệp, năm 2005 (Đơn vị: %)

Loại cây Cả nước Trung du và miền núi Bắc Bộ Tây NguyênCây công nghiệp lâu

Lấy quy mô bán kính diện tích cây công nghiệp của Trung du và miền núi Bắc

Bộ là 1 đvbk thì quy mô bán kính diện tích cây công nghiệp của Tây Nguyên và cảnước lần lượt là:

- Tây Nguyên: = 2,64 (đvbk); - Cả nước: = 4,3 (đvbk)

Vẽ biểu đồ

Biểu đồ thể hiện quy mô và cơ cấu diện tích cây công nghiệp lâu năm của cảnước, Trung du và miền núi Bắc Bộ, Tây Nguyên năm 2005

0 , 91 1633,6

b Nhận xét sự giống nhau và khác nhau

Về hướng chuyên môn hóa

- Đều tập trung vào cây công nghiệp lâu năm

- Đạt hiệu quả kinh tế cao

Về điều kiện phát triển

- Điều kiện tự nhiên: đất, nước, khí hậu là những thế mạnh chung

- Dân cư có kinh nghiệm trong việc trồng và chế biến sản phẩm cây côngnghiệp

- Được sự quan tâm của nhà nước về chính sách, đầu tư…

* Khác nhau:

Trung du miền núi

là quế, sơn, hồi…

+ Các cây công nghiệp ngắnngày có thuốc lá, đậu tương…

+ Quan trọng nhất là cà phê,sau đó là chè, cao su

+ Một số cây công nghiệpngắn ngày: dâu tằm, bôngvải…

Về điều kiện phát triển

Địa hình

Miền núi bị chia cắt Cao nguyên xếp tầng, với

những mặt bằng tương đốibằng phẳng

Khí hậu

Khí hậu có một mùa đông lạnh,cộng với độ cao địa hình nên cóđiều kiện phát triển cây cậnnhiệt (chè)

Cận xích đạo với mùa khôsâu sắc

Đất đai đất feralit trên đá phiến, đa gơ nai

- Cơ sở chế biến còn hạn chế

- Vùng nhập cư lớn nhất nướcta

- Cơ sở hạ tầng còn thiếunhiều

* Giải thích: Nguyên nhân của sự khác biệt về hướng chuyên môn hóa cây công

nghiệp ở hai vùng:

- Do sự khác nhau về điều kiện tự nhiên:

+ Trung du miền núi Bắc Bộ có mùa đông lạnh, đất feralit có độ phì không cao,địa hình núi bị cắt xẻ, ít mặt bằng lớn dẫn đến đến quy mô sản xuất nhỏ

+ Tây Nguyên có nền nhiệt cao, địa hình tương đối bằng phẳng, đất badan độphì cao, thích hợp với quy hoạch các vùng chuyên canh có quy mô lớn và tậptrung

- Có sự khác nhau về đặc điểm dân cư - xã hội, lịch sử khai thác lãnh thổ, tậpquán sản xuất…

+ Trung du và miền núi Bắc Bộ: dân cư có kinh nghiệm trong trồng và chế biếnchè từ lâu đời

+ Tây Nguyên: dân cư có kinh nghiệm trong trồng và chế biến cà phê

Câu 3:

TDMNBB và TN có vai trò quan trọng nhất trong chiến lược phát triển kinh

tế - xã hội của đất nước Anh (chị) hãy:

a So sánh những thế mạnh về tự nhiên để phát triên công nghiệp của 2 vùng.

b Xác định tên nhà máy, địa điểm xây dựng, công suất thiết kế của 2 nhà máy thuỷ điện đang hoạt động lớn nhất của mỗi vùng.

Hướng dần trả lời:

a Giống nhau:

- Đều có những loại khoáng sản trữ lượng lớn hoặc có giá trị kinh tế cao (bôxit)

- Đều có tiềm năng lớn về thuỷ điện (do sông ngòi miền núi dốc, lắm thác ghềnh)

đã và đang được khai thác mạnh

* Khác nhau:

- TDMNBB giàu có về khoáng sản để phát triển công nghiệp (than, kim loại đen,kim loại màu phong phú) còn TN nghèo khoáng sản hơn chỉ có boxit có trữ lượnglớn hàng tỉ tấn nhưng đang dưới dạng tiềm năng

- TDMNBB có tiềm năng rất lớn, về thuỷ điện (chủ yếu hệ thống sông Hồng chiếm37%), tiềm năng thuỷ điện của TN đứng sau TDMNBB

- Ngoài ra TDMNBB còn có nguồn lợi lớn về hải sản để phát triển công nghiệp chếbiến còn TN có diện tích rừng lớn nhất cả nước được ví như (kho vàng xanh) củanước ta cung cấp nguyên liệu để phát triển công nghiệp chế biến gỗ và lâm sản

b Các nhà máy thủy điện

- TDMNBB :

- Hoà bình trên sông Đà, công suất 1920Mw

- Thác Bà trên sông Chảy, công suất 110 Mw

- TÂY NGUYÊN :

- Yali trên sông Xêxan, công suất 700 Mw

- Đa Nhim trên sông Đa Nhim ( thương nguồn sông Đồng Nai ), công suất 160Mw

- Tây Nguyên là vùng đất badan lớn nhất Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi đểphát triển chuyên canh cây công nghiệp hàng hoá có giá trị của đất nước Nhưvậy việc khai thác và bảo vệ các nguồn tài nguyên vốn rất phong phú, đa dạng củavùng này không chỉ có ý nghĩa nội vùng mà còn có mối liên hệ, tác động qua lạivới các vùng lân cận

- Tây nguyên giáp với vùng Đông Nam Bộ và Duyên Hải Nam Trung Bộ đây là 2vùng kinh tế phát triển là nơi cung cấp nhiều sản phẩm quan trọng (như: Côngnghiệp, tiêu dùng, thủy sản…) cho Tây Nguyên

- Mặt khác Tây Nguyên còn giáp với các tỉnh nam Lào và Đông Bắc CamPuChia,

từ tây nguyên có thể dễ dàng sang Lào, CamPuChia, thậm chí sang cả Thái Lan,