Tiểu luận xây dựng kế hoạch tư vấn tâm lý

Tài liệu gồm: Trường hợp cần can thiệp ..................................................................................................... 3 Kế hoạch can thiệp ................................................................................................................ 4 Đoạn hội thoại phiên 2 theo kế hoạch ................................................................................... 8

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

- -

TIỂU LUẬN

KẾ HOẠCH CAN THIỆP Học phần: Tư vấn tâm lý học đường (PSE2006 1)

Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Hồng Kiên

Sinh viên: Nguyễn Thị Thanh Hằng

Mã sinh viên: 15010311

Lớp: QH – 2015 – S Ngành: Sư phạm Hóa học

Hà Nội, tháng 12/2018

MỤC LỤC

Lời cảm ơn 2

Trường hợp cần can thiệp 3

Kế hoạch can thiệp 4

Đoạn hội thoại phiên 2 theo kế hoạch 8

LỜI CẢM ƠN

Trên thực tế, không có sự thành công nào mà không gắn liền với sự hỗ trợ, giúp đỡ dù

ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Sự giúp đỡ ấy vô cùng quý giá đối với chúng em trên con đường tiến tới thành công

Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, em xin chân thành cảm ơn Cô Nguyễn Hồng Kiên đã tận tâm hướng dẫn chúng em thực hiện tiểu luận Nếu không có những hướng dẫn, dạy bảo của cô thì em nghĩ đề tài này của em sẽ rất khó có thể hoàn thiện được

Kiến thức của em còn hạn chế và nhiều bỡ ngỡ Do vậy, những thiếu sót là điều chắc chắn không thể tránh khỏi, chúng em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của thầy cô và các bạn để kiến thức của em trong tiểu luận này nói riêng và kiến thức về kỹ năng giao tiếp nói chung được hoàn thiện hơn

Sau cùng, em xin kính chúc các thầy cô thật dồi dào sức khỏe, thành công trong sư nghiệp cao quý để tiếp tục thực hiện sứ mệnh cao đẹp của mình là truyền đạt kiến thức cho thế hệ mai sau

Em xin chân thành cám ơn!

Sinh viên

Nguyễn Thị Thanh Hằng

Trường hợp 21

Lan là một học sinh lớp 12 Gia đình Lan có 3 anh chị em Lan là con út Lan luôn là niềm tự hào của gia đình bởi em là một học sinh giỏi, gương mẫu, luôn đứng trong top đầu những học sinh giỏi của lớp và của trường

Thời gian này, Lan liên tục tìm kiếm các thông tin về ngành nghề Em cảm thấy rất hoang mang không biết mình nên chọn làm ngành nghề gì trong tương lai Trong khi đó, các bạn cùng lớp ai nấy đều có dự định sẵn, em thấy các bạn của mình có định hướng rõ ràng như du học, học nghề hay làm một ngành nghề nào đó mà các bạn đang tập trung để thực hiện từ bây giờ

Việc ôn thi càng làm tăng thêm áp lực cho em Em thu mình và ít nói hơn, ít quan tâm đến bạn bè, thầy cô hay người thân trong gia đình Em thường xuyên bị mất tập trung trong giờ học Điểm bài thi thử cho kỳ thi tốt nghiệp của Lan chỉ ở mức trung bình Bố mẹ em vẫn ngày ngày động viên và chỉ cần em tập trung vào việc học để chuẩn bị cho các kỳ thi quan trọng sắp tới Bố mẹ đăng ký cho em học nhiều lớp học thêm với mong muốn em trúng tuyển vào trường Đại học Ngoại thương, vì nghĩ kiến thức ở trên lớp là chưa đủ Nhưng riêng Lan thì em chưa xác định được gì cả, em hoang mang không biết nên nghe theo lời bố

mẹ chọn ngoại thương hay tiếp tục đi tìm ngành nghề mình muốn làm

Kế hoạch can thiệp

Người đánh giá – phân tích và lập kế hoạch: Nguyễn Thị Thanh Hằng

Thông tin chung

Lan – nữ 18 tuổi, học sinh lớp 12 Em có những biểu hiện về hành vi không bình thường trong thời gian gần đây: thu mình, ít nói hơn, ít quan tâm đến bạn bè, thầy cô hay người thân trong gia đình Em thường xuyên bị mất tập trung trong giờ học Điểm bài thi thử cho kỳ thi tốt nghiệp của Lan chỉ ở mức trung bình

Các mối quan hệ của Lan

 Quan hệ gia đình:

o Mâu thuẫn với mẹ: thiếu gần gũi, chưa có dấu hiệu em chia sẻ những lo lắng của mình với mẹ Em còn phải chịu áp lực từ phía mẹ về vấn đề định hướng công việc sau này (mẹ muốn em trúng tuyển vào ĐH Ngoại thương nhưng em không thực sự thích trường này)

o Mâu thuẫn với bố: tương tự với mẹ

o Chưa tìm thấy dấu hiệu mâu thuẫn với các anh, chị của Lan

đang chịu áp lực từ phía bạn bè về vấn đề định hướng công việc sau này (các bạn cùng lớp ai nấy đều có dự định sẵn, em thấy các bạn của mình có định hướng rõ ràng như du học, học nghề hay làm một ngành nghề nào đó mà các bạn đang tập trung để thực hiện từ bây giờ)

hướng của giáo viên đối với vấn đề việc làm sau này của em)

 Vấn đề của Lan hiện tại: Nhiều dấu hiệu cho thấy em đang chuyển từ những rối nhiễu tâm lý và lo lắng sang trạng thái rối loạn lo âu ở mức độ nhẹ

1 Phân tích nguyên nhân và xác định vấn đề

không tốt tới việc định hướng nghề nghiệp của Lan và là nguyên nhân chủ yếu dẫn tới những căng thẳng tâm lý của em trong thời gian gần đây Em bị áp lực với những yêu cầu của bố mẹ vì bố mẹ luôn kì vọng vào việc học tập và thành tích học tập của em Ngoài ra, bố

mẹ em chưa hiểu và không đáp ứng đủ các nhu cầu của em: yêu cầu em tham gia lớp học

thêm quá nhiều và tự quyết định tương lai của em (phải trúng tuyển vào ĐH Ngoại thương) Điều này dẫn tới sự mâu thuẫn, thiếu tin tưởng trong bản thân Lan về mục đích và động cơ học tập

gì trong tương lai thì các bạn cùng lớp ai nấy đều có dự định sẵn, rõ ràng như du học, học nghề hay làm một ngành nghề nào đó và các bạn đang tập trung để thực hiện từ bây giờ Bên cạnh đó Lan không có sự động viên, định hướng từ nhà trường và giáo viên Điều này dẫn tới sự hoang mang, lo lắng trong bản thân Lan vì không được bằng bạn bè

học sinh giỏi, gương mẫu, luôn đứng trong top đầu những học sinh giỏi của lớp và của trường Điều này ngăn cản em chia sẻ suy nghĩ của mình với mọi người xung quanh, em lo lắng về chuyện mọi người đều nghĩ rằng Lan là học sinh giỏi nên không có vấn đề gì trong chuyện chọn nghề nghiệp tương lai

hiện rất rõ Ở lứa tuổi này, quan hệ với cha me, thầy cô, bạn bè đã trở nên thuận lợi hơn do

sự trưởng thành nhất định trong nhận thức của học sinh và sự thay đổi trong cách nhìn nhận của người lớn Tuy vậy, tính chất ít xác định về quan hệ xã hội vẫn còn Một mặt học sinh đã

có những sự độc lập nhất định trong tư duy, trong hành vi ứng xử, mặt khác học sinh lại chưa có đuợc sự độc lập về kinh tế do vẫn phụ thuộc vào gia đình Trong gia đình, học sinh

có thể có được quan hệ tương đối dân chủ hơn, được tôn trọng và lắng nghe Học sinh có thể

tự quyết định một sổ vấn đề của bản thân hoặc được tham gia vào việc ra các quyết định đó như lựa chọn nghề nghiệp, học hành, tình cảm Việc can thiệp trực tiếp theo kiểu “ra lệnh”,

“ép buộc” của cha mẹ với trẻ không phù hợp và cũng không thể hiệu quả nữa Do vậy, việc phụ huynh áp đặt các hành vi và cách suy nghĩ của mình có thể gây ra phản ứng của các em Học sinh lớn chủ yếu mong muốn cha mẹ là những người bạn, người “cổ vấn” Lan mong muốn được tự quyết định tương lai cho bản thân nhưng không nhận được những sự định hướng cụ thể, ngoài ra còn chịu áp lực từ phía gia đình, bạn bè và thầy cô ,vì vậy em cảm thấy lo lắng và mất tập trung trong việc học tập, thi cử Đó là những biểu hiện không bình thường nhưng là hệ quả tất yếu của môi trường (gia đình, lớp học, bạn bè) và cách ứng xử của các thành viên khác trong gia đình với em

2 Biện pháp can thiệp

Sử dụng hình thức can thiệp tâm lý (tham vấn) với sự trợ giúp của một nhân viên công tác xã hội (Hằng)

3 Hình thức can thiệp

Nhân viên xã hội gặp gỡ và trò chuyện với tất cả các thành viên trong gia đình để thu thập thông tin, phân tích và lập kế hoạch can thiệp em Lan thông qua các buổi nói chuyện có mục đích Nếu thấy cần thiết, nhân viên xã hội sẽ đề nghị can thiệp y tế

4 Các nguyên tắc cần được tuân thủ nghiêm ngặt trong quá trình can thiệp

 Về phía gia đình:

o Không áp đặt những mong muốn và cách can thiệp khác

o Không để xung đột và mâu thuẫn gia đình diễn ra – bất kì là xung đột với ai và thời điểm nào trong quá trình can thiệp

o Không tự ý xử lý những vấn đề liên quan tới Lan, bất cứ một hành động hay động thái nào liên quan tới Lan đều phải trao đổi trước với Hằng

o Cung cấp những thông tin trung thực, chính xác

 Về phía nhân viên tham vấn : tuân thủ đầy đủ những nguyên tắc (bí mật thông tin, chấp nhận thân chủ, thân chủ tự quyết, cá nhân hóa… và quy định của đạo đức nghề nghiệp

5 Những chỉ dẫn cho gia đình để phối hợp trị liệu

 Bố, mẹ: có vai trò quan trọng trong thời điểm hiện nay

o Tuyệt đối không được có bất cứ sự so sánh nào giữa Lan và anh, chị của Lan, giữa Lan

và các bạn cùng lớp (điều nàu có thể dấn tới những hệ quả khôn lường – có thể làm tăng mức độ lo lắng của Lan)

o Tuyệt đối không được nói những chuyện tiêu cực về người khác với Lan

chuyện và chăm sóc cho Lan: đi chơi, thăm thân, uống nước trò chuyện, mua sắm… Ít nhất trong một ngày phải dành ra 30 phút để trò chuyện, tâm sự với em Khi trò chuyện, chú ý tập trung vào những mong muốn của em thay vì động viên em cố gắng học để thi đỗ ĐH Ngoại thương Giảm bớt số lượng lớp học thêm của Lan, đăng kí thêm những lớp (hoặc chương trình) hoạt động ngoại khóa hoặc định hướng nghề nghiệp cho Lan nếu em muốn

 Những người khác (2 anh chị, bạn bè, thầy cô) Nếu sự quan tâm của anh/chị không đúng cách, rất có thể vô tình anh/chị làm cho câu chuyện của cháu theo chiều hướng không tốt

o Không tự ý gọi điện gặp Lan để: khuyên nhủ, phân tích, so sánh, la mắng … những sai

lầm hiện tại của Lan

o Khi gọi điện cho Lan, những câu hỏi hay sự quan tâm tốt có thể nói là

 Sức khỏe của cháu như thế nào?

 Cháu đang nghĩ gì về…

 Cháu muốn làm điều gì? Tại sao lại muốn làm điều đó

 Cháu có điều gì khó khăn, muốn nói với…

 …

(ghi chú: những dòng in đậm và gạch chân là rất quan trọng)

6 Kế hoạch can thiệp

Kế hoạch làm việc này có sự tư vấn, thay đổi thường xuyên để điều chỉnh cho phù hợp

của Phiên tham vấn

Thời gian

Người chịu trách nhiệm

Người phối hợp

1 1 Phiên mở đầu: Gặp gỡ những người trong

gia đình để thống nhất kế hoạch và thời

gian làm việc

60’ hoặc hơn

viên trong gia đình

2 2 Phiên 1: gặp và xây dựng mối quan hệ tốt

với Lan

Nói cho Lan biết NVXH đang làm gì, làm

như thế nào, những nguyên tắc làm việc

Thỏa thuận hình thức tương tác và cách

thức tiến hành các buổi trò chuyện

60’ hoặc hơn tùy vào mức

độ tương tác

viên trong gia đình

3 3 Phiên 2: Gặp Lan, tìm hiểu và tác động vào

tình cảm, mong muốn của Lan

4 4 Phiên 3: Đạt được những thỏa thuận với

Lan về những điều gì nên làm và không

viên trong

nên làm để cải thiện tình trạng lo lắng của

em

gia đình

5 5 Phiên 4: Làm việc với gia đình về biện

pháp giúp đỡ Lan trong việc định hướng

nghề nghiệp của em

viên trong gia đình

6 6 Phiên 5: Cùng với Lan lâp kế hoạch cho

việc học tập

viên trong gia đình

7 7 Phiên tiếp theo phụ thuộc vào những tiến

triển của Lan và sự đáp ứng thích hợp của

gia đình

Hằng

Đoạn hội thoại phiên 2 theo kế hoạch Nội dung: Gặp Lan, tìm hiểu và tác động vào tình cảm, mong muốn của Lan

Thời gian: 60’ (bao gồm cả thời gian ghi chép, hệ thống các thông tin, các hoạt động khác) Chi tiết:

- NVXH: Chào Lan, hôm nay có chuyện gì vui không em?

- Lan: Em chào chị, hôm nay em mới được đi shopping với mẹ chị ạ! Lâu lắm rồi em không được đi chơi với mẹ, hôm nay em với mẹ đi mỏi chân luôn hihi

- NVXH: Nhìn em cười toe toét thế kia thì chị biết 2 mẹ con em hôm nay đi vui thế nào rồi Hôm nay em có mua được nhiều đồ mới không?

- Lan: Nhiều lắm chị ạ! Em được mẹ mua cho 1 chân váy công chúa xinh ơi là xinh, em định mua nó từ lâu rồi mà cứ bận học lu bu quá quên xừ mất Tự dưng hôm nay ghé qua cửa hàng

đó thế là mẹ em mua luôn Chị xem này xem đẹp không?

- NVXH: Chân váy đáng yêu quá, rất hợp với dáng người nhỏ nhỏ của em nha! Thôi tạm thời cất váy đi không lôi quần áo ra khoe chị em mình lại buôn hết buổi tối mất

- Lan: Vâng ạ! Chị đợi em xíu nha!

- NVXH: Bây giờ chị em mình vào vấn đề chính luôn nhé Hôm trước chị đã đưa cho em một số kênh để em tìm hiểu thông tin tuyển sinh em đã tìm hiểu chưa?

- Lan: Em tìm hiểu các kênh chị đưa rồi nhưng em vẫn hoang mang quá chị ạ! Em không biết chọn ngành nào vì mỗi ngành đều có cái được cái mất, em nhìn danh sách ngành mà nản luôn

- NVXH : Không sao đâu, chị hiểu cảm giác của em mà Hôm nay chị sẽ giúp em lựa chọn được ngành nghề phù hợp với em nhé

- Lan: Vâng ạ !

- NVXH: Hôm trước chị em mình đã thống nhất là mọi công việc mình làm sẽ được ghi chép trong quyển sổ này, hôm nay mình sẽ thực hiện luôn nhé! Để lựa chọn được ngành nghề phù hợp với mình chúng ta có 3 bước Bước đầu tiên, chị cần phải hiểu về em cũng như em phải biết được bản thân mình hiện tại như thế nào thì mới có thể có định hướng chính xác được Bây giờ em hãy kể ra các thông tin về bản thân mình đi

- Lan : Em hiện tại đang 18 tuổi, cao 1m65, nặng 45kg, sức khỏe của em bình thường, không mắc bệnh gì chị ạ Về tính cách thì em nghĩ em khá hướng ngoại, các mối quan hệ bạn bè hay với người thân, họ hàng khá tốt, không có xích mích gì lớn Hồi trước em cũng hay tham gia các hoạt động của khu xóm, các hoạt động ở trường và cả các hoạt động ở ngoài nữa nên

có khá nhiều các mối quan hệ xung quanh Về học tập thì điểm môn Văn của em cao nhất,

em thích hát nên hồi lớp 10 có tham gia 1 lớp thanh nhạc, nhưng sau đó do bận học nên em nghỉ rồi chị ạ

- NVXH: Em hay tham gia các hoạt động như vậy thì em thường giữ vị trí nào trong các hoạt động đó? Và em thường làm những gì khi tham gia các hoạt động đó?

- Lan: Em tham gia thì tổ chức có việc gì thì em làm việc ấy thôi chị ạ Nhiều việc em thấy mọi người ngại không dám làm thì em luôn xung phong làm đầu tiên, cái nào em cũng nhận hết Các bác ở khu còn khen em nhanh nhẹn mà em cứ thấy em hậu đậu thế nào ấy, em làm

gì cũng phải mất kha khá thời gian mới xong Hồi đầu tiên em tham gia thì thường tham gia

ở vị trí thành viên thôi, nhưng sau đó khoảng 1-2 hoạt động lớn sau là em được làm trưởng nhóm hướng dẫn cho các bạn mới, nhiều lúc hướng dẫn các bạn oai lắm chị ạ

- NVXH: Ồ vậy khả năng làm việc tập thể của em cũng khá tốt đó chứ, khi làm trưởng nhóm

em có gặp khó khăn gì không ?

- Lan: Nhiều lắm chị ạ, em luôn gặp khó khăn khi hướng dẫn các bạn mới Nhưng em có nhờ các bậc tiền bối hướng dẫn, cộng thêm việc em hay nói chuyện nhiều với các bạn trong nhóm em nên dần dần em cũng dễ hướng dẫn các bạn ấy hơn

- NVXH: Ở tuổi em mà khả năng làm việc nhóm và kĩ năng giao tiếp được tốt như vậy là tin đáng mừng đấy! Vậy còn trong học tập, em thấy mình giỏi nhất môn nào?

- Lan: Theo điểm số trên lớp thì em giỏi nhất là môn văn ạ ! Em thích học các môn xã hội hơn, hồi trước em có từng viết bài được đăng báo đó chị Em còn viết cả truyện nữa, nhưng truyện của em được ít lượt view quá, chắc em viết chưa được hay Từ đầu lớp 12, bố mẹ cứ định hướng em học khối A, tập trung Toán, Lí, Hóa nên em chẳng còn thời gian viết lách gì nữa, mấy môn kia thì càng học càng đau đầu

- NVXH: Ngoài sở thích viết ra em còn thích gì nữa không? Kể cho chị các sở thích của em

đi

- Lan: Em thích hát, thích diễn kịch, thích tham gia các hoạt động văn nghệ chị ạ Hồi cấp 2

em được tham gia vào đội kịch của trường, cô bí thư Đoàn trường khen em có khả năng diễn tốt, lại có giọng nói hay nên cho em đóng vai chính Lên cấp 3 tập trung vào học nên thỉnh thoảng em mới tham gia một số hoạt động văn nghệ thôi chứ cũng không nhiều Chắc lâu rồi giọng em cũng thành giọng vịt bầu rồi

- NVXH: Thôi nào đừng suy nghĩ tiêu cực thế chứ, chị thấy giọng em khá trong trẻo đấy, thử hát chị nghe 1 bài xem nào

- Lan: (hát)

- NVXH: Hát cũng là 1 thế mạnh của em đấy, nhớ note vào sổ nhé Ngoài ra em nghĩ mình còn điểm mạnh nào không?

- Lan: Em nghĩ là không chị ạ, hoặc hiện tại em chưa nghĩ ra được em giỏi gì nữa

- NVXH: Vậy chị tổng kết lại về điểm mạnh của em bao gồm có viết văn, hát, diễn xuất, khả năng giao tiếp và làm việc nhóm nhé

- Lan: Vâng ạ!

- NVXH: Có điểm mạnh rồi, vậy bây giờ giả sử bỏ qua toàn bộ rào cản, em thích gì thì em

sẽ được làm cái đó thì em sẽ lựa chọn ngành nghề gì?

- Lan: Chắc em sẽ làm ca sĩ hoặc diễn viên chị ạ

- NVXH: Tại sao lại như vậy?