Vì vậy, ngày 20/11/2009Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1928/QĐ-TTg phê duyệt Đề án "Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường".Nhằm mục đích t
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG CAO ĐẲNG SƯ PHẠM TRUNG ƯƠNG
TÀI LIỆU THAM KHẢO
CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM VÀ BÀI TẬP TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT (Dành cho học sinh, sinh viên không chuyên luật, trình độ cao đẳng)
Đồng tác giả:
TS Phạm Văn Hảo ThS Đỗ Thị Hằng ThS Lê Thị Thu Huyền
Hà Nội, năm 2018
Trang 2LỜI NÓI ĐẦU
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật có vai trò rất quan trọng, là cầu nối
để đưa các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến vớimọi người dân Pháp luật có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội Việc thựcthi và chấp hành pháp luật phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau, trong đó
có yếu tố ý thức pháp luật và văn hoá pháp lý của nhân dân Tăng cường dânchủ gắn liền với pháp chế xã hội chủ nghĩa sẽ không có ý nghĩa khi không thựchiện được một cách toàn diện, hiệu quả công tác giáo dục pháp luật và phổbiến pháp luật Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiềuvăn bản pháp luật, chương trình, kế hoạch cụ thể, thiết thực để triển khai côngtác phổ biến, giáo dục pháp luật Đối với học sinh, sinh viên, công tác phổ biến
và giáo dục pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Vì vậy, ngày 20/11/2009Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 1928/QĐ-TTg phê duyệt Đề án
"Nâng cao chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhà trường".Nhằm mục đích tăng hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật với họcsinh sinh viên, chúng tôi xây dựng tài liệu: "Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tìnhhuống pháp luật - Dành cho học sinh, sinh viên không chuyên luật"
Tài liệu gồm 2 phần: phần 1 là hệ thống câu hỏi và bài tập tình huống liênquan đến các ngành luật được thiết kế trong chương trình giảng dạy học phầnPháp luật Đại cương; phần 2 là gợi ý thông tin pháp luật trả lời câu hỏi trắcnghiệm và tình huống Các câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống hướngđến hình thành kiến thức pháp luật và kỹ năng giải quyết tình huống vững chắc
ở người học, gắn liền với thực tiễn cuộc sống
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng trong quá trình biên soạn, chắc chắnTài liệu không thể không có những thiếu sót Rất mong nhận được sự góp ý từphía bạn đọc để các tác giả hoàn thiện Tài liệu, đáp ứng yêu cầu của công tácphổ biến, giáo dục pháp luật cho học sinh, sinh viên
Xin trân trọng cảm ơn!
Nhóm tác giả
Trang 3MỤC LỤC
Phần 1 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật
1 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hành chính
2 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Dân sự
3 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hình sự
4 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Phòng chồngtham nhũng
5 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Lao động
6 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hôn nhân vàGia đình
7 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Tố tụng dân sự
8 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Tố tụng hình sự
Phần 2 Gợi ý thông tin pháp luật trả lời câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống
1 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hành chính
2 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Dân sự
3 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hình sự
4 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Phòng chồngtham nhũng
5 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Lao động
6 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hôn nhân vàGia đình
7 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Tố tụng dân sự
8 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Tố tụng hình sự
Trang 4PHẦN I CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM VÀ BÀI TẬP TÌNH HUỐNG PHÁP LUẬT
1 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hành chính
1.1 Câu hỏi trắc nghiệm
Các câu khẳng định sau đây đúng hay sai? Tại sao?
1 Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, viphạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm vàtheo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính
2 Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáodưỡng; đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc làmột trong các hình thức xử phạt vi phạm hành chính
3 Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần
4 Một người vi phạm hành chính nhiều lần sẽ bị xử phạt về từng hành vi
vi phạm
5 Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với
tổ chức bằng 03 lần mức phạt tiền đối với cá nhân
6 Người từ đủ 16 tuổi trở lên mới là đối tượng bị xử phạt vi phạm hànhchính
7 Thời hiệu xử phạt vi pham hành chính được tính từ thời điểm phát hiện
ra đối với mọi hành vi vi phạm
8 Thời hiêu xử phạt vi phạm hành chính là 2 năm
9 Người vi phạm hành chính là phụ nữ mang thai, người già yếu, người
có bệnh hoặc khuyết tật làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điềukhiển hành vi của mình là một trong những tình tiết giảm nhẹ
Trang 512 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính là hình thức xử phạt chínhbao gồm: Cảnh cáo; phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hànhnghề có thời hạn, hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn.
13 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính là hình thức xử phạt bổsung bao gồm: phạt tiền, trục xuất
14 Một hành vi vi phạm hành chính do lỗi cố ý có thể bị áp dụng hìnhthức xử phạt cảnh cáo và phạt tiền
15 Một hành vi vi phạm hành chính có thể bị áp dụng hình thức xử phạt:tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn, tịch thu tangvật, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính
16 Mức phạt tiền tối đa trong lĩnh vực bình đẳng giới; bạo lực gia đìnhđối với cá nhân là đến 50.000.000 đồng
17 Trục xuất là hình thức xử phạt chỉ áp dụng với công dân nước ngoài viphạm hành chính trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
18 Đối với mỗi vi phạm hành chính, ngoài việc bị áp dụng hình thức xửphạt, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thể bị áp dụng một hoặc nhiềubiện pháp khắc phục hậu quả
19 Các biện pháp xử lý hành chính không áp dụng đối với người dưới 12tuổi
20 Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệucủa một tội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự nếu co nơi
cư trú ổn định sẽ bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn
21 Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 02 lần trở lên trong 06 tháng cóhành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng mà chưa đến mứctruy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáodưỡng
22 Phụ nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 3 tuổi; người không có nănglực trách nhiệm hành chính sẽ không bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáodưỡng
23 Người thực hiện hành vi xâm phạm tài sản của tổ chức trong nước
Trang 6hoặc nước ngoài; tài sản, sức khoẻ, danh dự, nhân phẩm của công dân, củangười nước ngoài; vi phạm trật tự, an toàn xã hội 02 lần trở lên trong 06 thángnhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, nhưng không có nơi cư trú
ổn định sẽ bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc
24 Đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc phải
từ đủ 18 tuổi trở lên
25 Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có quyền phạt đến 50% mứcphạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực sản xuất, buônbán hàng giả
26 Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền áp dụng biệnpháp khắc phục hậu quả buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, bao bì hànghóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm
27 Chủ tịch UBND cấp tỉnh mởi có thẩm quyền phạt tiền đến mức tối đađối với các lĩnh vực theo quy định của luật
28 Chỉ các Cục trưởng Cục An ninh, Cục trưởng Cục cảnh sát mới cóthẩm quyền phạt tiền đến mức tối đa với các lĩnh vực như chủ tịch UBND tỉnh
29 Thẩm phán chủ tọa phiên tòa có quyền phạt tối đa đến 1.000.000đồng, riêng đối với giải quyết vụ việc phá sản là 5.000.000 đồng
30 Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh thẩm quyền phạt tiền đến mức tối
đa đối với các lĩnh vực theo quy định của luật
1.2 Bài tập tình huống pháp luật
Bài tập tình huống số 1
Anh Nguyễn Văn A là lái tàu, ngày 2/2/2016 khi đang làm nhiệm vụ trênchuyến tàu SE5 Hà Nội – Sài Gòn vì sự cố thời tiết nên sau khi dừng ở Ga ĐồngHới đã tạm thời dừng đỗ vì gián đoạn tín hiệu Tuy nhiên, anh A vẫn điều khiểntàu chạy lùi khi sương mù, mưa to, gió lớn mà không xác nhận được tín hiệu Dùkhông gây ra tai nạn nghiêm trọng và thương vong về người và thiệt hại về tàisản nhưng hành vi của anh A cũng đã vi phạm quy định trong lĩnh vực về antoàn giao thông đường sắt và bị xử phạt 2.000.000 đồng và tước quyền sử dụnggiấy phép lái tàu 1 tháng
Trang 7Anh chị hãy xác định những hình thức xử phạt được áp dụng với A và đó
là loại hình thức xử phạt nào?
Bài tập tình huống số 2
Anh B điều khiển xe tải qua khu vực nội thành nhưng xe tải chở các thùngphân chuồng rất hôi thối mà không rào chắn và đậy kín Vì chở cồng kềnh nơiđường đông nên khi gặp phải một thanh niên phóng nhanh vượt ẩu do tránh vachạm nên phanh gấp làm máy thùng phân bị đổ ra đường gây tắc nghẽn giaothông Khi Trưởng Công an phường Tân Mai đang thi hành công vụ ngay gầnhiện trường tới xử lý thì sau khi kiểm tra B phát hiện B có nồng độ cồn 0.5miligam/1 lít khí thở nên đã bị lập biên bản xử phạt 3.000.000 đồng và đồng thời
xử phạt về hành vi vận chuyển các chất gây ô nhiễm môi trường không theođúng quy định về bảo vệ môi trường đó là xử phạt 2.500.000 đồng, tước quyền
sử dụng giấy phép lái xe 1 tháng, buộc khắc phục tình trạng gây ô nhiễm vớiđoạn đường phân đổ nơi xảy ra vụ việc
Bài tập tình huống số 3
Lê Văn Đức 17 tuổi, cư trú tại phường X, huyện Y chỉ học hết cấp 2 thìnghỉ học vì mồ côi cha mẹ từ sớm ở cùng bà ngoại già yếu phải đi làm thuê vìđiều kiện hoàn cảnh kinh tế khó khăn Ngày 6/6/2017 trong thời gian đi làm thuêcho gia đình Ông Nam thì Đức đã có hành vi trộm cắp tiền của Bà Nguyệt là vợÔng Nam và bị ông phát hiện báo báo công an phường Z, huyện Y nơi gia đìnhông bà Nam Nguyệt sinh sống và buôn bán Sau khi xem xét tính chất của hành
vi, nguyên nhân và hoàn cảnh vi phạm nhận định thấy chưa đến mức truy cứutrách nhiệm hình sự nên đã phạt cảnh cáo Đức Tuy nhiên, 10/10/2017 khi phục
Trang 8vụ khách tại cửa hàng của Ông bà Nam Nguyệt thì Đức lại có hành vi trộm cắp
ví tiền của khách trong đó có 1.800.000 đồng và nhiều giấy tờ tùy thân khác thì
bị khách phát hiện và bắt được
Anh, chị hãy xác định biện pháp xử lý hành chính được áp dụng với Đức
Bài tập tình huống số 4
Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Kim Cương (KC) có trụ sở tạiphường X, Quận Y, thành phố Z sản xuất bánh kẹo đã có hành vi sử dụng bao bìhàng hóa tương tự dễ gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng với sản phẩm bánhCHOCO PIE trên thị trường hiện nay với số lượng 2000 hộp bánh Công ty sảnxuất bánh CHOCO PIE đã làm đơn khởi kiện Công ty TNHH thương mại vàdịch vụ Kim Cương về hành vi xâm phạm bản quyền nhãn hiệu hàng hóa lênTòa án nhân dân quận Y Theo quy định Nghị định 99/2013/NĐ-CP ngày29/8/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
sở hữu công nghiệp thì hành vi của công ty KC sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng dấu hiệu xâm phạm quyềnđối với nhãn hiệu, bao bì hàng hóa; Đình chỉ hoạt động kinh doanh hàng hóa,dịch vụ vi phạm từ 01 tháng đến 03 tháng; Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm và tiêuhủy yếu tố vi phạm đối với hành vi vi phạm
Hãy xác định chủ thể có thẩm quyền ra quyết định xử phạt đúng mức quyđịnh như trên
Bài tập tình huống số 5
Nguyễn Văn H 20 tuổi và Trương Đình T 21 tuổi có hành vi sử dụng matúy, uống rượu bia tại hộp đêm Black Music Sau khi rời khỏi hộp đêm cả H và
T mỗi người điều khiển một xe máy đi lạng lách, đánh võng, vừa đi vừa hát hò,
H thả hai tay và sử dụng chân cầm lái, cả hai đều không đội mũ bảo hiểm Khi bịlực lượng cảnh sát giao thông kịp thời ngăn chặn hành vi để xử lý thì H và T tỏ
ra không hợp tác Cảnh sát giao thông yêu cầu cung cấp mọi giấy tờ liên quanthì H chỉ có bằng lái xe còn T chỉ có đăng ký xe đưa ra Nhận thấy H và T códấu hiệu của việc sử dụng chất gây nghiện và mùi rượu nồng nặc nên lực lượngcảnh sát giao thông đề nghi tiến hành kiểm tra chất ma túy và nồng độ cồn trong
Trang 9người Tuy nhiên, H & T đều không hợp tác và có hành vi chống đối nhưng lựclượng công an đã phát hiện trong người H có mang theo 10 viên thuốc đượcnghi là ma túy Sau đó, H & T đã thu giữ bằng lái xe của H, đăng ký xe của T,tạm giữ xe máy của cả H & T trong vòng 7 ngày Lực lượng công an đã tạm giữ
H & T để điều tra làm rõ sự việc cũng như liên hệ với gia đình của hai em
Anh(chị) hãy xác định trong tình huống trên đã có hình thức xử phạt viphạm hành chính hay biện pháp xử lý hành chính nào được áp dụng chưa?
Bài tập tình huống số 6
Anh Hà Văn Tú 20 tuổi đã đi kiếm sống từ năm 12 tuổi do cha mẹ mấtsớm, Tú làm rất nhiều công việc khác nhau và cứ khoảng 3 tháng là lại thay đổicông việc do vậy không có nơi cư trú ổn định Hiện Tú đang làm công nhân củamột nhà máy tại phường K, huyện L, tỉnh M Sau giờ làm việc ngày 12/12/2017
Tú cùng bạn bè tụ tập ăn uống và sau khi say rượu Tú đã có hành vi gây gổ đánhnhau làm cho B (là 1 vị khách tại quán) bị thương Cơ quan công an phường K
đã điều tra xem xét hành vi của Tú chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự
Tú phải bồi thường tiền viện phí cho việc chữa trị của B Tuy nhiên, sau đókhông lâu Tú lại bị một số công nhân lôi kéo trộm cắp vải của nhà máy ra ngoài
để bán song bị bắt quả tang nên chưa để lại hậu quả nghiêm trọng chỉ mất mộtlượng vải trị giá chưa đến 2.000.000 đồng Nhà máy đã thông báo cho công anphường K đến giải quyết
Anh, chị hãy cho biết biện pháp xử lý hành chính được áp dụng với Tú
Bài tập tình huống số 7
Công ty X xây dựng công trình chung cư để kinh doanh Theo giấy phépxây dựng được cấp thì công ty X chỉ được xây 25 tầng tuy nhiên sau khi hoànthành xong công trình và đang ở giai đoạn nghiệm thu thì UBND phường I nơichung cư được xây phát hiện X đã xây 27 tầng, vượt mức so với quy định màgiấy phép đã cấp cho thực thi là 2 tầng Đây là công trình xây dựng có yêu cầuphải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng quy định của pháp luật Căn
cứ theo quy định tại nghị định 139/2017/NĐ-CP xử lý vi phạm hành chính tronglĩnh vực đầu tư xây dựng, khai thác khoáng sản thì X sẽ bị Phạt tiền từ
Trang 1020.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng và buộc tháo dỡ phần công trình vi phạm.
Theo anh chị thì UBND phường I có thể ra quyết định xử phạt Công ty Xnhư trên hay không? Vì sao
Bài tập tình huống số 8
Ngày 02 tháng 02 năm 2018, trên đường đến bệnh viện thăm người nhà bịtai nạn, chị Trần Mai Anh, 16 tuổi đã điều khiển chiếc xe máy LAED đi vàođường cấm do không biết đó là đường mới chuyển thành một chiều và đã hếtthời hạn thông báo chuyển làn đường Khi biết mình đã vi phạm luật an toàngiao thông, Mai Anh đã dừng xe để quay lại đi đúng chiều đường thì bị cảnh sátgiao thông yêu cầu dừng xe và xuất trình giấy tờ để kiểm tra
Sau đó chị Mai Anh đã bị xử lý hành chính vì hành vi đi vào đường cấm
đi ngược chiều
Anh, chị hãy cho biết chị Anh bị xử lý như vậy có đúng không?
Bài tập tình huống số 9
Nguyễn Văn Huy sinh năm 2003, trong một gia đình mẹ mất sớm, bốthường xuyên uống rượu và đánh bạc Do không có sự quản lý của cha mẹ đồngthời thêm tâm lý chán nản, cùng với sự rủ rê của bạn bè, Huy đã bỏ đi bụi đời từtháng 4 năm 2017
Đêm ngày 23 tháng 1 năm 2018, nhân lúc trời mưa to, Huy đã lẻn vào nhàanh Ngô Văn Thành để trộm cắp tài sản Khi đang ôm túi đồ ra ngõ thì Huy bịphát hiện và đuổi theo Tuy nhiên, ngay sau đó Huy đã bị người dân trong khuvực bắt được và đưa đến công an địa phương để giải quyết Tài sản được tìmthấy trong túi đồ trộm cắp của Huy là tượng phật vàng trị giá 100.000.000 và đồthờ cúng có giá trị đặc biệt về mặt tinh thần với gia đình anh Thành và đã đượclưu giữ đến thế hệ thứ 3
Anh, chị hãy cho biết, trong trường hợp trên, Mậu sẽ bị xử lý như thế nào
về hành vi trộm cắp tài sản nói trên
Bài tập tình huống số 10
Gia đình anh Nguyễn Văn Hưng, thường trú tại thôn H, xã M, chuyên làmnghề chăn nuôi gà, vịt Tháng 12 năm 2014, dịch cúm gia cầm H5N1 đã khiến
Trang 11nhiều gà vịt của gia đình anh Hưng bị chết Sau khi biết được thông tin đó, độiphòng dịch đã tiến hành kiểm tra và kết luận: “đàn gia cầm của gia đình nhà anhHưng đã nhiễm vi rút H5N1 và cần phải được thiêu hủy ngay” Cơ quan này đãyêu cầu anh Hưng phải tiến hành tiêu hủy toàn bộ số gia cầm nói trên Tuynhiên, do không nhận thức hết được mức độ nguy hiểm của dịch bệnh nên anhHưng đã đem vứt toàn bộ số gia cầm bị chết xuống dòng kênh ở gần nhà, gây ônhiễm nghiêm trọng môi trường khu vực xung quanh.
Ngày 16 tháng 12 năm 2017, chủ tịch Ủy ban nhân dân xã M đã lập biênbản về hành vi vi phạm và ra quyết định xử phạt hành chính về hành vi gây ônhiễm môi trường và phát tán dịch bệnh với mức phạt là 1.000.000 đồng
Anh, chị hãy cho biết, trong tình huống trên, quyết định xử phạt vi phạmhành chính của chủ tịch Ủy ban nhân dân xã M đã đúng quy định của pháp luật
về thẩm quyền xử phạt hay chưa?
2 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Dân sự
2.1 Câu hỏi trắc nghiệm
Các câu khẳng định sau đúng hay sai? Tại sao?
1 Giao dịch dân sự bị tuyên bố vô hiệu không phát sinh hiệu lực từ thờiđiểm tòa án tuyên bố giao dịch đó là vô hiệu
2 Mọi cá nhân có tài sản đều có quyền lập di chúc định đoạt tài sản củamình
3 Người chiếm hữu tài sản của người khác là chiếm hữu trái pháp luật
4 Chỉ có người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thì mới có quyền xáclập giao dịch dân sự
5 Chủ sở hữu có quyền quyết định không hạn chế với việc bán hoặckhông bán tài sản cho bất cứ cá nhân, tổ chức nào
6 Người để lại di sản thừa kế có quyền truất quyền hưởng di sản thừa kếcủa bất cứ ai thuộc hàng thừa kế pháp luật quy định
7 Giám hộ chỉ đặt ra với người chưa thành niên
8 Uỷ ban nhân dân cấp xã phải cử người giám hộ cho người chưa thànhniên, người mất năng lực hành vi dân sự trên địa bàn mình quản lý
Trang 129 Giao dịch dân sự do người bị tuyên bố chết xác lập sau ngày quyết địnhtuyên bố chết có hiệu lực pháp luật là vô hiệu.
10 Chỉ có người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ mới có quyền lập dichúc để định đoạt di sản thừa kế
11 Tất cả những người có tên trong di chúc đều có quyền hưởng di sản
12 Mọi trường hợp chiếm hữu tài sản không có căn cứ pháp luật nhưngngay tình, người chiếm hữu đều có quyền xác lập quyền sở hữu sau 10 năm
13 Ký kết hợp đồng là một hành vi pháp lý đơn phương
14 Chỉ có chủ sở hữu mới có quyền chiếm hữu và sử dụng tài sản
15 Năng lực hành vi của cá nhân chỉ có khi chủ thể đó đủ 18 tuổi
16 Các thành viên của pháp nhân phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêngnếu tài sản của pháp nhân không đủ để thực hiện nghĩa vụ
17 Những người thừa kế có quyền phân chia di sản thừa kế mà họ đượchưởng từ thời điểm mở thừa kế
18 Người để lại di sản thừa kế phải từ đủ 18 tuổi trở lên
19 Máy điều hòa nhiệt độ đang gắn vào tường nhà là bất động sản
20 Người để lại di sản thừa kế có quyền truất quyền hưởng di sản thừa kếcủa bất cứ ai thuộc hàng thừa kế pháp luật quy định
2.2 Bài tập tình huống pháp luật dân sự
Bài tập tình huống số 1
Ông Thắng và bà Lan có ba người con là chị An (sinh năm 1970), anhDũng (sinh năm 1972) và chị Thi (sinh năm 1975) Hiện , ông Thắng mất, bàLan già yếu không còn minh mẫn nữa, nên hàng ngày vẫn cần có người chămsóc Chị Thi lấy chồng là anh Chính (sinh năm 1973) và có hai người con làHồng sinh tháng 7 năm 2005 và Nam sinh tháng 5 năm 2007 Chị Thi và anhChính bị tai nạn giao thông chết ngày 1/6/2018 Bằng các quy định của pháp luậtDân sự, anh, chị hãy cho biết:
1 Hồng và Nam có thuộc diện được giám hộ không?
2 Ai sẽ là người giám hộ của Hồng và Nam?
Trang 13Bài tập tình huống số 2
Ông Cường bị Tòa án ra quyết định tuyên bố chết vào ngày 23/6/2008.Sau khi Tòa án ra quyết định tuyên bố chết thì tài sản của ông được chia thừa kếcho hai người con là anh Dũng và bà Quy Cụ thể như sau: anh Dũng đượchưởng thừa kế là một căn nhà trị giá 100 lượng vàng, còn bà Quy được thừa kế
100 lượng vàng Sau khi nhận được tài sản thừa kế ông Dũng sửa chữa lại cănnhà và sử dụng căn nhà để kinh doanh khách sạn Bà Quy dùng số tiền này gópvốn với bạn đầu tư vào kinh doanh Nhưng 5 tháng sau, công ty kinh doanh thua
lỗ, bà bị mất hết số tiền này Sau đó một năm, ông Cường còn sống, trở về vàđược Tòa án ra quyết định hủy bỏ quyết định tuyên bố ông đã chết Bằng cácquy định của pháp luật dân sự, hãy cho biết quyền lợi của ông Cường với tài sản
đã chia thừa kế cho những người có liên quan được giải quyết như thế nào?
Bài tập tình huống số 3
Gia đình bà Thuận nuôi vịt để tăng thu nhập Khi lùa vịt về, bà Thuậnphát hiện đã có thêm hơn chục con vịt khác nhập vào đàn vịt nhà bà Bà Thuận
đã đi hỏi các gia đình có nuôi vịt gần đó và báo với UBND xã nhưng không thấygia đình nào báo mất vịt Bà Thuận đã nuôi ghép số vịt đó cùng đàn vịt của nhàmình Thời gian sau, ông Tư ở thôn bên đến tìm bà Thuận và nói rằng, số vịt đó
là của nhà ông bị lạc nên muốn nhận lại Bà Thuận không đồng ý trả lại vịt choông Tư vì bà đã có công chăm sóc chúng gần hai tháng Giữa hai bên xảy ra mâuthuẫn và cùng lên UBND xã để yêu cầu được giải quyết Bằng các quy định củapháp luật Dân sự, hãy cho biết quan điểm của mình trong giải quyết vụ việc trên
Bài tập tình huống số 4
Ông Thành và bà Hương kết hôn năm 1969 và sinh được 3 người con:Dũng (năm 1970), Hiệp (năm 1973), Nghĩa (năm 1976) Anh Dũng lấy chị Hoa
và sinh được 2 con là Lâm (năm 2005), Mai (năm 2008) Tháng 8 năm 2017,anh Dũng và ông Thành bị tai nạn và cùng chết Hai người đều không để lại dichúc Hãy chia di sản thừa kế của ông Thành và anh Dũng biết rằng:
- Tài sản chung của ông Thành và bà Hương là 6,4 tỷ đồng
- Tài sản chung của anh Dũng và chị Hoa là 600 triệu đồng
Trang 14Bài tập tình huống số 5
Hậu và Hương kết hôn năm 1993, có 2 con gái là Xuân sinh năm 1994 vàThu năm 1997 Năm 2010, Hậu đi xuất khẩu lao động ở Hàn Quốc và chungsống như vợ chồng với Thủy và có một con chung là Sơn sinh năm 2013 Tháng11/2017 Hậu về nước và li hôn với Hương Tòa án đã thụ lý đơn Ngày8/1/2018, Hậu chết đột ngột, ko để lại di chúc Thủy làm đơn xin được thừa kếtài sản của Hậu
Hãy chia thừa kế trong trường hợp trên, biết rằng, Hậu và Hương có tàisản chung là 400 triệu, Hậu và Thủy có tài sản chung là 1 tỷ, trong đó tòa xácđịnh phần của Hậu là 800 triệu Bố mẹ Hậu đều còn sống
Bài tập tình huống số 6
Ông A và bà B có 4 con, 2 trai, 2 gái Hiện nay, cả 4 người đều đã xâydựng gia đình Năm 1995 bà B qua đời, năm 1999 ông A kết hôn với bà C sinh
01 con gái và nhận D (con riêng của C) là con nuôi hợp pháp Tháng 02 năm
2017 ông A qua đời không để lại di chúc Ông A có tài sản chung với bà B làmảnh đất rộng 200m2 và nhà cấp 4 trên đất; tài sản chung với bà C một mảnh đấtrộng 100m2
1 Việc phân chia tài sản sau khi ông A qua đời được xử lý như thế nàotheo quy định của pháp luật?
2 Ông A có để lại di chúc, song không xác nhận tại chính quyền địaphương thì có giá trị pháp lý không? Khi đó, việc phân chia tài sản được xử lýtheo di chúc hay theo quy định của pháp luật?
Bài tập tình huống số 7
Ông An và bà Bình có một căn nhà trên đất rộng 100 m2 ở trung tâmthành phố Hà Nội, được Nhà nước có quyết định giao đất sử dụng lâu dài Ông
bà có 3 người con gái là Lan, Huệ, Hồng Năm 2008, Hồng chết Năm 2017, ông
An và bà Bình bị tai nạn chết nhưng không để lại di chúc Sổ hộ khẩu gia đình
do bà Lan đứng tên chủ hộ Trong sổ hộ khẩu có tên của bà Huệ và bà Hồng và 2con của bà Hồng là Đào và Mai Đào và Mai vẫn sống tại nhà của ông An bàBình đó từ lúc sinh ra Hiện nay, bà Lan đang có ý định yêu cầu Đào và Mai ra
Trang 15khỏi nhà và đứng tên trong giấy tờ nhà và đất nói trên.
Đào và Mai có được hưởng tài sản thừa kế từ bà Hồng với mảnh đất vàcăn nhà đó không và cách hưởng như thế nào?
Bài tập tình huống số 8
Ông Bằng có 3 người con, năm 2015 ông Bằng mất không để lại di chúc,tài sản để lại gồm 5000 m2 đất trên đó có nhà và vườn cây bạch đàn do ôngBằng đứng tên trên giấy tờ nhà đất Sau khi ông Bằng mất, anh Long (con trai cảcủa ông Bằng) ở tại căn nhà của ông Bằng và canh tác 4000 m2, anh Lân (contrai thứ của ông Bằng) canh tác 1000 m2 còn lại Tháng 5 năm 2018, chị Ly (congái ông Bằng) yêu chia đều phần tài sản của ông Bằng để lại nhưng anh Longkhông đồng ý Do đó, chị Ly đã gửi đơn đến tòa án huyện yêu cầu chia phần tàisản nói trên Tòa án huyện yêu cầu phải có giấy xác nhận tài sản chung của ôngBằng để lại (có chữ ký của 3 anh em) nhưng do mâu thuẫn nên anh Lân khôngđồng ý ký giấy xác nhận tài sản chung Vậy, để chia phần di sản của ông Bằng,cần phải làm những thủ tục nào
Bài tập tình huống số 9
Trường tiểu học A muốn vận động các em học sinh tiểu học của trườngủng hộ nhân dân bản XYZ làm cầu qua sông Thể hiện nghĩa cử cao đẹp, theo sựvận động của nhà trường, nhiều thầy cô và học sinh của trường có mang tiền đếnủng hộ Em B, 11 tuổi học sinh lớp 5 đã tự nguyện lấy số tiền tiết kiệm gần 2triệu đồng của mình ủng hộ Cô T - Hiệu trưởng đã đồng ý tiếp nhận số tiền này
và lấy gương em B biểu dương toàn trường Toàn bộ số tiền mà Trường quyêngóp được của thầy cô giáo và các em học sinh là gần 7 triệu đồng (gồm cả tiềncủa em B ủng hộ) được chuyển đến đúng địa chỉ Tuy nhiên, sau đó cha mẹ B đãđến trường đòi lại số tiền mà B đã quyền góp
Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, hãy cho biết cha mẹ của B
có đòi lại được số tiền trên không?
Bài tập tình huống số 10
Một hôm đào đất trong vườn nhà mình, ông Vui tìm được một chiếc hộp,trong đó đựng 20 lượng vàng Mặc dù đã cố gắng giữ bí mật nhưng thông tin
Trang 16vẫn bị lộ ra ngoài Công an phường X đã mời ông Vui đến để trình bày sự việc
và ông Vui đã thừa nhận việc mình đã tìm được 20 lượng vàng Cho rằng, hành
vi giấu tài sản đào được có giá trị lớn của ông Vui là trái pháp luật, nên công anphường kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền tịch thu toàn bộ 20 lượngvàng sung công quỹ Ông Vui không đồng ý Ông cho rằng, mình có công pháthiện số vàng này nên phải được hưởng một phần theo qui định của pháp luật
Bằng các quy định pháp luật dân sự, hãy giải quyết vụ việc trên
Bài tập tình huống số 11
Tháng 5 năm 2016, ông Mùi ở Tam Dương, Tam Nông, Phú Thọ, đã bắtđược một con bò mà không rõ thuộc sở hữu của ai Sau đó, ông Mùi đã đem con
bò trên về nhà nuôi nhưng không báo với chính quyền địa phương Bảy thángsau, con bò ông Mùi bắt được đã sinh được một con bê con Ngay sau đó, dobiết được thông tin về con bò của mình thất lạc đang do ông Mùi chăm sóc, nênông Quý - nhà ở xã bên cạnh, đã đến gặp ông Mùi để xin lại Tuy nhiên, ôngMùi không đồng ý vì cho rằng: Ông là người đã bắt được con bò lạc và chămsóc trong suốt bảy tháng mà không có ai đến nhận
Bằng các quy định của pháp luật dân sự, hãy xác định quyền sở hữu vớicặp bò mẹ và con trên
Bài tập tình huống số 12
Ngày 10/8/2017, ông Long mời ông Hùng và ông Giang là bạn cùng cơquan đi uống bia, do ông Long mới mua được chiếc xe ô tô Honda CRV Sau khi
đã uống khá nhiều bia, ông Hùng ngỏ ý muốn mượn chiếc xe ô tô của ông Long
để lái thử Thấy ông Long lưỡng lự vì đã lâu ông Hùng không lái xe, ông Giang
nói: "Ông cứ cho ông Hùng đi thử đi, nếu làm sao tôi chịu trách nhiệm cho".
Nghe ông Giang nói vậy, ông Long giao chìa khóa xe cho ông Hùng Kết quả,
do không còn tỉnh táo để điều khiển xe, ông Hùng đã đâm xe vào một cột điệnven đường Chiếc xe hư hỏng nặng, chi phí sửa chữa là 150 triệu đồng
Ông Long đã yêu cầu ông Hùng bồi thường khoản tiền trên, nhưng ôngHùng cho rằng: ông Giang đã hứa bảo lãnh nên không chịu trách nhiệm Khiông Long yêu cầu thanh toán thì ông Giang từ chối vì không có văn bản xác
Trang 17định trách nhiệm bảo lãnh.
Dựa trên các quy định pháp luật Dân sự, hãy xác định người phải chịutrách nhiệm với chi phí sửa chữa xe ô tô trong trường hợp trên
Bài tập tình huống số 13
Trung là sinh viên của một trường đại học tại Hà Nội Do nhu cầu học tập,Trung đã mua một chiếc Laptop cũ do một người quen giới thiệu với giá 5 triệuđồng Hai tháng sau, máy tính bị hỏng, Trung phải sửa chữa với chi phí 2 triệuđồng Tuy nhiên, ngay sau đó, Trung được công an phường triệu tập để giải trình
về việc mua máy tính là tang vật của vụ trộm cắp tài sản của công dân mà thủphạm là Nguyễn Văn Bằng
Dựa trên các quy định pháp luật Dân sự, hãy xác định trách nhiệm pháp lýcủa các bên có liên quan
Bài tập tình huống số 14
Tháng 7 năm 2017, qua người quen giới thiệu, anh Tuấn có mua của anhHải một chiếc xe máy SH không có giấy tờ đăng ký chủ sở hữu với giá 20 triệuđồng Việc mua bán không có giấy tờ chuyển nhượng và cũng không thực hiệnthủ tục trước bạ tại cơ quan có thẩm quyền Sau khi mua xe, anh Tuấn đã phảisửa chữa chiếc xe với chi phí 10 triệu đồng Tháng 10, năm 2017, công an quậnĐống Đa, Hà Nội, xác định chiếc xe SH mà anh Tuấn đã mua là tang vật của của
vụ trộm cắp tài sản của công dân
Dựa trên các quy định pháp luật Dân sự, hãy xác định hậu quả pháp lý vớigiao dịch trên của anh Tuấn
Bài tập tình huống số 15
Ông Kiên có nuôi một con Trâu đực rất hung dữ Ngày 22/5/2016, ôngKiên đã buộc con trâu này ở một gốc cây, tại cánh đồng gần nhà, cách xa đường
đi lại Vào thời điểm đó, Đức và Hà (19 tuổi), đi ngang qua khu vực trên, họ đãcùng nhau dùng gậy trêu tức con trâu này Tuy nhiên, con trâu đã dứt dây buộc
và húc Đức trọng thương với mức độ tổn hại 30% sức khỏe Sau đó, gia đìnhĐức đã yêu cầu ông Kiên bồi thường thiệt hại Ông Kiên không chấp nhận yêucầu trên vì cho rằng mình không có lỗi
Trang 18Dựa trên các quy định pháp luật Dân sự, hãy cho biết ông Kiên có phảibồi thường cho Đức hay không? Tại sao?
3 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hình sự
3.1 Câu hỏi trắc nghiệm
1 Tội phạm hình sự chỉ có thể là cá nhân có năng lực trách nhiệm hình sự
2 Mọi hành vi nguy hiểm cho xã hội đều là tội phạm
3 Hình phạt tù chỉ được áp dụng với tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệtnghiêm trọng
4 Hình phạt có thể do tòa án áp dụng với người phạm tội
5 A phạm tội và bị tòa án kết án 17 năm tù Tội của A là tội đặc biệtnghiêm trọng
6 Do mâu thuẫn với B nên A (30 tuổi) có ý định giết B để trả thù Ngày5/5/2018, A mua một gói thuốc diệt chuột (loại không màu, không mùi vị) đểđầu độc B Tối ngày 5/5/2018 A mang theo gói thuốc và chuẩn bị kế hoạch thựchiện hành vi thì bị phát hiện Do chưa đầu độc được B nên A không bị truy cứutrách nhiệm hình sự
7 B phạm tội và bị tòa án kết án 6 năm tù Tội của B là tội nghiêm trọng
8 Chỉ có người từ đủ 16 tuổi trở lên mới phải chịu trách nhiệm hình sự
9 Người đang chuẩn bị phạm tội thì được miễn trách nhiệm hình sự
10 Người đang chuẩn bị phạm tội chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự nếu
từ đủ 16 tuổi trở lên
11 A nổ súng bắn B nhưng súng bị hỏng, nên A không thực hiện được ýđịnh giết B Do đó, A chưa phải chịu trách nhiệm hình sự về tội giết người
12 A có ý định hiếp dâm B A đã vật ngã B, xé bỏ quần áo Tuy nhiên, sau
đó A từ bỏ ý định nửa chừng, mặc dù chưa giao cấu với nạn nhân Vậy, A sẽđược miễn trách nhiệm hình sự về tội hiếp dâm
13 Sau khi A thực hiện xong hành vi hiếp dâm B, A bỏ đi Ngay sau đó, C
đi ngang qua, thấy chị B đang trong tình trạng không mặc quần áo, C đã tiếp tụchiếp dâm chị B A và B là đồng phạm trong vụ hiếp dâm nói trên
14 Ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của
Trang 19người phạm tội không phải chịu trách nhiệm hình sự về hành vi che giấu tộiphạm.
15 Người chưa thành niên có thể bị áp dụng hình phạt tử hình nếu phạmtội đặc biệt nghiêm trọng
16 Người người 18 tuổi có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung: "giáo dục tạitrường giáo dưỡng" nếu nếu thấy do tính chất nghiêm trọng của hành vi phạmtội, do nhân thân và môi trường sống của người đó mà cần đưa người đó vàomột tổ chức giáo dục có kỷ luật chặt chẽ
17 Hình phạt tiền được áp dụng với người dưới 18 tuổi nếu nếu người đó
có thu nhập hoặc có tài sản riêng
18 Khi xét xử cùng 01 lần một người phạm nhiều tội, Tòa án quyết địnhhình phạt đối với từng tội và tổng hợp hình phạt tù có thời hạn có thể thành tùchung thân
3.2 Bài tập tình huống pháp luật
Bài tập tình huống số 1
A sinh ngày 15/9/1970, nhận thức bình thường Do mâu thuẫn cá nhân,vào lúc 22h00 ngày 15/09/2017 trên đường đi làm về, anh B đã bị anh A dùnggậy đánh thương tích với tỉ lệ thương tích sức khỏe là 15%
Hãy:
1 Xác định tội danh của A
2 Phân tích cấu thành của tội phạm trên
3 Trách nhiệm pháp lý đặt ra đối với anh A
Bài tập tình huống số 2
Đức biết gia đình anh Mạnh thường không có ai ở nhà vào buổi sáng.Khoảng 9 giờ ngày 26 tháng 7 năm 2017, Đức phá khóa, vào nhà anh Mạnh đểlấy tài sản Đức đang dắt chiếc xe máy của anh Mạnh ra sân (chiếc xe máy trịgiá 30 triệu đồng), đúng lúc đó anh Mạnh về nhà, phát hiện và hô hoán Đức bịmọi người bắt giữ
Bằng các quy định của pháp luật Hình sự, anh, chị hãy cho biết:
1 Tội phạm mà Đức đã thực hiện dừng lại ở giai đoạn nào?
Trang 202 Giả sử Đức mới 15 tuổi thì có phải chịu trách nhiệm hình sự không?Tại sao?
Bài tập tình huống số 3
A trộm cắp tài sản của B trị giá 100 triệu đồng Hành vi của A cấu thànhtội trộm cắp tài sản theo điểm c, khoản 2, điều 173, Bộ luật Hình sự năm 2015sửa đổi bổ sung năm 2017 và bị Tòa án tuyên phạt 3 năm tù
Bài tập tình huống số 4
Ngày 23/1/2015, A đã thực hiện hành vi hiếp dâm chị H Do quá uất ức,chị H đã treo cổ tự sát Ngày 7/7/2015, Tòa án nhân dân tỉnh H xét xử A về tộihiếp dâm theo điểm c khoản 3 Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015
1 Cấu thành tội phạm của tội hiếp dâm là cấu thành tội phạm hình thứchay vật chất?
2 Theo phân loại tội phạm tại điều 9, Bộ luật Hình sự năm 2015, hãy xácđịnh tội hiếp dâm mà A đã thực hiện và bi xét xử thuộc loại tội phạm gì? Giảithích rõ tại sao?
Bài tập tình huống số 5
Anh An là con trai của ông Bình Ngày 26/4/2018, trong một lần mâuthuẫn với anh Hòa (hàng xóm của ông Bình), ông Bình đã bị anh Hòa dùng gậyđánh gãy tay Đúng lúc đó, anh An đi làm về, trong lúc nóng giận, đã cầm daochém vào tay anh Hòa gây tổn hại 28% sức khỏe
Hãy xác định hành vi phạm tội của ông anh An và anh Hòa Anh An gâythương tích cho anh Hòa trong trường hợp trên có được miễn trách nhiệm hình
sự hay không? Tại sao?
Bài tập tình huống số 6
Nguyễn Văn Kỳ là một thợ xây mới học nghề, hiện đang làm trong đội
Trang 21thợ xây do anh Bùi Văn Quý là người cùng thôn Vốn có những mâu thuẫn vớiQuý, do hay bị anh Quý nhắc nhở vì làm việc không nghiêm túc, sai kỹ thuậtnên Kỳ rất bức xúc.
Ngày 5/10/2017, sau khi bị anh Quý tuyên bố sẽ trừ lương do Kỳ trộn sai
kỹ thuật mẻ bê tông, Kỳ đã bỏ việc về nhà chuẩn bị một con dao dài 40cm vàmột sợi dây thừng dài 20m để chuẩn bị cho kế hoạch giết anh Quý Tối ngàyhôm đó, Kỳ bí mật căng dây ở một đoạn đường vắng trong công trường xâydựng, trên tuyến đường mà anh Quý đi về nhà Theo kế hoạch, khi anh Quý bịvướng dây ngã xe máy thì Kỳ sẽ đâm chết anh Quý bằng con dao mang theo
Tuy nhiên, khi anh Quý bị ngã xe do vấp vào dây chăng ngang đường vàgãy một chân thì Kỳ (tổn hại 28% sức khỏe) đã không thực thực hiện ý định giếtanh Quý, do vào thời điểm đó Kỳ nhận ra sai lầm của mình và thay đổi ý định
Hãy cho biết, trong trường hợp trên, Kỳ có bị truy cứu trách nhiệm hình
sự hay không? Nếu có thì đó là tội danh gì?
Bài tập tình huống số 7
Tùng và Dũng là sinh viên năm cuối của trường đại học X Tối ngày20/7/2017, cả hai cùng sang phòng trọ của Mai là sinh viên khóa dưới để dựsinh nhật Sau khi buổi tiệc kết thúc, trên đường trở về nhà, Tùng đã nói vớiDũng về ý định và kế hoạch hiếp dâm Mai Mặc dù biết Tùng chắc chắn sẽ thựchiện kế hoạch đã nói, nhưng Dũng đã cho rằng không liên quan gì đến mình nên
đã không tố giác với cơ quan chức năng
Ngày 25/7/2017, Tùng đã mời Mai đi uống cà phê, trên đường về, Tùngchở Mai đến một bãi đất trống, vắng vẻ và thực hiện hành vi hiếp dâm Sau đó,Mai đã đến cơ quan công an trình báo về sự việc nói trên
Hãy cho biết, trong trường hợp trên, Dũng có bị truy cứu trách nhiệm hình
sự hay không? Nếu có thì đó là tội danh gì?
Bài tập tình huống số 8
Nguyễn Văn Dũng (30 tuổi), là nhân viên văn phòng của một doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Ngày 30/5/2018, sau khi liên hoan cuối nămtại cơ quan, trong tình trạng say rượu, mất khả năng nhận thức, Dũng đã hiếp
Trang 22dâm một đồng nghiệp nữ Khi tỉnh rượu Dũng không nhớ mình đã làm gì khisay
Dũng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội hiếp dâm hay không? Tạisao?
Bài tập tình huống số 9
Sau khi hết giờ làm, chị A đang trên đường trở về nhà thì bị B áp sát, dùngdao không chế và cướp túi sách, trong đó đó có điện thoại đắt tiền và 10 triệuđồng Sau khi bị cướp, chị A đã lái xe đuổi theo và dùng dao đâm vào B từ phíasau, khiến B bị thiệt hại 40% sức khỏe
Chị A có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi của mình hay không?Nếu có thì đó là tội danh gì?
Bài tập tình huống số 10
Ngày 14/01/2018, trên đường đi chơi về, anh Trung bị một thanh niêncầm dao khống chế và yêu cầu đưa điện thoại ví tiền và xe máy Anh Trung đãchống cự và chạy vào một ngõ hẻm Nhưng rất không may đây lại là ngõ cụt.Tên cướp đuổi kịp và cầm dao chạy về phía Trung trong tư thế chuẩn bị đâm anhTrung Trong tình thế nguy cấp, anh Trung đã nhặt một nửa viên gạch gần chỗmình đứng và ném vào đầu tên cướp Hậu quả, tên cướp bị thương chấn thương
sọ não, tổn hại 50% sức khỏe
Anh Trung có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi của mình haykhông? Nếu có thì đó là tội danh gì?
Các câu khẳng định sau đây đúng hay sai? Tại sao?
1 Tham nhũng là hành vi của người có chức vụ quyền hạn đã lợi dụngchức vụ quyền hạn đó vì vụ lợi
2 Vụ lợi là những lợi ích vật chất mà người có chức vụ, quyền hạn đạtđược hoặc có thể đạt được thông qua hành vi tham nhũng
3 Tham ô tài sản là hành vi của người lợi dụng chức vụ, quyền hạn chiếmđoạt tài sản do mình quản lý
4 Nhận hối lộ là hành vi của người trực tiếp hoặc qua trung gian nhận bất
kì lợi ích vật chất nào để làm hay không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu
Trang 23cầu của người đưa hối lộ.
5 Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản là hành vi của người
đã sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình vượt quá phạm vi được phép như làđiều kiện, phương tiện để chiếm đoạt tài sản của người khác
6 Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ là hành vi củangười đã vượt quá quyền hạn của mình làm trái công vụ gây thiệt hại về tài sản,quyền, lợi ích hợp pháp của nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân khác
7 Hành vi của người đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn, trực tiếp hoặc quatrung gian đòi, nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác dưới bấtkỳ hình thức nào để dùng ảnh hưởng của mình thúc đẩy người có chức vụ,quyền hạn làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm hoặc liên quan trựctiếp đến công việc của họ hoặc làm một việc không được phép làm là hành vimôi giới hối lộ
8 Người có hành vi tham nhũng đã nghỉ hưu vẫn phải bị xử lý về hành vitham nhũng do mình đã thực hiện
9 Cán bộ, công chức, viên chức có thể thành lập, tham gia thành lập hoặctham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn,công ty cổ phần, công ty hợp danh, hợp tác xã, bệnh viện tư, trường học tư và tổchức nghiên cứu khoa học tư, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác
10 Bản kê khai tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai đượccông khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân nơi người đó cư trú
11 Chỉ người nào thực hiện hành vi tham nhũng mới phải chịu tráchnhiệm về hành vi của mình
4.2 Bài tập tình huống pháp luật phòng, chống tham nhũng
Bài tập tình huống số 1
A là cán bộ vật tư của một hợp tác xã nông nghiệp Ánh Sao, được hợp tác
xã giao cho 100 triệu đồng đi mua vật tư nông nghiệp Khi nhận được tiền, A đãlấy số tiền này rồi dựng hiện trường giả bị mất trộm Qua điều tra, A thừa nhận
“Số tiền 100 triệu đồng đang chôn ở sau vườn nhà A”
Trong trường hợp này, hành vi của A có phải là hành vi tham nhũng
Trang 24không, nếu có thì là hành vi nào trong số 12 hành vi tham nhũng kể trên?
Bài tập tình huống số 2
Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh H được giao làm chủ đầu tư một số dự ánxây dựng trên địa bàn Để thắng thầu, Giám đốc Công ty xây dựng A đã liên kếtvới ông B là cán bộ của Sở Kế hoạch và Đầu tư Giám đốc Công ty A đã đề nghịông B cung cấp các thông tin về giá trị gói thầu được phê duyệt, giúp Công ty Athắng thầu và ông B sẽ được hưởng 15 đến 20% tổng giá trị gói thầu Từ năm
2012 đến nay, ông B đã nhận 6 tỷ đồng từ các gói thầu do Công ty A trúng thầu
Trường hợp này, ông B sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gì?
Bài tập tình huống số 3
Điều tra viên A đang trực tiếp thụ lý điều tra vụ án cướp giật tài sản mà B
là thủ phạm Trong quá trình điều tra A đã lợi dụng vị trí công tác của mình đểgặp gỡ thân nhân của B và hứa giúp đỡ B được giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
Vì lý do đó nên A đã nhận được từ gia đình B số tiền là 50 triệu đồng, nhưngthực chất A không giúp gì cả Khi thấy B vẫn bị xử lý hình sự, gia đình B đã làmđơn tố cáo về hành vi của A và A bị bắt Tại cơ quan điều tra A đã thừa nhậntoàn bộ hành vi phạm tội của mình
Hành vi của A có phải hành vi tham nhũng không? Nếu có thì thuộc hành
vi nào trong số những hành vi kể trên và sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự vềtội nào?
Bài tập tình huống số 4
Nguyễn Văn M là cán bộ địa chính xã Từ năm 2010 đến 2013, trong quátrình làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, M đã thu tiền làmGiấy chứng nhận quyền sử dụng đất của dân cao hơn so với quy định của Nhànước để thu lợi bất chính Tổng số tiền M thu được là 600 triệu đồng
Với hành vi trên M phạm tội gì? Với tội đó M sẽ phải bị xử lý như nào?
Bài tập tình huống số 5
Ông Lê Văn N là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Cuối năm 2012, ông N
đã chỉ đạo một nhóm cán bộ chốt chặn, kiểm tra xe vận chuyển cát của Công ty
X và yêu cầu ông Văn là giám đốc Công ty X phải nộp mỗi tháng 30 triệu đồng
Trang 25nếu không muốn bị cản trở hoạt động Từ cuối năm 2012 đến tháng 3/2013, ôngVăn đã giao cho ông N 60 triệu đồng.
Theo anh, chị ông N phạm tội gì?
Bài tập tình huống số 6:
Phan Minh Nguyệt là Chủ tịch Hội đồng thành viên công ty Hadico - mộtdoanh nghiệp nhà nước do UBND thành phố Hà Nội quản lý Trong quá trìnhcông tác ông Nguyệt đã chỉ đạo cấp dưới phá dỡ dãy nhà kho của công ty, xây
100 gian nhà cho thuê trái phép, mỗi gian nhà cho thuê 500 triệu trong thời hạn
15 năm Sau phi vụ này Nguyệt và đồng phạm đã thu hơn 47 tỉ đồng nhưng đểngoài sổ sách, trong đó Nguyệt sử dụng hơn 17 tỉ đồng để chi tiêu cá nhân.Ngoài ra, Nguyệt còn chỉ đạo cấp dưới lập khống chứng từ để rút hơn 27 tỉ đồng
từ quỹ bình ổn giá doanh nghiệp Với vai trò chính, Phan Minh Nguyệt đã gâythiệt hại cho Hadico hơn 70 tỷ đồng Bản thân Nguyệt chiếm đoạt, chi tiêu cánhân trên 40 tỷ
Theo anh, chị hành vi của Phan Minh Nguyệt có phải là hành vi thamnhũng không? Nếu có thì thuộc hành vi tham nhũng nào trong số 12 hành vitham nhũng pháp luật quy định?
Bài tập tình huống số 7
Qua kiểm tra hồ sơ di chuyển từ tỉnh Hà Nội đến tỉnh Điện Biên, Bảohiểm xã hội tỉnh Điện Biên đã phát hiện hồ sơ hưởng bảo hiểm xã hội giả của bàHoàng Thị Yến, 48 tuổi, thường trú tại thị xã Sơn La nên đã chuyển sang cơquan điều tra Qua xác minh, điều tra được biết, tháng 4/2009, Hoàng Thị Yến
đã chủ động gặp và đưa cho Đinh Văn Tính 50 triệu đồng, nhờ Tính “lo lót” làmgiả hồ sơ, giấy tờ để được hưởng chế độ mất sức lao động Đinh Văn Tính đãchuyển cho Phạm Anh Đức - 45 tuổi, phó phòng Bảo hiểm xã hội thị xã Sơn La
số tiền 30 triệu đồng nhờ Đức làm giả giấy tờ cho bà Yến, số tiền còn lại Tínhchiếm đoạt bỏ túi riêng Phạm Anh Đức đã làm một bộ hồ sơ giả mang tênHoàng Thị Yến được hưởng chế độ BHXH tại tỉnh Hà Nội, rồi chuyển cho Yếnlàm thủ tục hưởng chế độ BHXH tại tỉnh Điện Biên Sau khi làm xong hồ sơ giảcho bà Yến, Đức đã gọi điện yêu cầu bà Yến đưa thêm cho Đức 20 triệu đồng
Trang 26nữa Bà Yến đồng ý và đã giao cho Đức đủ số tiền 20 triệu đồng Với hồ sơ giảtrên, bà Yến đã chiếm đoạt tiền bảo hiểm xã hội với tổng số tiền là 144 triệuđồng Cũng qua xác minh, cơ quan điều tra còn phát hiện thêm Phạm Anh Đức
đã làm giả ba bộ hồ sơ của 3 cá nhân khác ( hồ sơ khống) và đã chiếm đoạt sốtiền bảo hiểm xã hội từ 3 hồ sơ đó là 465 triệu đồng
Theo anh, chị, hành vi của Phạm Anh Đức có phạm có phải hành vi thamnhũng không? Tại sao?
5 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Lao động
5.1 Câu hỏi trắc nghiệm pháp luật lao động
Các câu khẳng định sau đây đúng hay sai? Tại sao?
1 Người lao động là người đủ 15 tuổi trở lên
2 Các bên chỉ có thể giao kết tối đa 2 lần hợp đồng lao động theo mùa vụhoặc theo một công việc nhất định có thời hạn dưới12 tháng
3 Trong mọi trường hợp khi bị người sử dụng lao động trả lương khôngđúng thời hạn theo hợp đồng, người lao động có quyền đơn phương chấm dứthợp đồng
4 Chỉ có người sử dụng lao động mới có quyền ra quyết định xử lý kỷluật đối với người lao động
5 Hợp đồng lao động luôn phải xác lập dưới hình thức văn bản
6 Hợp đồng lao động có thời hạn dưới 3 tháng thì không bắt buộc phảigiao kết dưới hình thức văn bản
7 Người sử dụng lao động có quyền yêu cầu người lao động làm thêm giờtrong mọi trường hợp
8 Người lao động muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì
luôn phải báo trước cho người sử dụng lao động
9 Người lao động nữ đang mang thai dưới 7 tháng tuổi thì doanh nghiệpkhông được sử dụng người đó làm thêm giờ
10 Người lao động bị áp dụng trách nhiệm vật chất phải bồi thường toàn
bộ thiệt hại gây ra
11 Người lao động làm việc cho người sử dụng lao động đủ 12 tháng thì
Trang 27mới được nghỉ hàng năm.
12 Trong mọi trường hợp, khi xử lý kỷ luật lao động, bắt buộc phải có sựtham gia của người lao động
13 Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì phải bồithường chi phí đào tạo
14 Quan hệ lao động của công chức, viên chức không áp dụng các quyđịnh của Bộ luật Lao động
15 Thời gian có hiệu lực của hợp đồng lao động đuợc tính từ thời điểmngười lao động làm việc thực tế tại doanh nghiệp
5.2 Bài tập tình huống pháp luật lao động
Bài tập tình huống số 1
Ông Nguyễn Xuân Hùng là nhân viên hợp đồng làm bảo vệ cho Cơ quanĐại diện - trước đó là Văn phòng 2 - của Bộ Kế hoạch và đầu tư tại Thành phố
Hồ Chí Minh (“Cơ quan Đại diện”) kể từ ngày 03/03/2008 Công việc cụ thể củaông Hùng bao gồm “tuần tra canh gác, bảo vệ an toàn và tài sản, bảo đảm anninh trật tự trong cơ quan, giờ làm việc theo sự phân công của cơ quan” Ngày11/3/2010, trong ca trực bảo vệ do ông Hùng phụ trách tại Cơ quan Đại diện, dokhông thực hiện đúng các quy định về quy trình công việc nên ông Hùng đã đểmất hai chiếc xe gắn máy của ông Nguyễn Tiến Dũng và Ngô Văn Vĩ Sau khibồi thường cho ông Dũng và ông Vĩ số tiền là hai mươi triệu đồng cho hai chiếc
xe bị mất, Cơ quan Đại diện đã yêu cầu ông Hùng phải hoàn trả lại cho mìnhtoàn bộ số tiền này nhưng ông Hùng không trả, do vậy Cơ quan đại diện của Bộ
Kế hoạch và Đầu tư được Bộ Kế hoạch và Đầu tư ủy quyền đã khởi kiện ôngHùng ra Tòa án nhân dân quận 1 thành phố Hồ Chí Minh - nơi cơ quan đại diện
Bộ kế hoạch và đầu tư có trụ sở
Theo anh, chị, ông Hùng có phải bồi hoàn lại 20 triệu này cho Cơ quanđại diện của Bộ Kế hoạch và Đầu tư không?
Bài tập tình huống số 2
Ngày 05 tháng 3 năm 2012, công ty TNHH T.Y.A Việt Nam có gửi thưmời ông Nguyễn Văn Anh vào làm viêc ở vị trí Giám đốc kinh doanh và chăm
Trang 28sóc khách hàng từ ngày 12 tháng 3 năm 2012 với mức lương thử việc là1.800USD/tháng Hai bên thỏa thuận rằng sau khi hoàn tất tốt thời gian thử việc
2 tháng ông Anh sẽ nhận được xác nhận tuyển dụng từ công ty
Sau khi kết thúc thành công thời gian thử việc 2 tháng, ông Anh vẫn tiếptục làm việc tại công ty T Y A Ngày 14 tháng 5 năm 2012, công ty T.Y.A ViệtNam gửi cho ông Anh một bản hợp đồng lao động, theo đó ông Anh được chínhthức tuyển dụng vào vị trí Giám đốc kinh doanh và chăm sóc khách hàng trongthời gian 12 tháng kể từ ngày 14/5/2012 với mức lương là 2.000 USD/tháng Saukhi xem xét bản hợp đồng, ngày 06 tháng 6 năm 2012, ông Anh gửi lại bản thảocuối cùng của hợp đồng để các bên ký kết, nhưng 6 ngày sau (ngày 12 tháng 6năm 2012), ông Suetsugu Naruhito - Giám đốc điều hành của công ty T.Y.A ViệtNam đã thông báo rằng công ty sẽ chấm dứt việc tuyển dụng ông Anh vào ngày
12 tháng 6 năm 2012 vì hai lý do:
Thứ nhất, qua xem xét quá trình làm việc của ông Anh phía công ty nhận thấy
như sau:
• Ông Anh không có uy tín với nhân viên trong quá trình làmviệc ở vai trò giám đốc kinh doanh Ông Anh không tạo dựng được lòng tin vớicấp trên; thường xuyên đi làm muộn Ngoài ra, Công ty còn chứng minh ôngAnh gian dối trong kê khai công tác phí và làm mất uy tin của Công ty thôngqua việc đòi hoa hồng từ phía đối tác
• Về hiệu quả công việc, ông Anh chưa mang về cho công tymột hợp đồng nào và không đem về cho khoản doanh thu nào
Thứ hai, vì tình hình tài chính của công ty đang gặp khó khăn.
Cho rằng quyết định (cho nghỉ việc) của công ty T.Y.A Việt Nam là tráiluật, ông Anh đã khởi kiện để yêu cầu tòa án giải quyết
Theo anh, chị, công ty T.Y.A chấm dứt hợp đồng lao động với ông Anhnhư vậy là thuộc trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động nào, có hợp phápkhông, giải thích tại sao?
Bài tập tình huống số 3
Trang 29Ông An vào làm việc tại Công ty BB Sài Gòn (viết tắt là Công ty) từ ngày31/7/2013 Đến ngày 01/01/2014, hai bên ký hợp đồng lao động không xác địnhthời hạn với công việc là Phó quản đốc, mức lương là 1.120.000 đồng/tháng.Ngày 01/01/2015, Công ty và ông An ký kết phụ lục hợp đồng thay đổi mứclương lên thành 1.911.000 đồng/tháng, phụ cấp Phó quản đốc 1.000.000đồng/tháng Tuy nhiên, trong quá trình làm việc, tiền lương thực lãnh hàng thángcủa ông là 10.000.000 đồng (bao gồm tiền lương cơ bản 4.000.000 đồng, phụcấp chức vụ 1.000.000 đồng, tiền thưởng hiệu quả công việc, tiền năng suất vàtiền cơm trưa là 725.000 đồng
Ngày 01/02/2018, bà Trang (Trưởng phòng Hành chính Nhân sự Công ty)mời ông lên văn phòng và thông báo miệng với ông là: Ban Tổng Giám đốc buộcông thôi việc từ ngày 01/02/2018 và bắt ông phải làm đơn xin nghỉ việc mà không
có lý do
Sau đợt nghỉ Tết âm lịch từ 1/2 đến hết ngày 8/2/2018, ngày 9/2 ông An
đã làm đơn khiếu nại yêu cầu Công ty giải quyết cho ông về việc bị bà Trangthông báo cho nghỉ việc
Ngày 16/2/2018, công ty đã gửi thư mời ông An đến làm việc về nội dungkhiếu nại Tại cuộc họp công ty có yêu cầu ông giải trình về việc tự ý nghỉ việc
từ ngày 9/2/2018 và việc ông chưa hoàn thành công việc Tuy ông An có giảithích là ngày 9/2 ông có đến công ty làm việc nhưng công ty không cho ông vàolàm việc nhưng ông đã không đưa ra được bằng chứng về việc này, đồng thờicũng không làm bản giải trình
Ngày 25/02/2018, công ty gửi giấy mời ông An đến Công ty vào ngày26/02/2018 để xử lý kỷ luật nhưng ông An không đến nên Công ty đã tiến hành
xử lý kỷ luật vắng mặt ông An Tại cuộc họp tiến hành xử lý kỷ luật đối với ông
An có sự tham gia chủ trì của phó tổng giám đốc Công ty; Đại diện công đoàn;Đại diện phòng hành chính nhân sự và giám đốc sản xuất Hội đồng kỷ luật đồng
ý ra quyết định kỷ luật sa thải đối với ông An vì các lý do: Ông An tự ý nghỉviệc quá 05 ngày (từ 9/2/2018 đến 26/02/2018); Có sai phạm trong sản xuất (cóxác nhận của công nhân bộ phận do ông An quản lý) Ngày 26/02/2018 Công ty
Trang 30có báo cơ quan quản lý lao động về việc xử lý kỷ luật đối với ông An và Banquản lý các khu chế xuất và Công nghiệp Hồ Chí Minh (Hepza) không có ýkiến Ngày 28/02/2018 Công ty ra quyết định xử lý kỷ luật sa thải đối với ông
An và gửi quyết định qua đường bưu điện cho ông An
Theo anh, chị quyết định kỷ luật sa thải của Công ty BB Sài Gòn với ông
An như vậy có đúng không? Nếu không đúng thì việc bồi thường của Công ty
BB Sài Gòn với ông An sẽ được giải quyết thế nào?
Bài tập tình huống số 4
Công ty đầu tư và phát triển nhà Hà Nội ký hợp đồng lao động với chịVân, công việc là làm giáo viên mầm non, thời hạn của hợp đồng là từ4/11/2013 đến 4/11/2018, thời gian thử việc 12 tháng với mức lương cơ bản là3,5 triệu/tháng Sau thời gian thử việc mức lương sẽ là 7 triệu/tháng (gồm lương
cơ bản và phụ cấp) Sau khi ký hợp đồng chị Vân được cử đi học chuyên ngànhphương pháp giáo dục mầm non Montessori 1 năm (từ tháng 11/2013 đến tháng11/2014) Kinh phí đào tạo là 65 583.000 đồng do Công ty đầu tư và phát triểnnhà trả, đồng thời 2 bên có ký bản cam kết là sau khi học xong chị Vân sẽ phảiphục vụ cho công ty 4 năm (5 năm nếu tính cả thời gian đào tạo), không đượcphép thôi việc trước hạn hợp đồng, nếu nghỉ trước thời hạn cam kết sẽ phải hoàntrả lại toàn bộ chi phí đào tạo mà công ty đã trả và phải chịu phạt một khoản tiền
do công ty quy định đồng thời phải bồi thường mọi thiệt hại xảy ra Sau khi họcxong, chị Vân đã làm việc cho Công ty Đầu tư và phát triển nhà từ tháng 1/2015đến tháng 6/2015, nhưng trong thời gian này chị Vân thường xuyên nghỉ việcvới lý do ốm đau, sau đó đã đột ngột làm đơn xin nghỉ hẳn Việc chị Vân nghỉviệc trước khi hết hạn hợp đồng khiến Công ty đầu tư và phát triển nhà Hà Nộikhông mở được lớp mới trong năm học 2015-2016, ước tính thiệt hại là 100triệu đồng Ngoài ra các giáo viên khác đã phải làm thêm giờ để lấp chỗ trốngcủa chị Vân
Theo anh, chị việc chị Vân xin nghỉ việc như vậy có được coi là đơnphương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp và các khoản chi phí, thiệt hạinêu ở trên sẽ được giải quyết thế nào?
Trang 31Bài tập tình huống số 5
Anh A làm công nhân cho xí nghiệp B, được xí nghiệp B trả lương5.000.000 đồng/ tháng Tháng 4/2018 anh A làm thêm 2 ngày:
Ngày 20/4 làm thêm từ 18h đến 22h
Ngày 22/4, ngày chủ nhật, ngày nghỉ hàng tuần, làm thêm từ 21h đến 23h.Tính lương của anh A trong tháng 4/2018
Bài tập tình huống số 6
Ngày 10/5/2015, Công ty Môi giới địa ốc Thành Hưng ký với anh ĐinhVăn Mùi một bản hợp đồng đào tạo, trong đó anh Mùi sẽ được công ty đào tạonghiệp vụ trong 3 tháng và anh Mùi phải cam kết sẽ làm việc tối thiểu 5 nămcho công ty, đồng thời phải đặt cọc 10 triệu đồng phí đào tạo và ngoài ra cònphải nộp bằng ĐH gốc của mình cho công ty giữ Sau khi hết thời gian đào tạo,Công ty địa ốc Thành Hưng và anh Mùi đã ký hợp đồng lao động chính thức vớithời hạn 2 năm, thời gian thử việc là 4 tháng Tuy nhiên khi mới làm được 2tháng anh Mùi vì không muốn làm việc cho Công ty Thành Hưng nữa nên đã xinnghỉ việc, không báo trước cho lãnh đạo Công ty Thành Hưng Lãnh đạo Công
ty Thành Hưng đã không đồng ý với đơn xin nghỉ việc của anh Mùi, yêu cầu anhMùi phải làm đủ 5 năm cho công ty thì mới trả lại bằng
Hỏi:
1 Trong 2 bản hợp đồng (Bản cam kết đào tạo và Hợp đồng lao động giữaanh Mùi và công ty Thành Hưng) có những yếu tố nào không đúng với quy địnhcủa pháp luật?
2 Việc chấm dứt hợp đồng lao động của anh Mùi có được coi là đơnphương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp luật không?
3 Anh Mùi có phải bồi thường gì cho công ty Thành Hưng?
Bài tập tình huống số 7
Ngày 15/4/2016, anh Trần Văn Bình ký hợp đồng lao động xác định thờihạn với công ty Ánh Sao Theo hợp đồng anh Bình được nhận vào công ty đểlàm công nhân kỹ thuật Thời hạn của hợp đồng là 2 năm kể từ ngày 24/4/2016đến ngày 24/4/2018, thời gian thử việc là 30 ngày Hết 30 ngày thử việc, vì đạt
Trang 32kết quả tốt nên anh Bình được công ty chính thức tuyển dụng Ngày 01/5/2016,công ty mời anh Bình lên ký bản cam kết sẽ làm việc cho công ty 3 năm, nếu bỏviệc trước 3 năm sẽ phải chịu phạt 1 tháng lương và bồi thường cho công ty 10triệu đồng.
Theo anh, chị, trong trường hợp này công ty Ánh Sao có quyền yêu cầuanh Bình ký bản cam kết làm việc đó không? Tại sao?
Bài tập tình huống số 8
Anh, chị hãy xác định loại trợ cấp và số tiền trợ cấp mà người sử dụng laođộng phải trả cho người lao động trong các trường hợp sau:
a Dù đã làm việc được 30 tháng nhưng do sáp nhập một số bộ phận củadoanh nghiệp nên người lao động phải nghỉ việc
b Hợp đồng lao động có thời hạn 24 tháng chấm dứt do hết hạn
c Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật
d Người lao động nghỉ việc để hưởng chế độ hưu trí hàng tháng
e Do hợp nhất doanh nghiệp nhưng người sử dụng lao động kế tiếp không
sử dụng hết số lao động hiện có và phải chấm dứt hợp đồng lao động với một sốlao động đã làm việc trong doanh nghiệp được 8 tháng
g Người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động tráipháp luật với người lao động đã làm việc trong doanh nghiệp được 5 năm vàngười lao động này không muốn trở lại làm việc
Bài tập tình huống số 9
Chị Bình ký hợp đồng lao động bằng hình thức lời nói để giúp việc cho giađình chị Hà với thời hạn 6 tháng, mức lương 4.000.000 đồng/tháng, thời gianthử việc là 1 tuần được tính vào thời hạn của hợp đồng Hết thời gian thử việcchị Hà vẫn đồng ý nhận chị Bình làm giúp việc cho mình Tuy nhiên càng làmchị Bình càng cảm thấy công việc nhà chị Hà không phù hợp với mình nên độtngột xin hôm sau nghỉ luôn
Theo anh, chị hợp đồng trên có nội dung nào chưa đúng với quy định củapháp luật? Chị Bình chấm dứt hợp đồng như vậy có đúng không?
Bài tập tình huống số 10
Trang 33Chị Nguyễn Mai Anh đã tốt nghiệp đại học tài chính kế toán ký hợp đồnglao động với công ty thương mại dịch vụ Hoàng Oanh để làm công việc thungân chỉ cần trình độ trung cấp, hai bên thoả thuận thời gian thử việc là 45 ngày.Trong thời gian thử việc tiền lương của chị Mai Anh sẽ bằng 75% lương củacông việc đang làm thử Tuy nhiên sau khi hết thời gian thử việc đi làm 1 thờigian chị Anh thấy công việc cũng vất vả nên đã đề nghị công ty trả thêm chomình mỗi tháng 500.000 so với hợp đồng đã ký Giám đốc Công ty dịch vụ vàthương mại Hoàng Oanh đã không chấp nhận yêu cầu này của chị Anh nên chịAnh đã tự chấm dứt hợp đồng lao động với công ty.
Theo anh, chị thời gian thử việc và mức lương thử việc như trên có phùhợp với quy định của pháp luật không? Chị Anh chấm dứt hợp đồng lao độngnhư vậy là đúng hay sai? Tại sao?
Bài tập tình huống số 11
Ngày 15/4/2017 anh Trần Tuấn có ký hợp đồng loa động với Trung tâm y
tế dự phòng X, lương của anh Tuấn là 6 triệu đồng/tháng, hợp đồng có thời hạn
36 tháng Ngày 26/2/2018, do có mâu thuẫn với người hàng xóm, trong một lần
xô xát anh Tuấn đã đẩy ngã người này và bị công an 113 đến lập biên bản, tạmgiữ 3 ngày để điều tra Khi thấy có cơ quan công an tìm đến để điều tra về anhTuấn, Trung tâm y tế dự phòng liền lập tức chấm dứt hợp đồng lao động với anhTuấn và trả trợ cấp mất việc làm cho anh Tuấn
Theo anh, chị, Trung tâm y tế dự phòng giải quyết như vậy đúng hay sai?Nếu sai thì cần giải quyết như thế nào?
Bài tập tình huống số 12
Chị Hà Minh Anh khi ký hợp đồng lao động có thời hạn với ngân hàng A
và được ngân hàng A yêu cầu phải ký vào bản cam kết sẽ không kết hôn và sinhcon trong vòng 2 năm đầu làm việc Tuy nhiên sau 6 tháng làm việc, chị MinhAnh đã kết hôn và có mang nên đã bị ngân hàng A quyết định chấm dứt hợpđồng lao động
Theo anh, chị, việc ngân hàng A chấm dứt hợp đồng lao động do chị MinhAnh kết hôn và có mang như vậy có vi phạm quy định của pháp luật không?
Trang 34Nếu vi phạm việc giải quyết hậu quả pháp lý của nó sẽ như thế nào và ngânhàng X sẽ bị xử lý ra sao?
Bài tập tình huống số 13
Anh Dũng là nhân viên văn phòng cho công ty Thành An, hợp đồng laođộng của anh với công ty là 24 tháng, lương 4 triệu đồng/tháng Tuy nhiên, khilàm được 10 tháng thì có người bạn giới thiệu cho anh Dũng một công ty khác
có mức lương cao hơn Anh Dũng đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao độngvới công ty Thành An để đến làm cho công ty kia, báo trước cho công ty Thành
An 20 ngày Cho là anh Dũng đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động tráipháp luật nên công ty Thành An đã yêu cầu anh Dũng bồi thường cho công ty
10 triệu đồng
Theo anh, chị công ty Thành An yêu cầu anh Dũng bồi thường như vậy cóđúng không? Tại sao?
Bài tập tình huống số 14
Tập thể lớp 16 ĐHL nhận với thầy hiệu trưởng của trường làm vệ sinh cácphòng học vào các buổi chiều sau giờ học để lấy tiền gây quỹ lớp, thời hạn hợpđồng là 1 năm Các thành viên của lớp đã uỷ quyền bằng văn bản cho bạn Minhlớp trưởng thay mặt lớp ký kết hợp đồng lao động với thầy hiệu trưởng
Theo anh, chị việc ủy quyền như vậy là đúng hay sai? Tại sao?
Bài tập tình huống số 15
Chị Nguyễn Ngọc Minh ký hợp đồng lao động với công ty giày da ÁnhSao với thời hạn 24 tháng Sau khi hợp đồng lao động của chị Minh hết hạn, chịMinh vẫn tiếp tục làm việc bình thường ở công ty mặc dù chưa ký hợp đồng laođộng mới Sau 2 tháng làm việc, Giám đốc công ty yêu cầu chị Minh nghỉ việcvới lý do hợp đồng của chị đã hết hạn
Theo anh, chị yêu cầu trên của Giám đốc là đúng hay sai? Nếu sai thì cầngiải quyết như thế nào?
Bài tập tình huống số 16
Chị Quỳnh đang làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn 36 tháng tạicông ty X Trong lần đi khám thai ở bệnh viện, bác sĩ chỉ định chị Quỳnh phải
Trang 35nghỉ việc 3 tháng để dưỡng thai, nếu không sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi Vìvậy, chị Quỳnh làm đơn đề nghị Giám đốc cho chị tạm hoãn hợp đồng lao động
3 tháng nhưng Giám đốc không chấp nhận cho chị Quỳnh tạm hoãn hợp đồng
mà chỉ chấp nhận cho chị chấm dứt hợp đồng lao động
Theo anh, chị Giám đốc công ty X xử lý như vậy là đúng hay sai? Tạisao?
Bài tập tình huống số 17
Chị Tình ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn để làm việc tạiphân xưởng may cao cấp của công ty may Đức Anh với mức lương 6.900.000đồng/tháng Do nhu cầu sản xuất kinh doanh, ngày 03/4/2014 Giám đốc tạmchuyển chị sang làm tại phân xưởng Đóng gói 45 ngày, mức lương trong toàn bộthời gian này là 5.500.000 đồng/tháng Cho rằng việc trả lương như vậy làkhông đúng nên chị T đề nghị giám đốc giữ nguyên mức lương theo hợp đồnglao động cho chị trong 45 ngày làm tại phân xưởng Đóng gói Giám đốc khôngđồng ý với đề nghị này
Theo anh, chị Giám đốc công ty may Đức Anh có được phép tạm chuyểnchị Tình sang làm công việc khác như ở trên? Mức lương của chị Tình trong thờigian tạm chuyển theo quy định của pháp luật sẽ được tính như nào?
Giả sử, trong năm 2014, bên cạnh 45 ngày tạm điều chuyển trên, giám đốccòn điều chuyển chị Tình sang làm việc 10 ngày tại phân xưởng giặt là (lươngcủa người lao động trong phân xưởng này thấp hơn phân xưởng may cao cấp) vàvẫn giữ nguyên lương theo hợp đồng lao động cho chị Tình nhưng chị Tìnhkhông đồng ý và tự nghỉ việc thì chị Tình có được hưởng lương ngừng việckhông?
Bài tập tình huống số 18
Anh Bình làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn tạidoanh nghiệp X ở Phú Thọ từ tháng 10/2012 Công việc của anh Bình theo thoảthuận trong hợp đồng lao động là kế toán thanh toán Mức lương được trả là8.200.000 đồng/tháng
Ngày 04/8/2013, anh Bình nhận được văn bản của giám đốc yêu cầu anh
Trang 36bàn giao công việc cho người khác để nhận nhiệm vụ mới Giám đốc chuyểnanh đi làm phó văn phòng đại diện của doanh nghiệp tại Hà Nội với mức lươngnhư khi làm việc ở Phú Thọ và hỗ trợ thêm phụ cấp lưu trú là 1.800.000đồng/tháng Anh Bình đã trực tiếp gặp giám đốc đề nghị được tiếp tục làm việc
ở Phú Thọ và hai bên có xảy ra tranh cãi Ngày 7/8/2013, anh Bình nhận đượcquyết định của giám đốc về việc chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do anhkhông chấp hành lệnh điều động của doanh nghiệp và có thái độ vô lễ với lãnhđạo Đồng thời, Giám đốc yêu cầu anh Bình trong thời hạn chậm nhất là 1 tuầnphải bàn giao công việc và hoàn tất thủ tục để rời khỏi công ty Anh Bình khôngđồng ý với quyết định trên và gửi đơn khởi kiện ra tòa án
Trên cơ sở các quy định của pháp luật lao động anh, chị hãy đánh giá việc điềuđộng và chấm dứt hợp đồng lao động với anh Bình của giám đốc doanh nghiệp
X có đúng không? Tại sao? Nếu sai thì hậu quả pháp lý của nó sẽ được giảiquyết thế nào?
Bài tập tình huống số 19
Năm 2010, do nhu cầu sản xuất kinh doanh, Giám đốc công ty ThịnhVượng quyết định thành lập tổ Quảng cáo và Tiêu thụ sản phẩm và thoả thuậnvới 9 lao động đang làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạntại phòng Kế hoạch kinh doanh, phòng Hành chính và 2 phân xưởng sản xuất đểchuyển họ sang làm việc tại tổ này
Sau một thời gian hoạt động, ngày 10/01/2014, Giám đốc gửi văn bảnthông báo với tổ Quảng cáo và Tiêu thụ sản phẩm rằng: Công ty đã thiết lậpđược đại lý tại các tỉnh, sản xuất đã ổn định nên không cần thiết duy trì tổ Quảngcáo và Tiêu thụ sản phẩm nữa Công ty sẽ chấm dứt hợp đồng với các thành viêncủa tổ từ ngày 10/3/2014 Mọi quyền lợi của người lao động sẽ giải quyết theoquy định tại Điều 48 Bộ Luật lao động Trước khi ra thông báo này, công ty đãtrao đổi, nhất trí Ban chấp hành công đoàn cơ sở
Khi nhận được thông báo, các thành viên của Tổ Quảng cáo và Tiêu thụ sảnphẩm làm đơn kiến nghị Giám đốc và Chủ tịch công đoàn xem xét sắp xếp côngviệc khác cho họ Sau khi làm việc với Giám đốc, Chủ tịch công đoàn thông báo
Trang 37lại là Giám đốc không đồng ý vì tất cả các công việc khác đều đã ổn định và hứa
sẽ ký hợp đồng với họ khi công ty có nhu cầu Các lao động trên tiếp tục nhờcông đoàn giúp đỡ
Theo anh, chị việc công ty Thịnh Vượng chấm dứt hợp đồng lao động với
9 lao động như trên có hợp pháp không? Tại sao? Quyền lợi của người lao độngtrong trường hợp này sẽ được giải quyết thế nào?
Bài tập tình huống số 20
Chị Nga làm theo hợp đồng lao động có thời hạn 24 tháng tại một doanhnghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Y, còn chị Tâm làm việc theo hợp đồng laođộng không xác định thời hạn cũng tại doanh nghiệp này Trong hợp đồng laođộng mà chị Tâm đã ký với doanh nghiệp chị có cam kết không kết hôn trong 2năm đầu thực hiện hợp đồng
Sau 10 tháng làm việc tại doanh nghiệp, chị Nga có thai Sau đó chị sinhcon và nghỉ thai sản theo quy định của pháp luật Hết thời gian nghỉ thai sản, chịNga tiếp tục đi làm Khi đó, hợp đồng lao động của chị sắp hết hạn nên giámđốc đã thông báo với chị rằng sau khi hợp đồng lao động của chị hết hạn, doanhnghiệp không ký tiếp hợp đồng lao động với chị nữa vì doanh nghiệp không cónhu cầu về lao động
Cùng với chị Nga, chị Tâm cũng nhận được thông báo của giám đốc vềviệc chấm dứt hợp đồng lao động với lý do chị Tâm đã vi phạm cam kết tronghợp đồng (chị Tâm mới kết hôn được 3 tuần)
Chị Nga và chị Tâm cho rằng trong trường hợp này doanh nghiệp chấmdứt hợp đồng lao động với họ là không đúng, vi phạm Điều 39 Bộ luật lao độngnên làm đơn khiếu nại
Theo anh, chị nội dung thông báo chấm dứt hợp đồng lao động với Tâm
và Nga của doanh nghiệp là Y là đúng hay sai? Quyền lợi của chị Nga và chịTâm sẽ được giải quyết thế nào?
Bài tập tình huống số 21
Chị Ánh làm việc cho công ty cổ phần X được 5 năm, 7 tháng Trong thờigian làm việc ở công ty, chị đã đóng bảo hiểm thất nghiệp được 10 tháng Diễn
Trang 38biến tiền lương của chị Ánh như sau: Năm đầu tiên chị được trả lương 4.750.000đồng/tháng Ba năm sau chị được trả lương 5.200.000 đồng/tháng Thời gian cònlại chị được trả lương 6.500.000 đồng/tháng
Nay chị Ánh và công ty X thỏa thuận chấm dứt hợp đồng lao động Hãytính trợ cấp thôi việc cho chị Ánh?
Bài tập tình huống số 22
Chị Yến đang làm việc cho doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài Xđược 5 năm, nay Tòa án nhân dân tỉnh tuyên bố doanh nghiệp này bị phá sản
Theo anh, chị trong trường hợp trên, chị Yến có được hưởng trợ cấp gìkhông?
Bài tập tình huống số 23
Chị Lan Anh công tác tại công ty B và đang trong thời gian nghỉ thai sản.Sau khi nghỉ hết thời gian 6 tháng theo quy định của Bộ luật Lao động chị LanAnh trở lại làm việc tại công ty B Tuy nhiên, hiện tại vị trí làm cũ của chị LanAnh ở công ty B với mức lương 5 triệu/tháng đã được công ty B bố trí ngườikhác phụ trách, do vậy công ty B đã chuyển chị Anh qua làm công việc ở phòngkhác với mức lương 4 triệu /tháng
Theo anh, chị trong trường hợp này công ty B có vi phạm quy định gì của
Bộ luật Lao động hay không? Nếu có vi phạm thì chị Anh cần làm gì để bảo vệquyền lợi cho mình?
6 Câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống pháp luật Hôn nhân và gia đình 6.1 Câu hỏi trắc nghiệm pháp luật hôn nhân và gia đình
Các câu khẳng định sau đây đúng hay sai? Tại sao?
1 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 quy định về độ tuổi thì nam từ đủ
20 tuổi trở lên, nữ từ 18 tuổi trở lên được phép kết hôn
2 Chỉ có nam và nữ đã thực hiện đăng ký kết hôn theo quy định của phápluật tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới được coi là vợ chồng
3 Cơ quan có thẩm quyền đăng ký kết hôn là UBND nơi đăng kí hộ khẩuthường trú của một trong hai bên nam nữ
4 Tài sản chung của vợ chồng nếu phải đăng kí quyền sở hữu thì phải
Trang 39đăng kí tên của hai vợ chồng, do đó nếu tài sản nào đứng tên một bên vợ hoặcchồng sẽ là tài sản riêng của người đó
5 Những giao dịch liên quan đến tài sản chung có giá trị lớn của vợchồng do một bên vợ (hoặc chồng) thực hiện luôn bị coi là vô hiệu
6 Khi vợ hoặc chồng thực hiện những giao dịch phục vụ cho nhu cầuthiết yếu của gia đình mà không có sự đồng ý của bên kia thì người thực hiệngiao dịch đó phải thanh toán bằng tài sản riêng của mình
7 Tài sản giữa vợ và chồng luôn là tài sản chung hợp nhất
8 Sau khi kết hôn vợ chồng có quyền thỏa thuận xác lập chế độ tài sảncủa vợ chồng
9 Việc chia tài sản chung của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân chỉ đượccoi là có hiệu lực pháp lý khi được tòa án công nhận
10 Đơn xin ly hôn bắt buộc phải có chữ kí của cả vợ và chồng
11 Hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng của vợ hoặc chồng trong thờikỳ hôn nhân là tài sản riêng
12 Vợ, chồng chỉ có nghĩa vụ dùng tài sản riêng để thực hiện các nghĩa
vụ chung nếu có thỏa thuận bằng văn bản
13 Quyết định hủy việc kết hôn trái pháp luật luôn dẫn đến hậu quả pháp
lý là chấm dứt quan hệ như vợ chồng của các bên kết hôn trái pháp luật
14 Giao dịch liên quan đến tài sản chung vợ chồng nếu do một bên vợhoặc chồng thực hiện mà không có sự đồng ý bằng văn bản của bên kia thì sẽ bịcoi là vô hiệu
15 Vợ chồng phải tự mình thực hiện các nghĩa vụ phát sinh từ giao dịchdân sự do mình thực hiện
16 Tài sản chung của vợ chồng không thể hình thành từ tài sản riêng
17 Khi có yêu cầu xin ly hôn của cả vợ và chồng, tòa án luôn phải giảiquyết cho vợ, chồng ly hôn
18 Các tài sản có đăng ký quyền sở hữu tên của vợ hoặc chồng sẽ là tàisản riêng của người đó
6.2 Bài tập tình huống pháp luật hôn nhân và gia đình
Trang 40Bài tập tình huống số 1
Anh An và chị Bình cưới nhau có đăng ký kết hôn năm 2010, cả hai vợchồng đều có việc làm thu nhập ổn định Trước khi cưới chị Bình, anh An đượccha mẹ tặng riêng 1 căn nhà đứng tên anh An Sau khi cưới, vợ chồng sống tạicăn nhà này Một thời gian do căn nhà xuống cấp nên 2 vợ chồng nâng cấp lạivới chi phí 500.000.000 đồng Sau 7 năm chung sống, hai vợ chồng đã sinh 2con, con gái lớn 5 tuổi, con trai 18 tháng tuổi Do bất đồng trong sinh hoạt vàmâu thuẫn trong việc chăm sóc, giáo dục con, anh An và chị Bình thống nhất ratòa Tại tòa, anh An cho rằng căn nhà 2 vợ chồng đang ở là nhà bố mẹ cho riênganh nên hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của anh, chị Bình không có quyền lợi gì
Về con cái anh An yêu cầu được nuôi bé trai 18 tháng với lý do con trai theocha Chị Bình không đồng ý với yêu cầu của anh An và yêu cầu toà giải quyếttheo quy định của pháp luật
Anh, chị hãy giải quyết tranh chấp về tài sản và quyền nuôi con giữa anh
An và chị Bình trên cơ sở các quy định luật Hôn nhân và Gia đình
Bài tập tình huống số 2
Anh Nguyễn Văn Ngọc và chị Đinh Thị Hương kết hôn với nhau ngày10/10/1979, có đăng kí kết hôn tại UBND xã Cổ Đô, Ba Vì, Hà Nội Nhưng vì lí
do bận công tác nên sau khi đăng kí anh chị đã không quay lại lấy giấy đăng kíkết hôn, tuy nhiên 2 người vẫn sống chung với nhau rất hạnh phúc cho đến năm
2012 Lí do mâu thuẫn là do chị Thoán cho rằng anh Ngọc trong thời gian sangcông tác tại Lào đã chung sống với 1 cô gái người Việt bên đó, khi chị sangthăm thì anh đã đuổi đánh chị làm chị thấy rất tủi hổ Năm 2013 khi anh Ngọc
về nước thì cũng không đến ở cùng chị và các con mà bỏ về quê sống Năm
2014 do vợ chồng người con trai sinh con cần nhờ anh trông cháu giúp nên anh
đã đến ở cùng vợ chồng người con trai và chị Hương Đến tháng 3/2017, domâu thuẫn với vợ chồng người con trai nên anh lại bỏ về quê Đến tháng 5/2017chị Hương nghe tin ở quên anh đã cặp bồ với 1 cô tên là Oanh và làm đơn xin lyhôn chị Khi được Tòa triệu tập hỏi ý kiến chị Hương xác định do tình cảm vợchồng vẫn còn nên xin được đoàn tụ, không đồng ý ly hôn Mẹ anh Ngọc và các