kỹ năng tham vấn cho người có HIV Ths. Phạm Mạnh Hà Kỹ năng cảm nhận  Là khả năng nhận biết cảm xúc của bản thân và người khác khi giao tiếp.  Những cảm xúc âm tính (sự tức giận, sự buồn bã, cảm giác tội lỗi . ) có thể ảnh hưởng đến buổi tham vấn nên cần nhận biết được chúng.  Các cảm xúc này thường gửi trong cơ chế phòng vệ “cái tôi” (cơ chế tự bảo vệ) Cỏc c ch t bo v 1. Sự dồn nén/ki m ch 2. Sự phóng chiếu 3. Né tránh 4. ền bù 5. Viện lý l 6. Di chuyển 7. Sự thoái bộ 8. Sự thăng hoa 9. Huyễn tưởng 10. Sự đồng nhất hóa 11. Phủ nh n, cự tuyệt 13. Hình thành phản ứng ng c K nng t cõu hi Là cách thức khai thác thông tin từ người được hỏi nhằm mục đích nào đó. Trong tham vấn, mục đích phải xuất phát từ nhu cầu của người được giúp đỡ. Bi tp tình huống H kÓ víi b¹n: Tôi mệt mỏi quá rồi, thôi cô về đi, cô chẳng giúp được gì đâu. Tôi muốn ở một mình  Theo b¹n, nh÷ng c©u hái nµo lµ quan träng cÇn ®Æt ra cho H ?  Kỹ năng đặt câu hỏi thể hiện:  Dùng câu hỏi để thu thập thông tin:  Hãy làm cho việc cung cấp tin trở thành niềm vui.  Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi để trả lời.  Các loại câu hỏi: Câu hỏi có cấu trúc chặt chẽ, kết cấu cao (trực tiếp - gián tiếp - chặn đầu). Câu hỏi có cấu trúc lỏng lẻo (Gợi mở - chuyển tiếp - làm rõ vấn đề)  Dùng câu hỏi nhằm những mục đích khác:  Câu hỏi tiếp xúc: Nêu vấn đề fụ, thông thường .  Câu hỏi có tình đề nghị: Mang tính thăm dò, thoát khỏi bế tắc .  Câu hỏi hãm thắng: Giảm cảm xúc của đối tượng .  Câu hỏi kết thúc vấn đề: "Có fải việc đã xong rồi" .  Câu hỏi thu thập ý kiến: "Theo ý của anh/chị thì ?" .  Câu hỏi xác nhận: “Anh chị có nhận thấy rằng .?"  Câu hỏi lựa chọn: "Bạn chọn .?"  Câu hỏi thay câu khẳng định: "Chắc anh/chị không nghĩ rằng mình sẽ thay đổi quyết định chứ?  Không nên đặt những câu hỏi khó trả lời. Kỹ năng đưa lời khuyên  Là khả năng cung cấp thông tin về những điều được hỏi nhưng không quyết định vấn đề của họ  *Lưu ý: - Việc cung cấp thông tin khác với việc bảo ai đó làm gì và làm như thế nào.  Những mối quan tâm của người có H thường thể hiện một cách không liên tục, mang tính vụn vặt, thăm dò.  Yêu cầu: người hỗ trợ có khả năng kiềm chế để giúp họ đặt được khả năng tự quyết định/ tự chịu trách nhiệm vấn đề của mình. Bài tập sắm vai • Người có H, Người hỗ trợ, người quan sát • Người có H hỏi người trợ giúp: • Em mới làm xét nghiệm, thế là hết, em không muốn sống nữa, mà sống để làm gì khi mọi người coi thường, dè bỉu, xa lánh. • Thảo luận cả lớp Kỹ năng thấu cảm Thấu cảm là trải nghiệm điều mà đối tư ợng đang trải nghiệm để hiểu được những tình cảm và ý nghĩ bên trong của họ, hiểu họ như họ hiểu bản thân họ. [...]... Phân tích kỹ năng trong tình huống sắm vai Kỹ năng kết nối và đặt câu hỏi xoay vần Chỉ ra những nét tương đồng và khác biệt của các thành viên, dắt dẫn họ thảo luận và lấy ý kiến tập trung xoay quanh một vấn đề Phân tích kỹ năng trong tình huống sắm vai Kỹ năng ngăn cản Không cho phép các thành viên mất tập trung, cản trở hoạt động của nhóm bằng cách nhắc nhở, giảm bớt sự độc quyền nói của người nói... thống nhất: Hãy giải thích cho tôi hiểu ý em là gì khi em nóitrong khi đó em lại c Tóm lược điều không thống nhất trong con người đối tượng: Qua những điều anh trình bày Tóm lại có phải ý anh là d Sử dụng sự châm biếm Kỹ năng quan sát và lắng nghe tích cực Là thu thập thông tin thực tế thông qua nhìn và nghe Là dừng nói và dừng suy nghĩ - Nghe có kỷ luật Những biểu hiện của kỹ năng Quan sát Ai... những người không nói gì Phân tích kỹ năng trong tình huống sắm vai Kỹ năng tổng hợp và lấy quyết định Khái quát những gì xảy ra trong nhóm, giúp các thành viên nhận ra những thay đổi tích cực của mình Lấy quyết định theo nhóm là trả lời xem nhóm phải làm gì, nên làm theo cách này hay cách kia, cuối cùng cả nhóm cùng đồng ý chọn ra cách hành động dựa trên mục tiêu cuộc họp Phân tích kỹ năng trong... điệu bộ cử chỉ) Ai ngồi cạnh ai? Ai tránh mặt ai? Điều này có phải luôn là như vậy không? Khi nghe ai thường hướng về người nói hay ngả người? Mức độ tích cực chung của mọi người Giờ giấc: đúng hẹn, muộn hay sớm Những yếu tố biểu hiện KN lắng nghe Hoà nhập với ngôn ngữ cơ thể của đối tư ợng Sử dụng những câu trả lời tối thiểu Phân tích kỹ năng trong tình huống sắm vai K nng phn hi Là nói lại thông... Em rất yêu anh ấy, nhưng em cũng sợ vì anh ấy ham vui, hình như có lần anh ấy đã chích ma tuý Trước em anh ấy cũng nhiều người tình lắm Em không biết phải làm sao bây giờ K nng ng u/ thỏch thc - - Sử dụng khi nhận thấy có sự không ăn khớp, không thống nhất giữa lời nói, cảm xúc và hành vi; giữa biểu hiện ý thức và vô thức của đối tượng Kỹ thuật sử dụng - a Chỉ ra sự không thống nhất, bằng cách nói:.. .Kỹ năng nói lời thấu cảm 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Đặt mình vào hoàn cảnh đối tượng để hiểu được tình cảm và ý nghĩ của họ Nhắc lại cảm xúc của đối tượng đang nói và nguyên nhân dẫn đến cảm xúc Làm cho đối tượng thấy điều họ đang cảm thấy là đúng Đối tượng cảm nhận được giá trị của mình Không đưa ra lời . kỹ năng tham vấn cho người có HIV Ths. Phạm Mạnh Hà Kỹ năng cảm nhận  Là khả năng nhận biết cảm xúc của bản thân và người khác khi giao. quyết định/ tự chịu trách nhiệm vấn đề của mình. Bài tập sắm vai • Người có H, Người hỗ trợ, người quan sát • Người có H hỏi người trợ giúp: • Em mới làm