ÔN TẬP TÂM LÝ HỌC 2

Tâm lý học là ngành khoa học nghiên cứu về tâm trí và hành vi, về mọi mặt của ý thức, vô thức và tư duy. Đây là một bộ môn học thuật thuộc khoa học xã hội, tìm hiểu về các cá nhân và nhóm bằng cách thiết lập những nguyên tắc chung và nghiên cứu những trường hợp cụ thể

BÀI 2: CƠ SỞ TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI CỦA SỰ

HÌNH THÀNH TÂM LÝ, Ý THỨC

I CƠ SỞ TỰ NHIÊN CỦA SỰ HÌNH THÀNH

TÂM LÝ

II CƠ SỞ XÃ HỘI CỦA SỰ HÌNH THÀNH TÂM

LÝ

III Ý THỨC, SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

I CƠ SỞ TỰ NHIÊN

1 HỆ NỘI TIẾT

2 DI TRUYỀN

3 HỆ THẦN KINH

II CƠ SỞ XÃ HỘI CỦA TÂM LÝ

1 HOẠT ĐỘNG VÀ TÂM LÝ

2 GIAO TIẾP VÀ TÂM LÝ

1 Hoạt động và tâm lý

• Khái niệm hoạt động Hoạt động là qúa trình tác động qua lại giữa con người (chủ thể) và thế giới (khách thể) khách quan nhằm tạo ra sẩn phẩm về phía thế giới và về phía

con người

Hoạt động gồm 2 quá trình cơ bản:

Quá trình 1

Qúa trình 2

Quá trình 1: Xuất tâm (đối tượng hóa) – tác động của con

người vào thế giới, tạo ra sản phẩm

Quá trình 2: Nhập tâm (chủ thể hóa)- hình thành tâm lý ớ

con người (kinh nghiệm, quy luật …)

Đặc điểm của hoạt động

• Tính đối tượng

• Tính mục đích

• Tính chủ thể

• Tính gián tiếp

Tính đối tượng của hoạt động

• Hoạt động nhằm vào một đối tượng thực trong hiện thựcnhằm tác động, để cải biến

• Không có hoạt động mà không nhằm vào một đối tượngnào

• Đối tượng của hoạt động nhằm vào giải quyết một nhucầu của con người

Tính chủ thể của hoạt động

• Hoạt động bao giờ cũng do con người tiến hành, conngười là chủ thể của hoạt động

• Chủ thể có thể là một người hay một nhóm, tập thể cùnghoạt động chung

• Con người hoạt động trên cơ sở có ý thức, tự giác, chủđộng và sáng tạo

Tính gián tiếp của hoạt động

• Con người không trực tiếp tác động vào đối tượng màthông qua công cụ hoạt động

• Công cụ là trung gian truyền hoạt động của con ngườisang đối tượng hoạt động

• Công cụ là sản phẩm của hoạt động sáng tạo của conngười

• Có công cụ tâm lý (như ngôn ngữ, tiếng nói, chữ viết) vàcông cụ kỹ thuật

Căn cứ vào đối tượng hoạt động có thể chia làm 2 loại:

Căn cứ vào quá trình phát triển của cá thể:

Học tập Hoạt động

Về phía

chủ thể

Cấu trúc của hoạt động

Hoạt động bao giờ cũng hướng vào một đối tượng cụ thể,đối tượng được nhận thức trở thành động cơ thúc đẩy hoạtđộng.

Động cơ được cụ thể hoá bằng các mục đích khác nhau.Mục đích được thực hiện bằng các hành động cụ thể

Mỗi hành động bao gồm nhiều thao tác, để tiến hành mộtthao tác phải gắn liền với các điều kiện phương tiện nhấtđịnh

• Ví dụ: Hoạt động học tập : động cơ, mục đích, điều

kiện) hành động, thao tác

• Hoạt động tư pháp: …

2 GIAO TIẾP

• Giao tiếp là hoạt động xác lập và vận hành các mối

quan hệ giữa người và người để thực hiện hoá các mối quan hệ xã hội giữa con người với nhau.

• Là sự trao đổi thông tin hai chiều giữa hai hay nhiều đối

tượng nhằm tạo mối quan hệ để thỏa mãn những nhu cầu nhất định

Phân loại giao tiếp

Cĩ nhiều cách phân loại:

• DỰA VÀO PHƯƠNG TIỆN ĐỂ GIAO TIẾP: chia làm

2 loại: Ngơn ngữ và phi ngơn ngữ

Giao tiếp bằng ngôn ngữ (…,….)

- Nội dung ngôn ngữ

- Tính chất ngôn ngữ

- Điệu bộ khi nói

• Hãy dùng những lời lẽ lịch sự khi giao tiếp: Cảm

ơn, xin lỗi, xin làm ơn, không có chi, xin được làmphiền…

• Xưng hô hợp lý:………

• Lời nói ngọt đi đôi với cử chỉ dịu dàng, ánh mắtthân thiện

• ,,……

2/26/2015

Ngắn gọn

• Không dùng

từ đa nghĩa

• Không diễn đạt có thể gây hiểu lầ m

Rõ ràng

Thông điệp bằng lời

bichlv@yahoo.com.vn 19

giao tiếp phi ngôn ngữ:

- Ánh mắt, nụ cười, hành vi, cử chỉ…

- Vật chất

-Tặng quà -Tặng hoa

- Không gian giao tiếp

- Hành vi giao tiếp đặc biệt -

2/26/2015

Giới thiệu:

- Giới thiệu cấp to cho cấp nhỏ

- Giới thiệu nữ cho nam

Bắt tay:

- Cấp lớn đưa tay cho cấp nhỏ bắt

- Nữ đưa tay cho nam bắt

Danh thiếp:

- Nhỏ trao cho lớn

- Nam trao cho nữ

21

Giao tiếp qua điện thoại

• Tiếp nhận điện thoại

• Tìm hiểu nhu cầu

• Trao điện thoại cho đồng nghiệp

• Chuyển cuộc gọi cho ai

• Ghi lại tin nhắn

• …

bichlv@yahoo.com.vn 22

Khi trả lời điện thoại bạn cần:

• Tươi cười và nêu tên doanh nghiệp hay bộ phận vừanhận được cuộc gọi

• Hỏi một cách lịch sự và thân thiện xem mình có thểgiúp được gì cho họ

Những việc cần làm tiếp theo:

• Bản thân bạn có xử lý được được cuộc gọi không

• Và nếu bạn không xử lý được thì bạn làm gì?

bichlv@yahoo.com.vn 23

Chức năng của giao tiếp

Có 2 chức năng cơ bản:

• Chức năng xã hội: trao đổi thông tin, nhận thức và

đánh giá lẫn nhau, điều khiển hành vi …

• Chức năng tâm lý-xã hội: phục vụ nhu cầu của cá nhân, chia sẻ cảm xúc …

III Ý THỨC - SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

1 KHÁI NIỆM

2 CẤU TRÚC CỦA Ý THỨC

3 CÁC CẤP ĐỘ CỦA Ý THỨC

1 Ý THỨC LÀ GÌ?

• ý thức là tri thức về tri thức; nhận thức của nhận thức

• ……

• 2 Các thuộc tính cơ bản của ý thức

• Ý thức thể hiện năng lực nhận thức cao cấp của con người

- Giúp con người nhận thức được cái bản chất

- giúp con người dự kiến trước được kế hoạch, kết quả của hành động

• Ý thức thể hiện thái độ của con người đối với thế giới

• Ý thức thể hiện năng lực điều khiển, điều chỉnh hành vi của con người

• Ý thức thể hiện khả năng tự nhận thức về bản thân minh

2.2.1 Sự hình thành và phát triển ý thức dưới góc độ loài.

* Vai trò của ngôn ngữ

• Ngôn ngữ làm phương tiện trao đổi thông tin cho nhau, hợp tác trong cuộc sống của con người

• Ngôn ngữ là cơ sở của việc truyền thụ kinh nghiệm trong sản xúât và đời sống; giúp con người lưu giữ kinh

nghiệm- những cái mà con người đã sáng tạo ra trong

cuộc sống làm điều kiện trực tiếp cho tư duy, ý thức của con người

3.2 Sự hình thành ý thức ở cấp độ cá nhân.

• Ý thức cá nhân được hình thành trong hoạt động và thể hiện trong sản phẩm của hoạt động

• Trong quan hệ giao tiếp với người khác, với xã hội

• Tiếp thu nền văn hoá XH

• Tự nhận thức, phân tích đánh giá hành vi của chính bản thân

đích của con người.

- Tự ý thức là mức độ phát triển cao hơn ý thức: thể hiện cá nhân biết tách mình khỏi cái đồng nhất, cái chung để

phân tích, tìm hiểu, đánh giá về chính bản thân mình.

* Cấp độ ý thức nhóm và ý thức tập thể.

- Đây là cấp độ phát triển muộn hơn

- Thể hiện khả năng đặt mình trong mối quan hệ với những người xung quanh, với tập thể, với xã hội

Bài tập

1.Tìm và xem clip vụ án xét xử “Chống người thi hành công vụ” ngày 23/8/2011.

• Bạn hãy phân tích ý thức của bị cáo Phạm thị Mỹ Linh, và những người có liên quan (Mẹ bị cáo, trung sĩ CSGT).

• Theo bạn: ý thức là gì? Cấu trúc của ý thức? Sự hình thành ý thức của con người dưới góc độ loài và cá nhân?

2 Khi tham gia tranh luận, luận sư phân tích các tình tiết của vụ án để chứng minh người bị hại cũng có lỗi trong hành vi phạm tội của bị cáo.

• Theo bạn luật sư đã sử dụng phương pháp nghiên cứu tâm lý nào để phân tích lỗi của người bị hại trong trường hợp này? Giải thích tại sao/