Tiểu luận QS 3.doc

Tiểu luận QS 3

Trong cuộc sống hiện đại, khoa học kỹ thuật đóng vai trò then chốt và

có ảnh hưởng sâu sắc, toàn diện tới mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội Với

sự phát triển của lịch sử loài người, nhân loại đã từng bước nâng cao trình độ khoa học kỹ thuật Các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật là những mốc son đánh dấu sự phát triển về trí tuệ của nhân loại

Nói đến sự ảnh hưởng của khoa học kỹ thuật ta không thể không nhắc tới một lĩnh vực đặc thù là lĩnh vực quân sự Hoạt động quân sự là hoạt động luôn diễn ra ở mọi quốc gia vì trên thế giới luôn luôn xảy ra những mâu thuẫn và xung đột, do đó luôn có chiến tranh Mặt khác khi có một bước phát triển hay thành tựu mới trong khoa học thì thành tựu đó luôn được ứng dụng đầu tiên vào quốc phòng Khoa học kỹ thuật tác động mạnh mẽ tới mọi lĩnh vực quân sự : vũ khí trang thiết bị, tính chất, cơ cấu của lực lượng vũ trang và cả nghệ thuật tác chiến, nghệ thuật quân sự

Lấy một ví dụ cụ thể là vũ khí trang bị trong chiến tranh, ta thấy các giai đoạn phát triển về vũ khí gắn liền với những phát minh về khoa học và

kỹ thuật Các giai đoạn đó bắt đầu từ vũ khí lạnh (gậy gộc, giáo mác, ) thô

sơ, đến khi phát minh ra thuốc súng (thế kỷ thứ X) và cuộc cách mạng Công nghiệp thì vũ khí nóng cũng đồng thời ra đời với uy lực mạnh hơn nhiều lần

Và khi khoa học phát triển lên một mức cao hơn nữa, với những thành tựu trong lĩnh vực vật lý hạt nhân (khoảng giữa thế kỷ XX) thì một loại vũ khí mới cũng xuất hiện Đó là vũ khí nhiệt hạch với những khả năng công phá, sát thương cực kỳ khủng khiếp, có thể dẫn đến thảm hoạ mà hai quả bom nguyên tử Mỹ ném xuống hai thành phố Hiroshima và Nagasaki là ví dụ

Và hiện nay, một loại vũ khí mới đang xuất hiện, đó là vũ khí công nghệ cao, và gắn liền với nó tất nhiên phải là những thành tựu tiến bộ nhất của khoa học hiện đại Vì vậy ta có thể khẳng định khoa học kỹ thuật có vai trò hết sức to lớn trong hoạt động quân sự

Sau khi kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ hai, hàng loạt nước trên thế giới đã đề ra cương lĩnh và chương trình phát triển kinh tế, chính trị và quốc phòng dựa vào tiến độ phát triển của khoa học kỹ thuật Tại Việt Nam , trong công cuộc xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa Xã hội, thì việc đề ra chiến lược phát triển kỹ thuật quốc phòng có ý nghĩa quyết định với việc nâng cao sức mạnh tổng hợp của quốc gia, tăng cường thực hiện cạnh tranh cục diện với thế giới Vì vậy chúng ta cần phát huy khoa học kỹ thuật trong công

cuộc hiện đại hoá quốc phòng, tăng cường khả năng quốc phòng của đất nước

Như ta đã thấy vai trò và sự ảnh hưởng của khoa học kỹ thuật đối với quân sự nói chung là rất mạnh mẽ Trong lĩnh vực riêng là lĩnh vực phòng không thì vai trò ấy lại càng thể hiện rõ nét hơn nữa bởi nhiều lý do Thứ nhất, do đặc điểm riêng của hoạt động phòng không là phải đối phó với những phương tiện tiến công đường không có tốc độ cực kỳ cao, thủ đoạn cực kỳ tinh vi Thứ hai, chính các phương tiện tiến công đường không này là những vũ khí rất tối tân và được áp dụng những thành tựu tiến bộ nhất Mặt khác, theo lý thuyết quân sự của thế giới hiện nay, trong việc tác chiến không - bộ thì không quân là lực lượng quyết định Bởi các lý do đó mà vai trò của khoa học kỹ thuật đối với lực lượng phòng không ngày càng trở nên quan trọng

Tại Việt Nam phòng không đã được coi trọng ngay từ những ngày đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp Lực lượng phòng không chiến đấu của bộ đội binh chủng hợp thành đã góp phần xứng đáng vào thắng lợi Điện Biên Phủ (1954) Trong kháng chiến chống Mỹ, phòng không Việt Nam đã đánh bại chiến tranh phá hoại bằng không quân của địch, bảo vệ miền Bắc, góp phần giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc Trong tương lai, phòng không phải đối phó với những cuộc tiến công đường không bằng các phương tiện vũ khí hiện đại, luôn được cải tiến và hoàn thiện với các thủ đoạn mới, quy mô rộng và có tính bất ngờ cao Vì vậy, hơn lúc nào hết, mỗi người chiến sĩ phòng không đều phải nêu cao tinh thần cảnh giác, phải tiếp thu, nắm vững khoa học kỹ thuật để hoàn thành trách nhiệm nặng nề mà Tổ quốc

đã giao phó

*

* *

Để thấy được tác động mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật tới lĩnh vực phòng không, trước hết ta hãy điểm qua sự phát triển của các trang thiết bị,

vũ khí và khí tài phòng không Đó là sự phát triển mang tính quy luật, nhằm đối phó với các phương tiện tiến công đường không ngày càng hiện đại hơn, tinh vi hơn

Đặc điểm của phòng không, như đã nói ở trên, là phải đối phó với những vũ khí tiến công đường không có vận tốc rất lớn Đó là các loại máy bay chiến đấu, máy bay ném bom, tên lửa chiến thuật và chiến lược Vì vậy, nhiệm vụ của lực lượng phòng không: đảm bảo giữ vững bầu trời Tổ quốc, bảo vệ các mục tiêu quan trọng, phát hiện những dấu hiệu tiến công đường không của địch để kịp thời đánh trả và phòng chống là rất khó khăn Do đó cần phải đem những thành tựu tiên tiến nhất của khoa học kỹ thuật áp dụng vào lĩnh vực này nhằm xây dựng một lực lượng phòng không vững mạnh, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ đó

Trong lĩnh vực vũ khí nói chung và vũ khí phòng không nói riêng, các tính năng của các loại vũ khí tăng mạnh nhờ những nghiên cứu về thuốc phóng, động cơ, vật liệu chế tạo, điều khiển đường đi, cải tiến hình dáng khí động học Tác động ảnh hưởng sâu sắc nhất của khoa học công nghệ tới vũ khí là hoả lực và khả năng cơ động

Trong các loại vũ khí phòng không thì pháo chiếm một vai trò quan trọng Với những sự cải tiến không ngừng thì sự kéo dài về tầm xa của chúng so với mốc năm 1945 được biểu diễn trong biểu đồ sau:

0 5 10 15 20 25 30 35 40

Ph¸o d· chiÕn Ph¸o ph¶n lùc Ph¸o tªn löa

chèng t¨ng

N¨m 1945 HiÖn nay

Tầm hoạt động của pháo những năm 1945 và hiện nay (tính theo km)

Cùng với việc nghiên cứu để tăng tầm bắn thì việc nâng cao tính cơ động của các loại pháo phòng không cũng là một vấn đề đặt ra cần được giải quyết Xu hướng nghiên cứu là chế tạo pháo tự hành để nâng cao tính cơ động, rút ngắn thời gian chuẩn bị bắn để nâng cao tốc độ bắn, do đó khả năng sát thương cũng được tăng theo Cùng với những hướng cải tiến đó thì pháo còn được giảm tối ưu kết cấu, thuận lợi cho việc vận chuyển, cất giữ và triển khai

Nếu ở thời điểm đầu lịch sử chế tạo pháo nói chung mà tiêu biểu là những khẩu thần công thì độ rộng nòng pháo càng lớn, uy lực của vũ khí đó càng cao Tất nhiên là đường kính nòng pháo không thể tăng đến vô hạn vì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: khả năng chịu đựng của vật liệu, độ chính xác và giới hạn của công nghệ chế tạo Nhưng hiện nay với công nghệ tiên tiến hơn hẳn thì đường kính nòng pháo không cần phải là rất lớn,

mà điểm mấu chốt là việc tăng độ tích hợp của các vật liệu chế tạo nên nòng pháo, đạn pháo Do đó tuy đường kính nòng pháo tuy không lớn nhưng khả năng hoả lực lại tăng lên

Mặt khác, độ chính xác trong việc điều khiển, vận hành các cỗ pháo cũng rất quan trọng để có thể tiêu diệt mục tiêu Nếu ngày xưa việc sử dụng pháo chỉ gói gọn trong các thao tác đơn giản: nhồi thuốc nổ, lấy góc bắn, châm bùi nhùi để bắn thì hiện nay, các phương tiện pháo còn được trang bị nhiều thiết bị phụ trợ khác như: radar, các thiết bị máy tính để xử lý số liệu, máy đo cự ly, máy hỏi để tránh bắn phải máy bay quân nhà Các cỗ pháo tự hành có khả năng cơ động lớn do đó việc di chuyển trận địa đòi hỏi ít thời gian hơn, nâng cao hiệu suất chiến đấu lên nhiều lần

Ví dụ: pháo tự hành M109 của Mỹ, nặng 55 tấn, trang bị động cơ 1500

mã lực, khi di chuyển đạt đến tốc độ 60-70 km/h, có thể bắn xa đến 50km, với tốc độ bắn 12 phát/phút Pháo tự hành Herter của Nga nhoài 2 nòng pháo 155mm, 1 nòng 30mm còn có thiết bị khác như: thiết bị truyền hình để tăng khả năng chính xác khi bắn, thiết bị ảnh nhiệt để quan sát, 1 giá phóng tên lửa chống tăng Do vậy mà loại pháo này có thể sẵn sàng chiến đấu trong mọi địa hình, mọi điều kiện thời tiết

*

* *

Bên cạnh các loại pháo phòng không thì một vũ khí khác là tên lửa phòng không cũng ngày càng mở rộng khả năng chiến đấu Tên lửa trở nên

đa năng hơn, có thể vừa chống máy bay vừa chống tên lửa chiến thuật Việc phóng tên lửa có thể được thực hiện ở nhiều địa hình, hoàn cảnh khác nhau: phóng trên mặt đất, trên biển, trên không; có thể phóng nghiêng hoặc thẳng đứng Cũng giống như pháo, tên lửa cũng được tăng khả năng cơ động, rút ngắn thời gian chuẩn bị bắn, nâng cao độ chính xác Tuy ra đời sau pháo phòng không nhưng tên lửa đã chứng tỏ được sức mạnh của mình trong nhiệm vụ bảo vệ vùng trời, đánh trả các phương tiện tiến công đường không Nhờ những cải tiến về nhiên liệu phóng mà tầm xa của các loại tên lửa được tăng lên rõ rệt Ngày nay tên lửa thường sử dụng nhiên liệu rắn hoặc tuabin phản lực, được ghép nối từ nhiều tầng để tăng cự ly phóng Đầu đạn tên lửa có thể là thuốc nổ thông thường hoặc đầu đạn hạt nhân Hệ thống điều khiển dẫn đường sẽ đảm bảo cho tên lửa bay đúng hướng và tới đích chính xác Các loại tên lửa ngày nay thường dùng các hệ thống dẫn đường như: radar, tia hồng ngoại, tia laser Một số loại kháclại có khả năng tự tìm mục tiêu như tên lửa tầm nhiệt, tên lửa chống radar, Nhờ có những tính năng đó mà hiệu suất cuả tên lửa được nâng cao

Một số loại tên lửa và hệ thống diều khiển

Sự xuất hiện của tên lửa mang đầu đạn hạt nhân làm cho máy bay không còn là phương tiện mang vũ khí hạt nhân duy nhất nữa Mặt khác, do tốc độ bay của tên lửa rất lớn (thường tính bằng đơn vị vận tốc âm thanh) nên việc phòng chống tấn công bằng tên lửa trở nên khó khăn Vì vậy, trong điều kiện kỹ thuật cao thì tác chiến tên lửa sẽ trở thành cuộc giao chiến đầu tiên, có ảnh hưởng dến toàn bộ quá trình chiến tranh Thực tế trong cuộc chiến tranh vùng Vịnh và các cuộc không kích nhằm vào Nam Tư của Mỹ và NATO, tên lửa được sử dụng như một phương tiện tấn công chính, nhằm đạt được những ưu thế trên chiến trường

*

* * Một loại khí tài không thể thiếu trong phòng không là RADAR Radar

là từ viết tắt của tiếng Anh (Radio Detection and Ranging), có nghĩa là phương tiện dùng sóng vô tuyến điện để phát hiện và xác định vị trí mục tiêu Việc phát minh ra radar là một trong những thành tựu khoa học và kỹ thuật vĩ đại nhất trong thời đại ngày nay Radar đã được ứng dụng vào rất nhiều ngành kỹ thuật và đời sống khác nhau

Khi được áp dụng trong kỹ thuật quân sự, do radar có thể phát hiện ra máy bay ở cự ly rất xa, trong bất kỳ điều kiện thời tiết nào, tính toán được tốc độ, hướng bay và các đặc điểm của máy bay để chị thị cho các đơn vị hoả lực có thể bám sát và tiêu diệt

Trong chiến tranh thế giới lần thứ hai đã xuất hiện nhiều đài radar có công dụng khác nhau, và chúng đã góp phần đắc lực vào việc tiêu diệt máy bay đối phương, bảo vệ không phận Khi kỹ thuật tên lửa và vũ khí tiến công đường không ngày càng phát triển thì vai trò của radar càng trở nên quan trọng Trong các vũ khí, khí tài quân sự nói chung và trong phòng không nói riêng không thể không trang bị radar nhằm xác định mục tiêu và điều khiển hoả lực chính xác hơn

Khi xảy ra chiến tranh vùng Vịnh, nhờ các ưu thế về vũ khí công nghệ cao mà Mỹ và liên quân đã vô hiệu hoá hệ thống radar phòng không của Irắc, từ đó làm rối loạn hệ thống chỉ huy, làm mất hiệu lực hệ thống phòng không, khiến cho Irắc phải thất bại, mặc dù lực lượng quân sụ của Irắc rất mạnh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, bộ đội radar Việt Nam đã làm chủ được bầu trời Tổ quốc, phát hiện từ xa các hoạt động trên không của địch, báo động kịp thời cho các lực lượng phòng không sẵn sàng đánh trả Nhờ sự phối hợp tác chiến đó mà chúng ta đã làm nên một trận Điện Biên Phủ trên không, đập tan uy thế của không lực Hoa Kỳ Trong điều kiện nước ta hiện nay bộ đội radar phòng không có nhiệm vụ quan trọng là quản lý chặt chẽ bầu trời đất nước, không để Tổ quốc bị bất ngờ khi địch xâm phạm bầu trời hoặc tập kích đường không

Một đài radar dùng trong đẫn đường

Sự phát triển của công nghệ vi điện tử và máy tính đã tạo nên một bước phát triển của radar Các loại radar hiện nay có những tính năng rất ưu việt:

cự ly phát hiện mục tiêu được mở rộng, độ phân giải mục tiêu cao, thiết bị gọn nhẹ, các số liệu được xử lý và hiển thị bằng kỹ thuật số, nhiều khâu xử

ký tín hiệu được tự động hoá nên tạo thuận lợi cho người sử dụng

Ngoài những ứng dụng trong quân sự, radar còn được sử dụng để làm các công việc khác như: quản lý, dẫn đường cho máy bay dân sự tại các sân bay, lập bản đồ, dự báo khí tượng thuỷ văn, đo vận tốc các phương tiện trong việc quản lý giao thông

*

* *

Qua thực tiễn các cuộc chiến tranh như chiến tranh Việt Nam, chiến tranh vùng Vịnh và gần đây nhất là các cuộc không kích của Mỹ và NATO xuống Nam Tư, ta có thể rút ra: trong chiến tranh kỹ thuật cao thì tấn công đường không mang vai trò chủ đạo Do đó mà vũ khí trang bị trên không có được các nước quan tâm nghiên cứu và phát triển không ngừng

Trong các loại vũ khí không quân thì máy bay chiến đấu là nòng cốt, trình độ của máy bay chiến đấu thể hiện thực lực không chiến và trình độ khoa học kỹ thuật của một quốc gia Các loại máy bay cũng không ngừng được cải tiến, áp dụng những công nghệ khoa học tiên tiến nhất Hai quốc gia đi đầu trong công nghệ chế tạo máy bay là Mỹ và Nga Có thể kể đến những loại máy bay chiến đấu tiêu biểu : F-16, F-22, F-117 của Mỹ,

MIG-29, SU-37 của Nga Trang thiết bị và vũ khí trên máy bay được chế tạo với công nghệ cao để thuận lợi cho việc tấn công và tránh các phương tiện phòng không của đối phương

Máy bay F-117A

Sự ra đời và phát triển của máy bay quân sự gắn liền với sự phát triển của kỹ thuật hàng không Máy bay quân sự hiện đại được ứng dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật mới nhất, trong các lĩnh vực: vật liệu, điều khiển, dẫn đường vô tuyến, vi xử lý, laser Việc bay ở tốc độ cao không còn

là điều khó khăn như trước đây, các máy bay quân sự hiện nay có thể đạt đến vận tốcgấp tới 2 lần vận tốc của âm thanh Độ cao hoạt động của máy bay cũng được nâng lên tới khoảng 35-38 km, mặt khác khả năng bay thấp

để tránh bị radar phát hiện cũng được cải thiện đáng kể Cùng với việc phát triển các tính năng của máy bay, các vũ khí và trang bị trên máy bay cũng được nghiên cứu chế tạo cho phù hợp với điều kiện trên không Vũ khí được dùng chủ yếu là tên lửa và bom , ngoài ra còn có các phương tiện khác như: radar, hệ thống dẫn đường tự động, hệ thống lái tự động

Xu hướng hiện nay trong chế tạo máy bay là tăng khả năng “tàng hình”, chống lại sự phát hiện của radar mà máy bay F-117A là điển hình Các vật liệu có tính chất hấp thụ hoặc tán xạ sóng radar đang được nghiên cứu để phủ trên thân máy bay cho mục đích trên

Máy bay F-15 được trang bị tên lửa không đối đất

Nếu nhìn nhận tên lửa dưới góc độ một phương tiện tiến công đường không ta thấy so với máy bay, tên lửa có nhiều tính năng ưu việt hơn Công nghệ chế tạo tên lửa không phức tạp bằng công nghệ chế tạo máy bay, tên lửa có thể sử dụng ở nhiều phương tiện, địa hình khác nhau nên có tính linh hoạt và đa dạng hơn Do diện phản xạ sóng radar nhỏ nên cũng khó bị phát hiện hơn so với máy bay Tầm xa của tên lửa đã đạt đến mức độ vượt đại châu, có thể lên tới 10000 km đối với loại tên lửa đường đạn, mặt khác các loại tên lửa hành trình lại có khả năng bay thấp (khoảng 20 – 60 m) nên việc phát hiện bằng radar rất khó khăn Một số loại tên lửa được dẫn đường bằng laser nên độ chính xác rất cao, một số loại khác lại có khả năng tự động tìm

và diệt mục tiêu Những điểm vượt trội trên làm cho tên lửa trở thành một

lực lượng đột kích đường không quan trọng với chiến thuật sử dụng đa dạng Tuy nhiên bên cạnh những điểm mạnh, tên lửa còn bộc lộ nhiều nhược điểm: tên lửa đường đạn có giá thành chế tạo cao, quỹ đạo chuyển động khó thay đổi nên dễ bị đánh chặn; còn tên lửa hành trình do tốc độ bay thấp, thời gian bay lâu nên dễ bị tiêu diệt bởi vũ khí bộ binh và pháo phòng không cỡ nhỏ

Một vũ khí khác dùng trên máy bay là các loại bom Cùng với sự phát triển khoa học kỹ thuật thì ngày nay việc ném bom không còn chỉ sử dụng phương pháp thả rơi tự do như trước Các loại bom hiện đại có thể điều khiển được nhờ ứng dụng về laser hoặc truyền hình

Cấu tạo của một loại bom điều khiển được

Tuy nhiên giá thành của các loại bom này lại rất cao (chi phí cao gấp khoảng từ 50 –100 lần so với bom không điều khiển) nên chưa được sử dụng rộng rãi

*

* * Những thành tựu của lĩnh vực quân sự nói chung và trong phòng không nói riêng là nhờ vào sự phát triển của khoa học, đặc biệt là trong các lĩnh vực: vật lý, công nghệ vật liệu, điện, điện tử, tin học, hoá học, sinh học Một trong các thành tựu nổi bật của khoa học áp dụng trong quân sự là

kỹ thuật số và việc số hoá các trang thiết bị chiến tranh Từ đó nảy sinh ra nhiều khái niệm mới như: chiến tranh thông tin, chiến trường số hoá, bộ đội