Kĩ năng sống: - Kĩ năng giải quyết vấn đề: Giải thích được cơ chế bảo vệ cơ thể nhờ hoạt động của bạch cầu.. Thầy trò chúng ta cùng n/c b/ Kết nối: 20’ Hoạt động 1: Tìm hiểu thành của
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 8 Bài 14: BẠCH CẦU MIỄN DỊCH I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/ Kiến thức:
- Trình bày khái niệm miễn dịch
- Phân biệt được miễn dịch tự nhiên và miễn dịch nhân tạo
- Có ý thức tiêm phòng miễn dịch
2/ Kĩ năng:
- Thu thập thông tin, quan sát tranh hình → phát hiện kiến thức
- Kỹ năng khái quát quá kiến thức
- Hoạt động nhóm, vận dụng kiến thức giải thích thực tế
Kĩ năng sống:
- Kĩ năng giải quyết vấn đề: Giải thích được cơ chế bảo vệ cơ thể nhờ hoạt động của bạch cầu
- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc sgk, qs tranh ảnh để tìm hiểu các hoạt động chủ yếu của bạch cầu
- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước tổ, nhóm, lớp
- Kĩ năng ra quyết định rèn luyện sức khoẻ để tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể
3/ Thái độ:
- Giáo dục ý thức bảo vệ cơ thể, rèn luyện ơ thể, tăng khả năng miễn dịch
II/ Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng
- Vấn đáp – tìm tòi
- Trực quan
- Dạy học theo nhóm
- Động não
- Giải quyết vấn đề
III/ Chuẩn bị:
Trang 2- Gv: Tranh phóng to hình 14.1 14.3 SGK, tư liệu về miễn dịch
- HS: Xem trước nội dung bài
IV/ Tiến trình lên lớp:
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Máu gồm những thành phần cấu tạo nào ? Nêu chức năng của huyết tương và hồng cầu ?
(?) Vì sao máu từ phổi về tim rồi tới các tế bào có màu đỏ tươi, còn máu từ các tế bào về tim rồi tới phổi có màu đỏ thẫm?
3/ Các hoạt động dạy học
a/ Khám phá:
Gv: nêu hiện tượng thực tế mà hs đã trải qua
- Khi ta đi lại lao động chẳng may chân dẫm phải gai, chân có thể sưng lên, đau 1vài hôm rồi khỏi Vậy chân khỏi là do đâu ? Cơ thể đã tự bảo vệ mình ntn ?
- Ở tiểu học các em đã được học về huyết cầu trắng ( bạch cầu ) có vai trò tiêu diệt vi khuẩn xâm nhập cơ thể.Vậy các bạch cầu này đã tiêu diệt vi khuẩn ntn? Thầy trò chúng ta cùng n/c
b/ Kết nối:
20’
Hoạt động 1: Tìm hiểu thành của máu – chức năng của huyết tương
Chỉ ra 3 hành rào phòng thủ bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh đó là: đại
thực bào, LIM PHÔ B, LIM PHÔ T.
- Gv: Cho hs nhắc lại:
(?) Máu gồm những thành phần? Các
laoi5 tế bào máu?
(?) Có mấy loại bạch cầu?
I/ Các hoạt động chủ yếu của bạch cầu
- HS: Máu gồm huyết tương và các tế bào máu
- HS: Có 5 loại bạch cầu: BC ưa kiềm, ưa axit, trung tính, mô nô và BC limphô
Trang 3- Gv: Chốt lại KT cũ, y/c hs nghiên cứu
thông tin SGK, kết hợp quan sát hình
14.1
- Gv: Giới thiệu sơ lược hình 14.1 – 14.4
và y/c hs thảo luận các câu hỏi sau:
(?) Sự thực bào là gì? Những loại bạch
cầu nào thường tham gia thực bào?
Có 2 loại bạch cầu chủ yếu tham gia
thực bào là bạch cầu trung tính và đại
thực bào ( bạch cầu mô nô )
(?) Tế bào B đã chống lại các kháng
nguyên bằng cách nào?
(?) Tế bào T đã phá huỷ các tế bào cơ thể
nhiễm vi khuẩn, vi rut bằng cách nào?
(?) Thế nào là kháng nguyên, kháng thể ?
(?) Sự tương tác giữa các kháng nguyên
và kháng thể theo cơ chế nào?
(Cơ chế chìa khoá, ổ khoá)
- Gv: Làm cho hs thấy và hiểu được 3
hàng rào bảo vệ cơ thể
- Gv: Có thể mở rộng và liên hệ thực tế
+ Mụn sưng lên sau đó tự khỏi: hoặc
một số bệnh thông thường khác cơ thể tự
- HS: Tự thu thập thông tin và quan sát sơ
đồ hoạt động chủ yếu của các bạch cầu
- HS: Chú ý lắng nghe
- HS : Thực bào: bạch cầu hình thành chân giả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hóa
- HS : LimPhô B: tiết kháng thể vô hiệu hóa vi khuẩn
- HS : LimPhô T: phá hủy tế bào đã nhiễm vi khuẩn bằng cách nhận diện và tiếp xúc với chúng
- HS: Nêu được
+ Kháng nguyên là những phân tử ngoại
lai có khả năng kích thích cơ thể tiết ra các kháng thể
+ Kháng thể là những phân tử prôtêin
do cơ thể tiết ra chống lại các kháng nguyên
Kết luận:
Trang 4khỏi mà không cần dùng thuốc Chính
do bạch cầu tiêu diệt vi khuẩn
(?) Hãy giải thích hiện tượng chân dẫm
phải gai sưng lên rồi khỏi?
Do hoạt động của bạch cầu đã tiêu
diệt vi khuẩn làm cho vết sưng khỏi
- Hiện tượng dồn bạch cầu đến vết
thương kéo theo việc xuất hiện các hạch
ở bên, đùi Vì vậy tại nơi bị viêm ban
đầu ta thấy đỏ lên rồi sau đó mủ trắng
chảy ra Đó là xác chết của bạch cầu
Nếu vi khuẩn bị tiêu diệt hết thì vết
thương sẽ lành
+ Virut HIV là nguyên nhân gây ra
bệnh AIDS, chúng gây nhiễm trên chính
bạch cầu limpho T (hàng rào thứ 3)
- Gv: Yc học sinh tự rút ra kết luận:
- Bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể bằng
cơ chế thực bào
- Sự thực bào là hiện tượng các bạch cầu hình thành chân giả bắt và nuốt vi khuẩn rồi tiêu hoá chúng.
- Tế bào limphô B(tế bào B) tiết kháng thể vô hiệu hoá vi khuẩn
- Tế bào T phá huỷ tế bào đã bị nhiễm vi khuẩn bằng cách nhận diện và tiếp xúc với chúng
13’
Hoạt động 2: Miễn dịch
HS nắm được khái niệm miến dịch , phân biệt được miễn dịch tự nhiên và miễn dịch
nhân tạo.
- Gv: Y/c hs đọc thông tin và nêu Vd:
Dịch đau mắt đỏ chỉ có 1 số người mắc
bệnh, nhiều người lại không bị mắc
Những người không mắc đó có khả năng
miễn dịch với bệnh này ( Mặc dù môi
trường xung quanh có mầm bệnh )
(?) Vậy theo em miễn dịch là gì ?
(?) Có những loại miễn dịch nào ?
II/ Miễn dịch
- HS: Tự thu thập thông tin trong SGK
- Miễn dịch là khả năng cơ thể không bị mắc 1 bệnh truyền nhiễm nào đó.
- Có 2 loại miễn dịch:
Trang 5(?) Sự khác nhau giữa các loại miễn dịch
này là gì?
(?) Em hiểu gì về dịch SARS và dịch
cúm do vi rút H5N1 gây ra?
(?) Hiện nay trẻ em đã được tiêm phòng
những bệnh nào và kết quả ra sao?
(?) Bệnh AIDS do vi rút nào gây nên?
Cách phòng ngừa ntn?
- Gv: Liên hệ thực tế về việ tiêm ngừa
văc xin Từ đó giáo dục hs ý thức tiêm
ngừa phòng chống bệnh tật bảo vệ sức
khỏe
+ Miễn dịch tự nhiên + Miễn dịch nhân tạo
- HS: Miễn dịch tự nhiên: là khả năng tự chống bệnh của cơ thể Loại miễn dịch này có 1 cách ngẫu nhiên , bị động từ khi
cơ thể mới sinh ra hay sau khi đã bị nhiễm VD: (sgk)
- Miễn dịch nhân tạo: Tạo cho cơ thể khả năng miễn dịch bằng văcxin Loại miễn dịch này có được 1 cách không ngẫu nhiên , chủ động khi cơ thể chưa bị nhiễm bệnh VD: (sgk)
- HS: liên hệ thực tế để trả lời
Hãy đánh dấu nhân vào câu trả lời đúng:
1 Hãy chọn 2 loại bạch cầu tham gia vào quá trình thực bào.
a Bạch cầu trung tính, bạch cầu mônô c Bạch cầu ưa kiềm, bạch cầu ưa axit
b LimPhô T, bạch cầu ưa kiềm d Bạch cầu ưa axít, bạch cầu trung tính
2 Hoạt động nào là hoạt động của LimPhô B.
a Tiết kháng thể vô hiệu hóa kháng nguyên c Tự tiết chất bảo vệ cơ thể
Trang 6b Thực bào bảo vệ cơ thể d Tiết ra kháng nguyên
3 Tế bào T phá hũy tế bào cơ thể bị nhiễm vi khuẩn bằng cách nào ?
a.Tiết men phá hũy màng c Dùng chân giả tiêu diệt
b Dùng phân tử Prôtêin đặc hiệu d.Tự tiết chất bảo vệ cơ thể
4 Miễn dịch là gì? Sự khác nhau giữa các loại miễn dịch này là gì?
- Học bài, trả lời câu hỏi1, 2, 3 tr 47
- Đọc mục “ Em có biết ? ”
- Chuẩn bị bài sau: Tìm hiểu về nguyên tắc cho máu và truyền máu